جووانی ماریا آنجوللو

جووانی ماریا آنجوللو  (زادهٔ پیرامون ۱۴۵۱ میلادی در ویچنزا-مرگ ۱۵۲۵ میلادی) نویسنده، بازرگان و سیاح اهل جمهوری ونیز بود. گزارش‌های او دربارهٔ تاریخ ایران در زمان آق‌قویونلوها، حکومت اوزون حسن سال‌های آغازین برآمدن صفویه و تاریخ عثمانی در خلال سلطنت محمد دوم و بایزید دوم ارزشمند می‌باشد. اثر او تاریخ ترکی  نام دارد.

جووانی که از یک خانوادهٔ نجیب‌زاده بود در ۱۴۶۸ میلادی از ونیز خارج شد. در محاصره نگروپونته (جزیره‌ای در یونان کنونی) توسط عثمانی‌ها تحت فرماندهی محمد دوم، بر علیه آن‌ها جنگید و به اسارت و بردگی درآمد. او  سپس به استانبول منتقل شد و با عثمانی‌ها در جنگ‌هایشان در بالکان و ایران و دیگر نقاط آسیا همراه بود. در سال ۸۷۷ هجری قمری/۱۴۷۲ میلادی، او به مصطفی چلبی، دومین پسر سلطان و فرمانده نیروهای عثمانی در جنگ علیه اوزون حسن، که در آن زمان با جمهوری ونیز متحد بود، خدمت کرد. پس از مرگ مصطفی چلبی در ۱۴۷۴، آنجوللو دفتردار سلطان محمد می‌شود و پس از مرگ سلطان محمد هم به خدمت بایزید دوم درمی‌آید. از زندگی او در سال‌های پس از ۱۴۸۳ اطلاع دقیقی در دست نیست. مشخص است که او به زادگاه خود، ویچنزا (Vicenza)، بازگشت، ازدواج کرد و به عنوان یک کارمند دولتی مشغول به کار شد. او احتمالاً دو مأموریت برای جمهوری ونیز در ایران انجام داده (به عنوان مأمور یا بازرگان). یکی در حدود سال ۱۴۸۲ (پس از مرگ سلطان محمد) و دیگری در فاصلهٔ سال‌های ۱۴۹۹ تا ۱۵۱۵.

آنجوللو در سال‌ ۱۵۰۷، در ملطیه هنگام لشکرکشی شاه اسماعیل به قلمرو  علاءالدوله ذوالقدر حضور داشت و در سال ۱۵۱۰  هنگامی که شاه اسماعیل برای بار دوم به شروانشاه لشکرکشی می‌کند به بادکوبه و دربند می‌رود و سپس به تبریز می‌رود و کل زمستان ۱۵۱۰ را در کاشان می‌گذراند.شش سفرنامه، مترجم منوچهر امیری، ص۳۳۷ –۳۴۷. در همین دوران، بازرگان دیگری از ونیز نیز سفر خود به ایران را در سفرنامه‌ای ثبت کرده است. مسیر و زمان سفر او چنان با سفر آنجوللو مشابهت دارد که به نظر می‌رسد این دو با هم هم‌سفر بوده‌اند. این بازرگان در سال ۱۵۰۷ از حلب رهسپار ایران شد و از راه اورفه، دیاربکر، ماردین، بدلیس، خوی و تبریز به این سرزمین رسید. سپس، هم‌زمان با لشکرکشی شاه اسماعیل به قلمرو علاءالدوله ذوالقدر، از مسیر چمیشگزک، ارزنجان و ملطیه به حلب بازگشت.شش سفرنامه، مترجم منوچهر امیری، ص۳۸۰ – ۴۴۵. او بار دیگر در اواخر سال ۱۵۰۹ در تبریز دیده می‌شود، و هنگامی که شاه اسماعیل برای بار دوم به شروانشاه لشکرکشی می‌کند به دربند می‌رود تا مطالبات بازرگانی خود را از شاه درخواست کند، سپس در ماه مه ۱۵۱۰ تبریز را به سمت حلب ترک می‌کند.شش سفرنامه، مترجم منوچهر امیری، ص۴۵۰ – ۴۵۸.

 منابع 

Iranica

رده:اهالی ونیز در سده ۱۴ (میلادی)
رده:اهالی ویچنزا
رده:درگذشتگان دهه ۱۵۲۰ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۱۴۵۰ (میلادی)