چفیه فلسطینی

بندانگشتی
چفیه فلسطینی دستمال سفید و سیاهی نقش‌دار است که معمولاً روی سر یا گردن قرار می‌دهند. تاریخچه چفیه فلسطینی به انقلاب فلسطین در سال ۱۹۳۶ بر می‌گردد. این چفیه نمادی برای همبستگی با فلسطین شده است و در خاورمیانه و شمال آفریقا در بین مردم بخصوص حامیان فلسطین جا باز کرده است.

بر پایه گفته‌های ثابت نشده، طرح تور چفیه نماد تور ماهیگیران دریای مدیترانه است. همچنین خطوط پررنگ حاشیه آن نمایانگر مسیرهای تجاری و خطوط موج‌دار آن، برگ‌های زیتون را تداعی می‌کنند که نشانه پایداری و استقامت هستند. از نگاه دیگر، این نقش‌ها تنها برای زیبایی هستند و هیچ معنایی ندارند.

در کشور های ایران ، لبنان و سایر کشورهای اسلامی و مخصوصا اسلام دوازده امامی ( شیعه) برای حمایت از کرانه باختری و غزه استفاده می شود .در  کشورهای اروپایی نیز در راهپیمایی ها استفاده می شود

 جایگاه فرهنگی 
در فرهنگ عامه فلسطینی، چفیه نشانه‌ای از جایگاه اجتماعی و توان مالی افراد به شمار می‌رفت. معمولا افراد رده‌بالای اجتماعی یا ثروتمند، چفیه‌هایی از جنس ابریشم یا پنبه خالص را از شهرهایی چون حلب، دمشق و قاهره تهیه می‌کردند.

در نوامبر ۲۰۲۴ وزارت فرهنگ فلسطین اعلام کرد که چفیه به فهرست میراث فرهنگی ناملموس وابسته به سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جهان اسلام (آیسسکو) ثبت شده است.

 پیشینه 

 دهه ۱۹۳۰ میلادی 
در دهه‌های نخست سده ۲۰ (میلادی) چفیه، پوشش سنتی کشاورزان و روستاییان فلسطینی بود و مردم شهرنشین بیشتر فینه یا طربوش عثمانی به سر می‌کردند. در دوره شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) بیشتر مبارزان با اشغال‌گران بریتانیایی، مردم روستایی بودند که در تاریخ فلسطین به آنها «انقلابیون» می‌گفتند. آنها برای پنهان کردن هویت خود و گریز از بازداشت، چفیه را با هر رنگی به گونه‌ای بر سر می‌انداختند که همه صورتشان را بپوشاند. پس از مدتی نیروهای بریتانیایی متوجه شدند کسانی که با آن‌ها مقابله می‌کنند، افرادی هستند که صورتشان را پوشانده‌اند. به همین دلیل هر کسی را که چفیه به سر داشت تعقیب و بازداشت کرده و پوشیدن آنرا ممنوع کردند. در واکنش به این فشارها، در اوت ۱۹۳۸ رهبری شورش اعراب با صدور بیانیه‌ای استفاده از فینه را در شهرها ممنوع کرد و همه مردان فلسطینی را موظف به پوشیدن چفیه و عقال کرد تا دیگر نتوان مبارزان را از مردم عادی تشخیص داد. مردم فلسطینی نیز به نشانه همبستگی با مبارزان، چفیه به سر گذاشتند و این‌گونه چفیه به تدریج جای فینه عثمانی را گرفت و تبدیل به نماد سیاسی و مقاومتی شد.

 پیدایش اسرائیل 
از پس از روز نکبت، چفیه‌های راه‌راه با رنگ سیاه و سفید، سینی‌های حصیری و لباس‌های گلدوزی‌شده برای فلسطینی‌ها تبدیل به نماد هویت ملی فلسطینی‌ها شدند. از سال ۱۹۶۵ با آغاز فعالیت نظامی جنبش فتح چفیه با شدت بیشتری به نماد انقلاب و مبارزه مسلحانه فلسطینیان تبدیل شد. تا جایی که فاروق قدومی (بنیان‌گذار جنبش فتح)، حتی پیش از یاسر عرفات (رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین) چفیه به سر کرد. اما نقش یاسر عرفات در جهانی کردن چفیه فلسطینی بیشتر بود. مبارزان راه این جنبش چفیه‌های سیاه و سفید و فعالان چپ فلسطینی از جمله اعضای گردان‌های عزالدین قسام، «جبهه مردمی» و «جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین» چفیه‌های سرخ و سفید می‌پوشیدند.

بندانگشتی|یاسر عرفات با چفیه فلسطینی در سال ۱۹۷۴

 شهرت جهانی 
شکل‌گیری انتفاضه اول فلسطینیان (۱۹۸۷–۱۹۹۳) باعث پخش تصاویر جوانان فلسطینی شده که چهره خود را با چفیه پوشانده و به سوی سربازان اسرائیلی سنگ و کوکتل مولوتوف پرتاب می‌کردند. این تصاویر آغازگر شهرت جهانی چفیه به عنوان نمادی از همبستگی و همدلی با فلسطینی‌ها شدند. در بازه زمانی ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۳ که اسرائیل برافراشتن پرچم فلسطین را ممنوع کرده بود، چفیه سیاه و سفید به «پرچم غیررسمی» فلسطینی‌ها تبدیل شد. در دهه نخست سده ۲۱ (میلادی) چفیه با طراحی‌ها و رنگ‌های نوآورانه و غیر سنتی به مد روز جهانی تبدیل شد.

بندانگشتی|تولید چفیه در فلسطین

 حملات ۷ اکتبر 
پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ معترضان به نسل‌کشی اسرائیل در غزه و پشتیبان فلسطینی‌ها چفیه سیاه و سفید می‌پوشیدند. این کار خشم حامیان اسرائیل را برانگیخت. آنها چفیه را تحریک‌آمیز و نشانه‌ای از حمایت از تروریسم دانستند. در آغاز جنگ اسرائیل و حماس پلیس فرانسه و آلمان مردم چفیه‌پوش را جریمه یا بازداشت می‌کرد. از سوی دیگر تقاضا برای خرید چفیه در آمریکا ۷۵ درصد افزایش یافت.

 همبستگی فلسطینی 
در سال ۲۰۰۶ نخست‌وزیر اسپانیا، خوزه لوئیز رودریگز ساپاترو در سخنرانی خود بشدت رفتار اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد. سپس از یکی از مردمی که حضور داشتند یک چفیه فلسطینی را پذیرفت و آنرا پوشید و با آن عکس گرفت.

شادیه منصور خواننده سرشناس بریتانیایی–فلسطینی به کسانی که به چفیه فلسطینی حمله می‌کنند بشدت حمله کرد و در نخستین ترانه‌اش در همین رابطه در نیویورک از آن دفاع نمود و آنرا سمبل همبستگی با فلسطین اعلام کرد. وی در حالی که چفیه پوشیده بود ترانه خود را اجرا کرد و گفت: «این آق بانوی عربی است. من مثل آنم؛ و تو مثل کوهی استوار هرجا که باشی سمبل کشورم هستی.»

 جستارهای وابسته 
 فرهنگ فلسطین

 پانویس 

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:اختراع‌های فلسطینی
رده:پوشاک فلسطین
رده:نمادهای ملی فلسطین