دولت پنهان در ترکیه

دولت پنهان (به ترکی استانبولی: derin devlet) اصطلاحی است که معمولاً به عنوان یک اتهام مطرح می‌شود و منظور از آن گروهی از ائتلاف‌های پرنفوذ ضد دموکراتیک در درون نظام سیاسی ترکیه است که از عناصر رده بالای سرویس‌های امنیتی داخلی و خارجی از قبیل ارتش ترکیه، سازمان‌های امنیتی، قوهٔ قضائیه و مافیا تشکیل شده‌است.یوروزین: چرا هرانت دینک را کشتند؟، نوشته‌شده توسط مائورین فریلی در ۶ ژوئن ۲۰۰۷، در شاخص سانسور، شمارۀ ۳۶، صص ۲۹-۱۵؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...دولت پنهان نام مختصری برای محافلی است که در درون دولت ترکیه زمام قدرت واقعی را در تمام تاریخ ۸۴ سالۀ جمهوری این کشور به دست داشته‌اند. برخی افراد آن را در پیوستگی با شبکه‌های در سایه‌ای می‌بینند که در سال‌های آخر امپراتوری عثمانی بر تجارت (و به عقیدۀ برخی تجارت ارمنی‌ها) نظارت می‌کردند. گفته می‌شود که دولت پنهن در ارتش ریشه دارد،اما با سازمان استخبارات ملی (میت)، قوۀ قضائیه و از دهۀ ۱۹۶۰ با مافیا رابطۀ نزدیکی دارد.»روزنامۀ حریت: بمب‌گذاری‌هایی که نورافکن به ترکیه پرتاب می‌کند، نوشتۀ گَرت جونز در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۵؛  بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...دولت پنهان از عناصری از نیروهای نظامی، امنیتی و نهادهای قضایی تشکیل شده‌است که در صورت نیاز آماده‌اند تا دولتی را که با نگرش آنان در تعارض باشد، از کار بازداشته یا کنار بزنند.» مفهوم دولت پنهان بسیار به مفهوم «دولت درون دولت» شباهت دارد. کسانی که به مجود دولت پنهان معتقدند، دستور کار سیاسی آن را سرسپردگی افراطی به ناسیونالیسم، مدیریت باندی و منافع دولتی می‌دانند. به صورت تاریخی خشونت و سایر ابزارهای فشار به روس مخفیانه برای به دست گرفتن نخبگان سیاسی و اقتصادی به کار گرفته شده‌اند تا از تلاقی منافع مشخص در یک چارچوب ظاهراً دموکراتیک از منظر سیاسی اطمینان حاصل شود.واشنگتون ریپورت: بمب‌گذاری‌ها پاسخی به سیاست‌های آنکارا در مورد کردها است، یا طرحی از طرف دولت پنهان؟، نوشتۀ جون گوروِت در نوامبر ۲۰۰۶، صص ۴۵-۴۴؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...اما باز هم احتمالاتی در رابطه با این که ممکن است افرادی واقعاً پشت سر این گروه باشند شایع است.»تودی زمان: آزاد شدن مظنونان دولت پنهان، باعث سوءظن‌های عمیق می‌شود، نوشتۀ اَرجان یاووز در ۱۱ ژانویۀ ۲۰۰۸؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...پلیس کشف کرد که باند «سَلوی» برای حفاظت از تجارت، پول اخاذی می‌کردند.» سلیمان دمیرل رئیس جمهوری سابق می‌گفت که ظاهر و رفتار نخبگان (عمدتاً نظامی) تشکیل‌دهندهٔ دولت پنهان که برای تقویت ناسیونالیسم کار می‌کنند به وسیلهٔ باورهای ریشه‌دار مربوط به زمان سقوط امپراتوری عثمانی شکل گرفته که بر اساس آن «کشور همیشه در وضعیتی مرزی قرار دارد».زمان یوروملار: دولت پنهان و نیروهای ملی، نوشتۀ ممتازئر تورکونه در ۲۹ آوریل ۲۰۰۵؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸.

