فهرست نمایندگان دوره دوم مجلس شورای ملی

فهرست نمایندگان دوره دوم مجلس شورای ملی ایران که از ۲۴ آبان ۱۲۸۸ (خورشیدی) تا ۳ دی ۱۲۹۰ (خورشیدی) دایر بود. 

به توپ بستن مجلس توسط محمدعلی‌شاه قاجار و آغاز دوره استبداد صغیر از دوم تیر ۱۲۸۷ خورشیدی باعث تعطیلی مجلس اول شد. این دوره تا خلع محمدعلی‌شاه از پادشاهی تا ۲۵ تیر ۱۲۸۸ طول کشید اما دوران فترت مجلس تا ۲۴ آبان ۱۲۸۸ ادامه داشت. این مجلس با اولتیماتوم امپراتوری روسیه در روز سوم دی ۱۲۹۰ خورشیدی منحل شد.

روش انتخاب نمایندگان در این دوره برخلاف دوره پیش بر اساس صنف نبود و نمایندگان به روش غیرمستقیم و دومرحله‌ای انتخاب می‌شدند. تعداد نمایندگان از ۱۶۰ نفر به ۱۲۶ نفر کاهش یافت. 

انتخابات نمایندگان در طول دوره دوم مجلس شورای ملی همچنان ادامه پیدا کرد به نحوی که بسیاری از نمایندگان به دلایل گوناگون همهٔ دوره دوم را درک نکردند. این مجلس با حضور ۶۱ نفر افتتاح شد و منتخبان مردم به تدریج از نقاط مختلف کشور وارد مجلس شدند. در طول این مجلس ۱۲ کابینه روی کار آمدند.

 نام و شهرت (لقب) سمت حوزه انتخابیه توضیحات مدت نمایندگیسیدنصرالله سادات اخوی  نایب رئیس (اجلاسیه‌های ۱، ۲، ۴ و ۵)  تهران   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیحسین قلی‌خان نواب  منشی (اجلاسیهٔ ۱)  تهران  پس از ۸ ماه وزیر امور خارجه شد.  ۸ ماه و ۴ روز خورشیدیمیرزا محمدعلی‌خان ذکاءالملک  منشی (اجلاسیهٔ ۱)رئیس (اجلاسیهٔ ۳ و نیمی از ۴)نایب رئیس (اجلاسیهٔ ۵)  تهران  از ریاست اجلاسیه چهارم استعفا داد.  ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیشیخ محمدحسین ندوشنی یزدی   تهران    ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله   تهران  پس از ۳ ماه وزیر شد و بعداً ترور شد. ۳ ماه و ۵ روز خورشیدیمیرزا حسن‌خان وثوق‌الدوله   تهران  پس از ۱۰ روز وزیر شد. ۱۰ روز حسنعلی‌خان کمال هدایت (نصرالمک)   تهران    ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا محمدخان صدیق حضرت   تهران    ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیاسدالله میرزا شهاب‌الدوله  نایب رئیس (اجلاسیهٔ ۳)  تهران  پس از ۸ ماه وزیر شد.  ۸ ماه و ۶ روز خورشیدیمیرزا حسین‌خان مؤتمن‌الملک  رئیس (نیمی از اجلاسیهٔ ۴ و کل اجلاسیهٔ ۵)   تهران     ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا فتح‌الله خان مشیرحضور   تهران   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا محمودخان احتشام‌السلطنه   تهران  استعفا داد.  ؟شاهزاده یحیی میرزا اسکندری   تهران  پیش از افتتاح مجلس دوم درگذشت  -امیر خان امیراعلم   تهران   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدییحیی میرزا لسان‌الحکما   تهران    ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیحاج میرزا عبدالحسین‌خان وحیدالملک   تهران   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا داوود خان علی‌آبادی   تهران   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیابراهیم قمی   قم   ۱۶ ماه و ۲۶ روز خورشیدیحاج شیخ تقی ایرانی وکیل‌الرعایا   همدان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا اسماعیل‌خان معاضدالملک  منشی (اجلاسیه‌های ۱، ۲، ۳ و ۴)  کرمانشاه  در ۹ خرداد ۱۲۹۰معاون وزیر مالیه شد   ابوالقاسم میرزا  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۳)  کرمانشاه   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیسید حسین کزازی   کرمانشاه   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیحاج محسن آقا مصدق‌الممالک   ملایر، نهاوند و تویسرکان  در آخرین روزهای این دوره درگذشت  ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیشیخ ابراهیم زنجانی   ملایر، نهاوند و تویسرکان    ۲۴ ماه و ۱۳ روز خورشیدیعبدالرضا سالار فیروز رکن‌الممالک   عراق   ۱۳ ماه و ۱ روز خورشیدیعبدالحسین میرزا فرمانفرمائیان   عراق  اعتبارنامه‌اش نظر به اشتغال در وزارت جنگ، رد شد. عزت الله خان عزالملک اردلان   کردستان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا اسدالله خان کردستانی   کردستان  در دهم شهریور ۱۲۹۰ معاون وزیر پست و تلگراف شد  عبدالحسین خان سالارالملک گروسی   گروس (بیجار) آقامحمد بروجردی   بروجرد   ۱۹ ماه و ۲ روز خورشیدیسید عبدالحسین   بروجرد   ۱۹ ماه و ۲ روز خورشیدیبیوک‌خان لواءالدوله   خوانسار و گلپایگان   ۱۷ ماه و ۲۸ روز خورشیدیشیخ اسدالله محلاتی   خوانسار و گلپایگان   ۱۷ ماه و ۲۸ روز خورشیدیمیرزا صادق‌خان مستشارالدوله  رئیس (اجلاسیه‌های ۱ و ۲)  آذربایجان  پس از ۱۶ ماه وزیر داخله شد.  ۱۵ ماه و ۲۴ روز خورشیدیمیرزا اسماعیل‌خان ممتازالدوله  نایب‌رئیس (اجلاسیه‌های ۱ و ۲)رئیس (نیمی از اجلاسیهٔ ۴)  آذربایجان  پس از ۱۶ ماه وزیر مالیه شد.  ۱۵ ماه و ۲۴ روز خورشیدیحاج میرزا آقا فرشچی   آذربایجان   ۲۱ ماه و ۱۷ روز خورشیدیمیرزا ابراهیم‌خان حکیم‌الملک   آذربایجان  پس از ۸ ماه وزیر مالیه شد.  ۸ ماه و ۶ روز خورشیدیسید محمدرضا مساوات   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیسید حسن تقی‌زاده   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا عبدالله معین‌الرعایا   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیآقا شیخ محمدخان خیابانی   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیسیدجلیل اردبیلی   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا رضاخان  منشی (اجلاسیهٔ ۴)  آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا اسماعیل‌خان نوبری   آذربایجان  پس از ۱۹ ماه استعفا داد.  ۱۹ ماه و ۶ روز خورشیدیمیرزا محمدعلی خان تربیت   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیاسماعیل هشترودی   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیرضا دهخوارقانی   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمحمدصادق علی‌زاد   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا احمد قزوینی   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا محمد شجاعت   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیصادق‌خان منتصرالسلطان   آذربایجان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمحسن معتمدالتجار   آذربایجان    ابوالحسن میرزا شیخ‌الرئیس  هیئت رئیسهٔ سنی  مازندران   ۱۷ ماه و ۲۸ روز خورشیدیمیرزا مصطفی خان نیرالسلطان   مازندران   ۱۷ ماه و ۲۸ روز خورشیدیآقا شیخ جعفر   مازندران   ۲۴ ماه و ۲۱ روز خورشیدیآقا سیدعباس شریف‌العلما   مازندران   ۷ ماه و ۷ روز خورشیدیمیرزا حسن‌خان مشیرالدوله   استرآباد  وزیر شد.  ۸ ماه و ۸ روز خورشیدیمیرزا محمد ادیب‌التجار   قزوین   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا خلیل‌خان فهیم‌الملک   قزوین   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیسید یحیی ناصرالاسلام مروستی   گیلان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیحاج محمدآقا وکیل‌التجار یزدی  کارپرداز (اجلاسیه‌های ۲، ۳ و ۴)  گیلان  درگذشت.  ۱۵ ماه و ۲۱ روز خورشیدیمیرزا ابوالحسن‌خان معاضدالسلطنه پیرنیا   گیلان  وزیر شد.  ۱۸ ماه و ۱۰ روز خورشیدیدکتر اسماعیل‌خان مرزبان امین‌الملک   گیلان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا علی‌محمد‌خان وزیرزاده  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۱)منشی (اجلاسیه‌های ۲ و ۳)  گیلان  استعفا داد  ۶ ماه و ۷ روز خورشیدیعبدالحمید متین‌السلطنه نایب رئیس (اجلاسیهٔ ۴)  خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیآقا سید حسین اردبیلی   خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیعبدالحسین‌خان معززالملک (تیمورتاش)  منشی (اجلاسیه‌های ۱، ۲ و ۳)  خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیسید یعقوب صدرالعلما   خراسان   ۲۳ ماه و ۱۲ روز خورشیدیحبیب‌الله افتخارالواعظین   خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا باقر حسام‌الذاکرین   خراسان  درگذشت.  ؟محمداسماعیل کاشف   خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا محمد صادق طباطبایی   خراسان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیآقا شیخ علی   سبزوار   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمحمد هاشم میرزا افسر (شیخ‌الرئیس)   سبزوار   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیعبدالحسین قوام‌السلام   نیشابور  استعفا داد.  ۱ ماه و ۵ روز خورشیدیمیرزا محمد تقی ضیاء الممالکسمنان و دامغان۱۹ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا منصورخان معدل‌الدوله   قاین و سیستان   ۸ ماه خورشیدیآقا شیخ غلامحسین   شاهرود   ۱۶ ماه و ۹ روز خورشیدیمیرزا احمدخان شیبانی   کاشان   ۲۲ ماه و ۸ روز خورشیدیاحمدعلی‌خان غفاری فخرالممالک   کاشان  استعفا داد.  مرتضی قلی‌خان طباطبایی نایینی  منشی (اجلاسیهٔ ۴)  اصفهان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا ابراهیم خان منشی  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۲)منشی (اجلاسیه‌های ۳ و ۴)  اصفهان   میرزا احمدخان فاتح‌الملک   اصفهان  استعفا داد.  ۱ سالحاج آقا مجتهد شیرازی   فارس   ۲۲ ماه و ۲ روز خورشیدیشیخ علی ابیوردی مجتهد   فارس   ۲۲ ماه و ۲ روز خورشیدیسید ابراهیم مدرس   فارس   ۲۲ ماه و ۲ روز خورشیدیمیرزا امان‌الله خان عزالممالک  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۴)  (خوزستان)   ۱۹ ماه و ۳ روز خورشیدیآقا سید محمد باقر ادیب    (خوزستان)   ۱۹ ماه و ۲۰ روز خورشیدیشیخ محمد علی بهجت   (خوزستان)   ۱۹ ماه و ۲۰ روز خورشیدیحاج میرزا یحیی دولت‌آبادی   کرمان  استعفا داد  شیخ مهدی نجم‌آبادی   کرمان   ۱۵ ماه و ۲۳ روز خورشیدیشاهزاده دکتر حیدر میرزا   کرمان   ۱۷ ماه و ۲۴ روز خورشیدیسیدعلی آقا یزدی   یزد   ۱۵ ماه و ۹ روز خورشیدیمیرزا رضا خان طباطبایی نایینی  منشی (اجلاسیهٔ ۲)  یزد   ۱۵ ماه و ۹ روز خورشیدیارباب کیخسرو شاهرخ  کارپرداز (اجلاسیه‌های ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵)  زرتشتیان   ۲۵ ماه و ۲ روز خورشیدیمحمد کریم‌خان   ایل قشقایی   ۲۴ ماه خورشیدیآدینه محمد خان   ترکمن ها   ۲۲ ماه و ۱۶ روز خورشیدییوسف‌خان میرزایانس   ارامنه   ۱۲ ماه و ۲۵ روز خورشیدیمیرزا لقمان نهورایی   کلیمیان   شاهزاده سلیمان میرزا   مجلس  به جای یحیی‌میرزا که درگذشته بود.  ۲۴ ماه خورشیدیدکتر علی‌خان اصفهانی   مجلس  به جای حسام‌الاسلام که درگذشته بود.  ۲۴ ماه خورشیدیمیرزا علی‌اکبرخان دهخدا   مجلس  به جای صنیع‌الدوله  ۱۹ ماه و ۱۰ روز خورشیدیمیرزا مرتضی قلی‌خان بختیاری   مجلس  به جای وثوق‌الدوله انتخاب شد ولی بعداً استعفا داد.  ۱۰ ماه و ۳۰ روز خورشیدیمیرزا حسین‌خان دبیرالملک   مجلس  به جای مشیرالدوله انتخاب شد ولی بعداً استعفا داد.  ۱۱ ماه و ۲۴ روز خورشیدیحاج علی‌قلی‌خان سردار اسعد   مجلس  به جای وزیرزاده  ۱۷ ماه و ۱۱ روز خورشیدیمحمدولی‌خان سپهدار اعظم   مجلس  به جای دبیرالملک انتخاب شد ولی ۸ ماه بعد استعفا داد.  ۸ ماه خورشیدیسید محمد بهبهانی   مجلس  به جای حکیم‌الملک  ۸ ماه و ۳ روز خورشیدیمیرزا رضاخان  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۵)  مجلس به جای بهبهانی   ۱۴ ماه و ۱۸ روز خورشیدیمیرزا رضا مستوفی   مجلس  به جای صنیع‌الدوله  ۱ سال و ۲۰ روز خورشیدیمیرزا علی انتظام‌الحکما   مجلس  به جای فاتح‌الملک  ۱ سال و ۲۰ روز خورشیدیمیرزا فتح‌الله‌خان مشیر حضور   مجلس  به جای صدیق حضرت  ۱ سال و ۲۰ روز خورشیدیمیرزا یوسف‌خان اعتصام‌الملک  کارپرداز (اجلاسیهٔ ۵)  به جای اسماعیل‌خان نوبری   ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیاسماعیل‌خان فرزانه   مجلس  به جای مشیرالدوله  ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیسید محمدرضا همدانی   مجلس  به جای سپهدار اعظم  ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیمیرزا حسن‌خان ساعدالوزرا   مجلس  به جای مستشارالدوله  ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیحسین‌خان سیدالاطبا   مجلس  به جای ممتازالدوله  ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیمیرزا علی اصفهانی   مجلس  ب جای مرتضی‌قلی‌خان بختیاری  ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیمیرزا قاسم‌خان صور اسرافیل  منشی (اجلاسیهٔ ۵)  مجلس   ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیحاج میرزا زین‌العابدین قمی   علمای طراز اول   ۷ ماه و ۱۴ روز خورشیدیسید ابوالحسن اصفهانی   علمای طراز اول  استعفا داد و به مجلس نرفتمیرزا سید حسن مدرس قمشه   علمای طراز اول   ۱۶ ماه و ۱۹ روز خورشیدیحاج میرزا سید علی حائری   علمای طراز اول  استعفا داد و به مجلس نرفتمیرزا یحیی امام جمعه خویی   علمای طراز اول   حاج شیخ محمد باقر بهاری همدانی   علمای طراز اول  به جای حائری انتخاب شد ولی استعفا داد و به مجلس نرفتحاج نورالله ثقة الاسلام   علمای طراز اول  به جای شیخ محمدباقر بهاری همدانی انتخاب شد   هیچگاه به مجلس نرفتمهدی مازندرانی   علمای طراز اول  به جای سید ابوالحسن اصفهانی انتخاب شد ولی استعفا داد و به مجلس نرفتحاج شیخ محمدهادی مجتهد بیرجندی   علمای طراز اول  استعفا داد.  سید ابوالحسن انگجی   علمای طراز اول  به جای شیخ مهدی مازندرانی هیچگاه به مجلس نرفت

 منابع 



رده:فهرست‌های نمایندگان مجلس شورای ملی