کشتی در ارمنستان

کشتی ( əmbšamart) ریشه‌های تاریخی عمیق در ارمنستان دارد. ورزش کشتی از زمان‌های قدیم در سرزمین کوهستانی ارمنستان وجود داشته‌است. ارمنیان ورزش نوع خودشان را «کُخ» نامیده می‌شود. در سال ۲۸۱ میلادی تیرداد سوم ارمنستان در در رشته کشتی برنده بازی‌های المپیک باستان شد.

 تاریخچه 
در سال ۲۸۱ میلادی در ۲۶۵مین المپیاد، تیرداد سوم پادشاه ارمنستان (۲۸۶–۳۴۲ میلادی) قهرمان بازی‌های المپیک در رشته کشتی شد. وی در سال ۳۰۱ میلادی مسیحیت را به عنوان مذهب رسمی ارمنستان پذیرفت و ارمنستان را نخستین کشور مسیحی ساخت.

بندانگشتی|175px|تمبر یادبود ۱۹۶۳ میلادی شوروی کشتی کُخ سنتی ارمنستان نقش بسته

 تاریخچه باستان 
کُخ () کشتی ملی ارمنستان است.

 دوره شوروی 
سارگیس واردانیان دو بار در سال‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۴۴ قهرمان شوروی در رشته کشتی فرنگی شد. در سال‌های بعد فرنگی‌کاران ارمنی نقش بسزایی در کشتی شوروی داشتند. سرشناس‌ترین آن‌ها عبارتنداز: آرتم تریان (نخستین مدال‌آور کشتی بازی‌های المپیک)، سورن نالباندیان (قهرمان بازی‌های المپیک ۱۹۷۶)، ساناسار هوهانیسیان (قهرمان بازی‌های المپیک ۱۹۸۰)، نورایر موشغیان (قهرمان جهان ۱۹۵۸)، بنور پاشایان (قهرمان جهان ۱۹۸۲, ۱۹۸۳)، لوون جولفالاکیان (قهرمان جهان ۱۹۸۶) و مناتساکان ایسکانداریان (قهرمان جهان ۱۹۹۰, ۱۹۹۱, ۱۹۹۴)

 ارمنستان مستقل 
فدراسیون کشتی آزاد ارمنستان و فدراسیون کشتی فرنگی ارمنستان در سال ۱۹۹۲ تأسیس شد و در سال ۱۹۹۶ با ادغام آن‌ها فدراسیون کشتی ارمنستان شکل گرفت.

به گفته «رازمیک استپانیان» دبیر کمیته المپیک ارمنستان از سال ۲۰۰۹ میلادی، ۲۵ مدرسه کشتی در استان ارمنستان، ۳۰۴ مربی و ۷۴۵۴ ورزشکار در رشته کشتی فعالند

 آمارها 
بندانگشتی|300px|آرمن نازاریان نخستین قهرمان بازی‌های المپیک ارمنستان است

 بازی‌های المپیک 

۸ مدال از ۱۵ مدال المپیک ارمنستان از کشتی است.
 بازی‌ها ورزشکار سیک و وزن Position   ۱۹۹۶ آتلانتا  کشتی فرنگی 52 ک‌گ    ۱۹۹۶ آتلانتا  Freestyle 48 ک‌گ    ۲۰۰۸ پکن  کشتی فرنگی 55 ک‌گ    ۲۰۰۸ پکن  کشتی فرنگی 120 ک‌گ    ۲۰۱۲ لندن  کشتی در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲ – ۷۴ کیلوگرم فرنگی مردان    ۲۰۱۲ لندن  ۹۶ ک‌گ مردان    ۲۰۱۶ ریو دو ژانیرو  ۶۶ ک‌گ مردان    ۲۰۱۶ ریو دو ژانیرو  ۹۸ ک‌گ مردان  

