نبرد نخست پانی‌پت

اولین نبرد پانی‌پات، در ۲۱ آوریل ۱۵۲۶  بین نیروهای مهاجم بابر علیه ابراهیم خان لودی، سلطان دهلی، در شمال هند درگرفت. نیروهای بابر، با استفاده از سلاح‌های گرم باروتی و توپ، ابراهیم را شکست دادند. این یکی از اولین نبردهای استفاده از سلاح‌های باروتی در شبه قاره هند بودکه نخستین پیروزی برای ایجاد امپراتوری تیموری هند و پایان سلطان‌نشین دهلی بود.

 پیشینه 
در آن زمان، بیشتر بخش‌های شمال هند جزئی از سلطنت دهلی، تحت حکومت ابراهیم لودی از سلسله لودی اداره می‌شد. با این حال، ابراهیم درگیر مبارزه قدرت با اقوام و وزرایش بود. دولت خان لودی، والی پنجاب، پیشنهاد داد که به بابر بپیوندد.  بابر در سال 1524 به سمت لاهور حرکت کرد، اما متوجه شد که دولت توسط نیروهای فرستاده شده توسط ابراهیم بیرون رانده شده است.  ارتش لودی برای درگیری با بابر لشکرکشی کرد و شکست خورد.  بابر همچنین قبل از بازگشت به کابل، کنترل جهلم، سیالکوت، کلانور و دیپالپور را به دست گرفت. او دیپالپور را تحت کنترل عالم خان، عموی شورشی ابراهیم، قرار داد. 
بندانگشتی|نبرد پانی‌پت بین ارتش بابر و ابراهیم لودی (1526). دولت خان لودی از بابر دعوت کرد تا وارد هند شود و ابراهیم لودی را شکست دهد.  تصویری از وقایع بابری، نوشته دیو گجراتی، حدود 1590.
در پایان سال ۱۵۲۵، بابر قرار بود در ماه دسامبر با عبور از سند به شمال هند بازگردد. بابر پس از فتح پنجاب، به سمت دهلی پیشروی کرد. در پانی‌پات بود که قرار بود با ارتش بسیار بزرگتری که توسط ابراهیم گرد آمده بود، روبرو شود و با آنها درگیر شود. 

 نبرد 
گزارش شده است که ارتش ابراهیم قدرت مؤثری بین 50000 تا 70000 نفر با 1000 فیل جنگی داشته است، اما فاقد سلاح‌های باروتی بوده است.  Jadunath Sarkar, Military history of India, p. 50.  ارتش بابر 12000 نفر نیرو داشت. حداقل بخشی از این نیرو مجهز به تفنگ‌های فتیله‌ای بودند. سواره‌نظام او به عنوان کمانداران سواره می‌جنگیدند. او همچنین بین 15 تا 20 توپ داشت. 

بابر با ۷۰۰ گاری که در یک خط به هم بسته شده بودند، از موقعیت خود دفاع کرد. بین هر گاری دوم، سنگری برای تیراندازی تفنگدارانش قرار داشت. در چندین نقطه از خط، او نقاطی به عرض ۱۵۰ سوار برای پیشروی سواره نظام خود باقی گذاشت. بابر جناح راست خود را در مقابل شهر پانی‌پت محکم کرد. در سمت چپ، او خندقی پر از شاخه‌های درختان به عنوان مانعی در برابر سواره نظام حفر کرد. 

وقتی ابراهیم حمله کرد، جبهه‌ای که بابر ایجاد کرده بود برای او بسیار باریک بود تا بتواند به طور مؤثر از نیروهایش استفاده کند. تفنگ و توپ، مرکز ابراهیم را در هم کوبیدند، در حالی که کمانداران سواره، پهلوها و عقب را به شدت مورد حمله قرار دادند. صدای توپ، فیل‌ها را وحشت‌زده کرد و بر تلفات افزود. ابراهیم و 20000 نفر از افرادش در این نبرد کشته شدند. هزاران نفر دیگر نیز هنگام عقب‌نشینی ارتش جان باختند. 

 پیامدها 
نبرد پانی‌پت از نظر نظامی یک پیروزی قاطع برای بابر بود. با این حال، بابر برای تثبیت موقعیت خود، همچنان باید در سال 1527 با رانا سنگا، حاکم میوار ، در خانوا و در سال 1529 با افغان‌های شرقی در رودخانه غغرا می‌جنگید. از نظر سیاسی، این نبرد سرزمین‌های جدیدی را برای بابر به ارمغان آورد و مرحله جدیدی از تأسیس امپراتوری مغول در قلب شبه قاره هند را آغاز کرد - امپراتوری‌ای که بیش از 200 سال دوام آورد. 

 منابع 

 First Battle of Panipat، ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:پانی‌پات
رده:تاریخ هاریانا
رده:جنگ‌های گورکانیان هند
رده:درگیری‌ها در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:دودمان لودی
رده:دهلی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:نبردهایی که پادشاهی‌های هندی در آن دخیل بودند
رده:هند در ۱۵۲۶ (میلادی)
رده:امپراتوری گورکانی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:بابر