دوره بهار و پاییز

دوره بهار و پاییز (حدود ۷۷۰ – حدود ۴۸۱ پ.م.) دوره‌ای در تاریخ چین است که تقریباً با نیمه نخست ژوی شرقی (حدود ۷۷۱ – ۲۵۶ پ.م.) مطابقت دارد. این دوره با فرسایش تدریجی قدرت سلطنتی مشخص می‌شود، زیرا لردهای محلی که اسماً تابع ژو بودند، خودمختاری سیاسی فزاینده‌ای را اعمال می‌کردند. نام این دوره از سالنامه بهار و پاییز گرفته شده است؛ رویدادنامه‌ای از ایالت لو بین سال‌های ۷۲۲ و ۴۸۱ پ.م. که سنت آن را با کنفوسیوس (۵۵۱–۴۷۹ پ.م.) مرتبط می‌داند.

در این دوره، نظام‌های سیاسی محلی بر سر اتحادهای خود مذاکره می‌کردند، علیه یکدیگر جنگ راه می‌انداختند و حتی دربار پادشاه در لوئویی را به چالش می‌کشیدند. تجزیه جین، یکی از قدرتمندترین ایالات، عموماً به عنوان پایان دوره بهار و پاییز و آغاز دوره ایالات جنگ‌طلب در نظر گرفته می‌شود. تاریخ‌گذاری این دوره به اواخر هان غربی (حدود ۴۸ پ.م. – ۹ میلادی) بازمی‌گردد.

 پیش‌زمینه 

در سال ۷۷۱ پ.م.، تهاجم کوآن‌رونگ در ائتلاف با ایالات زنگ و شن — که ایالت اخیر تیول پدربزرگ ولیعهد محروم شده، یی‌جیو بود — پایتخت ژوی غربی در هائوجینگ را ویران کرد، پادشاه یو ژو را کشت و یی‌جیو را به عنوان پادشاه در پایتخت شرقی، لوئویی، مستقر کرد. این رویداد آغازگر دودمان ژوی شرقی بود که به دو دوره بهار و پاییز و ایالات جنگ‌طلب تقسیم می‌شود. در طول دوره بهار و پاییز، سیستم فئودالی فنگ‌جیان چین تا حد زیادی اهمیت خود را از دست داد. دربار ژو که سرزمین مادری خود در منطقه گوان‌ژونگ را از دست داده بود، قدرتی اسمی داشت، اما تنها بر یک قلمرو سلطنتی کوچک به مرکزیت لوئویی کنترل واقعی داشت. در اوایل دوره دودمان ژو، به بستگان سلطنتی و ژنرال‌ها کنترل تیول‌هایی داده شده بود تا اقتدار ژو بر قلمرو وسیع حفظ شود. با کاهش قدرت پادشاهان ژو، این تیول‌ها به طور فزاینده‌ای به ایالات مستقل تبدیل شدند.

مهم‌ترین ایالات (که بعدها به عنوان دوازده خراج‌گزار شناخته شدند) در همایش‌های منظمی گرد هم می‌آمدند و در مورد مسائل مهم مانند لشکرکشی‌های نظامی علیه گروه‌های خارجی یا علیه اشراف متخلف تصمیم‌گیری می‌کردند. در طول این همایش‌ها، گاهی اوقات یکی از حاکمان خراج‌گزار به عنوان رهبر (هژمون) اعلام می‌شد.

با ادامه این عصر، ایالات بزرگتر و قدرتمندتر، ایالات کوچکتر را ضمیمه خود کرده یا ادعای سیادت بر آن‌ها می‌کردند. تا سده ششم پ.م.، بیشتر ایالات کوچک ناپدید شده بودند و تنها چند قلمرو بزرگ و قدرتمند بر چین تسلط داشتند. برخی از ایالات جنوبی مانند چو و وو، ادعای استقلال از ژو کردند و ژو علیه برخی از آن‌ها (وو و یوئه) وارد جنگ شد.

در میان مبارزات قدرت بین ایالتی، درگیری‌های داخلی نیز شایع بود: شش خانواده نخبه صاحب زمین در داخل ایالت جین با یکدیگر می‌جنگیدند، دشمنان سیاسی به نابودی خاندان چن در ایالت چی پرداختند و مشروعیت حاکمان اغلب در جنگ‌های داخلی توسط اعضای مختلف خانواده سلطنتی در چین و چو به چالش کشیده می‌شد. هنگامی که همه این حاکمان قدرتمند خود را به طور محکم در قلمروهای مربوطه مستقر کردند، خونریزی‌ها بیشتر بر درگیری‌های بین ایالتی در دوره ایالات جنگ‌طلب متمرکز شد که در سال ۴۰۳ پ.م. با تقسیم ایالت جین توسط سه خانواده نخبه باقی‌مانده — ژائو، وی و هان — آغاز شد.

 اوایل دوره بهار و پاییز (۷۷۱–۶۸۵ پ.م.) 

