نظریه مدیریت وحشت

نظریه مدیریت وحشت ( یا به اختصار TMT) یک نظریه روان‌شناسی اجتماعی و هم روان‌شناسی فرگشتی است که در اصل توسط جف گرینبرگ، شلدون سولومون و تام پیشزینسکی ارائه شده است. و در کتاب خود کرم در هسته: در مورد نقش مرگ در زندگی (۲۰۱۵) تدوین شده است. نظریه مدیریت وحشت پیشنهاد می‌کند که یک تعارض روان‌شناختی اساسی ناشی از داشتن غریزه حفظ جان است، در حالی که انسان درک می‌کند که مرگ اجتناب‌ناپذیر و تا حدی غیرقابل پیش‌بینی است. این تضاد در انسان موجب پدید آمدن اضطراب می‌شود، که از طریق گریزگرایی و باورهای فرهنگی که با واقعیت بیولوژیکی مقابله می‌کنند با اشکال معنادار و ماندگارتر معنا و ارزش مدیریت می‌شود. اساساً در روش مقابله اهمیت دادن به شخص توسط فرهنگ نمادین، جایگزین بی‌اهمیتی شخص می‌شود با مرگ نمود پیدا می‌کند.

بارزترین نمونه‌های ارزش‌های فرهنگی که اضطراب مرگ را تسکین می‌دهند، مواردی هستند که به معنای واقعی کلمه جاودانگی را ارائه می‌کنند (مثلاً اعتقاد به زندگی پس از مرگ از طریق دین).
.

با این حال، نظریه مدیریت وحشت همچنین استدلال می‌کند که ارزش‌های فرهنگی دیگر - از جمله آن‌هایی که ظاهراً با مرگ ارتباطی ندارند - جاودانگی نمادین را ارائه می‌کنند. به عنوان مثال، ارزش‌های هویت ملی برجا گذاشتن نسلی از خود، فرزندان،

دیدگاه‌های فرهنگی در مورد جنسیت، و برتری انسان نسبت به حیوانات به کاهش دادن اضطراب مرگ مرتبط است. در بسیاری از موارد تصور می‌شود که این ارزش‌ها جاودانگی نمادین را ارائه می‌دهند، الف) با ارائه این احساس که فرد بخشی از چیزی بزرگتر است که در نهایت از فرد بیشتر خواهد ماند (مانند کشور، دودمان، گونه)، یا ب) برتری دادن هویت نمادین خود بر طبیعت بیولوژیکی (یعنی شخص دارای یک شخصیتی است که انسان را بیش از یک کره سلولی می‌کند).>
از آنجا که ارزش‌های فرهنگی بر آنچه معنادار است تأثیر می‌گذارد، برای عزت نفس /حرمت نفس اساسی است. نظریه مدیریت وحشت عزت نفس را معیاری شخصی و ذهنی توصیف می‌کند که نشان می‌دهد یک فرد چقدر به ارزش‌های فرهنگی خود عمل می‌کند.

هر چند نظریه مدیریت وحشت توسط روانشناسان اجتماعی گرینبرگ، سولومون و پیشزینسکی ارائه شد. با این حال، ایده نظریه مدیریت وحشت از انسان‌شناسی ارنست بکر برنده؛ جایزه پولیتزر در سال ۱۹۷۳ نویسنده اثر غیرداستانی انکار مرگ نشات گرفته بود. بکر استدلال می‌کند که بیشتر اقدام‌های انسان برای نادیده گرفتن یا دوری کردن از اجتناب‌ناپذیر مرگ انجام می‌شود. وحشت نابودی مطلق چنان اضطرابی عمیق - البته ناخودآگاه - در انسان ایجاد می‌کند که زندگی خود را صرف تلاش برای معنا دادن به آن می‌کند. در مقیاس‌های بزرگ، جوامع نمادهایی را می‌سازند: قانون، خوشحالی، فرهنگ و نظام اعتقادی برای توضیح اهمیت زندگی و تعریف ویژگی‌ها، مهارت‌ها و استعدادهای خارق‌العاده، در این راستا به کسانی که به این ویژگی‌ها پایبند هستند پاداش داده می‌شود یا دیگرانی که به این نوع جهان‌بینی پایبند نیستند مجازات یا کشته می‌شوند. پایبندی به این «نمادهای ایجاد شده به تسکین فشارهای روانی مرتبط با واقعیت مرگ و میر کمک می‌کند.»