ایدئولوژی دولت پنهان از سوی چپ‌گرا این به عنوان یک ایدئولوژی ناسیونالیستی افراطی یا ضد کارگری، از سوی اسلام‌گرایان به عنوان یک ایدئولوژی سکولاریستی و ضد اسلامی، از سوی کردها به عنوان ایدئولوژی ضد کردی و از سوی لیبرال دموکرات‌ها به عنوان ایدئولوژی ضد دموکراتیک و ضد لیبرالی توصیف شده‌است.تودی زمان: تا زمانی که دولت پنهان وجود دارد، پ.ک.ک هم از بین نخواهد رفت، مصاحبه عبدالملک فرات در ۱۰ مارس ۲۰۰۸؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. تنوع این دیدگاه‌ها چنانکه بولنت اجویت نخست وزیر سابق ترکیه نیز اشاره کرده‌است بیش از هر چیز نشان‌دهندهٔ یک عدم توافق در رابطه با آن چیزی است که دولت پنهان را به وجود آورده‌است.صباح: دولت پنهان بی‌دلیل، نوشتۀ بالچیچک پامیر در ۱۱ آوریل ۲۰۰۵؛  بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. یک توضیح این است که دولت پنهان یک اتحاد نیست، بلکه از جمعِ چندین گروه تشکیل شده‌است که به صورت متضاد در پشت صحنه کار می‌کنند و هر یک از آن‌ها دستور کار خودش را دنبال می‌کند.حریت: این باند متعلق به کیست؟، نوشتۀ محمد عاکف بکی در ۱۷ ژانویۀ ۱۹۹۷؛  بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸.بنیاد جیمستون: تأثیر تحقیقات دربارۀ ارگنکون بر روی عملیت‌های ضد ترور ترکیه، نوشتۀ گَرِت جنکینز در تروریسم مونیتور، دورۀ ۶، شمارۀ ۱۹، ۳ اکتبر ۲۰۰۸؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...اگرچه برخی عناصر با یکدیگر در ارتباط بودند، اما دولت پنهان همواره بیشتر از یک چتر مصونیت قضایی برای گروه‌ها و افراد متفاوت و اغلب مستقل بوده‌است که به نسبت سازمانی با کنترل مرکزگرا و ساختاری محکم، هدف مشترکی را دنبال می‌کرده‌اند.» توضیح دیگر تقلیل دولت پنهان به شبکه‌ای از مافع را رد کرده و آن را به صورت گونه‌ای سلطه می‌بیند که بر اساس سطوح خودمختاری عالی نظامی مبتنی شده که دستگاه‌های امنیتی را قادر می‌سازد تا به وسیلهٔ به کار بردن رپرتوار منحصر به فرد نهادهای غیررسمی (در پس‌زمینه)، یعنی تهدید خشونت‌آمیز، محافل خودکامه، مافیا در کار نهادهای دموکراتیک رسمی خلل ایجاد کرده و به سازماندهی فساد و جرم بپردازند.سویلر، مهتاب. نهادهای غیررسمی، اشکال دولت و دموکراسی: دولت پنهان ترکیه، در دموکراتیزاسیون، دورۀ ۲۰، شمارۀ ۲، ۲۰۱۳، صص ۳۳۴-۳۱۰. شایعات مربوط به دولت پنهان در تکیه از زمان نخست وزیری بولنت اجویت در دههٔ ۱۹۷۰ به صورت گسترده بر سر زبان‌ها افتاد. اجویت همتای ترکیه‌ای واحد عملیاتی گلادیو را کشف کرده و برای توصیف آن از واژهٔ ضد گریلا استفاده کرد.تودی زمان: ترکیه مصصم به پاکسازی گلادیو است، نوشته‌شده در ۲۴ ژانویۀ ۲۰۰۸؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸.ملیت: نیروهای جنگ ویژه اقتدار نیروهای مسلح ترکیه را به ستوه آورده‌اند، نوشته‌شده توسط دریا سازاک در ۹ ژانویۀ ۲۰۰۶؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. پس از این ماجرا بود که بسیاری از اهالی ترکیه و از آن جمله سیاست‌مداران منتخب عقیدهٔ خود مبنی بر وجود دولت پنهان را ابراز کردند.تایم: ترکیه شبکۀ جنایتکار مورد ادعا را تار و مار می‌کند، نوشته‌شده توسط پَلین تورگوت در ۲۸ ژانویۀ ۲۰۰۸؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...بیشتر ترک‌ها مدت‌هاست که ظن برده‌اند که شبکه‌ای مخفی از عناصر در درون نیروهای امنیتی و بوروکراسی دولت وجود دارند که برای حمایت از اهداف سیاسی‌شان خارج از قانون عمل می‌کنند. حتی یک نام خودمانی هم برای آن گذاشته‌اند و به آن «دولت پنهان» می‌گویند که به دولتی در درون دولت اشاره دارد.»تودی زمان: اتاق‌های فکر علیه دولت پنهان اعلان جنگ می‌کنند، نوشته‌شده توسط اندرو فینکل در ۲۲ فوریۀ ۲۰۰۷؛  بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. «...حادثۀ رسوایی سوسورلوک در سال ۱۹۹۶، برخی از افراد عادی را به این ظن رساند که دولت پنهانی وجود دارد که بر اساس منافع‌اش عمل کرده و از کنترل دولتی خارج است.»

اخیراً اصطلاح دولت پنهان برای توصیف سیاست در کشورهای دیگر مانند مصرمجلۀ آن رِلیجِن: دولت پنهان چیست؟، نوشته‌شده در ۴ ژوئیۀ ۲۰۱۳؛  بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. و ایالات متحدهٔ آمریکابیل مویرز: کالبدشناسی دولت پنهان، نوشته‌شده توسط مایک لوفگرن در ۲۱ فوریۀ ۲۰۱۴؛ بازدید در ۶ آوریل ۲۰۱۸. هم به کار رفته‌است.

 جستارهای وابسته 
 سازمان اطلاعات ژاندارمری
 سازمان ارگنه‌کن (ادعا)
 عملیات گلادیو

 منابع 

رده:جنبش‌های سیاسی در ترکیه
رده:دولت ترکیه
رده:سیاست در ترکیه
رده:ملی‌گرایی ترکی
رده:نظام‌های اقتصادی
رده:نظریه‌های توطئه در ترکیه
رده:فساد مالی در ترکیه
رده:آزارهای کردها در ترکیه
رده:محافظه‌کاری در ترکیه