حسن بن زید بن حسن

حسن بن زید بن حسن بن علی (۸۳ ه‍.ق – ۱۶۸ ه‍.ق)، از مشاهیر بنی‌هاشم در قرن دوم است. وی از فرزندان زید بن حسن (فرزند ارشد حسن مجتبی) بود. او بین سال‌های ۱۵۰ تا ۱۵۵ هجری قمری از طرف منصور عباسی حاکم مدینه بود.طبری، ج ۸، ص ۳۲ ـ ۴۹ رخدادهای منتسب به او همچون کمک به عباسیان در آتش‌زدن خانهٔ جعفر صادق و کمک به دستگیری فرزندان حسن مثنی در چشم اهل تشیع مانده‌است. نسبت‌های وی، مدنی و هاشمی،رجوع کنید به طوسی، ص۱۷۹؛ خطیب بغدادی، ج ۸، ص۲۶۹. و کنیه‌اش ابومحمد بود.رجوع کنید به ابن‌سعد، ج ۷، ص۵۴۲.

 خانواده 

 پدر و مادر 
پدر وی زید بن حسن، فرزند ارشد حسن مجتبی بود که مدتی متولی صدقات محمد بود.ابن‌عِنَبَه، ص۶۹. مادر وی کنیزی به نام زُجاجه بود که به رَقرَق شهرت یافت.ابن‌سعد، ج ۷، ص۵۴۲.ابن‌عِنَبَه، ص۷۰.

 فرزندان 
ابن حجر عسقلانیابن حجر، تهذیب التهذیب، ج ۲، ص۲۵۹. سیده نفیسه را -که مدفنش در مصر است- دختر حسن بن زید دانسته است. ابن‌سعد و طبری از نُه پسرِ حسن بن زید نام برده‌اند؛ابن سعد، طبقات، ج ۷، ص۵۴۲ـ۵۴۳.طبری، ج ۱۱، المنتخب من کتاب ذیل المذیل من تاریخ الصحابة و التابعین، ص۶۵۹. اما به‌گفته ابن عنبه و عباس قمی، از وی هفت پسر باقی ماند.ابن عنبه، ص۷۰ به بعد.عباس قمی، منتهی الآمال حسن بن زید دختری به نام امّ کلثوم نیز داشت که به همسری ابوالعباس سفاح، (اولین خلیفهٔ عباسی)، درآمد.ابن‌سعد، ج ۷، ص۵۴۲؛ طبری، ج ۱۱، ص۶۵۹. نسل زید بن حسن بن علی فقط با پسرش، حسن، ادامه یافت.ابن‌عنبه، ص۷۰.عباس قمی، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل

 پسران حسن بن زید 
قاسم (ابومحمد قاسم)داعی صغیر از نوادگان اوست. 
علی (ابوالحسن علی)عبدالعظیم حسنی نوهٔ اوست.
اسماعیل (ابو محمد اسماعیل)داعی کبیر نتیجهٔ اوست.
ابراهیم (ابو اسحاق ابراهیم)
زید (ابو طاهر زید)
اسحاق (ابوالحسن اسحاق کوکبی)
عبدالله (ابو زید عبدالله)
محمد
عیسی

 دختران حسن بن زید 
 ام کلثوم
 سیده نفیسه (نفیسه خاتون)

 آتش‌زدن خانه جعفر صادق 
روایتی وجود دارد که هنگامی که حسن، والی مدینه و مکه بود، به دستور منصور عباسی، خانهٔ جعفر صادق را سوزاند. ولی این ماجرا مخدوش بنظر می‌رسد، چرا که جعفر صادق در سال ۱۴۸ قمری درگذشت و او از سال ۱۵۰ تا ۱۵۵ قمری بر مکه و مدینه حکم می‌راند.طبری، ج ۸، ص۳۲ و ۴۹

 درگذشت 
حسن بن زید در سال ۱۶۸ قمری به همراه مهدی عباسی عازم مکه شد، ولی در حاجر (۸ کیلومتری مدینه) درگذشت و در همان‌جا به خاک سپرده شد. وی در هنگام مرگ، ۸۵ سال سن داشت.ابن‌سعد، ج ۷، ص۵۴۳؛ خطیب بغدادی، ج ۸، ص۲۶۹، ۲۷۴؛ قس ابن‌عنبه، ص۷۰.

 پانویس 

 منابع 
 حسن بن زید بن حسن، ویکی‌شیعه.
 حسن بن زید بن حسن، ویکی‌فقه.

رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۷۸۳ (میلادی)
رده:سید
رده:عرب‌های سده ۸ (میلادی)
رده:فرمانداران عباسیان در مدینه
رده:فرمانداران عباسیان