 قهرمانی جهان 

 کشتی فرنگی 
 سال ورزشکار وزن Position   ۱۹۹۳ استکهلم  ۵۲ ک‌گ    ۱۹۹۳ استکهلم  ۵۷ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۱۹۹۵  ۵۲ ک‌گ    ۱۹۹۵ پراگ  ۶۲ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۱۹۹۷  ۵۴ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۱  ۵۸ ک‌گ    ۲۰۰۱ پاتراس  ۶۳ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۷  ۱۲۰ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۹  ۵۵ ک‌گ    ۲۰۱۰ مسکو  ۵۵ ک‌گ    2010 مسکو  ۷۴ ک‌گ    2010 مسکو  ۱۲۰ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۱  ۷۴ ک‌گ    ۲۰۱۳ بوداپست  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳ – ۵۵ کیلوگرم فرنگی مردان    ۲۰۱۳ بوداپست  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳ – ۷۴ کیلوگرم فرنگی مردان    ۲۰۱۳ بوداپست  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳ – ۹۶ کیلوگرم فرنگی مردان    ۲۰۱۴ تاشکند  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۴ – ۷۵ کیلوگرم فرنگی مردان    ۲۰۱۴ تاشکند  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۴ – ۹۸ کیلوگرم فرنگی مردان    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۵  ۹۸ ک‌گ مردان 

 کشتی آزاد 
 سال ورزشکار وزن Position   مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۱۹۹۵  ۴۸ ک‌گ    ۱۹۹۵ آتلانتا  ۶۸ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۱۹۹۷  ۶۹ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۱۹۹۸  ۶۹ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۲  ۶۰ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۵  ۶۰ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۰۶  ۱۲۰ ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳  مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳ – ۶۶ کیلوگرم آزاد مردان  

 قهرمانی اروپا 

 کشتی فرنگی 
 سال ورزشکار وزن Position   ۱۹۹۴ آتن آرمن نازاریان ۵۲ ک‌گ    ۱۹۹۴ آتن آغاسی مانوکیان ۶۲ ک‌گ    ۱۹۹۵ بزانسون آرمن نازاریان ۵۲ ک‌گ    ۱۹۹۵ بزانسون آغاسی مانوکیان ۵۷ ک‌گ    ۱۹۹۶ بوداپست آرمن نازاریان ۵۲ ک‌گ    ۱۹۹۶ بوداپست مخیتار مانوکیان ۶۲ ک‌گ    ۱۹۹۷ کوولا کارن مناتساکانیان ۵۸ ک‌گ    ۱۹۹۹ صوفیه کارن مناتساکانیان ۵۸ ک‌گ    ۲۰۰۰ مسکو موسس کاراپتیان ۶۹ ک‌گ    ۲۰۰۱ استانبول موسس کاراپتیان ۶۹ ک‌گ    ۲۰۰۳ بلگراد رومن آمویان ۵۵ ک‌گ    2003 بلگراد لوون گغامیان ۸۴ ک‌گ    ۲۰۰۴ هاپاراندا واهان جوهاریان ۶۰ ک‌گ    ۲۰۰۵ وارنا رومن آمویان ۵۵ ک‌گ    ۲۰۰۵ وارنا موسس کاراپتیان ۷۴ ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو رومن آمویان ۵۵ ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو کارن مناتساکانیان ۶۰ ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو دنیس فوروف ۸۴ ک‌گ    ۲۰۰۸ تامپره رومن آمویان ۵۵ ک‌گ    ۲۰۰۸ تامپره یوری پاتریکیان ۱۲۰ ک‌گ    ۲۰۰۹ ویلنیوس آرسن جولفالاکیان ۷۴ ک‌گ    ۲۰۰۹ ویلنیوس یوری پاتریکیان ۱۲۰ ک‌گ    ۲۰۱۱ دورتموند رومن آمویان ۵۵ ک‌گ    ۲۰۱۱ دورتموند آرتور شاهینیان ۸۴ ک‌گ    ۲۰۱۱ دورتموند آرتور الکسانیان ۹۶ ک‌گ    ۲۰۱۱ دورتموند یوری پاتریکیان ۹۶ ک‌گ    ۲۰۱۲ بلگراد آرسن جولفالاکیان ۷۴ ک‌گ    ۲۰۱۲ بلگراد آرتور الکسانیان ۹۶ ک‌گ    ۲۰۱۲ بلگراد یوری پاتریکیان ۱۲۰ ک‌گ    ۲۰۱۳ تفلیس آرتور الکسانیان ۹۶ ک‌گ    ۲۰۱۳ تفلیس واچیک یغیازاریان ۱۲۰ ک‌گ    ۲۰۱۳ تفلیس آرتور شاهینیان ۸۴ ک‌گ    ۲۰۱۴ وانتا آرسن جولفالاکیان ۷۵ ک‌گ   ۲۰۱۴ وانتا آرتور الکسانیان ۹۸ ک‌گ   ۲۰۱۶ ریگا وارشام بورانیان ۷۱ ک‌گ   ۲۰۱۶ ریگا رومن آمویان ۵۹ ک‌گ   ۲۰۱۶ ریگا کاراپت چالیان ۷۵ ک‌گ   ۲۰۱۶ ریگا آرتور الکسانیان ۹۸ ک‌گ 

