اکبر دوم

اکبر دوم (۳ اردیبهشت ۱۱۴۰ – ۶ مهر ۱۲۱۶ خورشیدی)، یا اکبر شاه دوم، نوزدهمین پادشاه گورکانی از ۱۱۸۵ تا ۱۲۱۶ خورشیدی بود. او دومین پسر شاه عالم دوم و پدر بهادرشاه دوم بود که در نهایت جانشین او شد و به آخرین پادشاه گورکانی تبدیل گشت.

اکبر قدرت عملی کمی داشت به دلیل نفوذ فزاینده بریتانیا در هند از طریق کمپانی هند شرقی. او رام موهان روی را به عنوان سفیر به بریتانیا فرستاد و لقب راجا را به او اعطا کرد. در دوران حکومت او، در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، کمپانی هند شرقی از خواندن خود به عنوان تابع پادشاه گورکانی و صدور سکه به نام او خودداری کرد. خطوط فارسی روی سکه‌های کمپانی در این خصوص حذف شدند.

اکبر دوم اعتبار آغاز جشنواره وحدت هندو و مسلمانان «فول والون کی سیر» را دارد. آرامگاه او در کنار درگاه صوفی قرن هفتم خورشیدی، قطب‌الدین بختیار کاکی در مهرائولی قرار دارد.

 اوایل زندگی 
بندانگشتی|چپ|عمودی|ولیعهد در کنار پدر نابینای خود شاه عالم دوم (حدود ۱۱۷۹ خورشیدی)
شاهزاده میرزا اکبر در ۳ اردیبهشت ۱۱۴۰ خورشیدی در موکوندپور، ساتنا، در حالی که پدرش در تبعید بود، از پادشاه شاه عالم دوم زاده شد. در ۱۲ اردیبهشت ۱۱۶۰ خورشیدی، در قلعه سرخ، پس از مرگ برادر بزرگترش، شاهزاده با لقب «ولیعهد بهادر» به ولیعهدی منصوب شد. در سال ۱۱۶۱ خورشیدی، وی تا سال ۱۱۷۸ خورشیدی به عنوان نایب‌السلطنه دهلی منصوب شد. هنگامی که رهبر روهیله، غلام قادر، در سال ۱۱۶۷ خورشیدی دهلی را تصرف کرد، شاهزاده جوان میرزا اکبر به همراه دیگر شاهزادگان گورکانی مجبور به رقص نوچ شد. او شاهد تحقیر شدن و گرسنگی کشیدن اعضای خانواده سلطنتی گورکانی بود. هنگامی که شاه جهان چهارم فرار کرد، میرزا اکبر با عنوان «اکبر شاه دوم»، پادشاه اسمی بود و حتی پس از بازگشت پدرش، شاه عالم دوم، تا دی ماه ۱۱۶۷ خورشیدی، به عنوان پادشاه موقت باقی ماند.

 سلطنت 
بندانگشتی|روپیه نقره‌ای ریاست جمهوری بمبئی، ضرب شده در احمدآباد، به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم.
بندانگشتی|روپیه نقره‌ای ایالت بوپال، ضرب شده به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم، ضرب‌شده در داولات‌گره، با نماد سه شاخه در وضعیت افقی.
بندانگشتی|روپیه نقره‌ای ایالت بهاراتپور، ضرب شده به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم، ضرابخانه ماهی ایندراپور.
بندانگشتی|کاسه یشم حکاکی شده با نام پادشاه
بندانگشتی|آرامگاه‌های اکبر دوم و پدرش شاه عالم دوم در ظفر محل، مهرائولی، دهلی|alt=

پادشاه اکبر دوم بر امپراتوریی ریاست می‌کرد که از نظر اسمی بزرگ بود اما در عمل تنها به قلعه سرخ در دهلی محدود می‌شد. حیات فرهنگی دهلی در دوران سلطنت او شکوفا شد. با این حال، رفتار او با مقامات کمپانی هند شرقی، به ویژه لرد هستینگز، که به جز در شرایط تابع و حاکم، از دادن وقت ملاقات به او خودداری کرد، با اینکه برای او شرافتمندانه بود، اما به‌طور فزاینده‌ای بریتانیایی‌ها را ناامید می‌کرد، زیرا آن‌ها او را صرفاً مستمری‌بگیر خود می‌دانستند. بریتانیایی‌ها بنابراین در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، اختیارات اسمی او را به «پادشاه دهلی» کاهش دادند و کمپانی هند شرقی از عمل کردن به عنوان صرفاً نمایندگان امپراتوری گورکانی که از سال ۱۱۸۲ تا ۱۲۱۴ خورشیدی انجام می‌داد، دست کشید. همزمان، آن‌ها متن فارسی را با متن انگلیسی روی سکه‌های کمپانی جایگزین کردند، که دیگر نام پادشاه را نداشت.

بریتانیایی‌ها نواب اوده و نظام حیدرآباد را تشویق کردند تا عناوین سلطنتی را بپذیرند تا وضعیت و نفوذ پادشاه بیش از پیش تضعیف شود. نظام از روی احترام از این کار خودداری کرد، اما نواب اوده عنوان سلطنتی را پذیرفت.

او همچنین به اعطای لقب نواب به نواب تونک و نواب جائورا شهرت دارد.

اکبر دوم، اصلاح‌طلب بنگالی، رام موهان روی را منصوب کرد تا علیه رفتار کمپانی هند شرقی اعتراض کند و لقب راجا را به او اعطا نمود. رام موهان روی سپس به عنوان فرستاده گورکانی به درب سن‌جیمز از انگلستان دیدن کرد. رام موهان روی یادداشت مستدلی را از طرف حاکم گورکانی ارائه کرد، اما بی‌فایده بود.

آرامگاه اکبر دوم در یک محوطه مرمرین چسبیده به مسجد موتی در نزدیکی درگاه صوفی قرن هفتم خورشیدی، قطب‌الدین بختیار کاکی در مهرائولی، دهلی قرار دارد. پادشاهان گورکانی بهادرشاه یکم، (شاه عالم یکم) و شاه عالم دوم نیز در اینجا به خاک سپرده شده‌اند.

 تبار 
بندانگشتی|۲۷۵پیکسل|دو مُهور شرکت هند شرقی، ضرب شده در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، با تصویر شیر علی (شیر علی) و درخت مقدس کربلا

پس از شورش، پسرعموهای میرزا موغال، پسر بهادرشاه ظفر، پسر اکبر دوم، از ترس دستگیری توسط بریتانیایی‌ها به مناطق همجوار گریختند. شاهزاده میرزا موغال، ولیعهد، خود دستگیر و توسط بریتانیایی‌ها در نزدیکی دروازه دهلی اعدام شد. بسیاری از شاهزادگان باقی‌مانده در استان‌های مختلف هند ساکن شدند، اما برخی به برمه، بنگال و دکن رفتند، زیرا تعداد زیادی از اعضای خانواده سلطنتی، همراه با پادشاه بهادرشاه دوم، به رانگون در برمه تبعید شدند.

 جستارهای وابسته 
 اکبر کبیر
 میرزا نالی
 جلال‌الدین میرزا
 میرزا ظفر

 پانویس 

 منابع 


 پیوند به بیرون 

رده:پادشاهان تیموریان
رده:پادشاهان گورکانی هند
رده:حکم‌رانان سده ۱۸ (میلادی) اهل هند
رده:حکم‌رانان سده ۱۹ (میلادی) اهل هند
رده:درگذشتگان ۱۸۳۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۶۰ (میلادی)
رده:مسلمانان اهل هند