دن‌کیشوت‌های ایرانی

دن‌کیشوت‌های ایرانی یک رمان تاریخی به قلم بیژن عبدالکریمی است که به تاریخ ایران در قرن نوزدهم و نحوهٔ مواجههٔ ایرانیان با مدرنیته می‌پردازد. این کتاب مدت‌ها در انتظار مجوز وزارت ارشاد بود و چند ماه پس از انتشار توقیف شد.

 نقد و بررسی 
بندانگشتی|جلسه نقد و بررسی کتاب دن‌کیشوت‌های ایرانی در فرهنگستان علوم ایران، ۱۳ مرداد ۱۳۹۸
حسن محدثی و محمدباقر تاج‌الدین به نقد این کتاب پرداخته‌اند.
محدثی معتقد است این رمان آینه‌ای در برابر ما گرفته است تا خود را و جهان خود را از مجرای پیگیری داستان نهضت بابیه بنگریم.

لاله مسیحا (استادیار زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه تبریز) در مقاله‌ای به بررسی هم‌نوایی و به‌رسمیت‌شناسی اجتماعی در این رمان پرداخته است. احمد محبی نیز در مقاله‌ای با عنوان «بررسی اجمالی رمان دون‌کیشوت‌های ایرانی» به دفاع از عبدالکریمی در برابر هجمه‌هایی پرداخته است که او را به بابیه و آئین بهائی منتسب می‌کنند.

جلسهٔ نقد و بررسی این رمان در ۱۳ مرداد ۱۳۹۸ با حضور رضا داوری اردکانی، مصطفی محقق داماد، رسول جعفریان، غلامحسین ابراهیمی دینانی، غلامرضا اعوانی، سید محمد قاری سید فاطمی، مصطفی بروجردی و عبدالرحیم گواهی در فرهنگستان علوم ایران برگزار شد.«فرار از تاریخ اندیشه: نقد و بررسی کتاب دن‌کیشوت‌های ایرانی»، روزنامه سازندگی، چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸، صفحهٔ ۱۰

به گفته فرزانه میلانی، عبدالکریمی در این روایت از شخصیت‌های گوناگون تاریخی به‌عنوان «دون‌کیشوت‌های ایرانی» یاد می‌کند که تنها زن در میان آنان طاهره قره‌العین، شاعر و از نخستین پیروان باب است. میلانی بر این باور است که دیدگاه عبدالکریمی دربارهٔ طاهره را می‌توان افراطی، متعصبانه و آمیخته با لحنی تند ارزیابی کرد. نگاه عبدالکریمی به طاهره در واقع بازتابی از گفتمان مردسالارانه‌ای است که در آن، زنان هرچند به‌عنوان شاعر و نویسنده شناخته می‌شوند، اما جایگاهی در مقام متفکر و بنیان‌گذار تحولات فکری و اجتماعی ندارند. در چنین روایتی، سهم زنان در پیشبرد مدرنیته و بازسازی فرهنگی ایران به حاشیه رانده می‌شود. در حالی‌که زنان نوگرایی چون طاهره با شکستن مرزهای سنتی، ورود به عرصهٔ اندیشه و بیان، و بازتعریف رابطهٔ میان فرد، جامعه و دین، بنیان‌های فکری مدرنیتهٔ ایرانی را دگرگون کردند. عبدالکریمی با نادیده گرفتن این جنبه‌ها، عملاً زنان را از جایگاه خلاق و نقاد خود حذف می‌کند و مدرنیته را همچنان در چارچوبی مردانه و محدود بازتولید می‌نماید.

نقد دیگری هم به قلم حامد صبوری بر این کتاب منتشر شد.

 منابع 

رده:رمان‌های تاریخی
رده:کتاب‌ها درباره بابیت
رده:کتاب‌ها درباره دین
رده:کتاب‌های ۱۳۹۷
رده:کتاب‌های بیژن عبدالکریمی
رده:کتاب‌های ممنوع در ایران
رده:کتاب‌های نشر نقد فرهنگ
رده:نقد بابیت