خنسا

خَنسا ( که عمدتاً شکل کوتاه شده‌اش به کار می‌رود؛ ۵۷۵ – ) شاعر و مرثیه‌سرای برجسته عرب است که از شاعران مخضرم (به معنای فردی که در هر دو دوران جاهلی و اسلامی زیسته باشد) به‌شمار می‌رود. خنسا شناخته‌شده‌ترین شاعر زن در ادبیات عرب به‌شمار می‌رود.Classical Arabic Literature: A Library of Arabic Literature Anthology, trans. by Geert Jan van Gelder (New York: New York University Press, 2013). نام الخنسا به معنی بانوی دارای بینی هم چون آهو می باشد زیرا که از لحاظ ظاهری بینی‌ای همچون آهو داشت. در عصر او وظیفهٔ اصلی شعر زنان، سرودن مرثیه برای کشتگان و رسوم آئینی بود؛ لذا خنسا به سبب سوگواره‌هایش که برای دو برادر کشته‌شده در عصر جاهلیتش به نام‌های معاویه و صخر سروده بود، به احترام و شهرت زیادی دست‌یافت.

 زندگی 
خنسا در خانواده‌ای ثروتمند در نجد زاده شد و رشد یافت. او معاصر  محمد بن عبدالله بود و پس از بعثت نیز به اسلام گروید. در سال ۶۱۲ میلادی برادر او معاویه توسط اعضای قبیله دیگری کشته شد، خنسا اصرار داشت که دیگر برادرش یعنی صخر انتقام معاویه را بگیرد، که صخر نیز این کار را انجام داد اما طی این جریان زخمی شد و حدود یک سال بعد او نیز درگذشت. پس از آن خنسا به سوگواری، اندوه و مرثیه‌سرایی‌هایی مشغول گشت که زمینه‌ساز شهرت وی شدند.
خنسا چهار پسر به نام‌های یزید، معاویه، عمر و عمره داشت که تمامی آن‌ها به اسلام گرویدند و در جریان جنگ قادسیه آنها نیز کشته‌شدند.اشعار او بعدا توسط ابن السکیت ، محقق علمی و ادبی دوران عباسیان جمع‌آوری شد که اکنون کتاب شعری از وی با ۱۰۰۰ بیت شعر موجود است.

 شعر و اهمیت آن در تاریخ ادبیات عرب 
اشعار خنساء کوتاه و با حس قوی و سنتی ناامیدی در فقدان جبران‌ناپذیر زندگی مشخص می‌شوند. جدا از استعداد شاعری او، اهمیت او در ارتقای سنت اولیه مرثیه‌نویسی عربی به سطح شعر قَریض به جای سُجّع یا رَجَز است. سبک و بیان او که برتری او را در این ژانر تضمین می‌کرد، در شعر رِثاء متأخر کلیشه‌ای شد. جایگاه خنساء به عنوان یک شاعر برجسته و چهره‌ای زن در تاریخ ادبیات عرب بی‌نظیر است. مرثیه‌های خنساء بعدها توسط ابن سکیت (802-858 میلادی)، محقق ادبی اوایل دوران عباسی، جمع‌آوری شد. نزدیک به هزار بیت از اشعار او باقی مانده است.

 جستارهای وابسته 
 زن در اسلام

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 "A Great Arab Poetess of Elegy", an essay about Al-Khansa
 Other Women's Voices collection, contains links, secondary sources, and excerpts
 Project Continua: Biography of al-Khansa

رده:درگذشتگان ۶۴۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان سده ۷ (میلادی)
رده:زادگان ۵۷۵ (میلادی)
رده:زنان عرب
رده:شاعران دوره نخستین اسلامی
رده:شاعران زن عرب‌زبان
رده:شاعران زن قرون وسطی
رده:شاعران عربستان پیش از اسلام
رده:شاعران مخضرم
رده:شاعران مسلمان
رده:شخصیت‌های هزار و یک شب
رده:صحابیات
رده:نوکیشان مسلمان
رده:نویسندگان زن سده ۶ (میلادی)
رده:نویسندگان زن سده ۷ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۶ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۷ (میلادی)
رده:نویسندگان عربی سده ۶ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۶ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۷ (میلادی)
رده:شاعران عربی سده ۶ (میلادی)
رده:شاعران عربی سده ۷ (میلادی)