حسن بن موسی نوبختی

حسن بن موسی نوبختی عالم شیعه سده‌های سوم قمری (نهم میلادی) بود. ابوسهل نوبختی (۲۳۷-۳۱۱ قمری)، متکلم امامیه، دایی اوست.

کتاب مهم او فرق الشیعه است که در سال ۱۹۳۱ توسط هلموت ریتر به انگلیسی نیز ترجمه شده است.

کتاب او  اختصارِ كون و فساد ارسطو نشان میدهد از مترجمان نهضت ترجمه و دارالحکمه بوده یا با آنها مجالست داشته‌است.  گروهی از معتزله ابومحمد را از هم مسلکان خود دانسته‌اند اما این ادعا نادرست است و عناوین کتابهای منسوب به وی نیز، به خوبی بر این حقیقت گواهی می‌دهند.

 آثار 

 کتاب الآراء و الدیاناتابن‌ندیم، ص۲۲۵؛ نجاشی، ص۶۳؛ طوسی، ص۱۲۱. که به گفتهٔ ابن‌ندیم ناتمام ماند.ابن‌ندیم، ص۲۲۵
 جوابات لأبی‌جعفر بن قبهنجاشی، ص۶۳
 جوابات لأبی‌جعفر بن قبه، که تصریح شده این اثر غیر از کتاب پیشین است.
 حجج طبیعیه مستخرجة من کتب ارسطاطالیس فی الردّ علی من زعم أنّ الفلک حی ناطق
 شرح مجالسة مع ابی‌عبدالله بن مَمَلک
 کتاب اختصار الکون و الفساد لأرسطالیسابن‌ندیم، ص۲۲۶؛ طوسی، ص۱۲۱
 کتاب الاحتجاج لمعمّر بن عبّاد و نصرة مذهبه
 کتاب الأرزاق و الآجال و الأسعار
 کتاب الاعتبار و التمییز و الانتصار
 کتاب الانساننجاشی، ص۶۳; طوسی، ص۱۲۱
 کتاب التنزیه و ذکر متشابه القرآننجاشی، ص۶۴
 کتاب الامامة، این کتاب ناتمام ماندابن‌ندیم، ص۲۲۶
 کتاب التوحید الصغیر
 کتاب التوحید الکبیر
 کتاب التوحید و حدث العالمابن‌ندیم، ص۲۲۵–۲۲۶؛ طوسی، ص۱۲۱
 کتاب الجامع فی الامامةنجاشی، ص۶۳؛ طوسی، ص۱۲۱
 کتاب الحجج فی الامامة که آن را کتابی مختصر معرفی کرده‌است.
 کتاب الخصوص و العموم
 کتاب الردّ علی ابی‌الهذیل العلّاف فی أنّ نعیم اهل الجنّة منقطع
 کتاب الردّ علی ابی‌علی الجبّائی فی ردّه علی المنجمیننجاشی، ص۶۳; ابن طاووس، ص۱۲۱
 کتاب الردّ علی اصحاب التناسخ: شیخ طوسی از این کتاب با عنوان کتاب الردّ علی اصحاب التناسخ و الغلاة نام برده‌استابن‌ندیم، ص ۲۲۵؛ نجاشی، ص۶۴؛ طوسی، ص۱۲۱
 کتاب الردّ علی اصحاب المنزلة بین المنزلتین فی الوعید
 کتاب الردّ علی اهل التعجیز در نقض کتاب ابو عیسی وراقنجاشی، ص۶۳–۶۴؛ قس ابن ندیم، ص ۲۲۶
 کتاب الردّ علی اهل المنطق
 کتاب الردّ علی ثابت بن قُرّه
 کتاب الردّ علی الغلاة؛ مسعودی از این کتاب با عنوان الردّ علی الغلاة و غیرهم من الباطنیة نام برده‌است.نجاشی، ص۶۴؛ مسعودی، التنبیه و..
 کتاب الردّ علی فرق الشیعة ما خلأ الامامیه
 کتاب الردّ علی المجسّمة؛
 کتاب الردّ علی من أکثر المنازلة
 کتاب الردّ علی المنجمین؛
 کتاب الردّ علی الواقفة
 کتاب الردّ علی یحیی بن اصفح فی الامامة
 کتاب فرق الشیعهص۶۴
 کتاب فی الإستطاعة علی مذهب هشام
 کتاب فی الجبر کتابی بزرگ در موضوع جبر است.
 کتاب فی الخبر الواحد و العمل به
 کتاب فی الردّ علی من قال بالرؤیة للباری عزّوجل
 کتاب فی المرایا و جهة الرؤیة فیها
 کتاب الموضح فی حروب امیرالمؤمنین
 کتاب النقض علی ابی‌الهذیل فی المعرفة؛
 کتاب النقض علی جعفر بن حرب فی الامامة
 کتاب النکت فی الردّ علی ابن‌راوندی مجالس او با ابوالقاسم بلخی که خود نوبختی گردآورده است.
 مختصر الکلام فی الجبرنجاشی، ص ۶۴
 مسائلة للجبائی، در مباحث پراکنده
 الردّ علی بطلمیوس فی هیئة الفلک و الارض: ابن‌طاووس این اثر را در اختیار داشتهابن‌طاووس، ص۱۲۲ و در آن نام کتاب به «الرصد علی بطلمیوس» تصحیف شده‌است.

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 خاندان نوبختی در ویکی شیعه

رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۹ (میلادی)
رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه
رده:تاریخ اسلام
رده:درگذشتگان سده ۱۰ (میلادی)
رده:زادگان سده ۹ (میلادی)
رده:فیلسوفان سده ۹ (میلادی)
رده:محققان سده ۹ (میلادی)
رده:محققان عباسیان
رده:اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۹ (میلادی)
رده:شیعیان سده ۱۰ (میلادی)
رده:شیعیان سده ۹ (میلادی)