اداره دوم ستاد بزرگ‌ارتشتاران

ادارهٔ دوم ستاد بزرگ‌ارتشتاران، یک ادارهٔ جاسوسی، اطلاعاتی و ضداطلاعاتی در دوران حکومت پهلوی بود. در آغاز، این سازمان «رکن دوم ارکان حرب کل قشون» و بعدها «رکن دوم ستاد ارتش» نامیده می‌شد. این ادارهٔ اطلاعاتی در دورهٔ رضا شاه پهلوی توسط افسران نخبه‌ای که پیش از جنگ جهانی دوم در فرانسه آموزش می‌دیدند، ایجاد شد. این سازمان بعدها خدماتی نیز از سوی سرویس‌های مخفی بریتانیا دریافت می‌کرد.

اساس کار ادارهٔ دوم ستاد بزرگ‌ارتشتاران، کسب اطلاعات نظامی از خارج کشور بود. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، در رکن ۲ ارتش تغییراتی روی داد و بار دیگر وظیفه اطلاعات و امنیت داخلی نیز برعهده آن نهاده شد تا با همکاری فرمانداری نظامی، مخالفان سیاسی حکومت را تحت تعقیب قرار دهد.

این اداره، امروزه «معاونت اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران» نامیده می‌شود.

 فهرست رئیسان 
رکن دوم ارکان حرب کل قشون  رئیس درجه نظامی آغاز تصدی پایان تصدیمنبع ۱ عبدالرضا افخم ابراهیمی تیمسار اسفند ۱۳۱۰ نامشخصرکن دوم ستاد ارتش شاهنشاهی ایرانر.رئیسدرجه نظامیآغاز تصدیپایان تصدیمنبع۱محسن دیباتیمسار۱۳۱۳نامشخص۲عباسقلی اسفندیاریتیمسارنامشخصنامشخص۳علی ریاضیتیمسارپیرامون ۱۳۲۰نامشخص۴حسن ارفعتیمسار۱۳۲۱نامشخص۵حبیب‌الله دیهیمیتیمسارنامشخصنامشخص۶حسن اخویسرهنگنامشخص۱۳۲۴۷ثقفیسرهنگ۱۳۲۴شهریور ۱۳۲۵۸بیژن گیلانشاهسرهنگشهریور ۱۳۲۵نامشخص۹علی‌اشرف مطهریتیمسارمرداد ۱۳۲۹نامشخص۱۰حسین سیاسیتیمسارنامشخص۱۳۳۲۱۱حسن پاکروانتیمسار۱۳۳۲۱۳۳۳۱۲مصطفی امجدیتیمسارنامشخصنامشخص۱۳سید محمدولی قرنیسرلشکر۱۳۳۳۱۳۳۵اداره دوم ستاد بزرگ ارتشتارانر.رئیسدرجه نظامیآغاز تصدیپایان تصدیمنبع۱حاج‌علی کیاسپهبد۱۳۳۵اسفند ۱۳۳۹۲عزیزالله کمالسپهبد۲۶ اسفند ۱۳۳۹نامشخص۳عزیزالله پالیزبانسپهبدنامشخصنامشخص۴ناصر مقدمسپهبد۳۰ فروردین ۱۳۵۲خرداد ۱۳۵۷۵ناصرقلی برومند جزیسپهبدخرداد ۱۳۵۷پاییز ۱۳۵۷۶پرویز امینی افشارسرلشکرپاییز ۱۳۵۷بهمن ۱۳۵۷اداره دوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایرانر.رئیسدرجه نظامیآغاز تصدیپایان تصدیمنبع۱هدایت‌الله حاتمیسرهنگ۵ اسفند ۱۳۵۷تیر ۱۳۵۹۲محمدمهدی کتیبهسرهنگتیر ۱۳۵۹۱۳۶۵۳شاهوردیانسرهنگنامشخصنامشخص۴................۵محمدحسن نامیسرتیپنامشخصنامشخصمعاونت اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایرانر.معاوندرجه نظامیآغاز تصدیپایان تصدیمنبع۱امیر حاتمیسرتیپ۱۳۷۷۱۳۸۴۲................۳عباسعلی منصوری آرانیسرتیپ دومنامشخصنامشخص۴سید حمیدرضا طباطباییسرتیپنامشخصنامشخص۵عباس جعفری‌نیاسرتیپنامشخصنامشخص
 رئیس رکن دوم ارکان حرب کل قشون 
 سرتیپ عبدالرضا افخم ابراهیمی (اسفند ۱۳۱۰–؟)

 رئیس رکن دوم ستاد ارتش شاهنشاهی ایران 
 سرتیپ محسن دیبا (۱۳۱۳–؟)
 سرتیپ عباسقلی اسفندیاری
 سرتیپ علی ریاضی (پیرامون ۱۳۲۰)
 سرتیپ حسن ارفع (۱۳۲۱)
 سرتیپ حبیب‌الله دیهیمی
 سرهنگ حسن اخوی (؟–۱۳۲۴)
 سرهنگ ثقفی (۱۳۲۴–شهریور ۱۳۲۵)
 سرهنگ بیژن گیلانشاه (شهریور ۱۳۲۵–؟)
 سرتیپ علی‌اشرف مطهری (مرداد ۱۳۲۹–؟)
 سرتیپ حسین سیاسی (؟–۱۳۳۲)
 سرتیپ حسن پاکروان (۱۳۳۲–۱۳۳۳)
 سرتیپ مصطفی امجدی
 سرلشکر سید محمدولی قرنی (۱۳۳۳–۱۳۳۵)

 رئیس اداره دوم ستاد بزرگ‌ارتشتاران 
 سپهبد حاج‌علی کیا (۱۳۳۵–اسفند ۱۳۳۹)
 سپهبد عزیزالله کمال (۲۶ اسفند ۱۳۳۹–؟)
 سپهبد عزیزالله پالیزبان
 سپهبد ناصر مقدم (۳۰ فروردین ۱۳۵۲–خرداد ۱۳۵۷)
 سپهبد ناصرقلی برومند جزی (خرداد ۱۳۵۷–پاییز ۱۳۵۷)
 سرلشکر پرویز امینی افشار (پاییز ۱۳۵۷–بهمن ۱۳۵۷)

 رئیس اداره دوم ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران 
 سرهنگ هدایت‌الله حاتمی (۵ اسفند ۱۳۵۷–تیر ۱۳۵۹)
 سرهنگ محمدمهدی کتیبه (تیر ۱۳۵۹–۱۳۶۵)
 سرهنگ شاهوردیان

 سرتیپ دوم محمدحسن نامی
 سرتیپ دوم اکبر دیانت‌فر (۱۳۷۱–۱۳۷۷)

 معاون اطلاعات ارتش جمهوری اسلامی ایران 
 سرتیپ امیر حاتمی (۱۳۷۷–۱۳۸۴)

 سرتیپ دوم عباسعلی منصوری آرانی
 سرتیپ سید حمیدرضا طباطبایی
 سرتیپ عباس جعفری‌نیا

 جستارهای وابسته 
 سازمان کوک
 شبکه اطلاعاتی بی‌سیم

 منابع 



رده:ارتش شاهنشاهی ایران
رده:انحلال‌های ۱۹۷۹ (میلادی) در ایران
رده:ایران در دهه ۱۳۳۰
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۶ (میلادی) در ایران
رده:دودمان پهلوی
رده:سازمان‌های اطلاعاتی ایران
رده:سازمان‌های اطلاعاتی منحل‌شده
رده:سازمان‌های اطلاعاتی نظامی
رده:سازمان‌های حکومتی ایران در دوران پهلوی
رده:سازمان‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران