جام قهرمانان باشگاه‌های عربی

جام قهرمانان باشگاه‌های عربی (، ) یک جام باشگاهی فوتبال است که توسط اتحادیه انجمن‌های فوتبال عرب (یافا) سازماندهی شده و با حضور باشگاه‌های برتر جهان عرب برگزار می‌شود. این مسابقات با حضور ۳۷ تیم از آسیا و آفریقا برگزار می‌شود.

این مسابقات که در سال ۱۹۸۱ تأسیس شد، در طول دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ در کنار جام برندگان جام عرب و سوپر جام عرب برگزار می‌شد، تا اینکه جام برندگان جام و سوپر جام در سال ۲۰۰۲ با جام قهرمانان ادغام شدند. اولین قهرمان این مسابقات، باشگاه عراقی الشرطه بود که در سال ۱۹۸۲ در فینال، تیم لبنانی النجمه را در دو بازی رفت و برگشت شکست داد.

باشگاه‌های عربستان سعودی با ۹ قهرمانی، بیشترین پیروزی را کسب کرده‌اند. این عنوان توسط ۲۰ باشگاه کسب شده است که هشت باشگاه بیش از یک بار این عنوان را کسب کرده‌اند. از زمان ادغام این مسابقات با جام برندگان جام، تنها تیم وفاق سطیف الجزایر به پیروزی‌های متوالی دست یافته و در سال ۲۰۰۸ با موفقیت از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد. باشگاه عراقی الرشید و باشگاه تونسی اسپرانس تونس، هر کدام با سه قهرمانی، رکورد بیشترین قهرمانی را به اشتراک دارند. قهرمان فعلی، النصر عربستان سعودی است که اولین عنوان قهرمانی خود را در سال ۲۰۲۳ کسب کرد.

دو دوره بعدی این مسابقات در سال‌های ۲۰۲۷ (از ۲۱ ژوئیه تا ۷ اوت) و ۲۰۲۹ (از ۲۵ ژوئیه تا ۱۱ اوت) برگزار خواهد شد.

 تاریخچه 
+فهرست قهرمانانفصلقهرمانانجام قهرمانان باشگاه‌های عربی۸۲–۱۹۸۱ الشرطه۱۹۸۴ الاتفاق۱۹۸۵ الرشید۱۹۸۶ الرشید ۱۹۸۷ الرشید ۱۹۸۸ الاتفاق ۱۹۸۹ الوداد کازابلانکا۱۹۹۰لغو شد۱۹۹۲ الشباب۱۹۹۳ اسپرانس تونس۱۹۹۴ الهلال۱۹۹۵ الهلال ۱۹۹۶ الاهلی۱۹۹۷ آفریقایی۱۹۹۸ وداد تلمسان۱۹۹۹ الشباب ۲۰۰۰ صفاقسی۲۰۰۱ السدمسابقات باشگاه‌های متحد عربی۲۰۰۲ الاهلی سعودی۲۰۰۳ زمالکلیگ قهرمانان عرب۰۴–۲۰۰۳ صفاقسی ۰۵–۲۰۰۴ الاتحاد جده۰۶–۲۰۰۵ الرجا کازابلانکا۰۷–۲۰۰۶ وفاق سطیف۰۸–۲۰۰۷ وفاق سطیف ۰۹–۲۰۰۸ اسپرانس تونس جام باشگاه‌های یافا۱۳–۲۰۱۲ اتحاد الجزایرمسابقات باشگاهی عربی۲۰۱۷ اسپرانس تونس جام قهرمانان باشگاه‌های عربی۱۹–۲۰۱۸ ستاره ساحلی۲۰–۲۰۱۹ الرجا کازابلانکا ۲۰۲۳ النصر
اتحادیه انجمن‌های فوتبال عرب (یافا) پس از پایان فصل ۸۰–۱۹۷۹ تصمیم گرفت رقابتی برای قهرمانان کشورهای عربی ایجاد کند. قهرمانان داخلی کشورهای عضو یافا برای شرکت در این رقابت‌ها دعوت شدند، اما پس از چندین انصراف، تنها سه تیم از عراق، لبنان و اردن در نهایت شرکت کردند. این رقابت‌ها در ۱۹ ژوئن ۱۹۸۱ با پیروزی ۲–۱ النجمه، قهرمان لبنان، بر الاهلی، قهرمان اردن، آغاز شد. جمال الخطیب، بازیکن النجمه، زننده اولین گل جام قهرمانان باشگاه‌های عربی بود. النجمه و الشرطه در فینال افتتاحیه در فوریه ۱۹۸۲ به رقابت پرداختند که الشرطه با پیروزی ۴–۲ در مجموع دو بازی در ورزشگاه الشعب بغداد، به عنوان اولین قهرمان جهان عرب تاجگذاری کرد.

