فهرست سخنرانی‌ها و گفتارهای بهرام بیضایی

«. . . آیا سخنرانی‌های او در سال‌های حضورش در ایران جایی ثبت و ضبط شده است و روزی کنار هم قرار خواهد گرفت و روایت بهرام بیضایی از شخصیت‌ها و تاریخ فرهنگ و ادبیات و هنر امروز ایران منتشر خواهد شد؟»مرتضی کاردر، ۱۳۹۹

بهرام بیضایی سخنرانی‌های فراوانی کرده که بیشترش جلسه‌های درسش در دانشگاه‌ها بوده، و کمتر سخنرانی‌های دیگر، از کنفرانس‌های خبری تا مجلس‌های یادبود و بزرگداشت و غیر از این‌ها. از بسیاری از این سخنرانی‌ها صدا و تصویر و نوشته‌ای نیست. ولی بعضی از این‌ها هم به صورتی منتشر شده است. از راهِ نمونه، صدا و نوشتهٔ سخنانِ او در شبِ سوّم از شبهای نویسندگان و شاعران ایران (مهرِ ۱۳۵۶) با نامِ «در موقعیت تئاتر و سینما» منتشر شده. یک گفتارش با دوستانش در پاریس به قلمِ خودش مقاله‌ای شده به نامِ «پس از صد سال» (۱۳۷۵). از شماری از سخنرانی‌هایش در دانشگاهِ استنفورد فیلم برداشته و منتشر کرده‌اند، به‌طورِ نمونه از جلسه‌های درسِ شاهنامه و سخنرانی‌هایش دربارهٔ طرب‌نامه. گاهی سخنانی به نظم رانده، مثلاً قصیده‌ای که به یادِ سیمین بهبهانی خوانده و از آن فیلم هست. گاهی پیامی کوتاه خوانده که صدایش ضبط شده، مثلاً باری که در ستایشِ ناصر تقوایی چنین پیامی منتشر کرد. بیضایی گاه در بزرگداشتِ کسی سخن رانده، مثلاً در بزرگداشتِ احسان یارشاطر و اکبر رادی. گاهی در نکوهش سخن گفته، از کنفرانس‌های خبری تا گفتگو با رسانه‌های جمعی. گاهی سخنی به مناسبت از راهِ سپاسگزاری و غیر از این گفته، به‌طورِ مثال در جشنی به افتخارِ خودش در تورنتو (۲۰۱۷).

 سخنرانیِ عمومی 
از بعضی سخنرانی‌ها و درس‌ها و جلسه‌های پرسش و پاسخِ بیضایی فیلم یا صدا یا نوشته یا خبر هست. تقریباً همهٔ سخنرانی‌های عمومیِ بیضایی به زبانِ فارسی بوده است. بعضِ این سخنرانی‌ها به زبان‌های دیگری هم ترجمه و منتشر شده است.

