همایون‌نامه

همایون‌نامه (نثر تاریخی) را گل‌بدن بانو خواهر نصیرالدین همایون نوشت و نصیرالدین همایون خود از پادشاهان گورکانی (یا تیموری یا بابری یا مغولان هند) بود. وی نخستین و تنها بانویی است که در سرتاسر تاریخ ادبی امپراتور مغول، کتاب تاریخ نوشته است. همچنین، نخستین زن مورخ عالم اسلام است. این کتاب دارای ترکیب‌ها و لغات خاص است که در نثرهای دیگر فارسی کمتر دیده می‌شود. متن اصلی این کتاب در لکهنو (۱۹۲۵) و ترجمه‌های انگلیسی و اردوی آن در لندن (۱۹۰۲) و لاهور (۱۹۶۶) به‌چاپ رسیده است.

 چند ویژگی کتاب 
گنجینه‌ای از واژگان هم‌روزگار فارسی
 بایگانی شکل کهنه واژگان فارسی نو: چپان، اسپ، تالان، لک (صدهزار)، پنجصد، همشیر، رکیبی، بلک، کومک،
 هندی: پاتر (رامش‌گر)، رانا، پرگنه،
 ترکی: الکه، چاروق، الجه، شنقار، یلدوز، تمغا، ایلغار،
 عربی: تغافل کردن، حسب‌المدعا، صوبه، عین‌الهر، غنیم، محافه،

جمع بستن لغات با «ان»
 امرایان، شمایان، مایان، بیگمان، خانمان،

استفاده از عبارات و ترکیبات خاص- خود را بابر شاه گویانیدند.- غرض که گرفتن کابل را شگون گرفته بودند.- … آخرالوقت که برادران رفتند، و از امرایان همچو کسی نماندند که خلاف مقصود ایشان توانند.- و بعد چندگاه متوجه قلات و قندهار شدند.- اگر رخصت شوم چندگاه در کابل آنجا باشم.

 جستارهای وابسته 
 همایون نامه اثر حماسی حکیم نصر زجاجی.

 منابع 

رده:زندگی‌نامه‌ها درباره سیاستمداران
رده:کتاب‌ها درباره گورکانیان
رده:کتاب‌های تاریخی درباره افغانستان
رده:کتاب‌های تاریخی درباره هند
رده:کتاب‌های تاریخی سده ۱۶ (میلادی)
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۰ (قمری)
رده:گورکانیان هند