آواتار: آتش و خاکستر

آواتار: آتش و خاکستر () یک فیلم علمی تخیلی و حماسی آمریکایی محصول سال ۲۰۲۵ به کارگردانی جیمز کامرون است. این سومین فیلم در مجموعه فیلم‌های آواتار کامرون و دنباله‌ای بر آواتار: راه آب (۲۰۲۲) به‌شمار می‌رود. کامرون تهیه‌کنندگی فیلم را با جان لاندو بر عهده داشته است. ریک جافا، آماندا سیلور، جاش فریدمن و شین سالرنو در فرایند نگارش فیلم‌نامه دخیل بودند. سم ورثینگتون، زوئی سالدانا، سیگورنی ویور، استیون لانگ و کیت وینسلت نقش‌هایشان از فیلم‌های قبلی را بازآفرینی می‌کنند.

کامرون در سال ۲۰۰۶ اعلام کرده بود در صورت موفقیت فیلم آواتار (۲۰۰۹)، دنباله‌های آن را نیز خواهد ساخت. در سال ۲۰۱۰ پس از موفقیت گستردهٔ فیلم نخست، او ساخت دو دنباله را اعلام کرد و قصد داشت آواتار ۳ در سال ۲۰۱۵ اکران شود. با این حال، اضافه شدن دو دنباله دیگر (در مجموع چهار دنباله) و لزوم توسعهٔ فناوری جدید به‌منظور ضبط صحنه‌های زیر آب که قبلاً انجام نشده بود، منجر به تأخیر عمده‌ای در روند توسعهٔ فیلم شد تا به کارکنان زمان بیشتری برای کار بر روی نوشتن فیلم‌نامه، مراحل پیش‌تولید و جلوه‌های بصری داده شود. مراحل فیلم‌برداری آواتار: آتش و خاکستر هم‌زمان با آواتار: راه آب در سپتامبر ۲۰۱۷ در نیوزیلند آغاز شد و در اواخر دسامبر ۲۰۲۰ به پایان رسید. با بودجه‌ای تخمینی بیش از ۴۰۰ میلیون دلار، این فیلم یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌هایی است که تاکنون ساخته شده‌اند. این فیلم به تدوین‌گر جان رفوآ، که در سال ۲۰۲۳ درگذشت، و تهیه‌کننده جان لاندو، که در سال ۲۰۲۴ درگذشت، تقدیم شده است.

آواتار: آتش و خاکستر اولین نمایش جهانی خود را در سالن تئاتر دالبی هالیوود، در ۱ دسامبر ۲۰۲۵ داشت و در ۱۹ دسامبر در ایالات متحده اکران شد. این فیلم نقدهای عموماً مثبتی از سوی منتقدان دریافت کرد و بیش از یک میلیارد دلار در جهان فروش داشته و به سومین فیلم پرفروش سال تبدیل شده است. انستیتوی فیلم آمریکا و هیئت ملی بازبینی، آن را در میان ده فیلم برتر سال ۲۰۲۵ قرار دادند. دو دنبالهٔ دیگر، آواتار ۴ و آواتار ۵، در مراحل مختلف تولید قرار دارند و به ترتیب برای اکران در سال‌های ۲۰۲۹ و ۲۰۳۱ برنامه‌ریزی شده‌اند، هرچند کامرون اعلام کرده است که وضعیت آن‌ها به عملکرد آتش و خاکستر در گیشه بستگی دارد.

 داستان 
مدتی کوتاه پس از آن‌که جیک سالی و خانواده‌اش در میان قبیلهٔ متکایینا ساکن می‌شوند، همگی با اندوه مرگ نته‌یام دست‌وپنجه نرم می‌کنند. نیتیری بیش از همه دچار خشم و نفرت عمیقی نسبت به انسان‌ها شده است. در این میان، بچه‌ها کمک به بازیابی اسلحه‌ها از کشتی غرق‌شدهٔ انسان‌ها می‌کنند.

با رسیدن کشتی‌های بازرگانی پرنده، جیک و نیتیری اسپایدر را مجبور می‌کنند قبیلهٔ متکایینا را ترک کند. کاروان کشتی‌ها توسط قبیله‌ای خشن از ناوی‌ها به نام مانگکوان، به رهبری ساهیک وارَنگ، مورد حمله قرار می‌گیرد. آن‌ها کشتی‌ها را به آتش می‌کشند، غارت می‌کنند و بازماندگان را می‌کشند. جیک، نیتیری و بچه‌ها از هم جدا می‌شوند، اما پیش از آن لوآک با یک سلاح تهاجمی چند نفر از مانگکوان را می‌کشد.