 پس زمینه 

در قرن اول میلادی، استاتیوس در ثباید (شعر لاتین) پیشنهاد کرد که «ترس، ابتدا خدایان را در جهان ساخت».

انسان‌شناس فرهنگی ارنست بکر در سال ۱۹۷۳ خود در کتاب انکار مرگ اظهار داشت که انسان‌ها به‌عنوان حیوانات باهوش قادر به درک اجتناب‌ناپذیری مرگ هستند؛ بنابراین آنها زندگی خود را صرف ساختن و اعتقاد به عناصر فرهنگی می‌کنند که نشان می‌دهد چگونه خود را به عنوان یک فرد متمایز کنند و به زندگی خود اهمیت و معنا ببخشند. مرگ باعث ایجاد اضطراب در انسان می‌شود. در زمانی غیرمنتظره و تصادفی حادث می‌شود، و ماهیت آن اساساً ناشناخته است که باعث می‌شود مردم بیشتر وقت و انرژی خود را صرف توضیح، جلوگیری و اجتناب از آن کنند.Becker, pp. ix–xiv.

بکر نوشته‌های قبلی زیگموند فروید، سورن کی‌یرکگور، نورمن او. براون و اتو رانک را توضیح داد. به گفته روان‌پزشک بالینی مورتون لویت، بکر ترس از مرگ به عنوان انگیزه اولیه در رفتار انسان را جایگزین دل مشغولی فرویدی، میل جنسی در انسان می‌کند.Levitt, Morton (July 1974). "Reviewed work(s): The Denial of Death by Ernest Becker", Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 414, USA-USSR: Agenda for Communication, pp. 200–201.

مردم تمایل دارند خود را موجوداتی ارزشمند با احساس ماندگاری بدانند، مفهومی که در روان‌شناسی به نام حرمت نفس شناخته می‌شود. این احساس با ناهماهنگی شناختی ایجاد شده توسط یک فرد که ممکن است مهم‌تر از هر موجود زنده دیگری نباشد مقابله می‌کند. بکر از عزت نفس بالا به عنوان «قهرمانی» یاد می‌کند.Becker, p. 7.

 مدیریت وحشت و اضطراب مرگ 
بر پایه نظریه مدیریت وحشت (TMT)، تعارض میان غریزه حفظ جان و آگاهی از مرگ، موجب پدید آمدن اضطراب ناخودآگاه عمیقی می‌شود که بقای انسان را تهدید می‌کند. برای مدیریت این وحشت، جوامع نظام‌های اعتقادی و نمادهای فرهنگی را می‌سازند تا با احساس بی‌اهمیتی بیولوژیکی مقابله کنند. این راهبرد دو نوع جاودانگی را ارائه می‌دهد: نخست، جاودانگی تحت‌اللفظی که همان وعده تداوم حیات پس از مرگ در ادیان است و دوم، جاودانگی نمادین که از طریق میراث فرهنگی، هویت ملی، فرزندآوری و برتری دادن شخصیت انسانی بر طبیعت بیولوژیکی حاصل می‌شود.

ارنست بکر در کتاب انکار مرگ استدلال می‌کند که این «پروژه‌های جاودانگی» با وجود تسکین اضطراب فردی، منبع اصلی خشونت و جنگ در جهان هستند؛ زیرا مواجهه با یک نظام اعتقادی رقیب، امنیت روانی فرد را سلب کرده و او را مجبور به واکنش تدافعی یا سرکوب دیگری می‌کند.

