وسواس کنترل اوضاع

در روانشناسی، وسواس کنترل اوضاع به سندرمی گفته می‌شود که در آن شخص مبتلا با دیکته‌کردن روش انجام کارها به دیگران تلاش می‌کند برآنها سیطره پیدا کند. واژه انگلیسی معادل این سندرم (control freak) اول بار در دهه ۱۹۷۰ استفاده شد که در آن فلسفه تأکید بر انجام کار خود و واگذاشتن دیگران به انجام کارهای خودشان بروز کرد.Kristin Glaser, in The Radical Therapist (Penguin 1974) p. 246

 روانشناسی شخصیت 
در مطالعه روانشناسی شخصیت، برخی ناهنجاری‌های شخصیتی، نشانه‌هایی شامل نیاز به سازگاری یا سیطره بر دیگران از خود بروز می‌دهند:Larsen, Randy J. , and David M. Buss. Personality Psychology: Domains of Knowledge about Human Nature. New York: McGraw-Hill Higher Education, 2010. Print.
 آنهایی که اختلال شخصیت ضد اجتماعی دارند، سعی می‌کنند یک حس عزت نفس متظاهرانه را به نمایش بگذارند. به دلیل کم‌عاطفگی، و نداشتن حس پشیمانی ویا همدلی، آنها معمولاً در متقاعد کردن یا فریب دیگران برای پذیرش خواسته‌هایشان موفق هستند.
 آنهایی که اختلال شخصیت نمایشی دارند نیازمند جلب توجه هستند و پس از سوءاستفاده از افرادی که با آنها رابطه دارند، آنها را طرد می‌کنند.
 آنهایی که اختلال شخصیت خودشیفته دارند دچار خود مهم‌بینی مضاعف و حساسیت بیش از حد به انتقاد هستند. به علاوه حس استحقاقی دارند که آنها را به متقاعد کردن دیگران نسبت به درخواست‌هایشان وامی‌دارد. برای حفظ اعتماد به‌نفس و محافظت از خود آسیب‌پذیرشان، خودشیفتگان نیاز به کنترل رفتار دیگران دارند. این مسئله به‌خصوص در میان پدر و مادران خودشیفته صادق است که فرزندان را جزئی از خودشان می‌دانند.Rappoport, Alan, Ph. D.Co-Narcissism: How We Adapt to Narcissism. The Therapist, 2005 .

 آسیب‌پذیری 
افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع اغلب کمال‌گرا هستندMichelle N. Lafrance, Women and Depression (2009) p. 89 و درراستای محافظت از نقاط ضعف داخلی خود بر این باور هستند که اگر در کنترل کامل اوضاع نباشند این مسئله به افشای انگست کودکی آنها می‌انجامد.Art Horn, Face It (2004) p. 53 این افراد با دغل‌کاری، دیگران را مجبور به تغییر می‌کنند تا خودشان مجبور به تغییر نباشندRobin Skynner/John Cleese, Families and how to survive them (London 1994) p. 208 و از قدرت خود برروی دیگران برای فرار از پوچی داخلی خود استفاده می‌کنند.Robert Bly and Marion Woodman, The Maiden King (Dorset 1999) p. 141 وقتی جلوی کارهای یک فرد مبتلا به این نوع وسواس گرفته می‌شود، در خود احساس ضعف می‌کند و پس از این احساس درد و ترس به خود می‌آید.Patricia Evans, Controlling People (Avon 2002) p. 129 and p. 274

افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع، شباهتهایی به هم‌وابستگان دارند به این ترتیب که ترس هم‌وابستگان از ترک‌شدن به تلاش آنها برای کنترل کسانی که به آنها وابسته‌هستند می‌انجامد.David Stafford & Liz Hodgkinson, Codependency (London 1995) p. 131 بهبودی برای آنها مستلزم این مسئله خواهد بود که بپذیرند داشتن وسواس کنترل اوضاع به صورت پارادوکس گونه‌ای به حفظ هم‌وابستگی آنها کمک کرده‌است.Deb M. , in Stepping Stones to Recovery from Codependency (1993) p. 61

به زبان نظریه شخصیت، افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع دارای شخصیت تیپ آ و بی هستند که تحت تأثیر نیاز به سیطره و کنترل عمل می‌کنند.Andrew Holmes/Dan Wilson, Pains in the Office (2004) p. 56 نیاز وسواس‌گونه به کنترل دیگران البته به اختلال شخصیت ضد اجتماعی هم مرتبط است.Martha Stout, The Sociopath Next Door (2005) p. 47

 در مدیریت 
در دنیای شرکتها، افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع مخصوصاً در جلسات اداری به‌طور مداوم در حال تذکر دادن به پایین‌دستی‌های خود هستند.Andrew Buck — Meeting Behaviors: The Good, The Bad and The Ugly  به‌طور خوشبینانه این واژه می‌تواند درباره کسی گفته شود که می‌خواهد برخی کارها به‌گونه دلخواه وی انجام شود.  لز پاروت، استاد روانشناسی می‌نویسد «افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع کسانی هستند که بیشتر از شما نسبت به برخی امور اهمیت می‌دهند و در راه به انجام‌رساندن خواسته‌شان فروگذار نیستند.» احتمالاً یک تفاوت واضح بین یک مدیر که به جزئیات اهمیت می‌دهد و می‌خواهد کارها درست انجام شوند با کسی که مبتلا به وسواس کنترل اوضاع است (و همه چیز را خراب می‌کند) وجود دارد.Gillian Tett, Fool's Gold (London 2009) p. 165 افراد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع معمولاً باعث ایجاد مدیریت میکرو می‌شوند.

در برخی موارد، فرد مبتلا به وسواس کنترل اوضاع دخالت دائمی خود را مفید یا حتی ضروری می‌بیند. این می‌تواند ناشی از دوری یا جدایی از یک عزیز باشد؛ یا براساس این باور که دیگران از انجام امور به شکل درست ناتوان هستند، یا ترس اینکه امور در صورت عدم حضور فرد مبتلا دچار اشکال می‌شود. در برخی دیگر از مواقع، فرد مبتلا صرفاً از حس قدرت چنان لذت می‌برند که به‌طور خودکار سعی در در کنترل گرفتن همه‌چیز و همه‌کس در اطراف خود هستند.

 پانویس 

رده:خودشیفتگی
رده:زبان عامیانه
رده:عبارت‌های انگلیسی
رده:آزار و قلدری
رده:قلدری در محل کار
رده:کلمات ناسزا برای اشاره به افراد
رده:کنترل (اجتماعی و سیاسی)
رده:محل کار