مایلز کواریچ و جیک به‌طور اتفاقی با هم روبه‌رو می‌شوند و با اکراه تصمیم می‌گیرند برای پیدا کردن اسپایدر همکاری کنند. اسپایدر که ماسک اکسیژن پشتیبان ندارد، هنگام فرار بر اثر خفگی از حال می‌رود. کری، کوروی خود را به زمین متصل کرده و به خلسه می‌رود. بدن اسپایدر در شبکه‌ای از میسلیوم‌ها پوشیده می‌شود و او توانایی نفس کشیدن در پاندورا بدون ماسک را به دست می‌آورد.

در نهایت، آن‌ها توسط جنگجویان خاکستر محاصره می‌شوند. کواریچ و جیک می‌رسند و کواریچ به وارَنگ استفاده از اسلحه‌های گرم را آموزش می‌دهد. کری با اتصال به ایوا، حیات‌وحش را فرمان می‌دهد تا به جنگجویان حمله کنند و گروه موفق به فرار می‌شود. کمی بعد، آن‌ها توسط گروهِ نجات پیدا می‌شوند و نیتیری را می‌برند، در حالی که کواریچ و لایل می‌گریزند. نورم و مکس پس از بررسی بدن اسپایدر، موجودی زنده درون بدن او کشف می‌کنند که می‌توان آن را مهندسی معکوس کرد تا همهٔ انسان‌ها قادر به نفس کشیدن در پاندورا شوند. همچنین مشخص می‌شود که اسپایدر از پشت سر خود یک صف عصبی رشد داده که به او اجازه می‌دهد مانند ناوی‌ها با حیات‌وحش پاندورا ارتباط برقرار کند.

شورای تولکون، پایاکان را تبعید می‌کند. کواریچ به روستای مردم خاکستر می‌رود و برایشان سلاح گرم و شعله‌افکن می‌آورد. او آن‌ها را متقاعد می‌کند که با هم متحد شوند و وعده می‌دهد که با همکاری یکدیگر می‌توانند هر قبیله و سرزمینی را تصرف کنند. میان او و وارَنگ رابطه‌ای عاشقانه شکل می‌گیرد.

کری به اسپایدر کمک می‌کند تا به پیوند با حیات‌وحش عادت کند و آن دو یکدیگر را می‌بوسند. اما خیلی زود مورد حمله قرار می‌گیرند و اسپایدر ربوده شده و به‌زور برای آزمایش به پایگاه RDA منتقل می‌شود. کواریچ به همراه وارَنگ و مانگکوان به روستای متکایینا بازمی‌گردد. جیک برای جلوگیری از جنگ خود را تسلیم می‌کند و برای اعدام به پایگاه RDA برده می‌شود. کواریچ نیز مانگکوان را به آن‌جا می‌آورد.

لوآک به دنبال پایاکان می‌گردد اما مورد حمله قرار می‌گیرد؛ تولکون‌ها او را نجات می‌دهند و او دوباره با تسیریا، آئونونگ و روتکسو متحد می‌شود. صدها تولکون برای مراسم سالانهٔ جفت‌گیری گرد هم می‌آیند؛ رویدادی که شکار آن‌ها می‌تواند سود هنگفتی داشته باشد. ایان گاروین، زیست‌شناسی که برای RDA کار می‌کند، با این نقشه مخالفت می‌کند اما حرفش نادیده گرفته می‌شود.

نیتیری به پایگاه نفوذ کرده و زیرساخت‌های RDA را نابود می‌کند، در حالی که ایان یک بولدوزر می‌دزدد تا جیک را آزاد کند. RDA به‌دلیل ارزش پژوهشی اسپایدر نمی‌تواند او را بکشد، بنابراین اسپایدر با قرار دادن خود در برابر تیرها، به‌عنوان سپر انسانی از جیک محافظت می‌کند. جیک و نیتیری بر سر خطر حضور اسپایدر بحث می‌کنند و جیک حتی تلاش می‌کند او را بکشد، اما در آخرین لحظه از شدت اندوه متوقف می‌شود. نیتیری که پشیمان شده، سرانجام اسپایدر را به‌عنوان عضوی از خانواده می‌پذیرد.