 انتقال دربار به شرق (۷۷۱) 
پس از آنکه پایتخت ژو توسط مارکی شن و بربرهای کوآن‌رونگ غارت شد، ژو پایتخت را از زونگ‌ژو ویران شده در هائوجینگ (نزدیک شی‌آن امروزی) به سمت شرق به وانگ‌چنگ در دره رود زرد منتقل کرد. خاندان سلطنتی ژو به حامیان اصلی خود، به ویژه جین و ژنگ نزدیک‌تر شد؛ خانواده سلطنتی ژو اقتدار بسیار ضعیف‌تری داشت و برای محافظت، به ویژه در طول فرار به پایتخت شرقی، به لردهای این ایالات خراج‌گزار متکی بود. در چنگ‌ژو، شاهزاده یی‌جیو توسط حامیانش به عنوان پادشاه پینگ تاج‌گذاری کرد. با این حال، با کاهش شدید قلمرو ژو به چنگ‌ژو و مناطق اطراف، دربار دیگر نمی‌توانست از شش گروه ارتشی که در گذشته داشت حمایت کند؛ پادشاهان ژو مجبور بودند برای محافظت در برابر حملات و حل درگیری‌های داخلی قدرت، از ایالات خراج‌گزار قدرتمند درخواست کمک کنند. دربار ژو هرگز اقتدار اصلی خود را به دست نیاورد؛ در عوض، به یک مقام تشریفاتی در ایالات منطقه و رهبر آیینی معبد اجدادی خاندان جی تنزل یافت. اگرچه پادشاه فرمان آسمان را حفظ کرد، اما این عنوان قدرت واقعی کمی داشت.

با افول قدرت ژو، حوضه آبریز رود زرد به صدها ایالت کوچک و خودمختار تقسیم شد که اکثر آن‌ها شامل یک شهر واحد بودند، هرچند تعدادی از ایالات چندشهری، به ویژه آن‌هایی که در حاشیه بودند، قدرت و فرصت گسترش به بیرون را داشتند. در مجموع ۱۴۸ ایالت در رویدادنامه‌های این دوره ذکر شده است، که ۱۲۸ مورد از آن‌ها تا پایان دوره جذب چهار ایالت بزرگ شدند.

مدت کوتاهی پس از انتقال دربار سلطنتی به چنگ‌ژو، یک سیستم اتحاد سلسله‌مراتبی به وجود آمد که در آن پادشاه ژو عنوان هژمون () را به رهبر ایالتی با قدرتمندترین ارتش می‌داد؛ هژمون موظف بود هم از ایالات ضعیف‌تر ژو و هم از خاندان سلطنتی ژو در برابر مردم غیر ژو محافظت کند: دی شمالی، مان جنوبی، یی شرقی و رونگ غربی. این چارچوب سیاسی ساختار قدرت فنگ‌جیان را حفظ کرد، اگرچه درگیری‌های بین ایالتی و درون ایالتی اغلب منجر به کاهش توجه به آداب و رسوم خاندان، احترام به خانواده جی و همبستگی با سایر مردم ژو می‌شد. اعتبار پادشاه به رهبران نظامی ایالات مشروعیت می‌بخشید و به بسیج دفاع دسته‌جمعی از قلمرو ژو در برابر «بربرها» کمک می‌کرد.

در طول دو سده بعدی، چهار ایالت قدرتمند — چین، جین، چی و چو — برای قدرت مبارزه کردند. این ایالات چندشهری اغلب از بهانه کمک و محافظت برای مداخره و به دست آوردن سیادت بر ایالات کوچک‌تر استفاده می‌کردند. در طول این گسترش سریع، روابط بین ایالتی بین جنگ‌های سطح پایین و دیپلماسی پیچیده متغیر بود.

 اختلاف ژنگ با دربار (۷۲۲–۶۸۵) 
دوک یین از لو در سال ۷۲۲ به تخت نشست. از این سال به بعد، ایالت لو یک رویدادنامه رسمی به نام سالنامه بهار و پاییز نگهداری کرد که به همراه تفاسیر آن، منبع استاندارد برای دوره بهار و پاییز است. رویدادنامه‌های مشابهی در ایالات دیگر نیز وجود داشته است، اما همه آن‌ها به جز رویدادنامه لو در جریان کتاب‌سوزی امپراتور چین از بین رفته‌اند.

در سال ۷۱۷ پ.م.، دوک ژوانگ از ژنگ برای ملاقات با پادشاه هوآن ژو به پایتخت رفت. در طول این دیدار، دوک احساس کرد که با او با احترام و آداب مناسب رفتار نشده است، با توجه به اینکه ژنگ اکنون محافظ اصلی پایتخت بود. در سال ۷۱۵ پ.م.، ژنگ همچنین درگیر یک اختلاف مرزی با لو در مورد مزارع شو شد. این مزارع توسط پادشاه برای تولید انحصاری هدایای سلطنتی برای کوه تای مقدس در اختیار لو قرار گرفته بود. اینکه ژنگ این مزارع را مانند هر قطعه زمین دیگری در نظر بگیرد، توهینی به دربار بود.

