ابوالفضل بغدادی

شیخ ابوالفضل بغدادی از عرفای قرن پنجم و ششم هجری قمری است. وی در طریقت جانشین شیخ احمد غزالی (۴۵۲–۵۲۰ ه. ق) و به عنوان قطب هشتم سلسلهٔ نعمت‌اللهی در دوران غیبت کبری امام دوازدهم به حساب می‌آید.

نصرالله پورجوادی دربارهٔ شیخ احمد غزالی می‌نویسد: «در مدّت چهل سال شیخی و مرشدی، خواجه احمد شاگردان و مریدان بسیاری را تربیت کرد که سه تن از ایشان خود به مقام ارشاد رسیدند و هر یک مؤسس طریقه‌های مستقل گشتند. این سه نفر ضیاءالدّین ابونجیب سهروردی، ابوالفضل بغدادی و احمد کاتبی بلخی هستند که طریقه‌های سهروردیه و اَبهریه و کُبرویه از اوّلی و مریدانش، طریقة نعمت‌اللهّیه از دوّمی و مولویه از سوّمی منشعب شد.»پورجوادی، نصرالله، سلطان طریقت‌، نشر آگاه، تهران: ۱۳۵۸، صص ۶۷–۶۶. به نقل از: شیخ سفلی، انسیه و پازوکی؛ «ابوالفضل بغدادی جانشین گمنام شیخ احمد غزالی»، دوفصلنامه علمی-پژوهشی پژوهشنامه ادیان، سال ششم، شماره یازدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۱، ص ۷۶.

 نسبت خرقه 
پیش از او (ابوالفضل بغدادی) شیخش احمد غزالی و پس از وی جانشینش شیخ ابوالبرکات است.شاه نعمت‌الله ولی، رسائل حضرت سیّد نورالدّین شاه نعمت‌الله ولی، به کوشش جواد نوربخش، بی نا، تهران: ۱۳۵۴، ج1، صص ۱۷۵–۱۷۲. به نقل از: شیخ سفلی و پازوکی؛ همان، ص ۷۶.

در طرائق الحقائق برای سال درگذشت ابوالبرکات، جانشین ابوالفضل بغدادی، سال ۵۶۲ ق را ثبت کرده است.نایب الصدر شیرازی، طرائق الحقائق، به کوشش محمدجعفر محجوب، سنایی، تهران: ۱۳۸۲، ج۲، صص ۳۲۶–۳۲۵. به نقل از: شیخ سفلی و پازوکی؛ همان، ص ۷۶، پاورقی ۳.

شاه نعمت‌الله در بیان نام مشایخ خود چنین سروده است:

شیخ ابوالفضل بغدادی -> شیخ احمد غزالی (۵۲۰–۴۵۲ ه. ق) -> ابوبکر نساج (درگذشته ۴۸۷ ه. ق) -> شیخ ابوالقاسم گُرّکانی (متولد احتمالاً ۳۵۰ ه. ق - درگذشته ۴۵۰ ه. ق) -> شیخ ابوعثمان مغربی سعید بن سلام (۳۷۳–۲۴۳ ه. ق) -> ابوعلی کاتب (درگذشته ۳۴۹ یا ۳۵۶ ه. ق) -> شیخ ابوعلی رودباری (درگذشته ۳۲۰ تا ۳۲۳ ه. ق) -> جنید بغدادی (متولد ۲۲۰ ه. ق - درگذشته ۲۹۷ یا ۲۹۸ ه. ق)

این نسبت خرقه افزون بر دیوان شاه نعمت‌الله، در رسائل او نیز زیر عنوان «نسب خرقه» آمده است. از این گذشته رسالهٔ مفصّلی در تفسیر قرآن و هشتاد و شش رساله از آثار شاه نعمت‌الله، حاوی تذکره‌ای در شرح احوال او وجود دارد که حدود سال ۹۱۱. ق به قلم عبدالرزّاق بن عبدالکریم بن عبدالرزّاق کرمانی نوشته شده و پس از تذکرهٔ عبدالعزیز بن شیرملک واعظی قدیمی‌ترین تذکرهٔ موجود است. هر دو رساله را انجمن ایران و فرانسه در سال ۱۳۳۵. ش در مجموعه‌ای به کوشش ژان اوبن منتشر کرده است.شیخ سفلی و پازوکی؛ همان، ص ۷۷.

در کتاب رهبران طریقت و عرفان تاریخ درگذشت شیخ ابوالفضل بغدادی به سال ۵۵۰ ه. ق نوشته شده است.سلطانی گنابادی؛ حاج محمد باقر، رهبران طریقت و عرفان، انتشارات حقیقت، چاپ پنجم، تهران: ۱۳۸۳، ص ۱۳۰.

 منابع 

رده:درگذشتگان ۵۵۰ (قمری)
رده:عارفان اهل ایران