انکار (روان‌شناسی)

در نظریه روانکاوی فروید، انکار سازوکاری دفاعی که در آن افکار و احساسات و اعمال و وقایع دردناک و ناپذیرفته با بیرون راندن از خودآگاه نادیده انگاشته می‌شود؛ حتی اگر برای شخصی که دچار انکار فرویدی شده، مدرکی دال برا تناقض انکار او آورد.Freud, Sigmund (1925). "Die Verneinung".

 تفاوت انکار و خودفریبی 

در متون روان‌شناسی و فلسفه ذهن، میان دو مفهوم انکار و خودفریبی تمایز ساختاری وجود دارد. انکار یک مکانیسم دفاعی کاملاً ناخودآگاه محسوب می‌شود که در آن من از ورود واقعیت‌های اضطراب‌آور به ساحت آگاهی جلوگیری می‌کند؛ به طوری که فرد در لحظه بروز این واکنش، نسبت به وجود حقیقت بی‌اطلاع است. در مقابل، خودفریبی فرآیندی پیچیده‌تر و اغلب نیمه‌آگاهانه است که در آن فرد شواهد را دریافت کرده، اما برای حفظ عزت‌نفس یا منافع شخصی، به تحریف یا نادیده گرفتن سوگیرانه آن‌ها می‌پردازد.

خودفریبی معمولاً به عنوان راهکاری برای حل ناهماهنگی شناختی به کار می‌رود؛ یعنی زمانی که فرد میان حقیقت موجود و نیاز به حفظ تصویر ذهنی خود دچار تضاد می‌شود، روایتی خلاف واقع را برمی‌گزیند تا از تنش روانی رهایی یابد. برخلاف انکار که یک واکنش اضطراری و غیرارادی به شوک‌های محیطی است، در خودفریبی نوعی قصدیت پنهان برای تداوم بخشیدن به وضعیت موجود و اجتناب از تغییرات بنیادین دیده می‌شود. این وضعیت در روابط بین‌فردی می‌تواند به شکل نادیده گرفتن نشانه‌های خیانت برای حفظ امنیت مادی یا جایگاه اجتماعی تظاهر یابد. 

 جستارهای وابسته 
 انکار تغییر اقلیمی
 ناهماهنگی شناختی
 سوگیری تأییدی
 انکارگرایی
 انکار ایدز
 انکار هولوکاست
 دروغ
 عذرخواهی بدون عذرخواهی
 انکار بدون انکار
 پیش‌گویی محقق‌کننده
 شک‌گرایی

 منابع 

رده:باورها
رده:سازوکارهای دفاعی
رده:سوگیری‌های شناختی
رده:فریب‌کاری
رده:مخالفت