تا سال ۷۰۷ پ.م.، روابط به قدری تیره شد که پادشاه یک لشکرکشی تنبیهی علیه ژنگ به راه انداخت. دوک ضدحمله کرد و به قلمرو ژو یورش برد، نیروهای سلطنتی را در نبرد شوگه شکست داد و خود پادشاه را مجروح کرد. ژنگ نخستین خراج‌گزاری بود که آشکارا از پادشاه سرپیچی کرد و سده‌ها جنگ بدون احترام به سنت‌های قدیمی را آغاز کرد که مشخصه این دوره بود.

نمایش قدرت نظامی ژنگ تا زمانی که مشکلات جانشینی پس از مرگ ژوانگ در سال ۷۰۱ پ.م. ایالت را ضعیف کرد، مؤثر بود.

در سال ۶۹۲ پ.م.، یک تلاش نافرجام برای ترور پادشاه ژوانگ ژو صورت گرفت که توسط عناصری در دربار سازماندهی شده بود.

 پنج هژمون (۶۸۵–۵۹۱ پ.م.) 

 هژمونی چی (۶۸۵–۶۴۳) 

نخستین هژمون، دوک هوآن چی (حکومت ۶۸۵–۶۴۳) بود. دوک هوآن با کمک صدراعظم خود، گوآن ژونگ، ایالت چی را برای متمرکز کردن ساختار قدرت اصلاح کرد. ایالت شامل ۱۵ «شهرستان» () بود که دوک و دو وزیر ارشد هر کدام مسئولیت پنج شهرستان را بر عهده داشتند؛ همچنین عملکردهای نظامی با امور مدنی متحد شدند. این اصلاحات و تغییرات مرتبط، ایالت را که پیش از آن به دلیل کنترل بر چهارراه‌های تجاری قدرتمند بود، با توانایی بیشتری برای بسیج منابع نسبت به ایالات با سازماندهی سست‌تر مجهز کرد.

تا سال ۶۶۷، چی به وضوح برتری اقتصادی و نظامی خود را نشان داده بود و دوک هوآن رهبران لو، سونگ، چن و ژنگ را گرد هم آورد و آن‌ها او را به عنوان رهبر خود انتخاب کردند. اندکی بعد، پادشاه هوی ژو عنوان «با» (هژمون) را اعطا کرد و به دوک هوآن اقتدار سلطنتی در لشکرکشی‌های نظامی بخشید. یک مبنای مهم برای توجیه تسلط چی بر سایر ایالات در شعار «احترام به پادشاه، اخراج بربرها» () ارائه شد. نقش هژمون‌های بعدی نیز به همین صورت تعریف می‌شد: به عنوان مدافع و حامی اصلی اقتدار اسمی ژو و نظم موجود. با استفاده از این اقتدار، دوک هوآن در یازده سال نخست هژمونی خود، در مبارزه قدرت در لو مداخره کرد؛ از یان در برابر نفوذ عشایر رونگ غربی محافظت کرد؛ عشایر دی شمالی را پس از تهاجم به وی و شینگ بیرون راند و برای مردم آذوقه و واحدهای پادگان حفاظتی فراهم کرد؛ و ائتلافی از هشت ایالت را برای فتح چای و در نتیجه مسدود کردن گسترش رو به شمال چو رهبری کرد.

هنگام مرگ او در سال ۶۴۳، پنج تن از پسران دوک هوآن برای تاج و تخت به رقابت پرداختند و ایالت را به شدت ضعیف کردند، به طوری که دیگر به عنوان هژمون شناخته نمی‌شد. برای نزدیک به ده سال، هیچ حاکمی این عنوان را نداشت.

 هژمونی سونگ (۶۴۳–۶۳۷) 

دوک شیانگ سونگ پس از افول چی تلاش کرد تا ادعای هژمونی کند، که شاید ناشی از تمایل به احیای دودمان شانگ بود که سونگ از نوادگان آن به شمار می‌رفت. او همایش‌های صلحی به همان سبک چی میزبانی کرد و لشکرکشی‌های نظامی تهاجمی علیه رقبای خود انجام داد. جاه‌طلبی‌های دوک شیانگ زمانی به پایان رسید که بر خلاف توصیه کارکنانش، به ایالت بسیار بزرگتر چو حمله کرد. نیروهای سونگ در نبرد هونگ در سال ۶۳۸ شکست خوردند و خود دوک در سال بعد بر اثر جراحتی که در نبرد برداشته بود درگذشت. پس از مرگ شیانگ، جانشینان او سیاست خارجی متواضعانه‌تری را اتخاذ کردند که با اندازه کوچک کشورشان سازگارتر بود.

از آنجایی که دوک شیانگ هرگز به طور رسمی توسط پادشاه ژو به عنوان هژمون شناخته نشد، همه منابع او را به عنوان یکی از پنج هژمون فهرست نمی‌کنند.

 هژمونی جین (۶۳۶–۶۲۸) 

هنگامی که دوک ون جین در سال ۶۳۶ پس از سفرهای طولانی در تبعید به قدرت رسید، از اصلاحات پدرش، دوک شیان جین (حکومت ۶۷۶–۶۵۱) بهره برد؛ کسی که ایالت را متمرکز کرده، بستگانی را که ممکن بود اقتدار او را تهدید کنند کشته، شانزده ایالت کوچکتر را فتح کرده و حتی برخی از مردمان رونگ و دی را جذب کرده بود تا جین را بسیار قدرتمندتر از قبل کند. هنگامی که او به پادشاه شیانگ ژو در مبارزه برای جانشینی در سال ۶۳۵ کمک کرد، پادشاه به جین قلمروهای راهبردی ارزشمندی در نزدیکی چنگ‌ژو اعطا کرد.

دوک ون سپس از قدرت فزاینده خود برای هماهنگ کردن یک پاسخ نظامی با چی، چین و سونگ علیه چو استفاده کرد، که پس از مرگ دوک هوآن چی شروع به پیشروی به سمت شمال کرده بود. با شکست قاطع چو در نبرد چنگ‌‎پو در سال ۶۳۲، وفاداری دوک ون به پادشاه ژو در یک کنفرانس بین ایالتی پاداش داده شد و پادشاه شیانگ عنوان «با» را به او اعطا کرد.

پس از مرگ دوک ون در سال ۶۲۸، تنش فزاینده‌ای در خشونت‌های بین ایالتی ظاهر شد که ایالات کوچکتر، به ویژه آن‌هایی که در مرز بین جین و چو بودند را به میدان‌های جنگ دائمی تبدیل کرد؛ چی و چین نیز برای افزایش قدرت خود در درگیری‌های بین ایالتی متعددی با جین یا متحدانش شرکت کردند.

 هژمونی چین (۶۲۸–۶۲۱) 

دوک مو چین در سال ۶۵۹ به تخت نشست و با ازدواج دخترش با دوک ون، اتحادی با جین برقرار کرد. در سال ۶۲۴، او بر بربرهای رونگ غربی سروری یافت و به قدرتمندترین لرد زمان خود تبدیل شد. با این حال او ریاست هیچ ائتلافی با ایالات دیگر را بر عهده نداشت و به طور رسمی توسط پادشاه به عنوان هژمون شناخته نشد. بنابراین، همه منابع او را به عنوان یکی از پنج هژمون نمی‌پذیرند.

 هژمونی چو (۶۱۳–۵۹۱) 

پادشاه ژوانگ چو مرزهای چو را تا شمال رود یانگ‌تسه گسترش داد و ایالات مرکزی در هنان امروزی را تهدید کرد. در یک مقطع، نیروهای چو تا نزدیکی پایتخت سلطنتی چنگ‌ژو پیشروی کردند و پادشاه ژوانگ پیکی فرستاد تا از وزن و حجم نه دیگ سه‌پایه — نمادهای اقتدار آیینی سلطنتی — پرس‌وجو کند؛ که به معنای آن بود که او ممکن است به زودی ترتیبی دهد تا آن‌ها را به پایتخت خود منتقل کنند. در نهایت از پایتخت ژو چشم‌پوشی شد و چو تمرکز خود را به آزار ایالت نزدیک، ژنگ، معطوف کرد. ایالت جین که زمانی هژمون بود، برای نجات ژنگ از مهاجمان چو مداخله کرد اما به سختی شکست خورد، که نشان‌دهنده صعود چو به عنوان ایالت مسلط آن زمان است.

علیرغم هژمونی «دو فاکتو» او، عنوان خودخوانده «پادشاه» ژوانگ هرگز توسط ایالات ژو به رسمیت شناخته نشد. در سالنامه بهار و پاییز با سرکشی از او با عنوان «زی» (، حاکم؛ لورد تأیید نشده) یاد شده است، حتی در زمانی که او بر بیشتر جنوب چین تسلط داشت. با این حال، مورخان بعدی همیشه او را به عنوان یکی از پنج هژمون در نظر می‌گیرند.

 اواخر دوره بهار و پاییز (۵۹۱–۴۵۳ پ.م.) 

 شش وزیر (۵۸۸) 

علاوه بر درگیری‌های بین ایالتی، درگیری‌های داخلی بین رهبران ایالت و اشراف محلی نیز رخ داد. در نهایت دوک‌های لو، جین، ژنگ، وی و چی همگی به مقام‌های تشریفاتی برای خانواده‌های اشرافی قدرتمند تبدیل شدند.

در مورد جین، این تغییر در سال ۵۸۸ رخ داد، زمانی که ارتش به شش لشکر مستقل تقسیم شد که هر کدام تحت تسلط یک خانواده نجیب جداگانه بود: ژی (智)، ژائو (趙)، هان (韓)، وی (魏)، فان (范) و ژونگ‌هانگ (中行). به سران این شش خانواده عناوین ویکنت اعطا شد و به عنوان وزیر منصوب شدند، که هر کدام ریاست یکی از شش بخش دولتی دودمان ژو را بر عهده داشتند.آداب ژو از این پس، مورخان از «شش وزیر» به عنوان کارگزاران واقعی قدرت در جین یاد می‌کنند.

همین اتفاق در سال ۵۶۲ برای لو رخ داد، زمانی که سه هوآن ارتش را به سه بخش تقسیم کردند و حوزه‌های نفوذ جداگانه خود را ایجاد کردند. سران این سه خانواده همیشه در میان روسای بخش‌های لو بودند.

 ظهور وو (۵۸۴) 
وو ایالتی در جیانگ‌سو امروزی خارج از حوزه فرهنگی ژو بود و «بربر» در نظر گرفته می‌شد؛ جایی که ساکنان آن موهای کوتاه و خالکوبی داشتند و به زبانی نامفهوم صحبت می‌کردند. اگرچه خاندان حاکم آن مدعی بودند که از تبار ارشد در معبد اجدادی جی هستند، وو تا یک‌سوم پایانی دوره بهار و پاییز در سیاست‌ها و جنگ‌های چین شرکت نکرد.

نخستین تعامل مستند آن‌ها با ایالات بهار و پاییز در سال ۵۸۴ بود، زمانی که یک نیروی وو به ایالت مرزی کوچک تان (郯) حمله کرد و باعث نگرانی در دربار‌های مختلف چین شد. جین به سرعت فرستاده‌ای را به دربار پادشاه وو، شومنگ، گسیل داشت. جین وعده داد که فناوری نظامی نوین و آموزش را در ازای اتحاد علیه چو، همسایه وو و دشمن دیرینه جین در مبارزه برای هژمونی، در اختیار وو قرار دهد. پادشاه شومنگ پیشنهاد را پذیرفت و وو برای سال‌های متمادی به آزار و اذیت چو ادامه داد.

 تلاش برای صلح (۵۷۹) 

پس از یک دوره جنگ‌های به شدت فرساینده، چی، چین، جین و چو در یک کنفرانس خلع سلاح در سال ۵۷۹ گرد هم آمدند و با اعلام آتش‌بس برای محدود کردن قدرت نظامی خود موافقت کردند. این صلح چندان دوام نیاورد و به زودی آشکار شد که نقش «با» (هژمون) منسوخ شده است؛ هر یک از چهار ایالت بزرگ حوزه‌های نفوذ خود را به دست آورده بودند و مفهوم حفاظت از قلمرو ژو کمرنگ‌تر شده بود، زیرا کنترل بر مردمان غیر ژو (و جذب فرهنگی ناشی از آن) و همچنین کنترل چو بر برخی مناطق ژو، تمایز مبهم بین ژو و غیر ژو را بیشتر از بین برد.

علاوه بر این، خاندان‌های اشرافی جدیدی با وفاداری به ایالات قدرتمند — به جای وفاداری مستقیم به پادشاهان ژو — تأسیس شدند، اگرچه این فرآیند تا پایان سده هفتم کاهش یافت، احتمالاً به این دلیل که قلمرو موجود برای گسترش تا حد زیادی به اتمام رسیده بود. پادشاهان ژو نیز بسیاری از اعتبار خود را از دست داده بودند، به طوری که وقتی دوک دائو جین (حکومت ۵۷۲–۵۵۸) به عنوان «با» شناخته شد، معنای بسیار کمتری نسبت به قبل داشت.

 هژمونی وو (۵۰۶–۴۹۶) 

در سال ۵۰۶، پادشاه هلو وو به تخت نشست. با کمک وو زیکسو و سون تزه، نویسنده کتاب هنر جنگ، او حملات بزرگی را علیه ایالت چو آغاز کرد. آن‌ها در پنج نبرد پیروز شدند که یکی از آن‌ها نبرد بوجو بود و پایتخت چو، یینگ، را فتح کردند. با این حال، چو موفق شد از ایالت چین درخواست کمک کند و پس از شکست خوردن از چین، ژنرال پیشقراول نیروهای وو، فوگای، برادر کوچکتر هلو، شورشی را رهبری کرد. هلو پس از شکست دادن فوگای، مجبور به ترک چو شد. فوگای بعداً به چو پناهنده شد و در آنجا ساکن گردید. پادشاه هلو وو در جریان تهاجم به یوئه در سال ۴۹۶ درگذشت. برخی منابع مانند متن کنفوسیوسی بای هو تونگ او را به عنوان یکی از پنج هژمون فهرست می‌کنند.

پسرش پادشاه فوچای وو جانشین او شد که تقریباً ایالت یوئه را نابود کرد و پادشاه گوجیان یوئه را به اسارت گرفت. متعاقباً، فوچای ایالت چی را شکست داد و نفوذ وو را به مرکز چین گسترش داد.

در سال ۴۹۹، فیلسوف کنفوسیوس به عنوان سرپرست صدراعظمی لو منصوب شد. او به طور سنتی نویسنده یا ویراستار سالنامه بهار و پاییز در نظر گرفته می‌شود که بسیاری از اطلاعات این دوره از آن استخراج شده است. پس از تنها دو سال او مجبور به استعفا شد و سال‌های زیادی را در میان ایالات مختلف سرگردان بود تا اینکه به لو بازگشت. پس از بازگشت به لو، او فعالیت سیاسی را از سر نگرفت و تدریس را ترجیح داد. سنت بر این است که او در این زمان پنج کتاب کلاسیک، از جمله سالنامه بهار و پاییز را ویرایش یا تالیف کرده است.

 هژمونی یوئه (۴۹۶–۴۶۵) 

در سال ۴۸۲، پادشاه فوچای وو کنفرانسی بین ایالتی برای تثبیت پایگاه قدرت خود برگزار کرد، اما یوئه پایتخت وو را تصرف کرد. فوچای با عجله بازگشت اما محاصره شد و با سقوط شهر در سال ۴۷۳ درگذشت. یوئه سپس به جای قدرت‌های بزرگ در شمال، بر همسایگان ضعیف‌تر تمرکز کرد. با کمک چو، دشمن وو، یوئه توانست پس از چندین دهه درگیری پیروز شود. پادشاه گوجیان در سال ۴۷۳ وو را نابود و ضمیمه کرد و پس از آن به عنوان هژمون شناخته شد.

کتاب‌های زو ژوان، گوئیو و شی‌جی تقریباً هیچ اطلاعاتی درباره دوران حکومت یا سیاست‌های بعدی گوجیان ارائه نمی‌دهند. آنچه اندک گفته شده از منظر ایالات دیگر است، مانند تلاش دوک آی لو برای جلب کمک یوئه در کودتایی علیه سه هوآن. سیما چیان خاطرنشان می‌کند که گوجیان تا زمان مرگش حکومت کرد و پس از آن نوادگانش — که هیچ اطلاعات بیوگرافی از آن‌ها داده نشده — تا شش نسل قبل از اینکه ایالت سرانجام در طول دوره ایالات جنگ‌طلب جذب چو شود، به حکومت ادامه دادند.

 تجزیه جین 

پس از عصر بزرگ قدرت جین، حاکمان جین شروع به از دست دادن اقتدار خود بر خاندان‌های وزیری خود کردند. یک جنگ داخلی تمام‌عیار بین سال‌های ۴۹۷ و ۴۵۳ با نابودی اکثر خاندان‌های نجیب به پایان رسید؛ خانواده‌های اشرافی باقی‌مانده، جین را به سه ایالت جانشین تقسیم کردند: هان، وی و ژائو. این آخرین رویداد ثبت شده در زو ژوان است.

با جذب اکثر ایالات کوچکتر در این عصر، این تقسیم‌بندی هفت ایالت اصلی را در دنیای ژو باقی گذاشت: سه پاره جین، سه قدرت بزرگ باقی‌مانده یعنی چین، چو و چی، و ایالت ضعیف‌تر یان () در نزدیکی پکن امروزی. تجزیه جین، همراه با غصب چی توسط تیان، نشان‌دهنده آغاز دوره ایالات جنگ‌طلب است.

 روابط بین ایالتی 

منابع باستانی مانند زو ژوان و سالنامه بهار و پاییز فعالیت‌های دیپلماتیک مختلفی را ثبت کرده‌اند، مانند بازدیدهای درباری که توسط یک حاکم از حاکم دیگر انجام می‌شد ()، جلسات مقامات یا اشراف ایالات مختلف ()، ماموریت‌های پرس‌وجوی دوستانه که توسط حاکم یک ایالت به ایالت دیگر فرستاده می‌شد ()، فرستادگانی که از یک ایالت به ایالت دیگر اعزام می‌شدند ()، و گروه‌های شکاری که نمایندگان ایالات مختلف در آن‌ها شرکت می‌کردند ().

به دلیل منشأ غیر ژو ایالت چو، این ایالت نیمه‌بربر در نظر گرفته می‌شد و حاکمان آن — که با پادشاه وو چو در سال ۷۰۴ پ.م. شروع شد — خود را در حق خود پادشاه می‌نامیدند. نفوذ چو به قلمرو ژو چندین بار توسط ایالات دیگر متوقف شد، به ویژه در نبردهای مهم چنگ‌‎پو (۶۳۲ پ.م.)، بی (۵۹۵ پ.م.) و یان‌لینگ (۵۷۵ پ.م.)، که ایالات چن و چای را احیا کرد.

 ادبیات 

برخی از نسخه‌های پنج کلاسیک در دوره بهار و پاییز وجود داشته است، زیرا شخصیت‌ها در زو ژوان و منتخبات کنفوسیوس مکرراً از کتاب اشعار و کتاب اسناد نقل‌قول می‌کنند. از سوی دیگر، زو ژوان شخصیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که در واقع اشعاری را «می‌سرایند» که بعدها در متن دریافتی کتاب اشعار گنجانده شده است. در منتخبات ارجاعات مکرری به «آداب» وجود دارد، اما از آنجایی که چینی کلاسیک از علائم نگارشی برای تمایز عناوین کتاب از اسامی معمولی استفاده نمی‌کند، نمی‌توان دانست که منظور آداب و تشریفات (که در آن زمان به عنوان کتاب آداب شناخته می‌شد) است یا فقط مفهوم آیین به طور کلی. از سوی دیگر، وجود کتاب تغییرات در زو ژوان به خوبی تأیید شده است، زیرا چندین شخصیت از آن برای غیب‌گویی استفاده می‌کنند و به دقت از متن دریافتی نقل‌قول می‌کنند.

