فهرست مناطق خودمختار بر پایه کشور

فهرست مناطق خودمختار مرتب شده بر پایه کشور یک مرور کلی بر مناطق خودمختار جهان است. یک منطقه خودمختار به عنوان یک ناحیه از کشور تعریف شده‌است که دارای درجه‌ای از استقلال یا آزادی از مقامات بیرون از آن منطقه است. گونه‌های مختلفی از انواع نواحی خودمختار در جهان وجود دارد که بر پایه مواردی از تفاوت در اقلیت‌های قومی یا دوری از سرزمین اصلی کشور تشکیل شده‌اند. کشورهایی که مناطق خودمختار دارند اغلب به نام فدراسی شناخته می‌شوند. مناطق خودمختار از نهادهای فدرال و حکومت‌های مستقل جدا هستند و در مقایسه با دیگر روش‌های تقسیمات سیاسی، مناطق اینچنینی از وضعیت ویژه‌ای، من‌جمله اختیاراتی همچون قانون‌گذاری، برخوردارند. (برای یک فهرست مفصل از نواحی فدرال مقاله دولت فدرال را مشاهده کنید).Olausson, Pär M. (2007) Autonomy and Islands: A Global Study of the Factors that Determine Island Autonomy, Turku: Åbo Akademi University Press, pp. 21–25

این لیست شامل مناطقی است که در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته شده‌اند؛ با این حال مناطق دیگری نیز به عنوان خودمختار مطرح هستند که در نظام بین‌الملل رسمیت ندارند. تعریف یک منطقه خودمختار از هر کشوری تا کشور دیگر متفاوت است؛ لذا نام محلی تقسیمات کشورها دارای اهمیت است که در جدول آمده.

 مناطق خودمختار 
 ایجاد شده توسط توافق‌نامه‌های بین‌المللی 
کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع特別行政區 (به چینی، زبان هر دو ناحیه ماکائو و هنگ‌کنگ)região administrativa especial (به پرتغالی، تنها رسمی در ماکائو)special administrative region (به انگلیسی، تنها رسمی در هنگ‌کنگ)منطقه ویژه اداری (۱۹۹۷) ·  بیانیهٔ الحاق سینو-بریتیش در ۱۹۸۴ (۱۹۹۹) ·  بیانیهٔ الحاق سینو-بریتیش در ۱۹۸۷itsehallinnollinen maakunta (فنلاندی)självstyrande landskap (سوئدی)استان خودمختار (۱۹۲۲) ·  کنوانسیون آلند(فرانسوی) Edouard Gourdon, Histoire du Congrès de Paris, Paris, 1857, full text at google PrintLater confirmated by the Act on the Autonomy of Åland of 1920 (which was later replaced by new legislations by the same name in 1951 and 1991) and the League of Nations in 1922 following the Åland crisis.UK constituent country with devolution (به انگلیسی)کشور تشکیل‌دهنده پادشاهی متحده با واگذاری اختیارات
| ایرلند شمالی (۱۹۹۹)  پیمان جمعه نیک (۱۹۹۸)
|align=center|
|-
|
|autonome Provinzprovincia autonoma (به ایتالیایی)استان خودمختار (۱۹۴۶، ۱۹۷۲) ·  توافق گروبر-د گاسپری (۱۹۴۶) / سلطة إدارية مؤقتة (به عربی)סמכות מינהלית ביניים (به عبری)تشکیلات مدیریت موقت  (۱۹۹۴)  پیمان اسلو (۱۹۹۳)"سلطة الحكم الذاتي الفلسطينية المؤقتة" (به عربی)"تشکیلات خودگردان موقت فلسطین"نوار غزه و کرانه باختری  پیمان اسلو ۲ (۱۹۹۵)1995 Oslo Interim Agreement . Text of the Accord
 ، نروژ: در این‌جا تعریف منطقه خودمختار دقیق نیست (داشتن حاکمیت داخلی در اینجا منظور نیست)، منتهی طبق پیمان ۱۹۲۰ اسپیتسبرگن سوالبار دارای حاکمیت محدود نروژ استو در نتیجه به عنوان وضعیت خاص در نظر گرفته شده‌است. (نه کاملاً با نروژ یکپارچه است و نه قلمروی وابسته آن محسوب می‌شود و آن را یک مورد sui generis تعریف کرده‌اند).
 پیوند=|جایگزین=|حاشیه|23x23پیکسل هلیگولند، آلمان: با وجود آن که در سیطرهٔ حکومت آلمان است، شلسویگ-هولشتاین از برخی قوانین و ویژگی‌های اتحادیه اروپا مانند اتحادیه گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده مستثنی شده‌است.Article 6 of Council Directive 2006/112/EC of 28 November 2006 (as amended) on the common system of value added tax (OJ L 347, 11.12.2006, p. 1) Eur-lex.europa.eu.
 پیوند=|جایگزین=|حاشیه|15x15پیکسل بوزینگن ام هوشرهاین، آلمان و پیوند=|جایگزین=|حاشیه|23x23پیکسل کامپیونه د ایتالیا، ایتالیا با وجود این که بخش جدایی ناپذیر از کشورهای متبوع خود هستند، به عنوان قلمرویی محاط در خاک سوئیس عمدتاً از فرانک سوئیس به عنوان ارز استفاده کردهIt is legal tender in Campione d'Italia و در اتحادیه گمرکی با آن هستند.

 ایجاد شده توسط قوانین داخلی 
کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع  autonomous islandجزیره خودمختار  باربودا  muxtar respublikaجمهوری مختار نخجوان (۱۹۲۴): طبق پیمان مسکو (۱۹۲۱) و پیمان کارس (۱۹۲۱)  自治区 (zìzhìqū)نواحی خودمختارگوانگشی (۱۹۵۸) مغولستان داخلی (۱۹۴۷) نینگ‌شیا (۱۹۵۸) سین‌کیانگ (۱۹۵۵) تبت (۱۹۶۵) حوزه‌های خودمختار بایینغولین بورتالا سانجی چوشیونگ دالی دهونگ دغن انشی گاننان گارزه گولوگ یوشو های‌بی های‌نان های‌شی هونقه هوان‌گنان ایلی قزل‌سو لیانگشان یای لیان‌شیا نگاوا نوجی‌یانگ کیاندونگنان کیانان کیانشینان ونشان شیانگ‌شی شیشوانگبنا یانبیان 自治县 (zìzhìxiàn)سرزمین‌های خودمختار ۱۱۷ سرزمین (فهرست کامل) 自治旗 (zìzhìqí)نشان‌های خودمختار اونکی مورین اوروکین  rigsfællesskabetقلمروهای دانمارک  (۱۹۴۸)   (۱۹۷۹)  autonomous regionنواحی خودمختار روتوما.  Sui generis collectivitéجوامع خاص  (۱۹۹۹)Included on the فهرست سرزمین‌های غیرخودگردان سازمان ملل متحد. Collectivité d'outre-merجوامع فرادریایی  (۲۰۰۷)   (۲۰۰۷)   (۲۰۰۳)   (۲۰۰۳) Pays d'outre-merسرزمین فرادریایی  (۲۰۰۴) Collectivité territoriale uniqueجمعیت ارضی واحد  (۲۰۱۱)   (۲۰۱۵)   (۲۰۱۵)   (۲۰۱۸)   آلزاس (۲۰۲۱)  avtonomiuri respublikaجمهوری خودمختار آبخاز (۱۹۹۱)  (۱۹۹۱) نهاد مدیریتی موقت اوستیای جنوبی (۲۰۰۷)  aftonomi monastiki politiaدولت رهبانی خودمختار  کوه آتوس (۱۹۱۳)  भारत के स्वायत्त प्रशासनिक क्षेत्रشورای شهرستان‌ها و سرزمین‌های خودمختار بودولند (۲۰۰۳) بودو کاچاری (۲۰۲۰) چکما (۱۹۷۲)چوراچاندپور (۱۹۷۱)  دئوری (۲۰۰۵)  دیما هاسائو (۱۹۷۰) گارو هیلز (۱۹۵۲) گورخالند (۲۰۱۱) جائنتیا هیلز (۱۹۷۲)  کاماتاپور (۲۰۲۰)  کربی انگلونگ (۱۹۷۰) کارگل (۱۹۹۵) خاشس هیلز (۱۹۵۲) لای (۱۹۷۲) له (۱۹۹۵) میسینگ (۱۹۹۵)  موران (۲۰۲۰)  رابها هاسونگ (۱۹۹۵) صدر (۱۹۹۵)  سونوال کاچاری (۲۰۰۵)  تیوا (۱۹۹۵) مارا (۱۹۷۲) نواحی کوهستانی تریپورا (۱۹۸۲)  ثنگال کاچاری (۲۰۰۵)  ماتاک (۲۰۲۰)  چندل  سناپاتی  تامنگلونگ  اوخرول و ناحیه خودمختار د فاکتوی سنتینل شمالی (۱۹۴۷)  daerah istimewaنواحی ویژه یوگیاکارتا (۱۹۵۰)   (۲۰۰۵) daerah otonomi khususناحیه خودمختار ویژه 20px پاپوآ (۲۰۰۰) 20px پاپوآ غربی (۲۰۰۸) 20px جاکارتا (۱۹۶۱)  هەرێمی کوردستاناقلیم کردستان  کردستان عراق (۱۹۹۲)  regione autonomaنواحی خودمختار  (۱۹۴۸)  (۱۹۶۳)  (۱۹۴۸)  (۱۹۴۶)  (۱۹۴۸)   شاهزاده‌نشین سبورگا (۱۹۶۰)` provincia autonoma استان‌های خودمختار 20px تیرول جنوبی (۱۹۷۲) 20px ترنتینو (۱۹۷۲)  autonomous islandجزیره خودمختار  (۲۰۰۲)  شهر خودمختار  مکزیکو سیتی (۲۰۱۶)  unitate teritorială autonomăواحدهای سرزمین خودمختار  (۱۹۹۵)  ترانس‌نیستریا (۲۰۰۵)  ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသمراکز خودمدیریتی دانو کوکانگ ناگا پا لائونگ پا-ئو وا (۲۰۱۱)  región autónomaنواحی خودمختار  (۱۹۸۶)  ناحیه خودمختار آتلانتیک جنوبی (۱۹۸۶)  comarca indígenaسرزمین‌های بومیامبرا-وونان (۱۹۸۳) کونا د مادوگاندی (۱۹۹۶)   کونا د وارگاندی (۲۰۰۰)  کونا یالا (۱۹۳۸)  نگوبه-بوگله (۱۹۹۷)  autonomous regionناحیه خودمختار  (۲۰۰۰)  rehiyong awtonomusناحیه خودمختار ناحیه خودمختار مسلمانان میندانائو (۲۰۱۹)  região autónomaناحیه خودمختار  (۱۹۷۶)  (۱۹۷۶)  respublikaجمهوری                       avtonomnaya oblastابلاست خودمختار  (۱۹۳۴) avtonomny okrugشهرستان‌های خودمختار      جزیره خودمختار  (۱۹۶۷)See section 3 and 4 about Nevis Island Legislature and Administration in The Saint Christopher and Nevis Constitution Order 1983. Published online by Georgetown University and also by University of the West Indies. Retrieved 8 August 2006.  região autónomaناحیه خودمختار  پرنسیپ (۱۹۹۵)  autonomna pokrajinaاستان خودمختار  استان خودمختار وویوودینا (۱۹۴۵)  استان خودمختار کوزوو و متوهیا (۱۹۶۳)  سرزمین خودمختار پانتلند (۱۹۹۸)Constitucional act granting special status of Easter Island and Juan Fernández Islands. As the special charter is being discussed, they remain being governed as provinces of the Valparaíso Region   teukbyeol jachidoاستان خودمختار مخصوص  (۲۰۰۶)  ولایت مختار ولایت مختار کوهستانی بدخشان (۱۹۲۵)  Serikali ya Mapinduzi Zanzibarدولت انقلابی زنگبار  (۱۹۶۴)  autonomous islandجزیره خودمختار توباگو  avtonomna respublikaجمهوری خودمختار  (۱۹۹۲)  (۱۹۹۹)  (۱۹۹۹)  respublikaجمهوری 

