سریه

سَریِّه  یا بَعْث، به جنگ‌هایی در دوره محمد گفته می‌شود که بدون حضور مستقیم او و به فرماندهی یکی از اصحاب صورت گرفته بوده‌ است.

 معنای سریه 
دربارهٔ وجه تسمیه سریه دو احتمال مطرح ساخته‌اند:ابن اثیر، النهایه، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۱۵۹.
 «سریه» به سپاهی گفته می‌شود که شمار افراد آن نهایت تا چهارصد نفر می‌رسد و به عبارتی این سپاه، گزیده یک سپاه و چیرگان آن‌است.
 احتمال دیگر آن‌ که این گروه یا سپاه به‌طور مخفیانه و سرّی اعزام می‌شود.

البته گفته‌اند که احتمال دوم صحیح نیست، زیرا «سرّ» از لحاظ لغوی غیر از «سَرِی» است.

 ترتیب تاریخی سریه‌ها 
ابن اسحاق می‌گوید: بعث‌ها و سریه‌های محمد ۳۸ بعث یا سریه بود. علی بن حسین مسعودی از جمعی، ۳۵ بعث و سریه و از طبری ۴۸ سریه و از بعضی ۶۶ سریه و بعث نقل می‌کند. شیخ طبرسی در أعلام الوری ۳۶ سریه می‌نویسد.طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۹۹ ه‍.ق، ص ۶۹–۷۰.