در روستای متکایینا، شورای تولکون هشدار جیک دربارهٔ کشتاری قریب‌الوقوع را می‌شنود اما تصمیم می‌گیرد اقدامی نکند. لوآک پایاکان و تان‌اوک، تنها بازماندهٔ دیگر یک حملهٔ انسانی، را می‌آورد و شورا نظرش را تغییر می‌دهد. جیک دوباره با تورک پیوند برقرار می‌کند و همهٔ قبایل ناوی را برای نبرد متحد می‌سازد. روز بعد، تولکون‌ها و ناوی‌ها ناوگان غافلگیرشدهٔ RDA را در هم می‌کوبند. ناگهان مانگکوان و کواریچ حمله می‌کنند و تلفات سنگینی می‌گیرند. رونال به‌شدت زخمی می‌شود و بعدها هنگام زایمان جان می‌دهد؛ نیتیری پیش از اسارت، نوزاد او، پریل، را برمی‌دارد.

کری با ایوا ارتباط برقرار می‌کند و ایوا حیات‌وحش را فرمان می‌دهد تا به باقی‌ماندهٔ وسایل RDA حمله کنند. وارَنگ تلاش می‌کند نیتیری را بکشد، اما با اتصال صف عصبی کری مغلوب می‌شود و می‌گریزد. تورک با ایجاد شار مغناطیسی ناو پرچم‌دار RDA را نابود می‌کند و ژنرال آردمور کشته می‌شود، در حالی که میک اسکورسبی به دست تان‌اوک از پا درمی‌آید. اسپایدر به کواریچ شلیک می‌کند، اما کواریچ از صخرهٔ شناور سقوط کرده و در لحظهٔ آخر اسپایدر را می‌گیرد؛ جیک با اکراه هر دوی آن‌ها را بالا می‌کشد. نیتیری و فرزندانش می‌رسند و کواریچ خود را از صخره به پایین می‌اندازد.

در پایان، اسپایدر و اعضای قبیله به درختان روح زیر آب متصل می‌شوند و اسپایدر با همهٔ ناوی‌های درگذشته دیدار می‌کند. کری او را با گریس آشنا می‌سازد و آن‌ها اسپایدر را به‌طور رسمی وارد قبیله می‌کنند، در حالی که دوربین عقب می‌رود و شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته در مقیاس کل ماه را آشکار می‌سازد.

