فرضیه خزری بودن اجداد یهودیان اشکنازی

فرضیه اجداد یهودیان اشکنازی یا آنچنان که منتقدان آن می خوانندش افسانه خزر فرضیه ای تاریخی است که دیگر عموماً رد می‌شود و بر اساس آن نیای یهودیان اشکنازی اساساً یا بیش از همه خزرها هستند، اختلاطی چندقومی از ملل بیشتر ترک تباری که یک خانات شبه-ایلیاتی را در و پیرامون شمال و مرکز قفقاز و سبزدشت پونتی‌خزری تشکیل دادند. بر بنیاد این نظریه خزرها در جریان مکاتبات خزر رهبرانشان با یهودا هلوی ابراهیم بن دائود به مذهب یهود گرویدند و در سده‌های بعدی با مهاجرت به اروپای شرقی زبانشان از زبان خزری به زبان ییدیش تغییر یافت. پذیرش این نظریه تأثیر منفی شدید برای نظریه صهیونیسم دارد و از این رو مورد بحث‌های فراوانی قرار گرفته است.

جدیدترین ارائه‌کننده این نظریه آرتور کستلر نویسنده یهودی مجارستانی بود که دیدگاه‌های خود را در کتاب قبیله سیزدهم بیان کرده است. اران الهایک دیگر محقق یهودی است که تحقیقات در زمینه ژنتیک یهودیان اشکنازی منتشر و ریشه آنان را ترکیبی از ایرانی، ترکی، اسلواکی و جنوب شرقی اروپا و در هر حال غیر شام می‌داند.

مطالعات ژنتیک روی یهودیان شواهد محکمی در خصوص وجود یک منشأ خزری در میان یهودیان اشکنازی پیدا نکرد. ژنتیک دانانی چون دورون بهار و دیگران (۲۰۱۳) به این نتیجه رسیده‌اند که چنین پیوندی نامحتمل است، و ذکر کرده‌اند که آزمودن فرضیه خزری با استفاده از ژنتیک دشوار است چرا که بازماندگان امروزی خزرها وجود ندارند تا محک روشنی از مشارکت آنها در نیای یهودیان اشکنازی فراهم کنند، ولی نشانگر ژنتیکی ای در یهودیان اشکنازی نیافتند که آنها را به ملل نواحی قفقاز/خزر پیوند دهد.

اتسمون و دیگران شواهدی یافتند که اشکنازی‌ها منشأهای مختلط خاور نزدیکی و جنوب اروپایی/مدیترانه ای دارند، گرچه میزانی از اختلاط ژنتیکی با جمعیت‌های خزری و اسلاوی پس از سال ۱۰۰ میلادی نفی نشد. شو و دیگران ذکر کرده‌اند که یک منشأ تماماً خزری/ترکی/خاورمیانه ای با توجه به پیچیدگی اختلاط نژادی اشکنازی کاملاً نامحتمل است. گرچه اکثریت ژنتیک دانان معاصر در مکتوبات خود آن را رد کرده‌اند، برخی هستند که از امکان‌پذیری آن دفاع کرده‌اند، یا امکان وجود میزانی از جزء خزری در ترکیب اشکنازی‌ها را نفی نکرده‌اند.

این فرضیه گهگاه از سوی صهیونیسم‌ستیزان برای به چالش کشیدن این ایده که یهودیان با اسرائیل باستان پیوند ژنتیکی دارند مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین از سوی گروه‌های حاشیه ای یهودستیز چون نژادپرستان آمریکایی، ملی گرایان روس و پیروان جنبش هویت مسیحی طرح شده است.

 یادداشت ها 

 منابع 

رده:تاریخ مردمان ترک‌تبار
رده:خزرها
رده:ژنتیک جمعیت
رده:شبه‌تاریخ
رده:صهیونیسم‌ستیزی
رده:فرضیه‌های خاستگاه اقوام
رده:کاناردهای یهودستیزانه
رده:مناقشه‌های علمی
رده:مناقشه‌های مربوط به یهودیت
رده:نظریه‌های حاشیه‌ای
رده:یهودستیزی
رده:یهودیان اشکنازی