+شمارهنامتاریخمکان یا دلیلشمارهنامتاریخمکان یا دلیل۱سریه «حمزة بن عبدالمطلب»سال دوم بعد از غزوهٔ ابوا (ودان)به ساحل دریا، در ناحیهٔ «عیص»۴۲سریه «غالب بن عبداللّه لیثی»رمضان سال هفتمبه «میفعه» بر سر «بنی ثعلبه» و «بنی عوال»۲سریه «عبیده بن حارث بن مطّلب»سال دوم بعد از غزوهٔ ابوا (ودان)به پایین‌تر از «ثنیه المرّه»۴۳سریه «بشیر بن سعد»به «یمن» و «جبار» در ناحیهٔ خیبرر.ک. ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۴؛ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۳۳۵. در شوّال سال هفتم۳سریه «سعد بن ابی‌وقاص»بعد از سریه حمزه، سال دومبه «خرّار» آبگاهی در «جحفه»۴۴سریه «ابن أبی‌العَوجاء»ذی‌الحجهٔ سال هفتمبر سر «بنی سلیم»۴سریه «عبدالله بن جحش»در ماه رجب، بعد از بدر اولیبه «نخله»۴۵سریه «عبداللّه بن أبی‌حدرد أسلمی»ذیحجهٔ سال هفتمبه «غابه»۵سریه «عمیر بن عدی» رمضان سال دوم۴۶سریه «محیصه بن مسعود»ذی‌حجهٔ سال هفتمبه ناحیهٔ فدک۶سریه «سالم بن عمیر» برای کشتن ابی عفکماه شوّال سال دوم۴۷سریه «عبداللّه بن أبی‌حدرد»ذیحجهٔ سال هفتمبه «إضم»۷سریه «محمّد بن مسلمه» برای کشتن کعب بن أشرفربیع‌الاول سال سوم۴۸سریه «غالب بن عبداللّه لیثی»صفر سال هشتمبه «کدید» بر سر «بنی ملوّح»ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۲؛ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۳۴۲–۳۴۳.۸سریه «زید بن حارثه»جمادی الآخر سال سومبه «قرده»۴۹سریه «غالب بن عبداللّه لیثی»صفر سال هشتمبه «فدک» بر سر «بنی مرّه»۹سریه «مرثد بن ابی‌مرثد غنوی»: «سریهٔ رجیع»صفر سال چهارممقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص۱۷۴.۵۰سریه «کعب بن عمیر غفاری»ربیع‌الأول سال هشتمبه «ذات أطلاح» از سرزمین شام۱۰سریه «منذر بن عمرو»: سریه «بئر معونه»صفر سال چهارممقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۱۷۰.۵۱سریه «شجاع بن وهب أسدی»ربیع‌الأول سال هشتمبه «سی»: آبی از «ذات عرق»۱۱سریه «ابوسلمة بن عبدالأسد»محرّم سال چهارمبه سرزمین «قطن»۵۲سریه «عیینه بن حصن فزاری»بر سر «بنی العنبر»۱۲سریه «عبداللّه بن انیس» جهنی برای کشتن «سفیان بن خالد بن نبیح هذلی لحیانی»محرّم سال چهارم۵۳سریه «قطبه بن عامر بن حدیده»بعد از سریه شجاع بن وهببه «تباله» بر سر قبیله «خشعم»۱۳سریه «عمرو بن أمیه ضمری» و «سلمه بن أسلم بن حریش»سال چهارممسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه‍.ش، ص ۲۱۳.به مکه بر سر ابوسفیان۵۴سریه «مؤته»جمادی‌الاولی سال هشتم۱۴سریه «أبوعبیدة بن جرّاح»ذی الحجّه سال پنجممسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه‍.ش، ص ۲۱۷.به «سیف البحر»۵۵سریه «عمرو بن عاص»: سریه «ذات السلاسل»جمادی الآخره سال هشتمآبی در آن طرف وادی القری بر سر «بلی» و «قضاعه»۱۵سریه «عبداللّه بن عتیک» برای کشتن «أبورافع سلّام بن أبی‌الحقیق»رمضان سال ششم۵۶سریه «أبوعبیدة بن جرّاح»: سریه «خبط»رجب سال هشتمبر سر «جهینه»۱۶سریه «محمّد بن مسلمه»محرّم سال ششمبه سمت «قرطاء» بر سر «بنی بکر بن کلاب»۵۷سریه «أبوقتادة بن ربعی أنصاری»شعبان سال هشتمبه «خضره» از سرزمین نجد، مسکن محارب بر سر «غطفان»۱۷سریه «عمر بن خطاب»ربیع‌الاول سال ششماز غزوه لحیان بر سر قاره۵۸سریه أبوقتادهرمضان سال هشتماز ۵۲–۵۸: ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۹۶؛ یعقوبی، ص ۴۳۸.به «بطن إضم»۱۸سریه «هلال بن حارث مزنی»ربیع‌الأول سال ششماز غزوه لحیان بر سر «بنی مالک بن فهر»۵۹سریه «خالد بن ولید»برای ویران کردن بتخانه «عزّی»انسان العیون، ج ۳، ص ۲۲۱۱۹سریه «بشر بن سویید جهنی»ربیع‌الأول سال ششماز غزوه لحیان بر سر «بنی‌حارث بن کنانه»۶۰سریه «أبوعامر أشعری»بعد از حنینانسان العیون، ج ۳، ص ۲۲۵.به «أوطاس»۲۰سریه «سعد بن عباده جهنی»ربیع‌الأول سال ششمبه غمیم۶۱سریه «عمرو بن عاص»رمضان سال هشتمبه «رهاط» برای ویران کردن بتخانه «سواع»۲۱سریه «عکاشه بن محصن أسدی»ربیع‌الأول سال ششمتا «غمر» آبگاهی از بنی أسد۶۲سریه «سعد بن زید أشهلی»رمضان سال هشتمبه «مثلّل» برای ویران کردن بتخانهٔ «مناه»۲۲سریه «محمّد بن مسلمه»ربیع‌الآخرمسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه‍.