پادشاهی هخامنشی

پادشاهی هخامنشی یک پادشاهی تحت حکومت خاندان هخامنشی و پیش از بنیان‌گذاری شاهنشاهی هخامنشی در ایران باستان بود. دودمان هخامنشی پارس و انشان را زیر فرمان خود داشتند و بیش از یک سده بر آن حکومت کردند. پس از آن، با ظهور کوروش بزرگ و جانشینانش و فتح پادشاهی ماد، پادشاهی لیدی، امپراتوری بابل نو، مصر، آسیای میانه، شام و شمال هند، این پادشاهی تبدیل به یک شاهنشاهی بزرگ شد که تقریباً بر تمام جهان متمدن آن روزگار را گسترده بود.

نخستین شاه و نیای این دودمان هخامنش نام داشت که نام خود را بر روی این دودمان به یادگار گذاشت. بر اساس تاریخ‌نگاری سنتی هخامنشیان، چیش‌پیش، فرزند او، به جای پدرش بر تخت نشست. چیش‌پیش پادشاهی خود را به دو بخش پارس و انشان تقسیم کرد که پارس سهم آریارمنه شد و کوروش یکم تاج پادشاهی انشان را بر سر گذاشت.

 خاندان 
کوروش بزرگ، در استوانه خود، خود را یکی از نوادگان چیش‌پیش معرفی می‌کند. با این حال در این نبشته، اشاره‌ای به هخامنش دیده نمی‌شود:

با این حال، در سنگ‌نبشته بیستون، داریوش بزرگ هخامنش را پدر چیش‌پیش معرفی می‌کند:

داریوش می‌گوید هشت هخامنشی پیش از او شاه بوده‌اند:

ویشتاسپ پدر داریوش، ساتراپ بلخ بود. با این حساب، احتمالاً این هشت‌تن را باید این‌گونه برشمرد: هخامنش، چیش‌پیش، آریارمنه، کوروش یکم، کمبوجیه یکم، آرشام، کوروش دوم، کمبوجیه دوم.

هخامنش برای یونانیان نیز شناخته شده بود. افلاطون، فیلسوف مشهور یونانی، او را پسر پرسئوس (که یونانیان عقیده داشتند نیای پارسیان است) و نوه زئوس، خدای بزرگ یونانیان، معرفی می‌کند. نام شاهان دوران کلاسیک هخامنشیان در تاریخ هرودوت نیز دیده می‌شود: داریوش، ویشتاسپ، آرشام، آریارمنه و چیش‌پیش از شاخه نخست، و کوروش، کمبوجیه، چیش‌پیش و هخامنش از شاخه دوم.

 تاریخ 
مشخص نیست که نخستین عضو این سلسله، هخامنش، یک شخصیت اسطوره‌ای یا یک پادشاه واقعی بوده‌است. با این‌حال چه تاریخی و چه اسطوره‌ای، خاندان هخامنشی او را پدر چیش‌پیش می‌شناختند که نام خود را نیز بر روی این دودمان به یادگار گذاشت. ظاهراً پادشاهی هخامنشی را چیش‌پیش بین پسرانش، آریارمنه و کوروش یکم تقسیم کرد. از آن پس این سلسله دو قسمت داشت، فرزندان آریارمنه پادشاهان پارس بودند و فرزندان کوروش یکم پادشاهان انشان بودند.

کمبوجیه یکم، پسر کوروش یکم و پدر کوروش بزرگ، با خراج‌گذاری برای ایشتوویگو، پادشاه ماد، سلطنت کرد و با ماندانا، دختر ایشتوویگو ازدواج کرد. اما به زودی کمبوجیه علیه ایشتوویگو شورش کرد. با این‌حال کمبوجیه در شورش کشته شد و ادامه شورش را پسرش، کوروش بزرگ، با فتح قلمرو پدربزرگش و خیزش علیه ماد و تأسیس شاهنشاهی هخامنشی را ادامه داد.

 فهرست شاهان پادشاهی هخامنشی 
نگارهنامخویشاوندیسلطنتیادداشتدودمان هخامنشی (۷۰۵–۵۵۹ پیش از میلاد)هخامنشنیای دودمانحدود ۷۰۵–۶۵۰ پ.م (؟)او نخستین پادشاه هخامنشی بود که این دولت را بنیان گذاشت.چیش‌پیشفرزند هخامنشحدود ۶۵۰–۶۲۵ پ.ماو پادشاهی را میان دو فرزندش تقسیم کرد.70x70pxکوروش یکمفرزند چیش‌پیشحدود ۶۲۵–۵۸۰ پ.مکمبوجیه یکمفرزند کوروش یکم و پدر کوروش بزرگحدود ۵۸۰–۵۵۹ پ.ماو در جنگ با ایشتوویگو کشته شد.70pxکوروش دومفرزند کمبوجیه یکمحدود ۵۵۹–۵۳۰ پ.ماو پادشاهی را از پدرش به ارث برد و آن را به شاهنشاهی هخامنشی تبدیل کرد.

 میراث 
بندانگشتی|240px|قلمرو پادشاهی هخامنشی در مقایسه با شاهنشاهی هخامنشی
دودمان هخامنشی که روزگاری یک پادشاهی محلی در پارس بود، مقدر بود تا پیش از دو قرن بر تقریباً همه جهان متمدن آن دوران فرمان براند. این پادشاهی با فتوحات کوروش بزرگ، کمبوجیه دوم و داریوش بزرگ، به بزرگ‌ترین دولت تاریخ تا به آن روز تبدیل شد.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شاهنشاهان هخامنشی

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:ایران باستان
رده:پادشاهی در پارس و ایران
رده:پادشاهی‌های ایرانی
رده:تاریخ ایران باستان
رده:هخامنشیان