این مسابقات سال بعد برگزار نشد، اما در سال ۱۹۸۴ به صورت دوره‌ای برگزار شد و الاتفاق اولین عنوان قهرمانی یک باشگاه عربستان سعودی را در آن سال به دست آورد. با افزایش تعداد شرکت‌کنندگان هر ساله، یافا دورهای مقدماتی را قبل از مسابقات نهایی دوره‌ای معرفی کرد، قبل از اینکه قالب مسابقات نهایی را در سال ۱۹۸۷ به مرحله‌ای که شامل یک مرحله گروهی و به دنبال آن یک مرحله حذفی بود، تغییر دهد. یافا همچنین در سال ۱۹۸۷ به کشورها اجازه داد تا بیش از یک شرکت‌کننده داشته باشند، و دو باشگاه عربستان سعودی (الاتحاد و الهلال) و دو باشگاه عراقی (الرشید و الجیش) در این مسابقات شرکت کردند. الرشید عراق در این سال‌ها بر این مسابقات تسلط داشت و اولین تیمی بود که سه قهرمانی متوالی را در سال‌های ۱۹۸۵، ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ به دست آورد، در حالی که الاتفاق در سال ۱۹۸۸ عنوان قهرمانی خود را دوباره به دست آورد. از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۸، هیچ تیمی از کنفدراسیون فوتبال آفریقا (کاف) نتوانست در این مسابقات پیروز شود و همه برندگان از کنفدراسیون فوتبال آسیا (ای‌اف‌سی) بودند.

یک باشگاه آفریقایی برای اولین بار در سال ۱۹۸۹ قهرمان جهان عرب شد، زمانی که الوداد کازابلانکا از مراکش در فینال الهلال عربستان سعودی را شکست داد. در همان سال، یافا یک رقابت سالانه جدید را تأسیس کرد که در کنار جام قهرمانان باشگاه‌های عربی برگزار می‌شد؛ این جام، جام برندگان جام عرب نام داشت و رقابتی برای برندگان جام کشورهای عربی بود، با فرمتی مشابه جام قهرمانان. در سال ۱۹۹۲، یافا سوپر جام عرب را معرفی کرد که یک رقابت سالانه رفت و برگشتی بین قهرمانان و نایب قهرمانان جام قهرمانان و جام برندگان جام بود. از سال ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۱، شش برنده از کاف و پنج برنده از ای‌اف‌سی بودند. چهار نفر از یازده برنده در این مدت از عربستان سعودی بودند، در حالی که اسپرانس تونس اولین برد را برای یک تیم تونسی در سال ۱۹۹۳ به دست آورد، الاهلی اولین قهرمان مصر در سال ۱۹۹۵ شد، وداد تلمسان اولین عنوان الجزایر را در سال ۱۹۹۸ به دست آورد و السد اولین عنوان را برای یک باشگاه قطری در سال ۲۰۰۱ به دست آورد.

در سال ۲۰۰۲، یافا تصمیمی گرفت که چهره فوتبال باشگاهی کشورهای عربی را تغییر داد. با افزایش تعهدات باشگاه‌های عربی در دوران مدرن، یافا تصمیم گرفت جام برندگان جام و سوپر جام را با جام قهرمانان ادغام کند تا مسابقات باشگاه‌های متحد عربی را تشکیل دهد که تنها تورنمنت باشگاهی اتحادیه فوتبال عرب خواهد بود. دو دوره از این مسابقات با این نام برگزار شد که الاهلی عربستان سعودی در سال ۲۰۰۲ و زمالک در سال ۲۰۰۳ قهرمان شدند. پس از دوره ۲۰۰۳، ای‌آرتی حامی مالی مسابقات شد و یافا نام مسابقات را به لیگ قهرمانان عرب تغییر داد تا نام آن مشابه سایر تورنمنت‌های باشگاهی ممتاز مانند لیگ قهرمانان اروپا، لیگ قهرمانان آفریقا، لیگ قهرمانان آسیا و لیگ قهرمانان اقیانوسیه باشد. باشگاه صفاقسی تونس اولین قهرمان دوره لیگ قهرمانان شد. از دوره ۰۵–۲۰۰۴ به بعد، یافا فینال‌های دو مسابقه‌ای را که از دوره اول مسابقات استفاده نشده بود، دوباره معرفی کرد.

