احمدبیگ آغااوغلی

احمدبیگ آغااوغلی () سیاستمدار و روزنامه‌نگار سرشناس آذربایجانی- ترکیه‌ای بود.BNF authorities: açıq data platforma — 2011

 زندگی‌نامه 
احمدبیگ آغااوغلی در سال ۱۸۶۹ در خانواده ای شیعه در شهر شوشی فرمانداری «یلیزاوتپل» در امپراتوری روسیه زاده شد. پس از پشت سر گذاشتن مدرسه، در سال ۱۸۸۸ برای ادامه تحصیل راهی پاریس شده و تا سال ۱۸۹۴ آنجا درس خواند. در پاریس در رشته حقوق تحصیل کرد. به خاطر علاقه بزرگش به مشرق زمین، در درس‌های زبان‌ها، تاریخ و فرهنگ کشورهای شرقی خضور یافته و تأثیرات شدیدی از معلمان خود، ارنست رنان و جیمز دارمستتر گرفت. بین سال‌های ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳، به انتشار سری از مقالات تحت عنوان «جامعه ایران» در نشریه «La Nouvelle Revue»، یکی از معروف‌ترین نشریات وقت فرانسه پرداخت.Əbdülhüseyn Ənbiya oğlu XX əsrin 100 görkəmli azərbaycanlısı. — Bakı: Sumqayıt nəşriyyatı, 2002. — Səhifələrin sayı: 237. — Səh.: 10.
پس از برگشت به باکو، به عنوان مدرس زبان فرانسوی فعالیت کرده و کتابهایی راجع به موضوعات متنوع به نگارش درآورد. او به زبان‌های ترکی آذربایجانی، ترکی عثمانی، روسی، فارسی و فرانسوی به خوبی مسلط بود.Aydın Balayev Мамед Эмин Расулзаде Политический Портрет. — Bakı: KitabKlubu.org, 2014

 کارنامه سیاسی 
در سال ۱۹۰۵، احمدبیگ آغااوغلی از نقش مهمی در پیشگیری از ر درگیری‌های قومی جدید میان ارمنیها و آذربایجانی‌ها ایفا کرد. او همچنین به عنوان نماینده مسلمانان قفقاز جنوبی به دوما راه یافت. بعداً، آقااوغلو به همراه نصیب بیگ یوسف بیگلی کمیته ملی «دفاعی» را در گنجه تأسیس کردند که، در سال ۱۹۱۷ با «حزب فدرالیستهای ترک»، و حزب مساوات در یک حزب ادغام شد. برای اجتناب از تعقیب قضایی و بازداشت احتمالی، در اواخر سال ۱۹۰۸، همگام بروز انقلاب ترکان جوان اقدام به فرار به استانبول نمود. او در سال ۱۹۱۰، شهروند عثمانی شد و به عنوان بازرس مدرسه و سپس به عنوان دانشیار دانشگاه استانبول مشغول به کار شد.Akdes Nimet Kurat Türkiye ve Rusya.

چند سال بعد، همراه با دیگر مهاجران اهل شوروی در ترکیه مانند یوسف آقچورا و علی بیگ حسین‌زاده، نویسندگان پان ترکیست، به شخصیت کلیدی در جنبش ترک گرایان که توسط مجله یوسف آقچورا با عنوان «تورک یوردو» (به فارسی: سرزمین ترک) مورد حمایت بود، تبدیل شده و به ریاست جریان «تورک اوجاقی» (به فارسی: کانون ترک) رسید. در پی افزایش نفوذ خود در «کمیته تحاد و ترقی» در سال ۱۹۱۵، به معاونت آن منصوب گردید تا ایده عثمانی برای متحد کردن مردمان ترک را تبلیغ کند.Yusif bəy Akçuralı Türkçülüyün tarixi

برگشت او به آذربایجان با تأسیس جمهوری دمکراتیک آذربایجان در ۲۸ مه ۱۹۱۸ همزمان بود. بعد از آنکه شهروندی آذربایجان را دریافت نمود، به نمایندگی مجلس ملی انتخاب شد و همچنین در ترکیب هیئتی دیپلماتیک در سال ۱۹۱۹ برای حضور در کنفرانس صلح پاریس راه سپار کشور فرانسه گردید. با این حال، در راه خود به کنفرانس از سوی بریتانیا در مالت دستگیر و فقط در سال ۱۹۲۱ آزاد شد.Əziz Mirəhmədov Əhməd bəy Ağaoğlu

در نتیجه استقرار حکومت شوروی بر آذربایجان، آقااوغلی وادار شد به آنکارا نقل مکان کند. آنجا ریاست تحریرگاه یکی از روزنامهها را عهده‌دار، و سپس به عنوان سردبیر روزنامه «حاکمیت ملی» مشغول کار شد. بعداً به منزله مشاور نزدیک مصطفی کمال آتاترک منصوب گردید.

او در سال ۱۹۳۹، در ترکیه درگذشت و آنجا خاکسپاری شد.Səməd Ağaoğlu Babamdan Hatıralar

 جستارهای وابسته 
 جمهوری دمکراتیک آذربایجان

 منابع 

رده:آذری‌های ترکیه
رده:اهالی شوشی
رده:پان‌ترکیست‌ها
رده:تبعیدشدگان اهل مالت
رده:خانواده آقااوغلو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۱۹۳۹ (میلادی)
رده:روزنامه‌نگاران اهل ترکیه
رده:روزنامه‌نگاران اهل جمهوری آذربایجان
رده:زادگان ۱۸۶۹ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل جمهوری دمکراتیک آذربایجان
رده:سیاستمداران اهل شوشی
رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ترکیه
رده:شیعیان اهل جمهوری آذربایجان
رده:قائم‌مقام‌های قارص
رده:ملی‌گرایان اهل ترکیه