 تقسیم‌شده به تعدادی ناحیهٔ خودمختار 
در تعدادی از کشورها همه مناطق یا تمامی سطوح تقسیمات سیاسی از نوع خاصی از «استقلال» برخوردارند. میزان اختیارات و قدرت دولت‌های محلی و مرکزی در چنین کشورهایی متفاوت است.
کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع  departamentoدپارتمان‌ها  بنی (۲۰۰۶)  پاندو (۲۰۰۶)  سانتاکروز (۲۰۰۶)  تاریزا (۲۰۰۶)  لاپاز (۲۰۰۹)  کوچوبامبا (۲۰۰۹) چوکیساکا (۲۰۰۹)  اورورو (۲۰۰۹)  پوتوسی (۲۰۰۹) provincia autónomaاستان خودمختار استان گران چاکو municipio autónomoشهرداری خودمختار هوآکایا تارابوکو موخوکویا چارازانی خسوس د ماچاکا پامپاس آئویاگاس سان پدرو د توتورا چیپایا سالیناس د گارسی مندوزا چایانتا چاراگوئا"Las autonomías indígenas avanzan a paso lento per seguro, entre consensos e interrogantes" Diálogos en Democracia, 21 March 2010 (Supplement to Pulso Bolivia). territorio indígenaسرزمین‌های بومی تمامی سرزمین‌های متعلق به جوامع بومی (tierras comunitarias de origen) شامل: دهکده سرخپوستی گورانی‌ها، مرکز دهکده‌های سرخپوستی بومیان گوارایوس، مرکز دهکده‌های سرخپوستی بومیان بنی، مرکز سرخپوستان بومی ناحیهٔ آمازون بولیوی، مرکز بومیان دهکده‌های سرخپوستی آمازون در پاندو، مرکز دهکده‌های سرخپوستی بومیان تروپیکو در کوچابامبا، مرکز دهکده‌های سرخپوستی بومیان لاپاز، سازمان ریش‌سپیدان وهنایک تاپیئته.  entitetنهاد مستقل  فدراسیون بوسنی و هرزگوین (۱۹۹۴)  (۱۹۹۲)  île autonome جزیره خودمختار  (۲۰۰۲)  گرند کومور (۲۰۰۲)  (۲۰۰۲)  (به اکسیتی)}}{{Nowrap| (به کاتالونی/والنسیایی)}} (به گالیسی)  (۱۹۸۱)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۱)  (۱۹۸۳)  (۱۹۷۹)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۳)  (۱۹۷۹)  (۱۹۸۳)  (۱۹۸۱)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۳)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۲)  (۱۹۸۲) شهر خودمختار  (۱۹۹۵)  (۱۹۹۵)

 سرزمین‌های مستقل مرتبط به کشورها 
 کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع  autonoom landسرزمین خودمختار  (۱۹۸۶)  (۲۰۱۰)  (۲۰۱۰)  state in free-associationنواحی در شراکت آزاد  (۱۹۶۵)  (۱۹۷۴) self-administering territoryسرزمین‌های خودمدیریتی  (۱۹۴۸)  Crown dependencyوابسته به تاج و تخت    British Overseas Territoryسرزمین‌های فرا دریایی                 commonwealthمشترک‌المنافع  (۱۹۵۲)  (۱۹۷۸)

 گونه‌های دیگر خودمختاری 
تعدادی از مناطق مسکونی نیز تحت عنوان «مستقل» شناخته شده‌اند که گرچه دارای آزادی‌های ویژه و به خصوصی نیستند ولی به صورت منطقه خودمختار شناخته شده‌اند.

 پایتخت خودمختار 
 کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع  ciudad autónomaشهر خودمختار  بوئنوس آیرس (۱۹۹۴)  krongشهرهای خودمختار پنوم‌پن، همراه با شهرهای آزاد با طبقه‌بندی مشابه  commune autonomeکمون خودمختار بانگی  sector autónomoبخش خودمختار  ناحیه بیسائو  daerah khusus ibukotaناحیه ویژه پایتخت 20px جاکارتا  shahar (شهر)شهر خودمختار تاشکند (۱۹۱۸)

 شهرهای آزاد با نام خودمختار 
 کشورنام بومیترجمه یا برابرمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد)منبع  특별자치시شهر خودمختار مخصوص سجونگ  krongشهرداری‌های خودمختار پنوم‌پن سیهانوکویل پیلین کپ
مناطق خودمختار خودخوانده و به‌رسمیت شناخته نشده
 کشورنام رسمیترجمه یا معادلمناطق (نام نواحی خودمختار و توافق منجر به شکل‌گیری و سال ایجاد) منبع  Municipios Autónomosشهر خودگردان شهر خودگردان شورشیان زاپاتیستا (۲۰۲۰)  Rêveberiya Xweserمدیریت خودگردان روژاوا (۲۰۱۲)  Federación de Juntas Vecinalesفدراسیون شوراهای مجاور فخوه (۱۹۷۹)

 جستارهای وابسته 

 منطقه خودمختار
 ایالت
 قلمروی وابسته
 فهرست کشورهای مستقل

 یادداشت 
  به عنوان مثال: 
  به‌طور مثال به رسمیت شناختن دیپلماتیک برای کوزوو جای بحث دارد و میان کشورها در بارهٔ آن اختلاف وجود دارد.
  روسیه و اوکراین بر سر تصاحب این جمهوری اختلاف نظر دارند و در جریان تحولات داخلی اوکراین، در مارس ۲۰۱۴ کریمه خواستار پیوستن به روسیه شد و روسیه نیز این الحاق را پذیرفت.

 منابع 

رده:تقسیمات کشوری خودمختار
رده:فهرست‌های تقسیم‌بندی کشوری