پس از قهرمانی تیم‌های الاتحاد عربستان سعودی و الرجا کازابلانکا مراکش، تیم وفاق سطیف الجزایر با کسب هر دو عنوان قهرمانی در فصل‌های ۰۷–۲۰۰۶ و ۰۸–۲۰۰۷، به اولین تیم‌های برنده متوالی در دوران لیگ قهرمانان تبدیل شد. پس از قهرمانی تیم اسپرانس تونس در فصل ۰۹–۲۰۰۸، یافا به دلیل مشکلاتی با حامی مالی جدید مسابقات، با مشکلات سازمانی مواجه شد. این امر مانع از برگزاری این مسابقات به مدت چهار سال شد تا اینکه در فصل ۱۳–۲۰۱۲ با نام جدید جام باشگاه‌های یافا دوباره مطرح شد و تیم اتحاد الجزایر الجزایر اولین عنوان قهرمانی خود را کسب کرد. با این حال، یافا سپس با همان مشکلات قبلی مواجه شد که منجر به وقفه چهار ساله دیگری شد. این رقابت‌ها در سال ۲۰۱۷ دوباره با نام مسابقات باشگاهی عربی با حضور ۲۰ تیم رقیب برگزار شد. مرحله گروهی و حذفی در مصر برگزار شد و فینال به صورت تک‌بازی برگزار شد. اسپرانس دو تونس قهرمان شد و آنها را به موفق‌ترین تیم مشترک در تاریخ این رقابت‌ها تبدیل کرد.

تعداد تیم‌ها برای فصل ۱۹–۲۰۱۸ به ۴۰ تیم افزایش یافت، جایی که این رقابت‌ها دوباره به جام قهرمانان باشگاه‌های عربی تغییر نام داد و قالب آن نیز تغییر کرد. نسخه ۲۰۲۳ این مسابقات به دلیل حضور تعدادی از بازیکنان سرشناس مانند کریستیانو رونالدو، کریم بنزما و انگولو کانته پس از انتقال آنها به باشگاه‌های لیگ حرفه‌ای عربستان، به طور گسترده توسط رسانه‌های بین‌المللی پوشش داده شد. از سیزده قهرمان تاجگذاری شده از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۳، ده نفر از آنها از آفریقا و تنها سه نفر از آسیا بودند.

 برندسازی 
پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arab_Championship_TV_Rights_Signature_Ceremony_.jpg|بندانگشتی|مراسم امضای حق پخش تلویزیونی برای نسخه ۲۰۱۷.
از فصل ۱۹–۲۰۱۸، این رقابت‌ها با نام جام قهرمانان باشگاه‌های عربی نامگذاری شده است، در حالی که هر دوره از این مسابقات نیز بر اساس کشور میزبان مسابقات یا میزبان مسابقه نهایی، نام ویژه خود را دارد. فینال سال ۲۰۱۹ در امارات متحده عربی برگزار شد، بنابراین دوره ۱۹–۲۰۱۸ به مناسبت صدمین سالگرد تولد مرحوم شیخ زاید بن سلطان آل نهیان، بنیانگذار امارات متحده عربی، جام قهرمانان زاید نامگذاری شد. فینال سال ۲۰۲۰ در مراکش برگزار شد، بنابراین دوره ۲۰–۲۰۱۹ به نام محمد ششم مراکش، جام قهرمانان محمد ششم نامگذاری شد. دوره ۲۰۲۳ این مسابقات از مرحله گروهی به بعد در عربستان سعودی برگزار شد و به همین دلیل به نام سلمان عربستان سعودی، جام باشگاه‌های ملک سلمان نامگذاری شد.

لوگوی جام قهرمانان باشگاه‌های عرب یک دایره سفید با طرح خاکستری است که شامل الگوهای سرمه‌ای، قرمز، بنفش و سبز با یک لوزی سرمه‌ای در مرکز است که کلمات قهرمانان عرب را به زبان عربی در خود جای داده است. نام این رقابت به دو زبان انگلیسی و عربی در زیر لوگو آمده است. این لوگو برای هر دوره از مسابقات کمی تغییر می‌کند تا منعکس کننده نام و کشور میزبان آن دوره خاص باشد.

 جایزه نقدی 
از سال ۲۰۲۳، مبلغ ثابت جایزه پرداخت شده به باشگاه‌های شرکت‌کننده به شرح زیر است:
جایزه نقدیقهرمانی۶،۰۰۰،۰۰۰ دلارنایب قهرمانی۲،۵۰۰،۰۰۰ دلارنیمه نهایی۲۰۰،۰۰۰ دلاریک‌چهارم نهایی۱۵۰،۰۰۰ دلارمرحله گروهی۱۰۰،۰۰۰ دلارمراحل مقدماتی۲۰،۰۰۰ دلار

 آمار و رکوردها 
پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2023_Arab_Club_Champions_Cup_Trophy_CR7Museum.jpg|بندانگشتی|جام قهرمانی جام قهرمانان باشگاه‌های عربی ۲۰۲۳

 عملکرد باشگاهی 

عملکرد کشوری

عملکرد قاره‌ای

 جستارهای وابسته 

 جام برندگان جام عرب
 سوپر جام عرب
 لیگ قهرمانان باشگاه‌های خلیج
 جام ملت‌های اعراب

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 Official website 

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۱ (میلادی) در آسیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۱ (میلادی) در آفریقا
رده:رویدادهای ورزشی تکرارشونده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۱ (میلادی)
رده:جام قهرمانان باشگاه‌های عربی