 بازیگران 
 سم ورثینگتون در نقش جیک سالی، یک انسان سابق که قبلاً افسر مایلس کواریچ و جاسوس او بود و سپس رقیب بزرگش شد، که به نِیتیری علاقه‌مند شد و بعد از پیوستن به برنامه آواتار، دوست نَوی‌ها شد و در نهایت در درگیری‌شان با انسان‌ها به نفع آنها ایستاد و ذهنش را به‌طور دائمی به آواتار خود منتقل کرد. در فیلم دوم، او و خانواده‌اش از قبیله اواتیکایا جدا شده و به قبیله متکاینا پیوسته‌اند.
 زوئی سالدانا در نقش نیتیری، همسر جیک که قبیله اواتیکایا را ترک کرده و به قبیله متکاینا پیوسته است. سالدانا شخصیت خود را به عنوان یک «نژادپرست کامل» توصیف کرده که پس از حوادث فیلم دوم، به ویژه نسبت به پسرخوانده‌اش اسپایدر به دلیل شباهتش به انسان‌ها و یادآوری اینکه آنها پسر بیولوژیکش، نتِیام، را کشته‌اند، دیگر به خواسته ایوا وفادار نبوده و شوهرش او را دیگر نمی‌شناسد.
 سیگورنی ویور در نقش کِری، دختر آواتار نِوی دکتر گریس آگوستین که توسط جیک و نِیتیری به فرزندخواندگی پذیرفته شده است.
 وی همچنین نقش دکتر گریس آگوستین را ایفا می‌کند که به عنوان یک روح ظاهر می‌شود.
 استیون لانگ در نقش مایلز کواریچ، فرمانده نظامی سابق انسان‌ها که نیروهای RDA را هدایت می‌کرد و در درگیری با نَوی‌ها در سال ۲۱۵۴ جان خود را از دست داد. او و سایر سربازان کشته شده بعدها به صورت آواتار «ترکیبی» بازسازی شدند. او به دنبال انتقام از جیک و خانواده‌اش و یافتن پسرش مایلز «اسپایدر» ساکورو است.
 اونا چاپلین در نقش ورانگ، رهبر نَوی قبیله مانگوان که در کوه آتشفشانی زندگی می‌کنند. کامرون در مورد ورانگ گفته است که «ورانگ رهبر مردمی است که از سختی‌های عظیمی عبور کرده‌اند. او بر اثر این سختی‌ها محکم و بی‌رحم شده است. او برای مردمش هر کاری خواهد کرد، حتی کارهایی که ما آنها را شرور می‌دانیم.»
 کیت وینسلت در نقش رونال، یک غواص آزاد متکاینا و همسر تونواری که باردار است.
 کلیف کرتیس در نقش تونواری، رئیس قبیله مردم مرجانی متکاینا.
 ژول دیوید مور در نقش دکتر نورم اسپلمن، دانشمندی که در برنامه آواتار فعالیت می‌کرد و در فیلم اول تصمیم گرفت با نَوی‌ها هم‌پیمان شود.
 سی.سی.اچ. پاوندر در نقش موآت، رهبر روحانی قبیله اواتیکایا و مادر نِیتیری.
 ادی فالکو در نقش ژنرال فرانسیس آردمور، جانشین کواریچ به عنوان فرمانده عملیات نظامی RDA.
 برندن کاول در نقش کاپیتان میک اسکورسبی، فرمانده پیشین کشتی شکار دریایی بخش خصوصی در سیاره پاندورا که قبلاً بازویی خود را در نبرد با پایاکان از دست داده بود.
 جامین کلمنت در نقش دکتر ایان گارین، زیست‌شناس دریایی که توسط اسکورسبی استخدام شده است.
 جووانی ریبیسی در نقش پارکر سلفریج، مدیر سابق عملیات معدن‌کاری RDA که در فیلم اول بدنام شد.
 دیوید تیولیس در نقش پیلاک، رهبر نَوی تاجر بادها که قرار است در فیلم‌های آواتار ۴ و ۵ حضور داشته باشد.
 بریتین دالتن در نقش لوآک، دومین پسر جیک و نِیتیری و راوی فیلم.
 جک چمپین در نقش مایلز «اسپایدر» ساکورو، پسر نوجوان کواریچ که در دروازه جهنم (پایگاه انسانی در پاندورا در فیلم اول) به دنیا آمد و پس از اینکه جیک و نِیتیری کواریچ را کشتند، نجات پیدا کرده و به فرزندخواندگی آنها پذیرفته شد.
 ترینیتی بلیس در نقش توکتیرِی («توک»), دختر جیک و نِیتیری و کوچک‌ترین فرزند آنها.
 جیمی فلاترز در نقش نتِیام، نخستین پسر جیک و نِیتیری و بزرگ‌ترین فرزند آنها که در نبرد فیلم قبلی جان خود را از دست داد و اکنون به عنوان یک روح ظاهر می‌شود.
 بیلی باس در نقش تسیریا («ریا»), یک غواص آزاد ماهر و قوی از متکاینا و دختر تونوااری و رونال. در فیلم دوم، تسیریا به عنوان علاقه‌مند به لوآک معرفی می‌شود.
 فیلیپ گلخو در نقش آو'نونگ، یک شکارچی جوان و غواص آزاد از متکاینا و پسر تونوااری و رونال.
 دوان ایوانز جونیور در نقش روتزو، یک شکارچی جوان و غواص آزاد از متکاینا.
 مت جرالد در نقش گروهبان لایل وینفلیت، مزدوری که در نبرد RDA علیه نَوی‌ها در سال ۲۱۵۴ جنگید و جان خود را از دست داد. سال‌ها بعد، RDA خاطرات او را در یک ترکیب آواتار قرار داد.
 دیلیپ رائو در نقش دکتر مکس پاتل، دانشمندی که در برنامه آواتار فعالیت می‌کرد و به حمایت از شورش جیک علیه RDA پرداخت.

 نمایش 
آواتار: آتش و خاکستر در ایالات متحده در تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ توسط استودیوهای قرن بیستم اکران شد. این فیلم نیز مانند نسخهٔ پیشین خود، با تأخیرهای متعددی روبه‌رو بود (در این مورد، در مجموع ۹ بار)، زیرا گروه سازنده زمان بیشتری را صرف نگارش فیلمنامه، پیش‌تولید و فرایند جلوه‌های ویژه کردند. این فیلم در ابتدا برای اکران در دسامبر ۲۰۱۵ برنامه‌ریزی شده بود.

این فیلم در هنگ‌کنگ در واکنش به آتش‌سوزی وانگ فوک کورت با تأخیر مواجه شد و تاریخ اکران آن به ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶ موکول گردید؛ همچنین آتش و خاکستر در عنوان فرعی آن نیز حذف شد. اکران افتتاحیهٔ استرالیا که قرار بود در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۵ برگزار شود، در پی تیراندازی ۲۰۲۵ ساحل بوندای لغو شد.

