فهرست والیان بدخشان

والیان بدخشان که به حاکمان بدخشان نیز یاد می‌شود، والی/استاندار ولایت/استان بدخشان یکی از ۳۴ ولایات افغانستان هستند. بدخشان از قرن ۱۹ تا سال ۱۹۶۳ به همراه قطغن به عنوان ولایت قطغن-بدخشان شناخته می‌شد و پس از تجزیه در سال ۱۹۶۳ اکنون فقط با نام بدخشان شناخته می‌شود. بدخشان در شمال شرقی افغانستان و هم‌مرز با چین و در بین رشته کوه‌های هندوکش و رودخانه آمو قرار دارد و مرکز آن شهرستان فیض آباد هست.

به‌طور سنتی بدخشان توسط یک میر اداره می‌شد.Christine Noelle. State and tribe in nineteenth-century Afghanistan: the reign of Amir Dost Muhammad Khan (1826-1863). Richmond: Routledge, 1997. pp. 101, 320 این ولایت در سال ۱۸۴۹ تحت تصرف پادشاهان افغان درآمد. هرچند میرها قدرت را در دست داشتند اما پادشاه افغانستان یک حاکم را در این ولایت منصوب کرد. در قرن ۱۹ بدخشان با ولایت قطغن ادغام و ولایت قطغن بدخشان تشکیل شد. مرکز ولایت قطغن بدخشان شهر خان آباد که اکنون در ولایت قندوز قرار دارد بود.Ludwig_W._Adamec. Historical and political gazetteer of Afghanistan Vol. 1. Badakhshan Province and northeastern Afghanistan. گراتس: Akad. Druck- und Verl. -Anst. , 1972.p. 98. در سال ۱۹۶۳ این ولایت دوباره تجزیه و اکنون مرکز ولایت بدخشان شهر فیض آباد است. در برخی منابع نشان می‌دهد در یک زمان ممکن است بیش از یک والی در این ولایت منصوب شده باشد.Ludwig_W._Adamec. First Supplement to the Who's Who of Afghanistan: Democratic Republic of Afghanistan. گراتس: Akademische Druck - u. Verlagsanstalt, 1979. p. 48.

 فهرست 

والیدورهجزئیاتیاداشت75px|centerعبدالرحمن‌خان ۱۸۶۳–۶۴ در سراج التواریخ از عبدالرحمن‌خان به عنوان والی قطغن و بدخشان یاد شده‌است. وی در زمانی که سردار یا ژنرال بود و یک اردوگاه نظامی را در این منطقه بر عهده داشت، بر این منطقه حکومت نیز می‌کرد.ملا فیض‌محمد کاتب هزاره and R.D. McChesney (translator). Siraj al-Tawarikh, Vol. 2. Publisher. Afghanistan Digital Library. page 105. (no longer available online).75px|centerفیض محمد خانImperial gazetteer of India: provincial series, Volume 1. کلکته: Superintendent of Government Printing, 1908 ۱۸۶۵-؟75px|centerحفیظ الله خان ۱۸۷۳–۱۸۷۴ از ۱۸۷۳ تا ۱۸۷۵ بدخشان به‌طور مستقیم توسط حاکم ترکستانی به نام نایب محمد عالم خان اداره می‌شد. عالم خان حفیظ الله خان را به عنوان والی بدخشان تعیین کرده بود.75px|centerفیض محمد ۱۸۷۴ فیض محمد در ماه مه ۱۸۷۴ به عنوان جانشین حفیظ الله خان تعیین شد. وی در سپتامبر ۱۸۷۴ از سمتش برکنار شد.75px|centerسید محمد خان ۱۸۷۴-؟ در سپتامبر ۱۸۷۴ سرهنگ سید محمد خان جانشین فیض محمد به عنوان والی بدخشان تعیین شد.75px|centerمیر محمد عمر ۱۸۸۰-؟ در خاطرات عبدالرحمن خان آمده‌است که میر محمد عمر فرماندار فیض آباد که مرکز بدخشان است بود.75px|centerسردار عبدالله خان توخی ۱۸۸۱/۸۲–۱۸۸۸ در سراج التواریخ آمده‌است که سردار عبدالله خان توخی در سال ۱۸۸۲ والی بدخشان و قطغن بوده‌است.ملا فیض‌محمد کاتب هزاره and R.D. McChesney (translator). Siraj al-Tawarikh, Vol. 3. Publisher. Afghanistan Digital Library. pages 31, 34, 215, 228. (no longer available online). اسناد آرشیو بریتانیا از سال‌های ۱۸۸۴–۸۵، سردار عبدالله خان را به عنوان والی بدخشان اشاره می‌کند.Kandahar Newsletters For The Year 1884-85. Volume-Ii. کویته: Directorate Of Archives Department. Government of Balochistan, Quetta (پاکستان), 1990. p. 190