ش، ربیع‌الاول (ص ۲۱۹، چاپ بیروت) م. سال ششم.به «ذی القصّه» بر سر «بنی ثعلبه» و «بنی- عوال»۶۳سریه «خالد بن سعید بن عاص»رمضان سال هشتمبه «عرنه»۲۳سریه «أبوعبیدة بن جرّاح»ربیع‌الآخر سال ششمبه «ذی القصّه» بر سر بنی ثعلبه و بنی‌عوال۶۴سریه «هشام بن عاص»رمضان سال هشتمبه «یلملم»۲۴سریه «أبوعبیدة بن جرّاح»به «ذی‌القصّه» در راه عراق.احتمالاً تکرار است. م. ربیع‌الآخر سال ششم۶۵سریه «طفیل بن عمرو دوسی»شوّال سال هشتمبرای خراب کردن بتخانه «ذی- الکفّین» بت «عمرو بن حممه دوسی»۲۵سریه «زید بن حارثه»به «جموم»: سرزمین «بنی سلیم»ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۴. ربیع‌الآخر سال ششم.۶۶سریه «غالب بن عبداللّه»بعد از فتح مکهبر سر «بنی مدلج»۲۶سریه «زید بن حارثه»جمادی‌الاولی سال ششمبه عیص۶۷سریه «عمرو بن أمیه»بعد از فتح مکهبر سر «بنی الهذیل»در نسخه اصل بر این گونه است ولی صحیح: بنی دیل است. ر.ک. تاریخ یعقوبی ص ۴۳۷؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۹۹ق، ص ۶۹–۷۰.۲۷سریه «زید بن حارثه»جمادی الآخره سال ششمبه «طرف»۶۸سریه «عبداللّه بن سهیل بن عمرو»بعد از فتح مکهبر سر «بنی معیص» و «محارب بن فهر»۲۸سریه «زید بن حارثه»جمادی الآخره سال ششمبه «حسمی» بر سر جذام۶۹سریه «خالد بن ولید»بر سر «بنی جذیمه»۲۹سریه «زید بن حارثه»به «مدین»ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۲.۷۰سریه «ضحّاک بن سفیان کلابی»ربیع‌الأول سال نهمبر سر «بنی کلاب»۳۰سریه «زید بن حارثه»رجب سال ششمبه «وادی القری» بر سر «أمّ قرفه»۷۱سریه‌ای که «ثمامه بن أثال حنفی» را اسیر کرد.ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۵۳۱سریه «علی بن ابی‌طالب»شعبان سال ششمبه «فدک» بر سر «سعد بن بکر»۷۲سریه «علقمه بن مجزّز مدلجی»ربیع‌الآخر سال نهمبه بندر «شعیبه»۳۲سریه «عبدالرحمن بن عوف»شعبان سال ششمبه «دومه الجندل» بر سر «بنی کلب»۷۳سریه «عکاشه بن محصن أسدی»ربیع‌الآخر سال نهمبه جانب: سرزمین عذره و بلی۳۳سریه «ابوعبیدة بن الجراح»به دو کوه «أجأ» و «سلمی»مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ش، ص ۲۱۸.۷۴سریه «علی بن أبی‌طالب»ربیع‌الآخر سال نهمبرای خراب کردن بتخانهٔ «فلس» از «بنی طیئ»۳۴سریه «زید بن حارثه»رمضان سال ششمبه «وادی القری»۷۵سریه «خالد بن ولید»ربیع‌الآخر سال نهمبه «دومه الجندل» بر سر «أکید بن عبدالملک»۳۵سریه «عبدالله بن رواحه»به «خیبر»ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۹۲؛ یعقوبی، ص ۴۳۸۷۶سریه «خالد بن ولید»ربیع‌الآخر یا جمادی‌الاولی سال دهمبر سر بنی حارث بن کعب۳۶سریه «عبدالله بن رواحه»شوّال سال ششمبه «خیبر» بر سر «یسیر بن رزام» یهودی۷۷سریه «أسامه بن زید»صفر سال دهمبه «أبنی» از ناحیهٔ «بلقاء»۳۷سریه «کرز بن جابر فهری»شوّال سال ششمبه «ذی الجدر»۷۸سریه «خالد بن ولید»ربیع‌الأول سال دهمبر سر «بنی عبدالمدان» در نجران۳۸سریه «عمر بن خطّاب»شعبان سال هفتمبه «تربه»۷۹سریه «علی بن أبی‌طالب»رمضان سال دهمبه یمنابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۹.۳۹سریه «أبوبکر»شعبان سال هفتمبه «نجد» بر سر «بنی کلاب»۸۰سریه «خالد بن ولید»به یمنابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۹۴۰سریه «بشیر بن سعد»شعبان سال هفتمبه «فدک» بر سر «بنی مرّه»۸۱سریه «اسامة بن زید»به سرزمین «بلقاء» و «أذرعات» و «مؤته»صفر سال یازدهم۴۱سریه «زبیر بن عوام»به «فدک» بر سر «بنی مرّه»۸۲سریه «بنی عبس»

 جستارهای وابسته 

 غزوه

 پانویس 

 در تقدیم و تأخیر و مصادف بودن این دو سریه اختلاف است: بعضی سریه «عبیده» را مقدّم و بعضی هر دو را در یک زمان نوشته‌اند.

 جوامع السیره عمرو بن عدی (ص ۲۱، چاپ دارالمعارف مصر) م. برای کشتن «عصماء» دختر «مروان»

 منابع 
ویکی شیعه، سریه (آخرین ویرایش ۱۹ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۰۸)

رده:اصطلاحات اسلامی
رده:تاریخ اسلام
رده:تاریخ نظامی اسلام
رده:جهاد
رده:غزوه‌های محمد
رده:گرویدن به اسلام