جغرافیای مقدونیه شمالی

بندانگشتی
بندانگشتی|موقعیت ایران و مقدونیه شمالی

مََقدونیه شمالی کشوری است در جنوب شرقی اروپا و شمال یونان. این جمهوری در سال ۱۹۹۱ از یوگسلاوی پیشین مستقل شد. پایتخت آن شهر اسکوپیه است و از شهرهای مهم دیگر آن شهر اوهرید، بیتولا و استروگا است.

مقدونیه شمالی کشوری در جنوب‌شرقی اروپا است که با مختصات جغرافیایی  مشخص می‌شود. این کشور از شمال با کوزوو و صربستان، از شرق با بلغارستان، از جنوب با یونان و از غرب با آلبانی هم‌مرز است. مقدونیه شمالی بخشی از منطقهٔ وسیع‌تر مقدونیه است و بیشترِ مقدونیهٔ واردار را تشکیل می‌دهد. این کشور یکی از کریدورهای مهم ترابری از غرب و اروپای مرکزی به اروپای جنوبی و دریای اژه به‌شمار می‌رود. مقدونیه شمالی کشوری محصور در خشکی است اما سه دریاچهٔ طبیعی مهم دارد: دریاچه اوهرید، دریاچه پرسپا و دریاچه دوجران. مساحت آبی آن ۸۵۷ کیلومتر مربع و مساحت خشکی آن ۲۴٬۸۵۶ کیلومتر مربع است.

مقدونیهٔ شمالی کشوری محصور در خشکی در مرکز شبه‌جزیره بالکان است که مساحت آن حدود ۲۵٬۷۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن طبق سرشماری ۲۰۲۲ برابر با ۱٫۸۳ میلیون نفر است. این کشور به هشت ناحیهٔ آماری تقسیم می‌شود: اسکوپیه، پِلاگونیا، پولُگ، واردار، شرق، جنوب‌شرق، شمال‌شرق و جنوب‌غرب.
بندانگشتی|رودها و دریاچه‌های اصلی مقدونیه شمالی

جغرافیای کشور عمدتاً از درهٔ مرکزی رود واردار و رشته‌کوه‌های پیرامونی تشکیل شده‌است. دو سوم قلمرو آن کوهستانی است؛ کوه‌های رودوپ در شرق (کمتر از ۲۰۰۰ متر) و کوه‌های جوان دیناریک در غرب (بیش از ۲۵۰۰ متر). بلندترین نقطه، گولم کوراب با ارتفاع ۲٬۷۶۴ متر است. دشت‌ها و دره‌ها یک‌سوم کشور را پوشش می‌دهند؛ بزرگ‌ترین دشت، دشت پلاگونیا در جنوب‌غرب با مساحت حدود ۴٬۰۰۰ کیلومتر مربع است.

بیشتر کشور مقدونیه را فلاتی با ارتفاع ۶۰۰ تا ۹۰۰ متر تشکیل می‌دهد. رودخانه واردار این کشور را به دو قسمت تقسیم می‌کند و در راه خود از وسط پایتخت (اسکوپیه) عبور می‌کند و در انتها به دریای آژه در نزدیکی شهر سالونیک یونان سرازیر می‌شود. دریاچه‌های مهم این کشور آورید و پرسپا هستند که در جنوب شرقی مقدونیه قرار دارند. دریاچه آورید عمیقترین و پرسپا بزرگ‌ترین دریاچه منطقه بالکان هستند. در قسمت شمال غربی هم کوه‌های سار پلانینا مرز مقدونیه و کوزوو را مشخص می‌کنند که بلندترین قله آن با ارتفاع ۲۷۵۰ متر بلندترین نقطه مقدونیه نیز هست. پارکهای ملی مقدونیه عبارت‌اند از پلیستر (غرب بیتولا)، گالیسیکا (بین دریاچه‌های آورید و پرسپا) و ماوروو (بین شهرهای آورید و تتوو).

از نظر گیاه‌جغرافیایی، مقدونیه بخشی از استان ایلیری در ناحیه دورشمالی درون پادشاهی شمالی است. بر پایهٔ رده‌بندی صندوق جهانی طبیعت و «نقشه دیجیتال نواحی بوم‌شناختی اروپا» که توسط آژانس محیط زیست اروپا تهیه شده، قلمرو مقدونیه شمالی به چهار بوم‌ناحیه تقسیم می‌شود: کوه‌های پیندوس با جنگل‌های مختلط پهن‌برگ معتدل، بالکان با جنگل‌های مختلط پهن‌برگ معتدل، رودوپ با جنگل‌های مختلط پهن‌برگ معتدل و دریای اژه با پوشش اسکلروفیلی و جنگل‌های مختلط پهن‌برگ معتدل.

 اقلیم 
 بندانگشتی|کپن–گایگر نقشهٔ رده‌بندی اقلیمی برای مقدونیه شمالی
اقلیم کشور ترکیبی از اقلیم مدیترانه‌ای و اقلیم معتدل قاره‌ای است، با زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک. دما به‌شدت وابسته به ارتفاع است و میانگین سالانه از حدود ۴٫۷ درجه در کوه‌ها تا ۱۴٫۵ درجه در بخش‌های پایین رود واردار متغیر است. بارش‌ها توزیع نامتوازن دارند: کمتر از ۵۰۰ میلی‌متر در مرکز، ۵۰۰–۵۵۰ میلی‌متر در اسکوپیه و کومانوو، و بیش از ۱۰۰۰ میلی‌متر در کوه‌های بیسترا و شار.