 کشتی آزاد 
 سال ورزشکار وزن Position   ۱۹۹۳ استانبول آرائیک گوورگیان 68 ک‌گ    ۱۹۹۴ رم آرمن مکرتچیان 48 ک‌گ    ۱۹۹۴ رم آنوشاوان ساهاکیان 57 ک‌گ    ۱۹۹۴ رم آرائیک باغدادیان 62 ک‌گ    ۱۹۹۴ رم آرائیک گوورگیان 68 ک‌گ    ۱۹۹۵ فرایبورگ آرائیک گوورگیان 68 ک‌گ    ۱۹۹۶ بوداپست آرمن مکرتچیان 48 ک‌گ    ۱۹۹۶ بوداپست آرائیک گوورگیان 68 ک‌گ    ۱۹۹۷ ورشو آرائیک گوورگیان 69 ک‌گ    ۱۹۹۸ براتیسلاوا آرائیک گوورگیان 76 ک‌گ    ۲۰۰۱ بوداپست آرمن مکرتچیان 54 ک‌گ    ۲۰۰۳ ریگا محمد آقایف 84 ک‌گ    ۲۰۰۴ آنکارا مارتین بربریان 55 ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو روسلان کوکائف 74 ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو وادیم لالیف 84 ک‌گ    ۲۰۰۶ مسکو شامیل گیتینوف 96 ک‌گ    ۲۰۰۷ صوفیه شامیل گیتینوف 96 ک‌گ    ۲۰۰۹ ویلنیوس ژیرایر هوهانیسیان 66 ک‌گ    ۲۰۰۹ ویلنیوس ادگار ینوکیان 96 ک‌گ    ۲۰۰۹ ویلنیوس روسلان باسیف 120 ک‌گ    ۲۰۱۱ دورتموند موسی مرتضی‌علیف 74 ک‌گ    مسابقات قهرمانی کشتی اروپا ۲۰۱۲ داویت صافاریان 66 ک‌گ    ۲۰۱۳ تفلیس داویت صافاریان ۶۶ ک‌گ    ۲۰۱۳ تفلیس موسی مرتضی‌علیف ۸۴ ک‌گ    ۲۰۱۴ وانتا Garik Barseghyan 57 ک‌گ   ۲۰۱۴ وانتا گریگور گریگوریان 70 ک‌گ   ۲۰۱۴ وانتا موسی مرتضی‌علیف 86 ک‌گ 

 قهرمانی اروپا (زنان) 
 سال ورزشکار سبک و وزن Position   ۲۰۰۶ مسکو کارینه شادویان Freestyle 72 ک‌گ  

 جام جهانی 

 سال Position سبک ورزشکار عضو   2009 کلرمون-فران  کشتی فرنگی   ۲۰۱۰ ایروان  کشتی آزاد ۵۵ ک‌گ: رومن آمویان  & هاروتیون هوهانیسیان۶۰ ک‌گ: آرشاک هاروتیونیان & واهان جوهاریان۶۶ ک‌گ: آرام آدیکیان  & هوهانس وارترسیان۷۴ ک‌گ: وارشام بورانیان & آرسن جولفالاکیان ۸۴ ک‌گ: دنیس فوروف & تیگران ساهاکیان۹۶ ک‌گ: آرمان گغامیان  & سارگیس تونویان۱۲۰ ک‌گ: یوری پاتریکیان  & واچیک یغیازاریان 

در زیر فهرست مدال‌داران اهل ارمنستان در رقابت‌های کشتی آورده شده‌است:

 قهرمانی اروپا 
 سال  مدال  کشتی‌گیر  رشته  مکان  وزن ۲۰۰۶    روسلان کوکائف  کشتی آزاد  مسکو  ۷۴ ک‌گ ۱۹۹۴    آنوشاوان ساهاکیان  کشتی آزاد  رم  ۵۷ ک‌گ ۲۰۱۱    موسی مرتضی‌علیف  کشتی آزاد  دورتموند  ۷۴ ک‌گ ۲۰۱۳    موسی مرتضی‌علیف  کشتی آزاد  تفلیس  ۸۴ ک‌گ ۲۰۱۴    موسی مرتضی‌علیف  کشتی آزاد  وانتا  ۸۶ ک‌گ ۲۰۰۴    مارتین بربریان  کشتی آزاد  آنکارا  ۵۵ ک‌گ ۱۹۸۲    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  وارنا  ۸۲ ک‌گ ۱۹۸۷    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  ولیکو ترنوو  ۸۲ ک‌گ ۲۰۰۹    ادگار ینوکیان  کشتی آزاد  ویلنیوس  ۹۶ ک‌گ ۲۰۱۳    واچیک یغیازاریان  کشتی فرنگی  تفلیس  ۱۲۰ ک‌گ ۲۰۰۹    روسلان باسیف  کشتی آزاد  ویلنیوس  ۱۲۰ ک‌گ ۲۰۰۰    موسس کاراپتیان  کشتی فرنگی  مسکو  ۶۹ ک‌گ ۲۰۰۱    موسس کاراپتیان  کشتی فرنگی  استانبول  ۶۹ ک‌گ ۲۰۰۵    موسس کاراپتیان  کشتی فرنگی  وارنا  ۷۴ ک‌گ ۲۰۱۱    آرتور شاهینیان  کشتی فرنگی  دورتموند  ۸۴ ک‌گ ۲۰۱۳    آرتور شاهینیان  کشتی فرنگی  تفلیس  ۸۴ ک‌گ ۲۰۰۶    کارینه شادویان  کشتی آزاد  مسکو  ۷۲ ک‌گ ۲۰۰۳    لوون گغامیان  کشتی فرنگی  بلگراد  ۸۴ ک‌گ ۲۰۰۶    شامیل گیتینوف  کشتی آزاد  مسکو  ۹۶ ک‌گ ۲۰۰۷    شامیل گیتینوف  کشتی آزاد  صوفیه  ۹۶ ک‌گ ۲۰۱۴    گریگور گریگوریان  کشتی آزاد  وانتا  ۷۰ ک‌گ ۱۹۹۷    کارن مناتساکانیان  کشتی فرنگی  کوولا  ۵۸ ک‌گ ۱۹۹۹    کارن مناتساکانیان  کشتی فرنگی  صوفیه  ۵۸ ک‌گ ۲۰۰۶    کارن مناتساکانیان  کشتی فرنگی  مسکو  ۵۸ ک‌گ ۲۰۰۹    ژیرایر هوهانیسیان  کشتی آزاد  ویلنیوس  ۶۶ ک‌گ ۱۹۹۴    آرائیک باغدادیان  کشتی آزاد  رم  ۶۲ ک‌گ ۲۰۰۳    محمد آقایف  کشتی آزاد  ریگا  ۸۴ ک‌گ ۱۹۹۴    آغاسی مانوکیان  کشتی فرنگی  آتن  ۶۲ ک‌گ ۱۹۹۵    آغاسی مانوکیان  کشتی فرنگی  بزانسون  ۵۷ ک‌گ ۱۹۸۹    گنل مجلومیان  کشتی آزاد  آنکارا  ۴۸ ک‌گ

 قهرمانی جهان 
 سال  مدال  کشتی‌گر  رشته  مکان  وزن 1986    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  بوداپست  ۸۲ ک‌گ 1987    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  کلرمون-فران  ۸۲ ک‌گ 1989    گنل مجلومیان  کشتی آزاد  مارتینی  ۴۸ ک‌گ 1993    آغاسی مانوکیان  کشتی فرنگی  استکهلم  ۵۷ ک‌گ 1993    آرمن نازاریان  کشتی فرنگی  استکهلم  ۵۲ ک‌گ 1995    آرمن مکرتچیان  کشتی آزاد  آتلانتا  ۴۸ ک‌گ 1995    آرائیک گوورگیان  کشتی آزاد  آتلانتا  ۶۸ ک‌گ 1995    آرمن نازاریان  کشتی فرنگی  پراگ  ۵۲ ک‌گ 1995    مخیتار مانوکیان  کشتی فرنگی  پراگ  ۶۲ ک‌گ 1997    آرائیک گوورگیان  کشتی آزاد  کراسنویارسک  ۶۹ ک‌گ 1997    :واهان جوهاریان  کشتی فرنگی  کراسنویارسک ۵۴ ک‌گ 1998    آرائیک گوورگیان  کشتی آزاد  تهران  ۶۹ ک‌گ 2001    کارن مناتساکانیان  کشتی فرنگی  پاتراس  ۵۸ ک‌گ 2001    :واقیناک گالستیان  کشتی فرنگی  پاتراس  ۶۳ ک‌گ 2002    آرام مارگاریان  کشتی آزاد  تهران  ۶۰ ک‌گ 2005    مارتین بربریان  کشتی آزاد  بوداپست  ۶۰ ک‌گ 2006    روسلان باسیف  کشتی آزاد  گوانگ‌ژ  ۱۲۰ ک‌گ 2007    یوری پاتریکیان  کشتی فرنگی  باکو  ۱۲۰ ک‌گ 2009    رومن آمویان  کشتی فرنگی  هرنینگ  ۵۵ ک‌گ ۲۰۱۰    رومن آمویان  کشتی فرنگی  مسکو  ۵۵ ک‌گ ۲۰۱۰    آرسن جولفالاکیان  کشتی فرنگی  مسکو  ۷۴ ک‌گ ۲۰۱۰    یوری پاتریکیف  کشتی فرنگی  مسکو  ۱۲۰ ک‌گ ۲۰۱۱    آرسن جولفالاکیان  کشتی فرنگی   ۷۴ ک‌گ ۲۰۰۱    آرسن جولفالاکیان  کشتی فرنگی   ۷۴ ک‌گ ۲۰۱۳    دیوید صفریان  کشتی آزاد  بوداپست  ۶۶ ک‌گ ۲۰۱۳    رومن آمویان  کشتی فرنگی  بوداپست  ۵۵ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳    آرسن جولفالاکیان  کشتی فرنگی  بوداپست  ۷۴ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۳    آرتور الکسانیان  کشتی فرنگی  بوداپست  ۹۶ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۴    آرسن جولفالاکیان  کشتی فرنگی  تاشکند  ۷۵ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۴    آرتور الکسانیان  کشتی فرنگی  تاشکند  ۹۸ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۵    آرتور الکسانیان  کشتی فرنگی  لاس وگاس  ۹۸ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۷    ماکسیم مانوکیان  کشتی فرنگی  پاریس  ۸۰ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۷    آرتور الکسانیان  کشتی فرنگی  پاریس  ۹۸ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان 2017    گئورگی کتویف  کشتی آزاد  پاریس  ۹۷ ک‌گ مسابقات قهرمانی کشتی جهان 2017    لوان بریانیدزه  کشتی آزاد  پاریس  ۱۲۵ ک‌گ

 جام جهانی 
 سال  مدال  کشتی‌گر  رشته  مکان  وزن 1984    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  تولیدو  ۸۲ ک‌گ 1985    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  تولید و  ک‌گ 1986    ولادیمیر مودوسیان  کشتی آزاد  تولید و  ۸۲ ک‌گ ۲۰۱۳    سارگیس تونویان  کشتی فرنگی  تهران  ۹۶ ک‌گ 2009    آرمان گغامیان  کشتی فرنگی  کلرمون-فران  ۹۶ ک‌گ 2010    آرمان گغامیان  کشتی فرنگی  ایروان  ۹۶ ک‌گ ۲۰۱۳    هاروتیون هوهانیسیان  کشتی فرنگی  تهران  ۵۵ ک‌گ ۲۰۱۲    آرتور مکرتچیان  کشتی فرنگی  سارانسک  ۶۰ ک‌گ ۲۰۱۳    آلکساندر میکائلیان  کشتی فرنگی  تهران  ۶۰ ک‌گ 1988    آغاسی مانوکیان  کشتی فرنگی  آتن  ۵۷ ک‌گ ۲۰۱۳    هراچ هواهنیسیان  کشتی فرنگی  تهران  ۸۴ ک‌گ ۱۹۹۰    گنل مجلومیان  کشتی آزاد  تولیدو  ۴۸ ک‌گ

 المپیک 
 سال  مدال  کشتی‌گر  رشته  مکان  وزن

 المپیک جوانان 
 ۲۰۱۰ برنز آرتاک هوهانیسیان - کشتی آزاد - ۴۶

 منابع 



رده:فهرست‌های مربوط به ارمنستان
رده:ورزش در ارمنستان