سیما چیان ادعا می‌کند که کنفوسیوس بود که در اواخر دوره بهار و پاییز، نسخه‌های دریافتی کتاب اشعار، کتاب اسناد و کتاب آداب را ویرایش کرد؛ تفسیر «ده بال» را بر کتاب دگرگونی‌ها نوشت؛ و تمام سالنامه بهار و پاییز را به رشته تحریر درآورد. این نظر برای مدت طولانی نظر غالب در چین بود، اما تحقیقات امروزی این موضوع را بعید می‌داند که هر پنج اثر ماندگار بتوانند محصول یک نفر باشند. نسخه‌های منتقل شده از این آثار همگی از نسخه‌های ویرایش‌شده توسط لیو شین در سده پس از سیما چیان مشتق شده‌اند.

در حالی که بسیاری از فیلسوفان مانند لائو تزه و سون تزه در دوره بهار و پاییز فعال بودند، ایده‌های آن‌ها احتمالاً تا دوره ایالات جنگ‌طلب بعدی به صورت مکتوب در نیامده بود.

 اشراف 

بندانگشتی|دوره بهار و پاییز، ایالت چین، اکروتریون با گوزن و شوکا، حدود ۷۷۰–۴۷۵ پیش از میلاد، از دوفو، بائوجی (مؤسسه استانی باستان‌شناسی شانشی)
درحالی‌که نجیب‌زادگان ژو غربی غالباً از طریق دربار سلطنتی با یکدیگر در تعامل بودند، فروپاشی قدرت مرکزی در پایان نیمه اول این دودمان، صدها واحد سیاسی خودمختار با اندازه‌ها و منابع بسیار متفاوت بر جای گذاشت که اسماً با پیوندهای فرهنگی و آیینی به هم مرتبط بودند، اما این پیوندها با گذشت زمان کمرنگ شده بود. گروه‌های دودمانی کامل تحت فشارهای اجتماعی-اقتصادی جابه‌جا شدند، گروه‌های مرزی که با فرهنگ ژو مرتبط نبودند در قدرت و پیچیدگی رشد کردند و وضعیت ژئوپلیتیک مستلزم افزایش تماس و ارتباطات بود.

تحت این رژیم جدید، سیستم‌سازی نوظهوری در درجات نجیب‌زادگان ریشه دواند. در جایی که ژو غربی خود را مشغول سیاست، معابد اجدادی و مشروعیت کرده بود، در ژو شرقی سیاست به خط مقدم آمد. عناوینی که پیش از این نشان‌دهنده ارشدیت دودمانی بودند، معانی صرفاً سیاسی به خود گرفتند. در صدر این گروه‌ها، گونگ () و هو () قرار داشتند که دودمان‌های محبوب قدیمی با سرزمین‌های عموماً بزرگ‌تر و منابع و اعتبار بیشتر بودند. اکثریت حاکمان از درجات متوسط اما طبقه‌بندی شده بو () و تسی () بودند. حاکمان دو واحد سیاسی نیز عنوان نان () را حفظ کردند. یک بررسی در سال ۲۰۱۲ هیچ تفاوتی در درجه بین گونگ و هو یا بین تسی و نان پیدا نکرد. در همین حال، طبقه جدیدی از اشراف سطح پایین شکل گرفت: شی ()، نجیب‌زادگانی که رابطه نسبی بسیار دوری با خاندان‌های بزرگ داشتند و نمی‌توانستند در دنیای قدرت متولد شوند، اما همچنان بخشی از فرهنگ نخبگان بودند و هدفشان تحرک اجتماعی رو به بالا، معمولاً از طریق ورود به دستگاه دیوان‌سالاری بود.

یکی از افرادی که نقش او در فرآیند تثبیت درجات حاکمان در یک طرح منسجم به خوبی اثبات شده، زیچان از جنگ بود؛ او هم در سال ۵۳۸ پیش از میلاد یادداشتی به پادشاه چو تقدیم کرد و او را از سیستم جدید پیشنهادی آگاه ساخت و هم در کنفرانس بین‌دولتی سال ۵۲۹ پیش از میلاد استدلال کرد که با توجه به تفاوت در منابع موجود، خراج‌ها باید بر اساس رتبه درجه‌بندی شوند.