 بازخورد 
 گیشه 
تا ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵، پیش از اکران فیلم در ایالات متحده و کانادا، ددلاین هالیوود فروش افتتاحیهٔ آخر هفتهٔ فیلم را در سراسر جهان بین ۳۴۰ تا ۳۸۰ میلیون دلار پیش‌بینی کرد. این فیلم در پیش‌نمایش‌های پنج‌شنبه ۱۲ میلیون دلار فروش داشت که ۵ میلیون دلار کمتر از پیش‌نمایش‌های آواتار: راه آب بود. در نهایت، فیلم در آخر هفتهٔ افتتاحیهٔ خود ۸۸ میلیون دلار فروش کرد. با وجود صدرنشینی در گیشه، فروش داخلی آخر هفتهٔ افتتاحیهٔ فیلم کاهش قابل‌توجهی نسبت به فروش ۱۳۴٫۱ میلیون دلاری قسمت قبلی آن در سال ۲۰۲۲ داشت.

 واکنش منتقدان 
واکنش‌های اولیه عمدتاً مثبت بود و منتقدان فیلم را «یک نمایش سینمایی نهایی» توصیف کردند، هرچند انتقادهایی نیز به شیوهٔ روایت داستان وارد شد.  

مکس اسکاویل از آی‌جی‌ان نوشت که این فیلم «جهش فنی‌ای که نسخهٔ پیشینش داشت را ارائه نمی‌دهد؛ امری که با توجه به فاصلهٔ سه‌ساله به‌جای سیزده‌ساله، قابل انتظار است. اما آنچه را که از نظر تازگی کم دارد، با پرداخت و تکامل در تمام سطوح، بیش از اندازه جبران می‌کند.»

 دنباله احتمالی 
در ژانویه ۲۰۱۹، در مواجهه با اکتساب فاکس قرن بیست و یکم توسط شرکت والت دیزنی، باب ایگر، مدیرعامل دیزنی، تأیید کرد که فیلم‌های آواتار ۴ و آواتار ۵ در حال ساخت هستند اما چراغ سبز آن‌ها به‌طور رسمی اعطا نشده است. به‌گفتهٔ تهیه‌کننده لاندو در فوریه ۲۰۱۹، بیانیهٔ ایگر ممکن است اشتباه تفسیر شده باشد. او گفت که آواتار ۴ و ۵ «نه تنها چراغ سبز داده شده‌اند»، بلکه یک‌سوم از آواتار ۴ نیز قبلاً تصویربرداری شده است.

در سپتامبر ۲۰۲۲، در نمایشگاه D23، کامرون اعلام کرد که تولید آواتار ۴ به‌طور رسمی آغاز شده است. در ژانویهٔ ۲۰۲۴، کامرون گفت که تا زمان اکران آتش و خاکستر فیلم‌برداری بخش باقی‌ماندهٔ آواتار ۴ را آغاز نخواهد کرد.

در نوامبر ۲۰۲۵، کامرون بار دیگر تأکید کرد که اگر آتش و خاکستر در گیشه ناموفق باشد، دو دنبالهٔ پایانی ساخته نخواهند شد، اما برای حل «یک خط داستانیِ حل‌نشده» که قسمت سوم بازمی‌گذارد، «یک کتاب خواهد نوشت».

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 پیوند به بیرون 



رده:فیلم‌نامه‌های جیمز کامرون
رده:فیلم‌ها به کارگردانی جیمز کامرون
رده:فیلم‌های ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن زیر آب
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن-ماجراجویی آمریکایی
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی جان لندائو
رده:فیلم‌های تحت تأثیر اعتصابات ۲۰۲۳ سگ-افترا
رده:فیلم‌های تعلیق‌شده به علت دنیاگیری کووید–۱۹
رده:فیلم‌های تهیه‌شده توسط جیمز کامرون
رده:فیلم‌های جنگی انگلیسی‌زبان
رده:فیلم‌های حماسی آمریکایی
رده:فیلم‌های دارای زبانی خیالی
رده:فیلم‌های دارای ضبط حرکت
رده:فیلم‌های درباره اعدام
رده:فیلم‌های درباره حیات فرازمینی
رده:فیلم‌های درباره خانواده‌ها
رده:فیلم‌های درباره سوگواری
رده:فیلم‌های دنباله آمریکایی
رده:فیلم‌های سه‌بعدی آمریکایی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ماجراجویی آمریکایی
رده:فیلم‌های علمی-تخیلی نظامی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در شهرستان لس آنجلس
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در نیوزیلند
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در هاوایی
رده:فیلم‌های لایتستورم انترتینمنت
رده:فیلم‌های ماجرایی فضایی آمریکایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سده ۲۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در قمرهای تخیلی