موسیقی مقامی اویغوری

مقام در موسیقی اویغوری (; ) نوعی ملودی مورد استفاده در موسیقی سین کیانگ است که گام و مجموعه‌ای از الگوهای ملودیک است که برای هدایت بداهه‌پردازی و ترکیب به کار می‌رود.

 دوازده مقام 
دوازده مقام عبارتند از:
 مقام راک ( ؛ Lākè)
 مقام چِب بیات ( ؛ Qiěbǐyǎtè)
 مقام سه‌گاه ( ؛ Sīgǎ)
 مقام چهارگاه ( ؛ Qiàěrgǎ)
 مقام پنج‌گاه( ؛ Pāněrgǎ)
 مقام عزّال ( ؛ Wūzīhālēi)
 مقام عجم ( ؛ Àiqiě)
 مقام عشّاق ( ؛ Wūxiàkè)
 مقام بیات ( ؛ Bāyǎtí)
 مقام نوا ( ؛ Nàwǎ)
 مقام مُشاوِرَک ( ؛ Mùxiàwúláikè)
 مقام عراق ( ؛ Yīlākè)
هر یک از این دوازده مقام متشکل از یک بخش اصلی است که با یک مقدمه با ریتم آزاد (آوازی) آغاز می‌شود و به دنبال آن قطعاتی با الگوهای مشخص ریتمیک که به تدریج سرعتشان افزایش می‌یابد، اجرا می‌شود. هر مقام شامل سه بخش است از جمله نغمه، داستان و مشرب. این قطعات در هر مقام چیده شده‌اند، اگرچه همهٔ قطعات در همهٔ مقام‌ها وجود ندارند. این قطعات عبارتند از تازه، نسخه، سلیقه کوچک، جوله، صنم، سلیقه بزرگ، پیشرو و تأکید.بعضی از آنها یک قطعه بدون کلام است که به نام مرغول("زینت") شناخته می‌شود، همراه است، که پس از آن اجرا می‌شود. اگر چه هر قطعه دارای الگوی ریتمیک مشخص است ولی دارای ملودی متفاوت است بنابراین هر قطعه را به‌طور کلی مقام و قطعهٔ آن مشخص می‌کند. به عنوان مثال "نسخه راک" یا "جوله سه گاه". حدود ۲۰ تا ۳۰ قطعه از آهنگ‌ها و موسیقی در هر مقام وجود دارد که ممکن است حدود ۲ ساعت به طول بکشد. حدود ۲۴ ساعت برای اجرای تمام قطعات همه دوازده مقام لازم است.
پس از بخش اصلی دو بخش دیگر، در اصل در ارتباط با دیگر سنت‌های موسیقایی، وجود دارد، اما توسط هنرمندان مانند توردی آخون اجرا شده‌اند و در مقام‌ها قرار گرفته‌اند. داستان یکی از این بخش هاست که شامل آهنگ‌هایی از چندین داستان عاشقانه رایج در آسیای جنوبی و مرکزی و خاورمیانه است. هر قسمت از داستان با یک قطعه سازی به نام مرغول دنبال می‌شود. مشرب بخشی شامل قطعات بیشتر پر جنب و جوش رقص است که در اصل در ارتباط با اجرای سماع درویشان ترکستانی است.

 تاریخچه و حفاظت 
بندانگشتی|موزه مقام در استان قومول در سین کیانگ

در سال ۲۰۰۵، یونسکو موسیقی مقامی اویغوری در سین کیانگ را به عنوان میراث ناملموس بشری به ثبت رسانید.

 جستارهای وابسته 
 موسیقی سنتی ایرانی
 موسیقی مقامی آذربایجانی

 منابع 
 Rachel Harris. The Making of a Musical Canon in Chinese Central Asia: The Uyghur Twelve Muqam. Ashgate Publishing, Ltd. , 2008.
 Nathan Light. Intimate Heritage: Creating Uyghur Muqam Song in Xinjiang. Berlin. Lit Verlag, 2008.
 Sabine Trebinjac. Le pouvoir en chantant: L'art de fabriquer une musique chinoise. Nanterre: Société d'ethnologie, 2000

 پانویس 

 پیوند به بیرون 
 گوش دادن موسیقی مقامی اویغوری
 موسیقی اویغوری توسط راشل هریس و یاسین موخفول

رده:سنت موسیقی بر پایه مقام
رده:شاهکارهای شفاهی و ناملموس میراث بشری
رده:مقام‌ها
رده:موسیقی اویغوری