ویگ

ویگ یا حزب ویگ یا ویگ‌ها  یکی از دسته‌بندی‌ها و احزاب سیاسی قدیم در پارلمان بریتانیا در قرن‌های هفدهم تا نوزدهم میلادی بود که حزب لیبرال از آن سرچشمه گرفت.

این واژه نخستین بار در بستر حمله ویگامور در سال ۱۶۴۸ ظاهر شد؛ واقعه‌ای که در آن هزاران کووِنانتر جناح کرک به سمت ادینبورگ راهپیمایی کردند تا «اِنگیجِرها» را که در تلاش برای بازگرداندن چارلز اول به قدرت بودند، سرنگون کنند.

 تاریخچه 
ویگ‌ها یک حزب سیاسی در پارلمان‌های انگلستان، اسکاتلند، بریتانیا بودند. از دهه ۱۶۸۰ تا دهه ۱۸۵۰، ویگ‌ها برای کسب قدرت با رقیب خود، یعنی توری‌ها، رقابت می‌کردند. در دهه ۱۸۵۰، زمانی که این گروه با پیلیت‌ها (Peelites) و رادیکال‌ها ادغام شد، ویگ‌ها به حزب لیبرال تبدیل شدند. بسیاری از ویگ‌ها در سال ۱۸۸۶ بر سر مسئله حکومت خودمختار ایرلند (Irish Home Rule) حزب لیبرال را ترک کردند تا حزب اتحادگرای لیبرال (Liberal Unionist Party) را تشکیل دهند که سرانجام در سال ۱۹۱۲ با حزب محافظه‌کار ادغام شد.

ویگ‌ها کار خود را به عنوان یک جناح سیاسی آغاز کردند که با سلطنت مطلقه و آزادسازی حقوق کاتولیک‌ها مخالفت می‌کرد و از سلطنت مشروطه و حکومت پارلمانی، و همچنین برتری پروتستان‌ها، حمایت می‌نمود. آن‌ها نقشی محوری در انقلاب شکوهمند (Glorious Revolution) سال ۱۶۸۸ ایفا کردند و دشمنان همیشگی پادشاهان و مدعیان کاتولیک استوارت بودند. دوره‌ای که به برتری ویگ‌ها (۱۷۱۴ تا ۱۷۶۰) معروف است، با جانشینی جورج اول از خاندان هانوفر در سال ۱۷۱۴ و شکست شورش ژاکوبیت ۱۷۱۵ توسط شورشیان توری امکان‌پذیر شد.

ویگ‌ها در سال ۱۷۱۵ کنترل کامل دولت را به دست گرفتند و توری‌ها را به طور کامل از تمام سمت‌های اصلی دولتی، ارتش، کلیسای انگلستان، حرفه حقوقی و مناصب سیاسی محلی پاکسازی کردند. اولین رهبر بزرگ ویگ‌ها رابرت والپول بود که کنترل دولت را از ۱۷۲۱ تا ۱۷۴۲ حفظ کرد، و هنری پلهام، شاگرد او، از ۱۷۴۳ تا ۱۷۵۴ رهبری دولت را بر عهده داشت. بریتانیای کبیر تحت حاکمیت ویگ‌ها تقریباً به یک دولت تک‌حزبی تبدیل شد تا اینکه شاه جورج سوم در سال ۱۷۶۰ به سلطنت رسید و به توری‌ها اجازه داد که دوباره به قدرت بازگردند. با این حال، تسلط حزب ویگ بر قدرت برای سال‌ها پس از آن نیز قوی باقی ماند. مورخان دوره تقریبی ۱۷۱۴ تا ۱۷۸۳ را «دوره طولانی الیگارشی ویگ» نامیده‌اند. در طول جنگ استقلال آمریکا، ویگ‌ها حزبی بودند که با استقلال آمریکا و ایجاد دموکراسی در ایالات متحده همدلی بیشتری داشتند.

حدود سال ۱۷۸۴، ویگ‌ها و توری‌ها به احزاب سیاسی سازمان‌یافته و رسمی تبدیل شدند. این تحول با رقابت میان چارلز جیمز فاکس، که رهبری ویگ‌های بازسازی‌شده را بر عهده داشت، و ویلیام پیت کوچک، که جناح جدید توری‌ها را رهبری می‌کرد، به اوج خود رسید. بنیان هر دو حزب بیشتر به حمایت سیاستمداران ثروتمند وابسته بود تا آرای عمومی. اگرچه برای مجلس عوام انتخابات برگزار می‌شد، اما تنها تعداد کمی از افراد، اکثریت رأی‌دهندگان را کنترل می‌کردند.

هر دو حزب به آرامی در طول قرن هجدهم تکامل یافتند. در ابتدا، حزب ویگ عموماً از خانواده‌های اشرافی، ادامه محرومیت کاتولیک‌ها از حقوق مدنی و همزمان مدارا با پروتستان‌های غیرهمسو (مانند پرسبیترین‌ها) حمایت می‌کرد، در حالی که توری‌ها عموماً از اشرافیت رده پایین‌تر (Gentry) و افرادی که (به نسبت) خرده‌مالک بودند، حمایت می‌کردند. توری‌ها همچنین از مشروعیت یک کلیسای تثبیت‌شده قوی در انگلستان طرفداری می‌کردند. کسانی که به اصطلاح به توری‌های عالی (High Tories) معروف بودند، طرفدار انگلیکنیسمِ کلیسای عالی (High church Anglicanism) یا انگلو-کاتولیک‌گرایی بودند. برخی نیز (به ویژه non-juring schism)، آشکارا یا پنهانی از ادعای خاندان استوارت در تبعید بر تاج و تخت حمایت می‌کردند – موضعی که به ژاکوبیت‌گرایی معروف است.

بعدها، ویگ‌ها از اصلاح‌طلبان صنعتی نوظهور و طبقه بازرگان حمایت به دست آوردند، در حالی که توری‌ها از کشاورزان، زمین‌داران، سلطنت‌طلبان و (به طور مرتبط) کسانی که از هزینه‌های نظامی امپراتوری حمایت می‌کردند، پشتیبانی کسب کردند.

در نیمه اول قرن نوزدهم، مرام‌نامه ویگ‌ها شامل برتری پارلمان، لغو برده‌داری، گسترش حق رأی و تسریع حرکت به سوی حقوق برابر کامل برای کاتولیک‌ها شد (که یک چرخش کامل از موضع شدیداً ضدِکاتولیک این حزب در اواخر قرن هفدهم بود).

 منابع 

رده:احزاب لیبرال در بریتانیا
رده:احزاب منحل‌شده در بریتانیا
رده:انحلال‌های ۱۸۵۹ (میلادی) در بریتانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۶۷۸ (میلادی) در انگلستان
رده:تاریخ سیاسی بریتانیای کبیر
رده:حزب‌های سیاسی لیبرال منحل‌شده
رده:حزب‌های لیبرال کلاسیک
رده:حزب‌های لیبرال محافظه‌کار
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۱۸۵۹ (میلادی)
رده:حزب‌های میانه‌گرا در بریتانیا
رده:لیبرالیسم کلاسیک