بیژن

بیژن پسر گیو از پهلوانان نامدار شاهنامه است. او پسر جوان و ماجراجوی گیو و نوه دختری رستم بود. در شاهنامه بیژن که تنها فرزند گیو و در چشم پدر سخت عزیز است، غالباً از سوی پدر به خاطر خیره‌سری‌ها و جوانی‌کردن مورد ملامت قرار می‌گیرد. از ماجراهای مفصل بیژن می‌توان به داستان بیژن و گرازان و به تبع آن بیژن و منیژه و همچنین نجات گستهم و رساندن او به نزد سپاه کیخسرو اشاره کرد.

 بیژن در شاهنامه 
از دیگر کارهای سترگ او (مندرج در شاهنامه) نبرد با فرود سیاوش، هومان پهلوانان تورانی در نبردی تن‌به‌تن و نیز کشتن رویین در جنگ دوازده رخ است.
درفش بیژن پرستار پیکر بود. او از دوستان بسیار نزدیک گستهم پسر گژدهم پهلوان ایرانی بود و در نبردهای ایرانیان به کین‌خواهی سیاوش در زمان پادشاهی کیخسرو، دست کم گستهم را دو بار از مرگکه یک بار آن حتمی‌است نجات داد.بیژن در پایان جنگ لاون گستهم پسر گژدهم را به خاطر کشته‌شدن اسبش بر اسب خود می‌نشاند و با هم از میدان می‌گریزند. همچنین در پایان جنگ دوازده رخ گستهم مجروح که به تنهایی لهاک و فرشیدورد دو پهلوان تورانی را از پای درآورده بود به اردوگاه سپاه ایران بازمی‌گرداند و به این ترتیب او را از مرگ نجات می‌دهد. بیژن در پایان جنگ دوازده‌رخ:

بیژن در نهایت به همراه پدرش گیو و عمویش رُهام و بسیاری دیگر از پهلوانان، پس از عروج کیخسرو از کوه به آسمان، در راه برگشت در میانهٔ این رشته کوه در توفان برف و کولاک شدید ناپدید شد.

منظومه‌ای نیز به نام بیژن نامه وجود دارد در حدود ۱۴۰۰ تا ۱۹۰۰ بیت از عطایی رازی شاعر برزونامه. بخش بزرگی از آن از داستان بیژن و گرازان و بیژن و منیژه است.

 بیژن در ادبیات فارسی 
شخصیت بیژن در ادبیات فارسی به ویژه با اشاره به داستان بیژن و منیژه و افتادن بیژن در چاه افراسیابی به وفور دیده می‌شود. در زیر نمونه‌هایی ذکر می‌شود:

- شبی چون چاه بیژن تنگ و تاریک   /   چو بیژن در میان چاه او من

ثریا چون منیژه بر سر چاه   /   دو چشم من بدو چون چشم بیژن (منوچهری)

- شب آنجا ببودم به فرمان پیر / چو بیژن به چاه بلا در اسیر (سعدی)

- چو مهر آمد برون از چاه بیژن / شد از نورش جهان را دیده روشن (نظامی گنجوی)

- از برای عز دیدار سیاوخشی و شش   /   همچو بیژن بند کن در چاه خواری جاه را (سنائی)

- زرق آن زن را با بیژن نشنودی   /   که چه آورد به آخر به سر بیژن؟ 

همچو بیژن به سیه چاه درون مانی   /   ای پسر، گر تو به دنیا بنهی گردن 

چون همی بر ره بیژن روی ای نادان   /   پس چه گوئی که نبایست چنان کردن؟ (ناصرخسرو)

 بیژن تاریخی (اشکانی) 
احتمالاً شخصیت بیژن همچون بسیاری دیگر از گودرزیان اصالت اشکانی داشته‌است. بیژن را گاه نام خانوادگی اخلاف گودرز می‌دانند. در پژوهشی شخصیت تاریخی بیژن با اوبوزان هندوپارتی یکی دانسته شده است.کلانی، رضا. ۱۴۰۱. هندوپارتیان و برآمدن ساسانیان، انتشارات طهوری، صص160و161

 تبارنامه 

 پانویس 

 منابع 

 بانوگشسپ نامه به تصحیح مهرانگیز کراچی
 صفا، ذبیح‌الله: حماسه‌سرایی در ایران
 فردوسی، شاهنامه به تصحیح مصطفی جیحونی، انتشارات شاهنامه پژوهی.

 پیوند به بیرون 

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:پهلوانان ایرانی شاهنامه
رده:شخصیت‌های شاهنامه
رده:قهرمان‌های اسطوره‌ای و افسانه‌ای