زمین‌خواری

زمین‌خواری یا غصب زمین () به فرایند خریداری یا اجاره قطعات بزرگ زمین توسط شرکت‌های خصوصی و چندملیتی، دولت‌ها و افراد اطلاق می‌شود، که با هدف استفاده در صنایع کشاورزی، تولید عمده محصولات غذایی یا تولید سوخت‌های زیستی انجام می‌گیرد.Maria Cristina Rullia, Antonio Savioria, and Paolo D’Odorico, Global Land and Water Grabbing, Proceedings of the National Academy of Sciences 110, no. 3 (2013): 892–97. زمین‌خواری در طول تاریخ همواره از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده، که در قرن بیست و یکم و به‌طور مشخص پس از سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ میلادی، به‌دنبال بروز بحران در قیمت جهانی غذا، در اختیار داشتن زمین در مقیاس گسترده نیز اهمیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران این حوزه، پیدا کرده است.لی بریل مایر و ویلیام جی مون، Regulating Land Grabs: Third Party States, Social Activism, and International Law, book chapter in Rethinking Food Systems, February 2014

 انواع تصاحب زمین 
سرمایه گذاران را می‌توان به‌طور کلی به سه نوع تقسیم کرد: تجارت‌های کشاورزی، دولت‌ها و سرمایه گذاران. در این میان کشورهای حاشیه خلیج فارس در کنار شرکت‌های آسیای شرقی بسیار برجسته بوده‌اند. این بازیگران تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله زمین ارزان، پتانسیل برای بهبود تولیدات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی و سوخت‌های زیستی برانگیخته شده‌اند.Zoomers, A. (2010) ‘Globalization and the foreignization of space: The seven processes driving the current global land grab’. Journal of Peasant Studies. 37:2, 429-447.

 تصاحب زمین برای تولید غذا 
سرمایه‌گذاری‌های مبتنی بر مواد غذایی، که تقریباً ۳۷ درصد از سرمایه‌گذاری روی زمین در سراسر جهان را شامل می‌شود، عمدتاً توسط دو مجموعه از بازیگران انجام می‌شود: تجارت‌های کشاورزی که تلاش می‌کنند دارایی‌های خود را گسترش دهند و به مشوق‌های بازار واکنش نشان دهند، و سرمایه‌گذاری‌های مورد حمایت دولت، به‌ویژه از سوی کشورهای خلیج‌فارس به دلیل ترس‌های پیرامون امنیت غذایی.

در حالی که سرمایه‌گذاری‌های شرکتها از طیف وسیعی از کشورها سرچشمه می‌گیرد، سرمایه‌گذاری‌های مورد حمایت دولت عمدتاً از کشورهای ناامن خلیج فارس سرچشمه می‌گیرد. نمونه‌هایی از چنین سرمایه‌گذاری‌های مورد حمایت دولت شامل تلاش دولت قطر برای ایمن‌سازی زمین در دلتای رودخانه تانا است. علاوه بر این، صندوق‌های ثروت دولتی که به عنوان بازوهای سرمایه‌گذاری دولت‌ها عمل می‌کنند، تعدادی توافقنامه را در جنوب صحرای آفریقا آغاز کرده‌اند. از آنجایی که قرار است جمعیت کشورهای خلیج فارس از ۳۰ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ به ۶۰ میلیون نفر در سال ۲۰۳۰ برسد، اتکای آنها به واردات مواد غذایی از سطح فعلی ۶۰ درصد مصرف افزایش می‌یابد. مدیر کل سازمان توسعه کشاورزی عربی با تأکید بر احساسات بسیاری از رهبران خلیج فارس اعلام کرد: «کل نیازهای جهان عرب به غلات، شکر، علوفه و سایر مواد غذایی ضروری را می‌توان به تنهایی از طریق سودان برآورده کرد».

 تصاحب زمین برای تولید سوخت زیستی 
تولید سوخت زیستی در حال حاضر ۲۱ درصد از کل سرمایه‌گذاری‌های زمین را شامل می‌شود. استفاده و محبوبیت سوخت‌های زیستی در دهه گذشته افزایش یافته است که با افزایش قیمت نفت و افزایش آگاهی زیست‌محیطی مطابقت دارد. کل سطح زیر کشت محصولات سوخت زیستی بین سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸ بیش از دو برابر شد و تا سال ۲۰۰۸ به ۳۶ میلیون هکتار افزایش یافت. این افزایش محبوبیت در دستورالعمل 2009/28/EC اتحادیه اروپا در آوریل ۲۰۰۹ به اوج رسید، که ۱۰ درصد اهداف اجباری را برای استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر (در درجه اول سوخت‌های زیستی) از کل مصرف سوخت برای حمل و نقل، تا سال ۲۰۲۰ تعیین کرد. در مجموع، افزایش محبوبیت سوخت‌های زیستی، اگرچه ممکن است برای محیط زیست مفید باشد، با تبدیل کردن تولید سوخت‌های زیستی به گزینه‌ای جذاب‌تر از تولید مواد غذایی ممکن است خطرات جبران ناپذیری ایجاد کند.

 جستارهای وابسته 
 کشاورزی تجاری
 کشاورزی
 زیست‌سوخت
 توسعه اقتصادی
 امنیت غذایی
 کشاورزی متمرکز
 توسعه پایدار
 حق آب

 منابع 



رده:ابرشرکت‌ستیزی
رده:استعمار نو
رده:پیشرفت جامعه روستایی
رده:ثبت زمین
رده:سیاست‌های زمین‌های کشاورزی
رده:کشاورزی