تاریخ‌ها از ۱۳۸۹ به بعد از روی تقویمِ گریگوری
 سخنرانی‌های بیضایی سال روز موضوع جای توضیحات۱۳۴۹نامعلومپرسش و پاسخ در میزگردِ «تئاتر امروز ایران»دانشگاهِ پهلوی؟در چهارمین جشنِ هنرِ شیراز ()اوایلِ دههٔ ۱۳۵۰نامعلومتئاترِ سعدی؟۱۳۵۴؟حقیقت و مرد دانایکی از کتابخانه‌های کانونِ پرورشِ فکریِ کودکان و نوجوانان در تهران۱۳۵۵تابستانتعزیهدانشگاهِ پهلویدر دهمین جشنِ هنرِ شیراز۱۳۵۶؟در دوّمین جشنوارهٔ تئاترِ شهرستان (بولتنِ جشنواره)۲۰ مهر«در موقعیت تئاتر و سینما»باغِ انجمنِ روابطِ فرهنگیِ ایران و آلماندر شبِ سوّمِ شبهای نویسندگان و شاعران ایران (SoundCloud: صدا)۱ آذرنشستِ خبریِ فیلمِ کلاغ در جشنوارهٔ جهانیِ فیلمِ تهرانتالارِ کنفرانسِ هتل اینترکنتینانتالِ تهراناوایلِ دههٔ ۱۳۶۰نامعلومبه یادِ پرویز فنّی‌زادهفرهنگ‌سرای نیاورانمجلّهٔ فیلم۱۳۶۸پاییزپرسش و پاسخِ دانشجویان دربارهٔ آثارِ نمایشیِ بیضاییدانشکدهٔ صدا و سیمامهمانِ جلسهٔ درسِ «شناختِ عواملِ نمایش» ِ سهیلا نجم۱۳۶۹اردیبهشتافسانه‌های ایرانی و باشو، غریبه‌ی کوچکسالنِ شهید عضدیِ دانشکدهٔ ادبیات و زبان‌های خارجیِ دانشگاهِ علّامه طباطبائیبه دعوتِ آذر نفیسی۱ تیرپرسش و پاسخ دانشجویان دربارهٔ فیلم‌های بیضاییدانشکدهٔ سینما و تئاترِ دانشگاهِ هنر۸ مهربرداشتِ بلند در فیلمِ طنابدانشکدهٔ صدا و سیمادر جلسهٔ دفاع همچون استادِ راهنمای پایان‌نامهٔ پرویز شهبازی دربارهٔ فیلمِ طناب –  و ۱۳۷۰۲۳ اردیبهشتنمایشگاهِ بین‌المللیِ کتابِ تهران۱۲ مهربررسیِ سینمای هیچکاکسینماتئاترِ کوچکِ تهرانسالِ ۱۳۷۴ به صورتی کامل‌تر در کتابِ هیچکاک در قاب منتشر شد.اسفندسینمای ایران پس از انقلابِ ۱۳۵۷سینمای کانونِ پرورشِ فکریِ کودکان و نوجوانانهمراهِ نمایشِ چریکه‌ی تارا – در سمینارِ بررسیِ سینمای ایران پس از انقلاب (مجلّهٔ فیلم، ۱۳۷۱)۱۳۷۱۳۰ فروردینپرسش و پاسخ دربارهٔ مسافراندانشگاهِ آزادِ تهرانمهمانِ جلسهٔ درسِ امیرکاوس بالازاده۲۱ اردیبهشتداوری و دفاع از پایان‌نامهدانشکدهٔ صدا و سیمادر جلسهٔ دفاع همچون استادِ راهنمای پایان‌نامهٔ حمید امجد؟«گفتگو پیرامون سینما و تئاتر»ساختمانِ مرکزیِ انجمنِ آموزشِ کارگران، استکهلمدر جلسهٔ «ایران بعد از انقلاب ۱۳۵۷»۱۳۷۲۳۰ فروردینپذیرشِ جایزهٔ فیلمِ برگزیدهٔ منتقدان و نویسندگان سینمایی و جایزهٔ جهانبخش نورایی و اهدای جایزهٔ جمیله شیخی و رضا رخشانسینما آزادیِ تهران۲۴ اکتبر (۲ آبان)گفتگو با تماشاکنانِ چهارمین جشنوارهٔ فیلم‌های ایرانی در شیکاگومدرسهٔ مؤسسهٔ هنرِ شیکاگو (مترجمِ همزمان: برادرِ بهرام بیضایی)؟پرسش و پاسخ دربارهٔ مسافرانکانونِ فیلمِ بندرِ انزلی؟(نمایش)کانونِ فیلمِ بندرِ انزلی؟تئاترِ شهرِ تهران۱۳۷۳۲۹ اردیبهشتپذیرشِ جایزهٔ بهترین نمایشنامهٔ سالِ ۱۳۷۲ گردوندفترِ مجلّهٔ گردونانستیتوی فیلمِ آمریکا؟دانشگاهِ جرج واشینگتندر کنفرانسِ «تحوّل هنر سینما در ایران»ِ بنیادِ مطالعاتِ ایران۱۳۷۴مهردانشگاهِ پیامِ نورِ آران و بیدگل۲۹ مهر(آثارِ سینماییِ خودش)هتل هیلتونِ ویندر جلسهٔ مطبوعاتیِ جشنوارهٔ بین‌المللیِ فیلمِ وین در برنامهٔ مرورِ آثارِ خودش؟پرسش و پاسخ دربارهٔ زبانِ آثارِ خودشکارگاهِ رضا براهنی۱۳۷۶فروردیندر جلسهٔ نمایشِ فیلمِ باشو، غریبه‌ی کوچکاستراسبورگدر کنگرهٔ بین‌المللی نویسندگانمهرداوری و دفاع از پایان‌نامهدانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاهِ تهراندر جلسهٔ دفاع همچون استادِ راهنمای پایان‌نامهٔ حمید امجدپاییز(نمایش)دانشکدهٔ هنرِ دانشگاهِ آزادِ اسلامی، واحدِ تهرانِ مرکزی۱۳۷۹۱۱ خردادپرسش و پاسخ دربارهٔ فیلمِ مرگ یزدگردسینماتکِ موزهٔ هنرهای معاصرِ تهرانhttps://www.isna.ir/news/7903-02251/۱۵ دی«اگر حرفی مانده باشد!» و پرسش و پاسخسینما بهمنِ کاشاندر «نکوداشت استاد بهرام بیضایی» (در کتابِ سرزدن به خانه‌ی پدری، ۱۳۸۳)اوایلِ دههٔ ۱۳۸۰نامعلومپرسش و پاسخ دربارهٔ آثار بیضاییپاتوغِ فرهنگیِ تهران (در مجموعهٔ فرهنگی-هنریِ تهران)۱۳۸۰۱۱ دیپرسش و پاسخ دربارهٔ فیلمِ سگ‌کُشیسینما فردوسیِ تهران۱۳ دیسخنرانی در پذیرش جایزهٔ فیلم برگزیدهٔ دههٔ ۱۳۷۰ و تقدیرنامهٔ کانون کارگردانان خانهٔ سینمای ایرانمرکزِ همایش‌های رازیِ دانشگاهِ علومِ پزشکیِ ایراندر جشنِ پنجمِ دنیای تصویر۲۷ دیپرسش و پاسخ در رونماییِ فیلم‌نامهٔ سگ‌کُشیپاتوغِ فرهنگیِ تهران (در مجموعهٔ فرهنگی-هنریِ تهران)۱۸ اسفندپرسش و پاسخ دربارهٔ سگ‌کُشیکاشاندر کتابِ سرزدن به خانه‌ی پدری (۱۳۸۳)۱۳۸۱۳۰ اردیبهشتدر دوّمین نشستِ جشنوارهٔ یادگارسینماتکِ موزهٔ هنرهای معاصرِ تهران۲۶ مردادروخوانیِ افرا و پرسش و پاسخخانهٔ هنرمندانِ ایرانمهر«بازخوانی نمایشهای سنتی»خانه فرهنگ گل‌ها۱۷ دیپرسش و پاسخ دربارهٔ چریکه‌ی تارادر همایشِ زن در سینماhttps://www.isna.ir/news/8110-04816/https://www.isna.ir/news/8110-04821/۱۱ بهمندر افتتاحِ جشنوارهٔ فیلمِ فجرِ ۱۳۸۱، در اهدای جایزه به مهرداد فخیمیتالارِ میلاد۱۳۸۲مهرپرسش و پاسخ دربارهٔ شب هزارویکُمایسناhttps://www.isna.ir/news/8207-03884/https://www.isna.ir/news/8207-03879/۱۹ آبانپرسش و پاسخ دربارهٔ شب هزارویکُمتالارِ چهارسوی تئاترِ شهرِ تهران۱۸ آذردر همایش بررسی ظرفیت‌های نمایشی آثار کهن ایران و جهاندانشکدهٔ ادبیات و علومِ انسانیِ دانشگاهِ شهید چمرانِ اهواز۱۳۸۳۲۹ مردادپذیرشِ جایزهٔ بهترین نمایشِ سالِ ۱۳۸۲فرهنگ‌سرای نیاوراندر جشنِ انجمنِ منتقدان و نویسندگانِ خانهٔ تئاترِ ایرانhttps://www.isna.ir/news/8305-11388/۱۳۸۴۲۵ آبان«هزارافسان کجاست؟»انتشاراتِ فرزان روزنقد و بررسیِ ریشه‌یابیِ درخت کهن – این سخنرانی سپس‌تر شد مبنای اوّلیهٔ کتابِ هِزاراَفسان کجاست؟https://www.bbc.com/persian/arts/story/2006/01/060104_pm-cy-1001-nights3۱۸ آذربه یادِ هوشنگ گلشیری، در اهدای جایزهٔ ادبی هوشنگ گلشیری به محمّدحسین محمّدیفرهنگ‌سرای نیاورانhttps://www.isna.ir/news/8409-09940/۱۳۸۵۱۱ اردیبهشتدربارهٔ نو و در اهدای جایزه به خانوادهٔ غلامحسین ساعدیخانهٔ تئاتردر جشنِ انجمنِ نمایشنامه‌نویسان؟(موسیقیِ قالی سخنگو و نقش‌های قالی)سالنِ بتهوونِ خانهٔ هنرمندانِ ایراندر نشست تخصصی انجمن فیلمسازان انیمیشن ایرانhttps://mardomak.online/story/66980/۵ دیبا دوستداران در شبِ بخارای بهرام بیضاییسالنِ بتهوونِ خانهٔ هنرمندانِ ایران ()۱۳۸۶۲۱ تیرپذیرشِ جایزهٔ ویژهٔ جشنِ دهمِ دنیای تصویرتالارِ وزارتِ کشور۲ بهمننشستِ خبری دربارهٔ افرا، یا روز می‌گذرد۱۳۸۷۲۸ اردیبهشتدر جشنِ تقدیرِ خودش در مراسمِ جایزهٔ روزی روزگاریشهرِ کتابِ گلچین، تهرانhttps://www.isna.ir/news/8702-17038/۱۵ شهریوردر جشنِ تقدیرِ خودش در دوازدهمین جشنِ سینمای ایرانمجموعهٔ فرهنگی-هنریِ آسمان، تهران۳ مهردر بزرگداشتِ مهرداد فخیمیخانهٔ هنرمندانِ ایرانجايزه‌ي به نام «مهرداد فخيمي» از سال آينده اهدا مي‌شود فرهنگ، ارجمند، معتمدآريا، صبا و بهرام بيضايي از فيلمبردار «مسافران» گفتند۸ آبان«درباره‌ی آیدینِ آغداشلو و هُنَرِ او»خانهٔ هنرمندانِ ایران۱۲ بهمننشستِ نقد و بررسیِ فیلمِ وقتی همه خوابیمسینما فلسطین (تهران)۲۰ اسفندپرسش و پاسخ دربارهٔ فیلمِ وقتی همه خوابیمدانشگاهِ تهران ( )۱۳۸۸۱۲ اردیبهشتدربارهٔ اکبر رادی و جایزه‌اشتئاترِ شهرِ تهراندر اختتامیهٔ جشنوارهٔ بین‌المللیِ تئاترِ دانشگاهیِ ایران۹ خردادنشستِ رونماییِ کتابِ فیلم‌نامهٔ وقتی همه خوابیمانتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان۳۰ آباناکبر رادی و نمایشنامهٔ از پشت شیشه‌هافرهنگسرای ارسباران۷ آذرپذیرشِ جایزهٔ جشنوارهٔ فیلمِ پروین اعتصامیتالارِ اندیشهٔ حوزهٔ هنریِ سازمانِ تبلیغاتِ اسلامیِ تهران۱۷ اسفندپذیرشِ قلمِ یادمانِ فردوسیتالارِ مرکزِ هنرپژوهیِ نقشِ جهاناواخرِ دههٔ ۱۳۸۰نامعلومحماسه گیلگمش – مُهرِ هفتمنامعلوم۲۰۱۱زمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفورددربارهٔ درختِ سخنگو با نمایشِ فیلمِ قالی سخنگوزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفورددربارهٔ تاریخ سینمای ایران تا دههٔ ۱۳۵۰ و فیلمفارسیhttps://soundcloud.com/istaucsd/bahram_beyzaie ()زمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردزمستان«چرخهٔ فرهنگ»دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفوردبهار«سینما و اسطوره‌شناسی»سرای جردنِ دانشگاهِ استنفورد۲۱ مهنامعلومدانشگاهِ استنفورد۴ ژوئنشاهنامهانجمنِ فردوسیِ شمالِ کالیفرنیا۱۰ نوامبردر مراسمِ دریافتِ جایزهٔ بیتا – پرسش و پاسختالارِ کابرلیِ دانشگاهِ استنفورد / SoundCloud: صدا۲۰ نوامبر«درخت سخنگو»عمارتِ دادِ دانشگاهِ کالیفرنیا، لس آنجلس۲۱ نوامبر«شبی با بهرام بیضایی»عمارتِ برودِ دانشگاهِ کالیفرنیا، لس آنجلس۲۰۱۲۱۸ مه«دربارهٔ جانا و بلادور»دانشگاهِ استنفوردبا ترجمهٔ همزمان به انگلیسی، مترجم: عبّاس میلانی ( – )۱ دسامبردر مراسمِ دریافتِ جایزهٔ میراثِ فرهنگنامعلوم۲ دسامبر«اسطوره‌ها در آثار بهرام بیضایی»عمارتِ دادِ دانشگاهِ کالیفرنیا، لس آنجلس ( –  –  – )۲۰۱۳۲۴ ژانویهدر جلسهٔ نمایشِ هملت، شاهزاده‌ی اندوهدانشگاهِ استنفورد۲۱ فوریه«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: معناشناسی شاهنامه به عنوان یک کار اجتماعی یا سیاسی»تالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد / SoundCloud: صدا۲۸ فوریه«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: فردوسی – معناشناسی شاهنامه به عنوان یک کار اجتماعی یا سیاسی»تالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد / SoundCloud: صدا۷ مارس«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: افسانه‌های نانوشتهٔ روزگار پیش از شاهنامه – آفرینش آدمی و پس از آن»تالارِ آننبرگِ دانشگاه استنفورد / SoundCloud: صدا۱۴ مارس«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: نگاهی تحلیلی به داستان رستم و سهراب»تالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد / SoundCloud: صدا۲۲ مارس«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: افسانه‌های ایرانی (در نمایش‌های سنّتی) – شب هزارویکُم»تالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد / SoundCloud: صدا۲۶ ژوئیهپیش و پس از نمایشنامه‌خوانی آرشتالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد / ۷ اوتدر جلسهٔ نمایشِ نسخهٔ مرمّت‌شدهٔ رگباردانشگاهِ استنفورد۱۲ اکتبردر مراسمِ دریافتِ جایزهٔ سینامرکزِ علومِ تجربیِ دانشگاهِ هاروارد۱۰ نوامبر«افسانهٔ گیلگمش از زبان بهرام بیضایی»دانشگاهِ کالیفرنیا، برکلی۲۰۱۴۲۵ فوریهچند پاره شعر از نمایشنامه‌ای منتشرنشده به یادِ امین بنانیتالارِ سمکسِ دانشگاه استنفورد۱۲ آوریلدر جلسهٔ نمایشِ ترانه‌های قدیمیدانشگاهِ استنفورد۲ مهپرسش و پاسخ در جلسهٔ نمایشِ فیلمِ ضبط‌شدهٔ نمایشِ کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخشدانشگاهِ استنفورد۹ مه«در جستجوی آرش کمانگیر»تالارِ آننبرگِ دانشگاهِ استنفورد۹ ژوئیهدر جلسهٔ نمایشِ فیلمِ باشو، غریبه‌ی کوچکدانشگاهِ استنفورد۱۳ دسامبرقصیده‌ای به یادِ سیمین بهبهانیتالارِ سمکسِ دانشگاهِ استنفورد۲۰۱۵۲۶ آوریلپرسش و پاسخ در «شبی در خدمت دانش‌پژوهان ایرانی»تالارِ انویدیای دانشگاهِ استنفورد۲۲ اوتپیش از نمایشنامه‌خوانی شب هزارویکُم در جشنوارهٔ تیرگانتورنتو / SoundCloud: صدا۲۳ اوتپرسش و پاسخ همراهِ مژده شمسایی دربارهٔ فیلمِ وقتی همه خوابیمبنیادِ پریا، تورنتو۲۶ سپتامبرپیش از نمایشنامه‌خوانی شب هزارویکُمموزهٔ د یانگ، سان فرانسیسکو / ۶ نوامبردر مراسمِ اهدای جایزهٔ بیتا به احسان یارشاطرتالارِ سمکسِ دانشگاهِ استنفورد۲۰۱۶۱۴ ژانویهبه یادِ هوشنگ گلشیری – پرسش و پاسخکتابخانهٔ گرینِ دانشگاهِ استنفورد −  (به مناسبتِ اهدای بایگانی هوشنگ گلشیری به کتابخانهٔ دانشگاهِ استنفورد. )۲۶ ژانویهفردوسیانجمنِ فردوسیِ شمالِ کالیفرنیا۱۷ فوریهطرب‌نامهتالارِ کابرلیِ دانشگاهِ استنفورد۱۲ آوریلپرسش و پاسخ دربارهٔ طرب‌نامهتالارِ کابرلیِ دانشگاهِ استنفورد۱۲ اکتبرطرب‌نامهتالارِ کابرلیِ دانشگاهِ استنفورد۲۰۱۷۲۳ ژوئنرگباردانشگاهِ سنت اندروز۲۴ ژوئن«ضحاک و جمشید»دانشگاهِ سنت اندروز۲۹ ژوئیهدر مراسمِ بزرگداشت و اهدای تندیس آرش جشنوارهٔ تیرگانتماشاخانهٔ مرکزِ هاربرفرانت، تورنتو ()۲۰۱۸۲۳ آوریلپرسش و پاسخ دربارهٔ چهارراهکتابخانهٔ لاتروپِ دانشگاهِ استنفورد۱۹ مهگفتگو پس از نمایشِ فیلمِ باشو، غریبه‌ی کوچک در فستیوال فیلم‌های ایرانی دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلستماشاخانهٔ بیلی وایلدرِ موزهٔ هَمِر، وست‌وود، لس آنجلس۱۵ سپتامبردربارهٔ شب هزارویکُمدانشگاهِ جرج‌تاونپیش و پس از نمایشِ تک‌نفرهٔ بخشِ یکُمِ شب هزارویکُم با بازی مژده شمسایی۲۰۱۹۲۰ نوامبر«هنر کلهر بودن»تالارِ سمکسِ دانشگاهِ استنفورددر مراسمِ اهدای جایزهٔ بیتا به کیهان کلهر ()۲۰۲۰نامعلومدر تاریخِ نسبتِ اندیشهٔ سیاسی با شاهنامهٔ فردوسی و پرسش و پاسخضبطِ خانگی (چاپِ دیگر:  برای مراسمِ ۲۹ اکتبرِ دانشگاه استنفورد −  / )۱۲ دسامبرپرسش و پاسخِ اینترنتی دربارهٔ ماهیضبطِ خانگیمدیرِ جلسه: منیرو روانی‌پور ()۲۰۲۱نامعلومدربارهٔ کنفرانسِ دانشگاهِ استنفورد دربارهٔ خودش و دربارهٔ کارهایشضبطِ خانگیدر پایانِ کنفرانسِ دانشگاهِ استنفورد دربارهٔ خودش ()۳۱ اوتپرسش و پاسخِ اینترنتی دربارهٔ چهارراهضبطِ خانگیبه مناسبتِ انتشارِ محدودِ فیلمِ نمایشhttps://iranian-studies.stanford.edu/events/qa-crossroads-bahram-beyzaie۲۵ دسامبر«شب‌های کاشان: دیدار با بهرام بیضائی»ضبطِ خانگیبنیادِ فرهنگیِ نوادگانِ سیلک ()
احتمالاً بیضایی در ۶ نوامبرِ ۲۰۱۱ در دانشگاهِ کالیفرنیا، سن دیگوhttps://soundcloud.com/istaucsd/bahram_beyzaie سخن گفته؛ و احتمالاً در ۲۸ آوریلِ ۲۰۱۳ در جشنوارهٔ بین‌المللیِ فیلمِ سان فرانسیسکو سخن گفته؛ و احتمالاً در ۵ نوامبرِ ۲۰۱۶ نیز در دانشگاهِ استنفورد دربارهٔ تعزیه سخن رانده است. علیرضا بهرامی در تابستانٍ ۱۳۹۸ از سخنرانیِ «چند ماه پیش» ِ بیضایی با موضوعِ «لشکرهای یک‌نفره و نقش آن در پیشبرد فرهنگی دهه‌های گذشته» یاد کرد و شمس آقاجانی در بهارِ ۱۴۰۱ از حضورش در «کارگاه» ِ ادبیِ رضا براهنی.http://hamshahrionline.ir/x7Hht

سخنانِ بیضایی با تماشاکنانِ کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش به سالِ ۱۳۷۹ در شمارهٔ ۲ هنر هفتم منتشر شده است.

از گفتارِ بیضایی در نشستِ «هنر روایتگر» (به کوششِ حسین جمالی) نیز فیلم هست.

همچنین تصویر یا صدا هست از سخنانش گاهی که کسی را معرّفی کرده، ستوده یا در تکمیلِ سخنش چیزی گفته، از جمله در اهدای جایزه به مسعود کیمیایی و داریوش مهرجویی و گرفتنِ جایزه در جشنِ گزارش فیلمِ ۱۳۷۴ از عبّاس کیارستمی و در دو سخنرانیِ محمّدرضا درویشی و نیز سخنرانی‌های محسن یلفانی و حمید امجد و رسول صدر عاملی و شبنم طلوعی و ایرج پارسی‌نژاد و زکریا هاشمیhttps://www.youtube.com/watch?v=rfV4hNzQjNY در دانشگاهِ استنفورد.

بیضایی در سخنرانی‌ها و مراسمِ دیگرانی هم حاضر شده بی آن که چندان سخنی گفته باشد. تشییعِ جنازهٔ کاوه گلستان و غزاله علیزاده و ختمِ جمیله شیخی و نمایش‌های فراوانی در تهران از ماجرای باغِ وحش (۱۳۴۸) تا هملت شازده کوچولوی دانمارک (۱۳۸۸)mehrnews.com/xbHBJ و، در دانشگاهِ استنفورد، سخنرانیِ رضا براهنی و علی دهباشی و رضا قاسمی و کیهان کلهر و علی‌اکبر مرادی و پرسش و پاسخ با کامران شیردل و رضا علّامه‌زاده و محمّد رسول‌اف و سخنرانیِ فرزانه میلانی دربارهٔ فروغ فرّخزاد و سخنرانیِ نیلوفر بیضایی دربارهٔ تئاتر در تبعید و بیشترِ جشن‌های سالانهٔ اهدای جایزهٔ بیتا از این جلسه‌هاست که با حضورِ بیضایی برگزار و اغلب فیلم‌برداری و فیلمش منتشر شده است. از حضورِ بیضایی در جاهای دیگری هم فیلم و عکس هست، از جمله از حضورش در کنسرتِ همایون شجریان و سهراب پورناظری در سن خوزهٔ کالیفرنیا در ۲۹ مارسِ ۲۰۱۹ و عکس‌هایی در فیلمِ خنده در تاریکیِ مژگان خالقی.

 درس‌ها 
در گروهِ هنرِ ملّی (وزارتِ فرهنگ و هنر، دههٔ ۱۳۴۰)
 «نمایش در ایران»در کرمانشاه
 تئاتردر اصفهان (۱۳۴۷)
 ؟در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاهِ تهران (دههٔ ۱۳۵۰)
 مقدّمه‌ای بر نمایش
 نمایش شرقی (هند و چین و ژاپن و جنوب شرقی آسیا)
 نمایش ایرانی
 تئاتر در سینما
 تحقیقاز ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷، ص. ۳۳۳در مرکز فرهنگ مردم (دههٔ ۱۳۵۰)
 فرهنگِ عامّهدر خانهٔ پیمان قاسم خانی (دههٔ ۱۳۶۰؟)
 ؟در مرکزِ اسلامیِ آموزشِ فیلمسازی (۱۳۷۱)
 بازیگری
 فیلم‌نامه‌نویسیدر آکادمی هنرهای دراماتیک سمندریان (۱۳۷۳ و ۱۳۷۴)
 نمایشنامه‌نویسیدر دانشکدهٔ هنر و معماریِ دانشگاهِ آزاد اسلامیِ تهرانِ مرکزی (۱۳۷۶)
 نمایشنامه‌نویسیدر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (اواخرِ دههٔ ۱۳۸۰)
 کار با بازیگردر کانونِ سینماگرانِ جوان
 سینمای حرفه‌ایدر مؤسّسهٔ کارنامه (۱۳۸۹)
 «اسطوره و سینما»در دانشکدهٔ انسانیّات و علومِ دانشگاهِ استنفورد (دههٔ ۱۳۹۰)
 «سینمای ایران»
 «سینمای ایرانی اجتماعات دور از وطن»
 «نمایش معاصر ایران»

 پیام‌ها 
چندین پیامِ صوتی و تصویری نیز از بیضایی منتشر شده است، یا قرار بوده بشود، از جمله:

 به چهارمین همایشِ تعزیهٔ کاشان (۱۳۸۱؛ نقل در )
 در بزرگداشتِ بابک بیات (۱۳۸۱)
 تصویرِ سخنانی دربارهٔ جمشید لایق برای مراسمِ ۱ آذرِ ۱۳۸۹ در خانهٔ تئاتر ایران (به خاطرِ مشکلاتِ فنّی پخش نشد.)
 به مناسبتِ انتشارِ آلبوم گزیدهٔ آثار موسیقی محمّدرضا درویشی در سینما و تئاتر (۱۳۹۰)
 به مناسبتِ چاپِ کتابِ هِزاراَفسان کجاست؟ (۱۳۹۱؛ . چاپ شده در: )
 برای واروژ کریم مسیحی (۱۳۹۳)
 برای بزرگداشتِ ناصر تقوایی (۱۳۹۵؛ چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) / 

 دربارهٔ تمرین آخر ناصر تقوایی و سخنرانیِ خودش دربارهٔ تعزیه (۱۳۹۵) / 
 به شادباشِ جایزهٔ اسکارِ بهترین فیلمِ خارجی‌زبانِ فیلمِ فروشنده (۱۳۹۴) اصغر فرهادی (۱۳۹۵؛ فرستاده به واسطهٔ هایده صفی‌یاری)منتشرشده به تاریخِ ۱۳ اسفندِ ۱۳۹۵ با صدای بیضایی. انتشارِ خبر در روزنامه‌های فارسیِ روزهای بعد در تهران، از جمله در روزنامهٔ اعتماد. متن در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی (۱۴۰۲).
 به جشنِ انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برای بزرگداشتِ اصغر رفیعی جم (۱۳۹۷)
 به یادِ مادر، برای جشنِ هشتادسالگیِ خودش در رشت (۱۳۹۷؛ )
 به جشنِ انجمن منتقدان و نویسندگان تئاتر ایران (۱۳۹۸)
 در سوگِ فرامرز اصلانی، برای مراسمِ یادبودش در واشینگتن، دی. سی. (۱۴۰۳؛ )
 به جشنِ بزرگداشتِ ایرج رامین‌فرhttps://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4127393

 گفتگو 
 در برنامه‌های دیگران 
بیضایی در چند فیلمِ مستند و برنامهٔ صوتی حاضر شده و سخن گفته است. از این جمله‌اند:
 گفتاری تصویری دربارهٔ فیلمفارسی از دههٔ ۱۳۵۰ (، متن منقول در کتابِ لعبتک‌ها، ۱۴۰۴)
 فیلمی دربارهٔ کارِ سینماییِ پرویز فنّی‌زاده
 فانوس خیال، کارِ شاهرخ گلستان (نیز به صورتِ نوارِ کاست منتشر شده و همچنین در کتابِ فانوس خیال: سرگذشت سینمای ایران از آغاز تا انقلاب اسلامی به روایت بی‌بی‌سی، ۱۳۷۴)
 تعزیه به روایت دیگر (۱۳۷۹)، کارِ پرویز جاهد (از گفته‌های بیضایی در این فیلم در کتابِ واقعه در قاب (۱۳۹۳) آمده است.)
 احمد شاملو، بزرگ شاعر آزادی، کارِ مسلم منصوری (گفته‌های بیضایی در این فیلم در کتابِ فیلم‌نامهٔ همین فیلم و در جلدِ ۶ از پژوهشگران مُعاصر ایرانِ هوشنگ اتّحاد و در کتابِ ادیسه‌ی بامداد (۱۳۸۱) و نیز در شمارهٔ ۱۶ مجلّهٔ دریچه آمده است.)
 با رها یگانه در وبسایتِ بی‌بی‌سی فارسی: «پای صحبت بهرام بیضایی؛ روز می‌گذرد»، انتشارِ ۱۶ دیِ ۱۳۸۶https://www.bbc.com/persian/arts/story/2008/01/080105_la-ek-beizaee
 ایران: یک انقلاب سینمایی، کارِ نادر تکمیل همایون
 محاکات غزاله علیزاده، کارِ پگاه آهنگرانی / 
 سرد سبز، کارِ ناصر صفّاریان
 اوج موج، کارِ ناصر صفّاریان
 خانه سیاه است: نسخه اصل، کارِ ناصر صفّاریان
 Friendly Persuasion - Iranian Cinema after the Revolution، کارِ جمشید اکرمی (۲۰۰۰ میلادی)
 گفتگویی دربارهٔ اینگمار برگمان به مناسبتِ مرگش ()
 سیر تحوّل سینمای ایران (من و تو)
 فیلمِ مستندی دربارهٔ ناصر تقواییhttps://www.aparat.com/v/k09bdc7
 تعزیه، کارِ فرزاد فره‌وشی (۱۳۸۶–؟)
 بن‌بست، کارِ مصطفی شیری (۱۳۸۷؛ )
 پشت و روی صحنه آبی، کارِ فرزاد تقی‌لر (۱۳۸۹)
 لبه تیغ: میراث بازیگران زن سینمای ایران، کارِ بهمن مقصودلو
 یادگاری از جنس صحنه: ۶۵ سال خاطرات کامران نوزاد، کارِ وحید زمانی و منصور تأیید
 سینمای ایرانی (ایران اینترنشنال)
 سفیدِ ناب
 ماندن با نماندن (۱۴۰۲؛ )
 دوربین شکسته (۱۴۰۲)
 درباره "مهرداد بهار" (۱۴۰۳)، کارِ پیام مستوفی
گاه خودش یا کارش موضوع فیلمی قرار گرفته و او نیز در آن سخن گفته است؛ از جمله:
 ضبطِ ۱۳۷۷ – دو قسمت از مجموعهٔ مستند ریشه‌ها، کارِ احمد نیک‌آذر:  / 
 قلم طلایی! (۱۳۷۶) کارِ رضا درویش
 گفتاری صوتیِ کوتاه دربارهٔ سهراب‌کُشی با بی‌بی‌سیِ فارسی، انتشارِ ۲۹ مهرِ ۱۳۸۸«سهراب‌کشی در گفتگو با بهرام بیضایی»، فرج بال‌افکن، بی‌بی‌سی فارسی، مهرِ ۱۳۸۸
 گفتاری تصویری دربارهٔ باشو، غریبه‌ی کوچک با علاء محسنی از دههٔ ۱۳۹۰ برای «۴۰ سال ۴۰ فیلم» تلویزیونِ فارسیِ بی‌بی‌سی ()
 بهرام بیضایی: موزاییک استعاره‌ها، کارِ بهمن مقصودلو
 مسافران در راه
 پرونده‌ی کوتاه سگ‌کُشی
 گفتگویی با پرویز جاهد دربارهٔ نمایشِ مجلس شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین در تابستانِ ۱۳۸۴:  /  / 
 فیلمِ مستندی از کیومرث مرادی (نمایش در مردادِ ۱۳۸۲ در فرهنگ‌سرای نیاوران)
 نگاهی تندگذر به کارنامه فیلم‌سازی بهرام بیضایی، تدوینِ واروژ کریم مسیحی (نمایش در شبِ بخارای بهرام بیضایی، ۵ دیِ ۱۳۸۵)
 عیّار تنها (۱۳۹۹)، کارِ علاء محسنی
 گفتگویی با الهه خوشنام در بخشِ فارسیِ دویچه ولهhttps://p.dw.com/p/CgRo
 یک تدوینِ کوتاهِ تصویری، نمایش در مراسمِ جایزهٔ میراث فرهنگ
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری دربارهٔ گزارش ارداویراف، منتشرشده به وسیلهٔ تلویزیونِ فارسیِ صدای آمریکا ()
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری دربارهٔ گزارش ارداویراف، منتشرشده به وسیلهٔ تلویزیونِ فارسیِ بی‌بی‌سی ()
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری دربارهٔ طرب‌نامه، منتشرشده به وسیلهٔ تلویزیونِ فارسیِ صدای آمریکا ()
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری دربارهٔ طرب‌نامه، منتشرشده به وسیلهٔ تلویزیونِ فارسیِ بی‌بی‌سی ()
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری دربارهٔ باشو، غریبه‌ی کوچک و چیزهای دیگر برای جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم برلین (۱۳۹۹؛ . )
 یک گفتگوی کوتاهِ تصویری در سوّمین شمارهٔ Martin Scorsese's World Cinema Project، منتشرشده در ۲۰۲۰ میلادیhttps://www.film-foundation.org/wcp-3-set (، )
 گفتگویی با بابک غفوری آذر در پادکستِ صحنه در رادیو فردا (پخشِ ۶ دیِ ۱۴۰۲)گفت‌وگو با بهرام بیضایی در ۸۵ سالگی‌اشگفت‌وگو با بهرام بیضایی در ۸۵ سالگی‌اش؛ «هنوز اینجا با خودمان کابوس‌هایمان را داریم»
 گفتگویی با بابک غفوری آذر در رادیو فردا (پخشِ ۱۳ مهرِ ۱۴۰۳)گفتگوی اختصاصی با بهرام بیضایی: آخوندها با شست‌وشوی مغزی ملت همیشه در قدرت بودند
 گفتگویی با امیر گیتی در صدای آمریکا (پخشِ ۲۱ مهرِ ۱۴۰۳)آن‌چه صادق هدایت نگفت؛ گفت‌وگو با بهرام بیضایی
 گفتگوی ویژه با نیلوفر منصوری در تلویزیونِ ایران اینترنشنال (پخشِ ۲۰ آبانِ ۱۴۰۳)گفتگوی ویژه با بهرام بیضایی
تورج مهرزادیان نیز در دههٔ ۱۳۵۰ پرسش و پاسخ‌هایی با بیضایی ضبط کرده، که منتشر نشده است. چند فیلم مستند منتشرنشده دربارهٔ فیلم‌ها و نمایش‌های بیضایی، از جمله دربارهٔ شاید وقتی دیگر، نیز هست.

 چاپ‌شده 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 مسکوب، ترانه. «گزارش شب بخارای بهرام بیضایی»

سخنرانی
بیضایی، بهرام
رده:آثار بهرام بیضایی