 تسکین اضطراب مرگ 
به عقیده استیون پینکر، مفاهیم یک شبان خیرخواه، یک برنامه جهانی، یک زندگی پس از مرگ، درد انسان بودن را کاهش می‌دهد.‏ استیون جی گولد دین را به عنوان نمونه ای از اکسپتاسیون یا اسپندرال (زیست‌شناسی) (یک ویژگی که خودش سازگاری به حساب نمی‌آید بلکه اثر جانبی یک سازگاری (زیست‌شناسی) دیگر است) او پیشنهاد زیگموند فروید را مطرح می‌کند که مغزهای بزرگ ما که به دلایل دیگر فرگشت یافته است، منجر به آگاهی می‌شود. آغاز هوشیاری انسان‌ها را مجبور کرد تا با مفهوم مرگ و میر شخصی برخورد کنند. شاید دین یکی از راه حل‌های این مشکل بوده است.

300px|بندانگشتی|چپ|بازسازی یک تدفین در موزه ملی باستان‌شناسی (فرانسه)؛ وجود گردنبندهای ساخته شده از دندان حیوانات و ابزارهای سنگی در کنار مردگان مربوط به حدود ۱۷٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰ سال پیش، نشان‌دهنده ظهور باور به جهان پس از مرگ در دوران پارینه‌سنگی است. از منظر روان‌شناسی فرگشتی، صرف زمان و انرژی عظیم برای ساخت اشیایی که هیچ کاربرد مادی برای بقای زندگان نداشتند، نخستین شواهد از غلبه «تفکر نمادین» بر نیازهای آنی بیولوژیک است؛ پدیده‌ای که ثابت می‌کند انسان‌های اولیه برای هویت فرد پس از مرگ، ارزش و واقعیتی فراتر از دنیای مادی قائل بوده‌اند.

نظریه مدیریت وحشت یک نظریه روان‌شناسی اجتماعی و هم روان‌شناسی فرگشتی است که در اصل توسط جف گرینبرگ، شلدون سولومون و تام پیشزینسکی ارائه شده است. و در کتاب خود کرم در هسته: در مورد نقش مرگ در زندگی (۲۰۱۵) تدوین شده است. نظریه مدیریت وحشت پیشنهاد می‌کند که یک تعارض روان‌شناختی اساسی ناشی از داشتن غریزه حفظ جان است، در حالی که انسان درک می‌کند که مرگ اجتناب‌ناپذیر و تا حدی غیرقابل پیش‌بینی است. این تضاد در انسان موجب پدید آمدن اضطراب می‌شود، که از طریق گریزگرایی و باورهای فرهنگی که با واقعیت بیولوژیکی مقابله می‌کنند با اشکال معنادار و ماندگارتر معنا و ارزش مدیریت می‌شود. اساساً در روش مقابله اهمیت دادن به شخص توسط فرهنگ نمادین، جایگزین بی‌اهمیتی شخص می‌شود با مرگ نمود پیدا می‌کند.

بارزترین نمونه‌های ارزش‌های فرهنگی که اضطراب مرگ را تسکین می‌دهند، مواردی هستند که به معنای واقعی کلمه جاودانگی را ارائه می‌کنند (مثلاً اعتقاد به زندگی پس از مرگ از طریق دین).

با این حال، نظریه مدیریت وحشت همچنین استدلال می‌کند که ارزش‌های فرهنگی دیگر - از جمله آن‌هایی که ظاهراً با مرگ ارتباطی ندارند - جاودانگی نمادین را ارائه می‌کنند. به عنوان مثال، ارزش‌های هویت ملی برجا گذاشتن نسلی از خود، فرزندان، دیدگاه‌های فرهنگی در مورد جنسیت، و برتری انسان نسبت به حیوانات به کاهش دادن اضطراب مرگ مرتبط است. در بسیاری از موارد تصور می‌شود که این ارزش‌ها جاودانگی نمادین را ارائه می‌دهند، الف) با ارائه این احساس که فرد بخشی از چیزی بزرگتر است که در نهایت از فرد بیشتر خواهد ماند (مانند کشور، دودمان، گونه)، یا ب) برتری دادن هویت نمادین خود بر طبیعت بیولوژیکی (یعنی شخص دارای یک شخصیتی است که انسان را بیش از یک کره سلولی می‌کند).

