هوشنگ حاتم

هوشنگ حاتم ( – ۲۳ مرداد ۱۳۵۹) سپهبد نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایران و جانشین رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران و جانشین ستاد کل ارتش ملی پس از انقلاب بود. اظهارات وی در جلسه ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ سران ارتش در مورد عدم تعهد ارتش به نخست‌وزیر شاپور بختیار که به‌دنبال تأسیس حکومت جمهوری است همه شرکت کنندگان را تحت تأثیر قرار داد و منجر به صدور اعلامیه بی‌طرفی ارتش و پیروزی انقلاب ۵۷ شد.کیهان 22بهمن 1357 -یکشنبه شماره 10635شمارهٔ یازدهم ماهنامه حافظ، مورخ بهمن 1383، تیمسار سرلشکر ناصر فربد

 تحصیلات و خانواده 
هوشنگ حاتم در سال ۱۲۹۷ خورشیدی در شهر رشت به دنیا آمد پدر وی محمد حاتم رشتی از افراد شناخته شده در رشت بود که در فرانسه تحصیلات عالیه خود را انجام داده بودخاطرات ممتحن الدوله-1353-امیرکبیر- حسینقلی خانشقاقی

او تحصیلات خود را تا مقطع متوسطه در این شهر انجام داده و در سال سال ۱۳۱۵ در دانشکده حقوق دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت وی پس از اتمام دوره لیسانس به دانشکده افسری رفت و پس از دو سال تحصیل در سال ۱۳۲۰ فارغ‌التحصیل شد.

 مدارج نظامی 
حاتم خدمت خود را با درجه ستوان دومی توپخانه در ارتش آغاز کرد و در سال ۱۳۳۵ پس از اخذ درجه سرهنگ دومی، دوره دافوس را گذراند. او در دوره خدمت خود به مناصبی مانند: فرمانده توپخانه لشکر ۱ گارد، فرماندهی مرکز آموزش توپخانه اصفهان، فرماندهی سپاه شیراز و نیز جانشین فرماندهی ستاد ارتش در سال ۱۳۵۷ منصوب شد.

 اعلامیه بی‌طرفی ارتش 
هوشنگ حاتم جانشین فرمانده ستاد در آخرین جلسه ستاد با بیان موضوع خروج شاه و عدم بازگشت او و اعلام جمهوریت توسط آیت‌الله خمینی و قصد بختیار مبنی بر تغییر سیستم حکومت به جمهوری و با اشاره به تجربه مشابه ارتش ترکیه درخواست کرد که ارتش بیانیه بی‌طرفی صادر کند.
فردوست نویسنده بیانیه بی‌طرفی ارتش را هوشنگ حاتم معرفی می‌کند.ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، فردوست، جلد اول، ص ۶۲۵–۶۲۶.

هوشنگ نهاوندی رئیس اسبق دانشگاه تهران مدعی است که تیمسار حاتم در سمت کفالت و جانشینی ستاد بزرگ ارتش داران خواهان برخورد شدید با مخالفان بود که مورد موافقت شاه قرار نگرفت.http://www.bbc.com/persian/iran/2011/08/110802_l78_bakhtiar_20th_anniv_hooshang_nahavandi

سرهنگ محمد علی شریف النسب مدعی است که حاتم در روز آخر به قره‌باغی گفته بود: همه پادگان‌ها در محاصره است، چه کار می‌کنی؟ متن را جلویش گذاشته پرسیده بود آیا امرا امضا کرده‌اند؟ حاتم گفته بود الان امضا می‌کنند! حدود ۱۵ امضا گرفته بود سپس قره باغی امضا کرده و گفته بود این را به اطلاع رادیو تلویزیون برسانید.» و از دو هفته قبل از اعلام بیطرفی ارتش به قره باغی گفته بوده‌است که باید با اعلام بیطرفی ارتش را نجات دهیم.

 پس از انقلاب 
سپهبد حاتم پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در سمت جانشین ستاد کل ارتش ملی با سرلشکر سید محمدولی قرنی همکاری می‌کند او پس از مدتی از کار کناره‌گیری کرده و در اول اسفند ۱۳۵۷ بازنشسته می‌شود.آخرین سقوط آریای‌ها - سرهنگ توکلی پس از مدتی وی بازداشت و در زندان قصر محبوس منتقل شد؛ او ابتدا به سه سال زندان محکوم شد و در ادامه با درخواست افسران رده پایین توپخانه لشکر ۱ دادگاه تجدید تشکیل شد. دادگاه تجدید نظر در خرداد ۱۳۵۹ در شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی مرکز تشکیل شد و در نهایت به اعدام محکوم شد. حکم اعدام در ۲۳ مرداد ۱۳۵۹ اجرا شد.

 جستارهای وابسته 
انقلاب ۵۷

اعلامیه بی‌طرفی ارتش

 منابع 

رده:افراد در ایران پهلوی
رده:خاک‌سپاری‌ها در بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
رده:درگذشتگان ۱۹۷۹ (میلادی)
درگذشتگان ۱۹۸۱
رده:زادگان ۱۲۹۷
رده:زادگان ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:سپهبدهای ارتش شاهنشاهی ایران
رده:فرماندهان ارتش شاهنشاهی ایران
رده:امضا کنندگان اعلامیه بی‌طرفی ارتش
رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی