تصریف فعل

در زبان‌شناسی، تصریف فعل، یا صرف فعل دستوری  ایجاد مشتقات یک فعل از بن آن از طریق تصریف (تغییر شکل بر اساس قواعد دستور زبان) است. صرف فعل ممکن است بر اساس شخص، شمار، جنس، زمان، نمود، وجه، جهت فعل، و/یا دیگر قواعد دستوری نظیر وجه پرسشی، گذرایی، گواه‌نمایی، انضمام و رابط شماری در برخی زبان‌ها، مانند فارسی، فرانسه‌ای، انگلیسی، آلمانی و… باشد.

 نمونه‌ها 
زبان‌های هندواروپایی معمولاً فعل‌ها را برای چندین دسته زبان‌دستوری در پارادیش‌های پیچیده درمی‌چفتند، اگرچه برخی، مانند انگلیسی، همیوغش را تا گستره بزرگی ساده کرده‌اند.

در زیر همیوغش فعل بودن در زمان کنونی (کرپایه، اگر باشد، و در وجه‌های گزارشی) است، در انگلیسی، آلمانی، ییدی، هلندی، آفریکانس، ایسلندی، فارویی، سویدی، نروژی، لاتوی، بلغاری، سربو-کرواتی، لهی، اسلوونیایی، مغدونی، اوردو یا هندی، پارسی، لاتین، فرانسی، ایتالی، اسپانی، پرتغالی، روسی، آلبانیایی، ارمنی، ایری، اوکراینی، یونانی آتیک باستان و یونانی نوین. این معمولاً بی‌سامان‌ترین فعل است.

همانندی‌هایی در دیسه‌های همپاسخ فعل ممکن است پنداشته شود.

برخی همیوغش‌ها ممکن است ناکاربرد باشند، مانند thou-دیس (دوم‌شخص مفرد) انگلیسی یا معنی‌های بردایشی (اضافی) داشته باشند، مانند you-دیس (دوم‌شخص جمع)، که می‌توانند همچنین برای دوم‌شخص تکین بایستند یا ناشخصی باشند.

+ "بودن" در چندین زبان هندواروپایی شاخه زبان کرپایهٔ کنونی گزارشی کنونی شخص‌های تکین (مفرد) شخص‌های بیشال (جمع) ۱اُم ۲اُم ۳اُم ۱اُم ۲اُم ۳اُم Germanic Englishbe am areart1be'st1 isare10 are Germansein bin bist ist sind seid sind Yiddishtransliteratedזייןzein ביןbin ביסטbist איזiz זענעןzenen זענטzent זענעןzenen Dutchzijn ben bentzijt2 is zijn Afrikaanswees is Icelandicvera er ert er erum eruð eru Faroesevera eri ert er eru Norwegianvære3vera, vere4 er Danishvære er Swedishvara är Romance Latin essesum es est sumus estis sunt Italianessere sono sei è siamo siete sono Frenchêtre suis es est sommes êtes sont Catalanésser sóc ets és som sou són Spanishser soy eres es somos sois son Galicianser son es é somos sodes son Portugueseser sou és é somos sois são Friulianjessi soi sês è sin sês son Neapolitanèssere songo, so sî è simmo site songo, so Romanian a fi sunt ești este suntem sunteți sunt Celtic Irish bheithbímbíonn bímidbíonn Welsh (standard form)bod rydw rwyt mae rydych rydyn maen Greek Ancient5transliteratedeînaieimíeîestíesménestéeisí Moderntransliterated όντας6óntas είμαιeímai είσαιeísai είναιeínai είμαστεeímaste είσ(ασ)τεeís(as)te είναιeínai Albanianme qenë jam je është jemi jeni janë Armenian Westerntransliteratedĕllalemesēenk‘ēk‘en Easterntransliteratedlinelemesēenk‘ek‘en Slavic Czechbýt jsem jsi je jsme jste jsou Slovakbyť som si je sme ste sú Polishbyć jestem jesteś jest jesteśmy jesteście są Russiantransliteratedбытьbyt есмь10
yesm|еси
'yesi'|естьyest'''
|есмыyesmy|естеyeste|сутьsut
|-
! style="text-align:left" | Ukrainiantransliterated
|бутиbuty| colspan="6" style="text-align:center" | єye|-
! style="text-align:left" | Serbo-Croatian strong
| biti
| jesam
| jesi
| jest(e)
| jesmo
| jeste
| jesu
|-
! style="text-align:left" | Serbo-Croatian clitic
|none| sam
| si
| je
| smo
| ste
| su
|-
! style="text-align:left" | Slovenian
| biti
| sem
| si
| je
| smo
| ste
| so
|-
! style="text-align:left" | Bulgariantransliterated
|none| съмsăm| сиsi| еe| смеsme| стеste| саsă|-
! style="text-align:left" | Macedoniantransliterated
|none|сумsum| сиsi| еe| смеsme| стеste| сеse|-
| colspan="10" style="height:3px" |
|-
! rowspan="2" style="text-align:left" | Baltic
! style="text-align:left" | Latvian
|būt
| esmu
| esi
| ir
| esam
| esat
| ir
|-
! style="text-align:left" | Lithuanian
|būti
| esu
| esi
| yra
| esame
| esate
| yra
|-
| colspan="10" style="height:3px" |
|-
|-
! rowspan="7" style="text-align:left" | Indo-Iranian
! style="text-align:left" | Persiantransliterated
|budan|æm|ei|æst (æ)9
|eem|eed (spoken: een)|and (spoken: an)|-
! style="text-align:left" | Sanskrittransliterated
|अस्ति| अस्मिasmi| असिasi| अस्तिasti| स्मःsmah| स्थstha| सन्तिsanti|-
! style="text-align:left" | HindustaniDevanagari ScriptPerso-Arabic Scripttransliterated
|होनाهونا| हूँهوںhūm̥| colspan="2" | हैهیhɜ| हैंهیںhɜm̥| होهوho| हैंهیںhɜm̥|-
! style="text-align:left" | Marathitransliterated
|असणे| आहेāhe| आहेसāhes| आहेāhe| आहोतāhot| आहातāhāt| आहेतāhet|-
! style="text-align:left" | Gujaratitransliterated
|હોવું| છુંchhũ| colspan="2" style="text-align:center" | છેchhe| છીએchhīe| છોchho| છેchhe|-
! style="text-align:left" | Bengalitransliterated
|হওয়া| হইhoi| হও11hôo| হয়11hôy| হইhoi| হও11hôo| হয়11hôy|-
! style="text-align:left" | Assamesetransliterated
|হোৱা| হওঁhoü̃| হোৱাhüa| হয়hoy| হওঁhoü̃| হোৱাhüa| হয়hoy''
1 Archaic, poetical; used only with the pronoun 'thou'.
2 In Flemish dialects.
3 In the bokmål written standard.
4 In the nynorsk written standard. vera and vere are both alternate forms.
5 Attic.
6 'eínai' is only used as a noun ("being, existence").
7 Ptc: qenë.
8 In the Tosk and Geg dialects, respectively.
9 Existential: هست (hæst) has another meaning. Usage of (æ) is considered to be colloquial, now. See, Indo-European copula
10 With the Singular they 3rd person pronoun.
11 Bengali verbs are further conjugated according to formality. There are three verb forms for 2nd person pronouns: হও (hôo, familiar), হোস (hoś, very familiar) and হন (hôn, polite). Also two forms for 3rd person pronouns: হয় (hôy, familiar) and হন (hôn, polite). Plural verb forms are exact same as singular.

 منابع 



رده:اصطلاحات زبان‌شناسی
رده:شمار (دستور زبان)
رده:صرف فعل دستوری