لی سردار عبدالله خان را به عنوان والی بدخشان و قطغن در هنگام قیام اسحاق خان در سال ۱۸۸۸۸ یاد می‌کند.Jonathan L. Lee. The "ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan, and the Battle for Balkh, 1731-1901. New York: E.J. Brill, 1996. p. 507. سردار عبدالله خان در جنگ با اسحاق خان شکست خورده و فرار می‌کند.Jonathan L. Lee. The "ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan, and the Battle for Balkh, 1731-1901. New York: E.J. Brill, 1996. p. 511.75px|centerولی‌داد محمد ۱۸۸۰s -؟ ولی‌داد محمد در دهه ۱۸۸۰ به عنوان فرماندار ناحیه بدخشان فعالیت کرده‌است. وی از مردمان بومی قلات است.75px|centerمیر احمد شاه ۱۸۸۷ در اوایل ۱۸۸۷ میر احمد شاه به عنوان والی بدخشان تعیین شده اما قبل از خروج از کابل از بین رفت و عبدالله جان جانشین وی شد.75px|centerعبدالله جان ۱۸۸۷-؟ عبدالله جان در سال ۱۸۸۷ به عنوان فرماندار بدخشان تعیین شد.75px|centerعبدالاحد وردک ۱۹۱۰s عبدالاحد وردک والی بدخشان و قطغن بود.75px|centerعظیم‌الله خان ۱۹۲۸ در سال ۱۹۲۸ به عنوان والی بدخشان و قطغن فعالیت کرد.75px|centerمحمد سرور ۱۹۲۸ محمد سرور در ۱۹۲۸ به عنوان والی بدخشان و قطغن تعیین شد اما هیچگاه انتصاب نداشت.75px|centerصفر خان (نصیر صفر) نوامبر ۱۹۲۹-؟صفر خان پس از سقوط حکومت حبیب‌الله کلکانی به عنوان والی بدخشان و قطغن تعیین شد و تا اواسط سال ۱۹۳۰ به فعالیتش ادامه داد.75px|centerشیر محمد ناشر ۱۹۳۲-؟ شیر محمد ناشر از سال ۱۹۳۲ به بعد به عنوان والی بدخشان و قطغن فعالیت کرد.75px|centerشار محمد خان؟ -۱۹۳۷-؟ارنست اف. فاکس آمریکایی گزارش می‌دهد هنگامی که در سال ۱۹۳۷ در افغانستان کار می‌کرده‌است که دیداری با شار محمد خان والی قطغن و بدخشان داشته‌است.Ernest F. Fox. Travels in Afghanistan 1937-1938. New York: The Macmillan Company, 1943. p. 4375px|centerسید عباس خان؟ -۱۹۳۷-؟ارنست اف. فاکس آمریکایی گزارش می‌دهد که با سید عباس خان والی ناحیه بدخشان هنگامی که در سال ۱۹۳۷ در افغانستان کار می‌کرده داشته‌است.75px|centerمحمد اسماعیل مایار ۱۹۳۸-؟محمد اسماعیل مایار در سال ۱۹۳۸ جانشین شار محمد خان والی بدخشان و قطغن شد.75px|centerغلام فاروق ۱۹۳۹-؟ غلام فاروق در سال ۱۹۳۹ جانشین محمد اسماعیل مایار والی بدخشان و قطغن شد.75px|centerمحمد گل ۱۹۴۰-؟ ژنرال محمد گل در سال ۱۹۴۰ جانشین غلام فاروق والی بدخشان و قطغن شد.75px|center غلام فاروق ۱۹۴۲-؟ غلام فاروق پس از آنکه در سال ۱۹۴۰ ژنرال محمد گل جانشین وی شد، در سال ۱۹۴۲ دوباره به عنوان والی بدخشان و قطغن منصوب شد.75px|centerمحمد جمعه صدیق ۱۹۴۵-؟ محمد جمعه صدیق در سال ۱۹۴۵ به عنوان والی ناحیه بدخشان منصوب شد.75px|center محمد حکیم شاه عالمی ۱۹۴۶-؟ محمد حکیم شاه در سال ۱۹۴۶ جانشین غلام فاروق والی بدخشان و قطغن شد.75px|centerمحمد کریم ۱۹۴۶-؟ محمد کریم در سال ۱۹۴۶ جانشین محمد جمعه صدیق والی ناحیه بدخشان شد.75px|centerمحمد سرور خان ۱۹۴۸-؟ محمد سرور خان در سال ۱۹۴۸ جانشین محمد کریم والی ناحیه بدخشان شد. Jean Bowie-Shor و Franc Shor گزارش داده‌اند که در تابستان سال ۱۹۴۹ با محمد سرور خان در فیض آباد دیدار داشته‌اند.Jean and Franc Shor. "We took the highroad in Afghanistan." نشنال جئوگرافیک. November, 1950. Vol. 98, no. 5. pp. 673-706.75px|center محمد اسماعیل مایار ۱۹۵۰-؟ محمد اسماعیل مایار که توسط جنرال غلام فاروق به عنوان والی تعیین شده بود، در سال ۱۹۵۰ جانشین محمد حکیم شاه عالمی به عنوان والی بدخشان و قطغن منصوب شد.75px|centerمحمد جمعه صدیق ۱۹۵۴–۱۹۵۶ محمد جمعه صدیق که قبلاً به عنوان فرماندار ناحیه بدخشان فعالیت کرده بود، در سال ۱۹۵۴ دوباره جانشین محمد کریم فرماندار ناحیه بدخشان شد.75px|center محمد جمعه صدیق ۱۹۵۶-؟ در سال ۱۹۵۶ محمد جمعه صدیق که فرماندار ناحیه بدخشان بود، ترفیع پیدا کرد و جانشین محمد اسماعیل مایار به عنوان والی بدخشان و قطغن منصوب شد.75px|centerعبدالرحمن پوپل ۱۹۵۶-؟ عبدالرحمن پوپل در سال ۱۹۵۶ جانشین محمد جمعه صدیق به عنوان فرماندار ناحیه بدخشان منصوب شد.75px|centerخداداد اعتمادی ۱۹۵۹-؟ خداداد اعتمادی در سال ۱۹۵۹ جانشین عبدالرحمن پوپل به عنوان فرماندار ناحیه بدخشان تعیین شد.75px|centerدین محمد دلاور ۱۹۶۰-؟ دین محمد دلاور در سال ۱۹۶۰ جانشین خداداد اعتمادی به عنوان فرماندار ناحیه بدخشان تعیین شد.75px|centerعبدالقیوم عطایی ۱۹۶۲-؟ عبدالقیوم عطایی در سال ۱۹۶۲ جانشین دین محمد دلاور به عنوان والی ناحیه بدخشان تعیین شد.75px|center عبدالکریم سراج ۱۹۶۳جنرال عبدالکریم سراج، جانشین محمد اسماعیل مایار در سال ۱۹۶۳ به عنوان آخرین والی بدخشان و قطغن یاد می‌شود. پس از آن این ولایت در سال ۱۹۶۳ به چهار ولایت تجزیه شد. وی پس از آن از سال ۱۹۶۵–۱۹۶۳ به عنوان والی قندوز گماشته شد.Christopher Buyers. The Barakzai Dynasty.سراج فرزند حبیب‌الله خان پادشاه افغانستان (۱۹۱۹–۱۹۰۱) و متولد سال ۱۹۱۲ بود.75px|centerنثار احمد شیرزی ۱۹۶۳-؟ نثار احمد شیرزی در سال ۱۹۶۳ به عنوان ولایت تازه تأسیس بدخشان تعیین شد.75px|centerروشن دل روشن ۱۹۶۷-؟ روشن دل روشن در سال ۱۹۶۷ جانشین نثار احمد شیرزی به عنوان والی بدخشان تعیین شد.75px|centerسلطان عزیز زکریا ۱۹۷۰Ludwig W. Adamec. Historical and political gazetteer of Afghanistan Vol. 1. Badakhshan Province and northeastern Afghanistan. گراتس: Akad. Druck- und Verl. -Anst. , 1972.p. 27.75px|centerروشن دل وردکHome Brief. کابل تایمز. vol. vi. no. 159. October 9, 1967."Royal audience." کابل تایمز. vol. ix. no. 17. April 2, 1970 ۱۹۶۰s-1970s75px|centerسید کاظم ۱۹۷۱-؟ سید کاظم در سال ۱۹۷۱ والی بدخشان بود.75px|centerتاج محمد وردک ۱۹۷۰s علاوه بر این، وردک در اواسط دهه ۱۹۶۰ به عنوان معاون والی بدخشان نیز فعالیت داشته‌است.Royal Audience. کابل تایمز. vol. iv. no. 71. June 19, 196575px|centerعبدالبصیر سالنگی ۱۹۷۰s75px|centerحبیب‌الله کرور ۱۹۷۰s-May 197975px|centerمحمد عثمان راسخ ۱۹۷۰s75px|centerعبدالعزیز عظیم"Saur seven victory celebrated." کابل تایمز. May 16, 1978 ۱۹۶۰s-ژوئیه ۱۹۷۸75px|centerغلام محمد آریانپور -- غلام محمد آریانپور در سقوط هلی کوپتر در سال ۱۹۹۳ کشته شد.75px|centerقیام الدین خردمند 1997
1999 توسط نیروهای شوراء نظار احمد شاه مسعود در سال ۱۹۹۹ کشته شد.https://news.google.com/archivesearch?um=1&cf=all&ned=ca&hl=en&q=governor+of+badakhshan&cf=all&sugg=d&sa=N&lnav=d4&as_ldate=1990&as_hdate=1999&hdrange=2000,2009 75px|center قاضی محمد سرور 19972001جمع الله مشهور به قاضی محمد سرور دو سال به عنوان معاون قیام الدین خردمند کار کرد و بعد از کشته شدن خردمند به عنوان والی فعالیت کرد.75px|centerمحمد امان حمیمی --75px|center سید اکرام الدین معصومی مارس ۲۰۰۴؟ والی سابق تخار، پس از سمت والی بدخشان به عنوان وزیر کار امور اجتماعی، شهدا و معلولین تعیین شد 75px|center سید محمد اکرم ۲۱ فوریه ۲۰۰۵؟75px|centerمنشی عبدالمجید ۲۰۰۶۰۷ آوریل ۲۰۰۹ پس از تظاهراتی که وی را متهم به سوء استفاده از قدرت می‌کرد از سمتش برکنار شد.Governor replaced in Afghanistan after protest75px|centerباز محمد احمدی ۲ مه ۲۰۰۹۲۰۱۰ والی پیشین فهرست والیان غور75px|centerشاه ولی‌الله ادیب ۲ نوامبر ۲۰۱۰۲۵ اکتبر ۲۰۱۵عضو حزب جمعیت اسلامی افغانستان، استاد در دانشگاه کابل، سخنگوی وزارت معارف افغانستان. در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۱ مورد حمله تروریستی قرار گرفت.75px|centerاحمد فیصل بیگزادhttp://www.pajhwok.com/en/2015/10/27/begzad-appointed-new-badakhshan-governor ۲۶ اکتبر ۲۰۱۵امارات اسلامی طالبان 2021بندانگشتی|147x147پیکسلمولوی عبدالغنی فایقاز 7 نوامبر 2021 به اساس فرمان امیر المومنین ملاهیبت الله آخند مولوی عبدالغنی فایق عضو هیئت مذاکره کننده دوحه امروز توسط مولوی محمد فصیح الدین فطرت لوی درستیز وزارت دفاع ملی، مولوی محمد محسن معین وزارت داخله، مولوی امان الدین منصور والی پشین و معاون قول اردوی ۲۰۹ الفتح، بحیث والی ولایت بدخشان معرفی شد و به کار آغاز کرد.

 جستارهای وابسته 
 فهرست والیان کنونی افغانستان
 فهرست والیان افغانستان

 منابع 



*
بدخشان