چیکونگونیا

چیکونگونیا یک بیماری ویروسی است که بر اثر ابتلا به ویروس چیکونگونیا از طریق نیش پشه ایجاد می‌شود و با تب و درد شدید مفاصل همراه است. این بیماری معمولاً کشنده نیست و به ندرت منجر به مرگ می‌شود.

نام این بیماری از زبان ماکونده به‌معنای «آن‌که خم می‌شود» گرفته شده و به علائم التهاب مفاصل اشاره دارد. ویروس چیکونگونیا نخستین‌بار در سال ۱۹۵۵، پس از شیوع آن در سال‌های ۱۹۵۲ و ۱۹۵۳، در تانزانیا شناسایی شد.Robinson, M. C. (1955). "An epidemic of virus disease in Southern Province, Tanganyika Territory, in 1952–53". Trans. R. Soc. Trop. Med. Hyg. 49: 28–32.
برخلاف برخی منابع، نام این بیماری از زبان سواحلی گرفته نشده است.[(https://web.archive.org/web/20210506211320/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6981476.stm) Mosquito virus arrives in Europe], BBC News, 6 September 2007.

این بیماری از طریق گزش پشه‌های پشه تب زرد (پشهٔ دِنگی) و پشه ببری آسیایی (آئدس آلبوپیکتوس) منتقل می‌شود. تشخیص بیماری معمولاً با آزمایش سرم‌شناختی انجام می‌گیرد.

 علائم 
دورهٔ نهفتگی چیکونگونیا معمولاً دو تا سه روز است. نشانه‌های اولیه شامل تب بالا، درد شدید مفاصل، لرز، سردرد، نورگریزی، بی‌اشتهایی، تهوع، قرمزی چشم و درد شکم است. درد مفاصل اغلب در انگشتان، مچ‌ها و پاها بروز می‌کند.
با کاهش تب (معمولاً پس از دو تا سه روز)، در برخی بیماران جوش‌های پوستی ماکولوپاپولار روی تنه و اندام‌ها پدیدار می‌شود. این ضایعات ممکن است پوسته‌پوسته شوند. در برخی موارد کاهش گلبول‌های سفید خون و خون‌دماغ نیز دیده می‌شود.
بیماری معمولاً خودمحدودشونده است، اما در بیماران سالخورده ممکن است درد مفاصل تا چند سال باقی بماند، به‌ویژه در افرادی که دارای ژن HLA-B27 هستند.

 پیشگیری 
نخستین واکسن چیکونگونیا در نوامبر ۲۰۲۳ توسط اف‌دی‌ای در ایالات متحده تأیید شد.[(https://web.archive.org/web/20231109222206/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-vaccine-prevent-disease-caused-chikungunya-virus) FDA Approves First Vaccine to Prevent Disease Caused by Chikungunya Virus], FDA, 9 November 2023.
در نبود واکسن، پیشگیری بر جلوگیری از گزش پشه متمرکز است. استفاده از پمادهای دورکنندهٔ حشرات (مانند دی‌ئی‌ئی‌تی‎)، پوشیدن لباس‌های پوشاننده، و خوابیدن زیر پشه‌بند از روش‌های توصیه‌شده هستند. چون پشه آئدس در طول روز نیز فعال است، رعایت احتیاط در روز هم ضروری است.

 درمان 
درمان اختصاصی برای چیکونگونیا وجود ندارد و درمان بر کاهش علائم استوار است. استفاده از داروهای ضدالتهاب و مُسکن توصیه می‌شود. پژوهش‌هایی دربارهٔ کلروکین به عنوان درمان احتمالی در دست انجام است.

 شیوع 
در سال ۲۰۰۶، ویروس چیکونگونیا در جزیره رئونیون فرانسه همه‌گیر شد و حدود یک‌سوم جمعیت به آن مبتلا شدند. در سال ۲۰۰۷، برای نخستین‌بار خارج از مناطق گرمسیری، شیوع این بیماری در شمال ایتالیا گزارش شد و حدود ۲۰۰ نفر مبتلا شدند، که یک نفر از آنان جان باخت.[(https://web.archive.org/web/20210506211320/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6981476.stm) Mosquito virus arrives in Europe], BBC News, 6 September 2007.
در سال‌های بعد مواردی از ابتلا در فرانسه و سری‌لانکا نیز ثبت شد و در ژوئیهٔ ۲۰۱۴ این ویروس برای نخستین‌بار در آمریکای جنوبی شناسایی شد.[(https://web.archive.org/web/20210830084636/https://nos.nl/artikel/676670-suriname-bevecht-chikungunya.html) NOS.nl: Suriname bevecht chikungunya], 2014.

 پیوند به بیرون 
 [(https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chikungunya) ویروس چیکونگونیا در وبگاه سازمان جهانی بهداشت]

 منابع 

رده:بیماری‌های گرمسیری نادیده‌انگاشته
رده:جنگ‌افزارهای بیولوژیک
چیکونگونیا
رده:فاجعه‌های بهداشتی در هند