مقدونیه شمالی به دلیل موقعیت و ناهمواری‌هایش اقلیمی ویژه دارد. اقلیم جلگه‌ها، اقلیم مدیترانه‌ای است که با تأثیر دریای سیاه ترکیب می‌شود.Georges Castellan, op. cit., p. 13 این کشور همچنین ویژگی‌های قاره‌ای دارد که با وجود کوه‌ها در جنوب تشدید می‌شود، زیرا این کوه‌ها مانع حرکت هوای گرم از جنوب به شمال می‌شوند. در مقابل، کوه‌های شار در شمال‌غربی جلوی بادهای سرد شمالی را می‌گیرند. در مجموع، بخش‌های شمالی و غربی کشور به اقلیم قاره‌ای نزدیک‌ترند و بخش‌های جنوبی و شرقی به اقلیم مدیترانه‌ای.Dominique Auzias et Jean-Paul Labourdette, op. cit., p. 25

مقدونیه شمالی چهار فصل دارد اما طول فصل‌ها بسته به موقعیت جغرافیایی متفاوت است. بهار معمولاً بسیار کوتاه است. تابستان‌ها زیرگرمسیری هستند و دمای بالای  به‌ویژه در جلگه‌های درهٔ واردار غیرمعمول نیست. زمستان‌ها با وجود اعتدال، می‌توانند بسیار سرد باشند. بارش برف در زمستان‌ها رایج است و گاه سنگین. میانگین دمای سالانه هوا  است، اما در جلگه‌ها به  می‌رسد. گرم‌ترین ماه ژوئیه با میانگین  و سردترین ماه ژانویه با میانگین  است. بیشترین و کمترین دمای ثبت‌شده در مقدونیه شمالی به‌ترتیب  و  بوده‌است.

بارش‌ها در بخش‌های غربی و شرقی کشور فراوان است، اما در منطقهٔ وادار دما به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. این منطقه زمستان‌های گرم‌تری دارد به‌دلیل باد «واردارتس» (Vardarec) که از دهانهٔ رود وادار می‌وزد و هوای گرم را به همراه می‌آورد. اسکوپیه، که شهری کم‌ارتفاع به‌شمار می‌رود، به‌طور میانگین ۶۴ روز بارانی در سال دارد. مرطوب‌ترین ماه اکتبر با ۶۱ میلی‌متر بارش و خشک‌ترین ماه اوت با ۲۸ میلی‌متر است. بارش‌ها بیشتر در بهار و پاییز رخ می‌دهند.

زمین‌شناسی و کانی‌ها 
از نظر زمین‌شناسی، مقدونیه شمالی ساختاری بسیار پیچیده دارد و شامل شش واحد عمدهٔ تکتونیکی است: زون واردار، توده پلاگونیا، زون مقدونیه غربی، بخش کوچکی از زون چوکالی–کراستا، توده صربو–مقدونیه‌ای و زون کرایشتید در شرق. این تنوع زمین‌شناسی باعث شکل‌گیری گونه‌های بسیار متنوعی از خاک‌ها شده‌است، از جمله لیتوزول، رِندزینا، ورتیزول، کمبیزول و فلوویزول.

مقدونیه شمالی از نظر معدنی غنی است و ذخایری از سرب، روی، مس، آهن، نیکل، کروم و منگنز دارد. بر پایهٔ این ذخایر، معادن متعددی و کارخانه‌های ذوب فلز در شهرهایی چون اسکوپیه (فولاد)، کاوادارسی (فِرونیکل)، یگونوفچه (فِروکروم و فروسلیکون) و ولس (سرب و روی) ایجاد شده‌اند. همچنین منابع ژیپس، سنگ آهک، مرمر، لینیت و گرانیت در کشور وجود دارد.

 شناسه‌های جغرافیایی مقدونیه 
 مساحت کل: ۲۵٬۷۱۳ کیلومتر مربع
 مساحت خشکی: ۲۴٬۸۵۶ کیلومتر مربع
 مساحت آبی: ۴۷۷ کیلومتر مربع
 کشورهای همسایه: آلبانی – بلغارستان – یونان – صربستان
 میزان راه مرزی کل: ۷۴۸ کیلومتر
 میزان مرز با کشورهای مرزی: آلبانی ۱۵۱ کیلومتر – بلغارستان ۱۴۸ کیلومتر– یونان ۲۲۸ کیلومتر – صربستان ۲۲۱ کیلومتر
 آب و هوا: گرم – تابستانها و پاییزهای گرم و خشک و زمستانهای سرد با بارش سنگین برف
 وضعیت زمینها: زمینهای کوهستانی با رودخانه‌ها و دره‌های عمیق – سه دریاچه بزرگ – با رودخانه واردار به دو بخش تقسیم شده‌است.
 انواع زمینها: زمینهای کشاورزی ۲۵٪ - چراگاه ۲۵٪ - جنگل ۴۰٪ -زمینهای دیگر ۱۰٪
 پست‌ترین نقطه: رودخانه واردار (۵۰ متر بلندتر از سطح دریا)
 بلندترین نقطه: کوه گولم کوراب (۲۷۵۳ متر بلندتر از سطح دریا)
 معادن طبیعی: کروم – سرب – روی – منگنز – تنگستن – نیکل – سنگ آهن – گوگرد
 مشکلات محیطی: آلودگی هوا توسط کارخانه‌های ریخته‌گری

 جستارهای وابسته 

 جغرافیای اروپا

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:جغرافیای مقدونیه شمالی