در کنار این تحول، پیشینه‌ای از پادشاهان ژو وجود داشت که رتبه‌های نجیب‌زادگان را به عنوان پاداش برای خدمت به تخت سلطنت «ارتقا» می‌دادند و به دریافت‌کنندگان اعتبار دیپلماتیک بیشتری می‌بخشیدند، بدون اینکه برای خاندان سلطنتی هزینه‌ای از نظر زمین داشته باشد. در دوران افول خاندان سلطنتی، اگرچه قدرت واقعی از چنگ آن‌ها خارج شده بود، مشروعیت الهی آن‌ها زیر سوال نرفت و حتی با تبدیل شدن پادشاه به چیزی شبیه به یک مقام تشریفاتی، اعتبار او به عنوان ارشدترین پسر آسمان برتر باقی ماند.

منابع دست‌اول حفاری شده باستان‌شناسی و ادبیات مکتوب به جا مانده، با درجه بالایی از سیستم‌سازی و ثبات در عناوین نجیب‌زادگان در طول دوره ژو شرقی موافق هستند که نشان‌دهنده یک فرآیند تاریخی واقعی است. یک بررسی در سال ۲۰۰۷ روی کتیبه‌های مفرغی از ۳۱ ایالت، تنها هشت واحد سیاسی را پیدا کرد که حاکمانشان از عناوین مختلف نجیب‌زادگی برای توصیف خود استفاده می‌کردند.

 شخصیت‌های مهم 
بندانگشتی|یک ظرف سه‌پایه مفرغی بزرگ (دینگ) متعلق به دوره بهار و پاییز، که اکنون در موزه هنان نگهداری می‌شود

پنج هژمون (春秋五霸):
با توجه به اینکه خاندان سلطنتی ژو فاقد قدرت نظامی برای دفاع از خود بود و ایالت‌های مختلف دچار تنش و درگیری بودند، برخی از لوردهای بسیار قدرتمند جایگاه هژمون (رهبر) را به دست گرفتند تا ظاهراً از خاندان ژو حمایت کنند و صلح را تا حد امکان حفظ نمایند. آن‌ها به دربار سلطنتی خراج می‌پرداختند و حاکمان دیگر نیز به آن‌ها خراج می‌دادند. تاریخ سنتی پنج هژمون را در طول دوره بهار و پاییز فهرست می‌کند:
 دوک هوآن چی (حکومت ۶۸۵–۶۴۳ پ.م)
 دوک شیانگ سونگ (حکومت ۶۵۰–۶۳۷ پ.م)
 دوک ون جین (حکومت ۶۳۶–۶۲۸ پ.م)
 دوک مو چین (حکومت ۶۵۹–۶۲۱ پ.م)
 پادشاه ژوانگ چو (حکومت ۶۱۳–۵۹۱ پ.م)

به روایتی دیگر:
 دوک هوآن چی (حکومت ۶۸۵–۶۴۳ پ.م)
 دوک ون جین (حکومت ۶۳۶–۶۲۸ پ.م)
 پادشاه ژوانگ چو (حکومت ۶۱۳–۵۹۱ پ.م)
 پادشاه فوچای وو (حکومت ۴۹۵–۴۷۳ پ.م)
 پادشاه گوجیان یوئه (حکومت ۴۹۶–۴۶۵ پ.م)

دیوان‌سالاران یا مقامات
 گوآن ژونگ، مشاور دوک هوآن چی
 بایلی شی، نخست‌وزیر چین
 وو زیشو، دوک شن، مشاور مهم پادشاه هلو و قهرمان فرهنگی اولیه، که گاهی به عنوان «فردی که بهترین مدارک تاریخی درباره او در دوره بهار و پاییز وجود دارد» شناخته می‌شود
 بو پی، دیوان‌سالار تحت فرمان پادشاه هلو که نقش دیپلماتیک مهمی در روابط وو–یوئه ایفا کرد
 ون ژونگ، مشاور پادشاه گوجیان یوئه در جنگ علیه وو
 فان لی، مشاور دیگر گوجیان، که همچنین به دلیل هوش تجاری فوق‌العاده‌اش مشهور بود
 زیچان، رهبر جنبش‌های تقویت خود در جنگ
 یان یینگ یا یان‌زی، شخصیت مرکزی کتاب یان‌زی چون‌چیو

دانشمندان تأثیرگذار
 کنفوسیوس یا کونگ‌زی، شخصیت برجسته آیین کنفوسیوس
 لائوتسه یا لائوزی، آموزگار تائوئیسم
 موزی یا مو دی، بنیان‌گذار موهیسم
 سون تزو یا سون‌زی، نویسنده کتاب هنر جنگ

افراد دیگر
 لو بان، استاد معمار
 یائو لی، فرستاده شده توسط پادشاه هلو برای کشتن چینگ جی
 ژوان ژو، فرستاده شده توسط هلو برای کشتن پسرعمویش پادشاه لیائو
 بو یا، موسیقی‌دان برجسته
 او یه زی، شمشیرساز

 جستارهای وابسته 
 تاریخ چین
 دودمان ژو
 دودمان هان
 دودمان کین

 منابع 

 Spring and Autumn period، ویکی‌پدیای انگلیسی.
رده:جمهوری خلق چین در هزاره ۱ (پیش از میلاد)
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۸ (پیش از میلاد)