فهرست پرجمعیت‌ترین شهرها بر پایه جمعیت ایرانی‌تبار

مردمان ایرانی‌تبار شامل: فارسی‌زبانان، آذری‌ها، مازندرانی‌ها، تات‌ها، تالش‌ها، گیلک‌ها، کردها، بلوچ‌ها، پشتون‌ها، لرها، لک‌ها، تاجیک‌ها، آسی‌ها و غیره هستند. آذری‌ها با وجود سخن گفتن به زبان ترکی آذربایجانی از نظر ژنتیکی از اقوام ایرانی‌نژاد به‌شمار می‌روند. تا پیش از حملهٔ مغول به ایران، مردم آذربایجان به زبانی ایرانی که آن را زبان آذری می‌نامید، سخن می‌گفته‌اند.آذری یا زبان باستان آذربایجان، احمد کسرویThe original sedentary population of Azarbayjan consisted of a mass of peasants and at the time of the Arab conquest was compromised under the semi-contemptuous term of Uluj(“non-Arab”)-somewhat similar to the raya(*ri’aya) of the Ottomon empire. The only arms of this peaceful rustic population were slings, see Tabari, II, 1379-89. They spoke a number of dialects (Adhari, Talishi) of which even now there remains some islets surviving amidst the Turkish speaking population. It was this basic population on which Babak leaned in his revolt against the caliphate.
V. Minorsky, Studies in Caucasian history, Cambridge University Press, 1957, pg 112Lazard, Gilbert ۱۹۷۵, “The Rise of the New Persian Language” in Frye, R. N. , The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595-632, Cambridge: Cambridge University Press. pp 599
Azarbaijan was the domain of Adhari, an important Iranian dialect which Masudi mentions together with Dari and Pahlavi. هنوز هم می‌توان باقی‌مانده این زبان را در همه جای آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان یافت. زبان ترکی در سده‌های پس از پاگیری اسلام در ایران، بر اثر مهاجرت تدریجی و متمادی ایل‌های ترک، به‌ویژه در آسیای صغیر جایگزین زبان‌های هند و اروپایی رایج در این منطقه شده‌است.

در این مقاله شهرهایی که دارای جمعیت بومی قابل توجه ایرانی‌تبار هستند فهرست شده‌اند.

 بر پایه جمعیت 
 رتبه شهر  کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر ۱ تهران
    فارسی 200px ۲ کابل
    فارسی 200px ۳ مشهد
    فارسی 200px ۴ باکو
    ترکی آذربایجانی 200px ۵ پیشاور
    پشتو 200px ۶ اصفهان
   فارسی 200px ۷ کرج
   فارسی 200px ۸ دیاربکر
   کردستان ترکیه کردی 200px۹ تبریز   ترکی آذربایجانی 200px۱۰ حسکه  کردستان سوریه  کردی200px۱۱قم
   فارسی 200px ۱۲ اهواز
    فارسی و عربی 200px ۱۳ شیراز
    فارسی 200px ۱۴ کرمانشاه
   کردی ، فارسی و دیگر گویشوران 200px ۱۵ کویته
   فارسی، پشتو، بلوچی 200px ۱۶ اربیل  اقلیم کردستان  کردی200px ۱۷ دوشنبه
   فارسی  ۱۸ ارومیه
   ترکی آذربایجانی و کردی کرمانجی 200px ۱۹ رشت
    گیلکی 200px ۲۰ سلیمانیه
   اقلیم کردستان  کردی 200px ۲۱ زاهدان
   فارسی و بلوچی 200px ۲۲ همدان
   فارسی 200px ۲۳ کرمان
  فارسی 200px ۲۴ یزد
   فارسی 200px ۲۵ اردبیل
   ترکی آذربایجانی 200px ۲۶ بندرعباس
  فارسی 200px۲۷ اراک
  فارسی 200px۲۸ ساری
   ۵۰۴٬۲۹۸مازنی200px ۲۹ سنندج
    کردی200px

 بر پایه کشور 
 شهر  کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر تهران
    فارسی 200px کابل
    فارسی 200px باکو
    ترکی آذربایجانی 200px پیشاور
    پشتو 200px دیاربکر
   کردستان ترکیه کردی 200px اربیل
   اقلیم کردستان  کردی200px دوشنبه
   فارسی  سمرقند  فارسی 200px ولادی‌قفقاز
   آسی 200px قامشلی  کردستان سوریه کردی 200px تسخینوالی
   آسی 200px تاشکورگان
   پامیری 200px

 بر پایه زبان بیشینه 
 شهر  کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر تهران
    فارسی 200px باکو
    ترکی آذربایجانی 200px پیشاور
    پشتو 200px دیاربکر
   کردستان ترکیه  کردی 200px کویته
   ۱٬۱۰۳٬۸۲۰پشتو و بلوچی 200px کرمانشاه
   کردی، فارسی و دیگر گویشوران 200px رشت
    گیلکی 200px خرم‌آباد
    لری و لکی 200px ولادی‌قفقاز
   آسی 200px ساری
    مازنی 200px  سیورک
   کردی 200px  تاکستان
   تاتی 200pxلار  لارستانی 200pxهشتپر
   تالشی 200px خاروغ
   پامیری 200px

 جستارهای وابسته 
 مردمان ایرانی

 منابع 

رده:خاورمیانه
رده:فهرست شهرها بر پایه جمعیت
رده:فهرست‌های مناطق کلان‌شهری
رده:مردمان ایرانی‌تبار