بر پایه این نظریه وحشت نابودی مطلق چنان اضطرابی عمیق - البته ناخودآگاه - در انسان ایجاد می‌کند که زندگی خود را صرف تلاش برای معنا دادن به مسئله مرگ می‌کند. در مقیاس‌های بزرگ، جوامع نمادهایی را می‌سازند: قانون، خوشحالی، فرهنگ و نظام اعتقادی برای توضیح اهمیت زندگی و تعریف ویژگی‌ها، مهارت‌ها و استعدادهای خارق‌العاده، در این راستا به کسانی که به این ویژگی‌ها پایبند هستند پاداش داده می‌شود یا دیگرانی که به این نوع جهان‌بینی پایبند نیستند مجازات یا کشته می‌شوند. پایبندی به این نمادهای ایجاد شده به تسکین فشارهای روانی مرتبط با واقعیت مرگ و میر کمک می‌کند.

اگرچه انسان‌ها احتمالاً شروع به استفاده از توانایی‌های شناختی نوظهور خود برای برآوردن نیازهای اساسی مانند تغذیه و یافتن جفت کرده‌اند، نظریه مدیریت وحشت استدلال می‌کند که آگاهی از مرگ به یک محصول جانبی بسیار مخرب برای عملکردهای تطبیقی قبلی تبدیل شد. اضطراب مرگ تهدیدی برای تلاش انسان برای بقا بود و بنابراین نیاز به توجه داشت. هر شکل‌گیری اجتماعی یا عملی که قرار بود به‌طور گسترده توسط توده‌ها پذیرفته شود، باید ابزاری برای مدیریت چنین وحشتی فراهم کند. راهبرد اصلی برای انجام این کار، تبدیل شدن به فردی با ارزش در دنیایی با معنا کسب عزت نفس [از طریق] ایجاد و حفظ فرهنگ بود، زیرا این امر با احساس بی‌اهمیتی توسط مرگ مقابله می‌کند و موارد زیر را ارائه می‌کند.
 جاودانگی نمادین، از طریق میراث فرهنگی که فراتر از خود فیزیکی زندگی می‌کند («اهمیت زمینی»)
 جاودانگی تحت‌اللفظی، وعده عمر یا زندگی پس از مرگ («اهمیت کیهانی») که در ادیان برجسته شده است.

انسان‌شناسی فرهنگی، ارنست بکر نویسنده کتاب انکار مرگ استدلال می‌کند که تضاد بین پروژه‌های جاودانگی متناقض (به ویژه در دین) منبع اصلی خشونت در جهان است مانند جنگ، نسل‌کشی، نژادپرستی، ملی‌گرایی و به همین ترتیب، زیرا پروژه‌های جاودانگی که با یکدیگر در تضاد هستند، باورهای اصلی و احساس امنیت فرد را تهدید می‌کند.

 جستارهای وابسته 
 ناهماهنگی شناختی
 روان‌شناسی فرگشتی دین

 منابع 

رده:تجرید
رده:تغییر نگرش
رده:روان‌درمانی اگزیستانسیال
رده:شناخت
رده:فلسفه ذهن
رده:فلسفه روان‌شناسی
رده:فلسفه زندگی
رده:مرگ
رده:مسئله‌های فلسفی
رده:مفاهیم در متافیزیک
رده:مفهوم‌های اگزیستیانسیالیست
رده:مفهوم‌های زیبایی‌شناسی
رده:مفهوم‌های فلسفه ذهن
رده:نظریه‌های روان‌شناسی
رده:نظریه‌های متافیزیک