ابراهیم بن موسی کاظم

ابراهیم بن موسی بن جعفر (درگذشته سال ۲۱۰ یا ۲۲۲ ه.ق)، ملقّب به مرتضی، یکی از معروف ترین فرزندان موسی کاظم، پیشوای هفتم شیعیان، و برادر علی بن موسی الرضا بود، که در دوران ولایتعهدی برادرش مدتی فرمانداری یمن و مکه را داشت. اطلاعات زیادی از زندگی او در دست نیست و تنها با فعالیت های سیاسی خود شناخته شده است.

او در جریان قیام علویان در ابتدای خلافت مامون، معروف به قیام ابن طباطبا حضور داشت و مدتی با حکم محمّد بن محمّد بن زید، رهبر قیام به عنوان فرماندار یمن و مکه منصوب شد. بعدها وقتی مامون موفق به سرکوب قیام شد، ابراهیم را مورد بخشش قرار داد در مقام خود باقی گذاشت؛ اما بنا به گزارشات موجود، پس از گذشت چند سال همانند برادرش او را مسموم کرده و به قتل رساند.

 نسب و خانواده
پدر موسی کاظم، هفتمین پیشوای شیعیان، و مادرش امّ ولدی با نام نجیه بوده است. بسیاری از سادات موسوی تا به امروز نسب شان به ابراهیم منتهی می شود. همپنین سید رضی (نویسنده نهج البلاغه) و برادرش سید مرتضی علم‌الهدی (از رهبران مکتب کلامی شیعه در قرن پنجم هجری) از نسل او هستند..

برای او سه فرزند به نام های اسحاق، موسی (ملقّب به ابوسبحة) و رقیه نام برده شده است.

البته برخی در تک نگاری های خود مدعی شده اند که موسی بن جعفر دو فرزند به نام ابراهیم داشته، و ابراهیم مرتضی (ابراهیم اصغر) را از ابراهیم فرماندار (ابراهیم اکبر) جدا دانسته اند. به ادّعای آنان ابراهیم فرماندار فرزندی نداشته است.

 فعالیت ها
او امیر علوی حجاز در سدهٔ نهم میلادی/دوم و اوایل سوم هجری و فرماندار مکه از سوی مأمون بود. در مکه می‌زیست، هنگامی که انقلاب ابوالسرایا در عراق برپا شد، به هواخواهی آن به یمن رفت و برای ابن طباطبا به دعوت پرداخت. ابراهیم بر یمن چیره شد. به مکه نیز حمله برد و امیر آن از سوی مأمون، یزید بن حنظلهٔ مخزومی را کشت. سپس مأمون که برادر ابراهیم علی بن موسی رضا را به ولایت‌عهدی گماشت، ابراهیم را نیز امیر مکه کرد. ابراهیم همراه مردم در سال ۲۲۲ق حج گزارد.

وفات
ابراهیم تا سال ۲۱۰ هجری قمری در بغداد ساکن شد و سرانجام در اثر مسمومیت از دنیا رفت.

 منابع 

رده:اهالی مکه
رده:تاریخ مکه
رده:جنگ بین امین و مأمون
رده:خاندان علی بن ابی‌طالب
رده:درگذشتگان ۲۲۲ (قمری)
رده:درگذشتگان ۸۳۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان سده ۹ (میلادی)
رده:زادگان ۷۶۳ (میلادی)
رده:شورشیان در برابر خلفای عباسی
رده:عرب‌های سده ۹ (میلادی)
رده:فرمانداران عباسیان در مکه
رده:یمن تحت خلافت عباسیان
رده:شیعیان سده ۹ (میلادی)