برنامه‌ریزی سناریو

برنامه‌ریزی سناریو  از روش‌های برنامه‌ریزی راهبردی است، که برخی سازمان‌ها، در راستای دستیابی به برنامه‌های بلندمدت، از آن استفاده می‌نمایند. روش برنامه‌ریزی سناریو در صنعت، سیاست، بازرگانی، نیروی نظامی، جغرافیا، جمعیت‌شناسی، برنامه‌ریزی کسب‌وکار، مدیریت راهبردی، مهندسی سامانه‌ها و حوزه‌های مختلف از مدیریت پروژه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در رایج‌ترین کاربرد این روش، تحلیلگران بازی‌های شبیه‌سازی را برای سیاست‌گذاران تولید می‌کنند. این روش، حقایق شناخته‌شده، مانند جمعیت‌شناسی، جغرافیا و ذخایر معدنی، را با اطلاعات نظامی، سیاسی و صنعتی و نیروهای محرک کلیدی شناسایی‌شده با در نظر گرفتن روندهای اجتماعی، فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و سیاسی ("STEEP") ترکیب می‌کند.

در کاربردهای تجاری، تأکید بر درک رفتار مخالفان کاهش یافته است، در حالی که اکنون توجه بیشتری به تغییرات در محیط طبیعی معطوف شده است. به عنوان مثال، در رویال داچ شل، برنامه‌ریزی سناریو به عنوان تغییر ذهنیت در مورد بخش برون‌زای جهان قبل از تدوین استراتژی‌های خاص توصیف شده است.

برنامه‌ریزی سناریو ممکن است شامل جنبه‌هایی از تفکر سیستمی باشد، به ویژه تشخیص اینکه بسیاری از عوامل ممکن است به روش‌های پیچیده‌ای برای ایجاد آینده‌های گاه شگفت‌انگیز (به دلیل حلقه‌های بازخورد غیرخطی) ترکیب شوند. این روش همچنین امکان گنجاندن عواملی را فراهم می‌کند که رسمیت بخشیدن به آنها دشوار است، مانند بینش‌های جدید در مورد آینده، تغییرات عمیق در ارزش‌ها و مقررات یا اختراعات بی‌سابقه. تفکر سیستمی که در رابطه با برنامه‌ریزی سناریو استفاده می‌شود، منجر به طرح‌های داستانی سناریوی قابل باور می‌شود زیرا می‌توان رابطه علی بین عوامل را نشان داد. این موارد، که در آن‌ها برنامه‌ریزی سناریو با رویکرد تفکر سیستمی برای توسعه سناریو ادغام می‌شود، گاهی اوقات به عنوان «سناریوهای پویا» شناخته می‌شوند.

منتقدان استفاده از یک روش‌شناسی ذهنی و اکتشافی برای مقابله با عدم قطعیت و پیچیدگی استدلال می‌کنند که این تکنیک به‌طور دقیق بررسی نشده و به اندازه کافی تحت تأثیر شواهد علمی قرار نگرفته است. آن‌ها در مورد استفاده از چنین روش‌هایی برای «پیش‌بینی» بر اساس آنچه می‌توان به عنوان مضامین دلخواه و «تکنیک‌های پیش‌بینی» توصیف کرد، هشدار می‌دهند.

یک چالش و نقطه قوت سناریوسازی این است که «پیش‌بینی‌کنندگان بخشی از بافت اجتماعی هستند که در مورد آن سعی در پیش‌بینی دارند و ممکن است در این فرایند بر آن بافت تأثیر بگذارند». در نتیجه، پیش‌بینی‌های اجتماعی می‌توانند خود تخریبی شوند. به عنوان مثال، سناریویی که در آن درصد زیادی از جمعیت بر اساس روندهای موجود به اچ‌آی‌وی مبتلا می‌شوند، ممکن است باعث شود افراد بیشتری از رفتارهای پرخطر اجتناب کنند و در نتیجه میزان عفونت اچ‌آی‌وی کاهش یابد و پیش‌بینی را بی‌اعتبار کند (که اگر به‌طور عمومی شناخته نمی‌شد، ممکن بود درست باقی بماند). یا، پیش‌بینی مبنی بر اینکه امنیت سایبری به یک مسئله مهم تبدیل خواهد شد، ممکن است باعث شود سازمان‌ها اقدامات امنیت سایبری ایمن‌تری را اجرا کنند و در نتیجه مسئله را محدود کنند.

 جستارهای وابسته 
 نوآوری تحول آفرین
 آینده‌پژوهی

 منابع 

رده:آنالیز ریسک
رده:انواع بازاریابی
رده:برنامه‌ریزی کسب‌وکار
رده:تفکر سیستمی
رده:راهبرد نظامی
رده:مدل‌های کسب و کار
رده:مدیریت راهبردی
رده:مدیریت ریسک
رده:مدیریت
رده:مهندسی سامانه‌ها
رده:واژگان کسب‌وکار