قلعه دراور

قلعه دراور (سراییکی، ) یک دژ در یزمان در بهاول‌پور، پنجاب، پاکستان است. چهل برج قلعه دراور که در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب شهر احمدپور شرقی قرار دارند، از مایل‌ها دورتر در صحرای چولستان قابل مشاهده هستند. دیوارهای این قلعه محیطی معادل ۱۵۰۰ متر دارند و ارتفاع آن‌ها به سی متر می‌رسد.
ساخت این بناها به سدهٔ نهم پس از میلاد بازمی‌گردد.

 تاریخچه 
صحرای چولستان بخش غربی بیابان تار در پاکستان امروزی را تشکیل می‌دهد؛ جایی که شواهد باستان‌شناسی نشان‌دهنده سکونت تمدن دره سند در این منطقه است. این فرهنگ زمانی از رود غاگر هاکرا برای حمایت از سبک زندگی کشاورزی خود استفاده می‌کرد. در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد، مسیر رودخانه تغییر کرد که باعث ناپدید شدن آن در زمین شد. به دلیل این تغییر در رودخانه، منطقه به بیابانی خشک تبدیل شد که دیگر برای سکونت انسان مناسب نبود. هنوز شواهدی از دوازده سازه قلعه‌مانند در این منطقه باقی مانده است که قلعه دراور بهترین سازه بازمانده از میان این ویرانه‌ها محسوب می‌شود.

اگرچه این سرزمین دیگر نمی‌توانست از یک سکونتگاه دائمی پشتیبانی کند، اما همچنان به بخش مهمی از مسیر تجاری تبدیل شد که آسیای مرکزی را به شبه‌قاره هند متصل می‌کرد. همچنین این منطقه به مسیر زیارتی برای کسانی تبدیل شد که از هند به مکه، شهر مقدس اسلامی، یا برعکس سفر می‌کردند.

قلعه دراور در سال ۸۵۸ میلادی تحت حکومت رای جاجا بهاتی، یکی از حاکمان هندو از طایفه بهاتی ساخته شد. این قلعه به عنوان ادای احترام به راوال دیوراج بهاتی، حاکم پادشاهی جیسلمیر که پایتختش در لودهرووا بود، بنا گردید.Dawn News این قلعه در ابتدا با نام «درا راوال» شناخته می‌شد و بعدها به «درا راوار» تغییر یافت که با گذشت زمان به نام فعلی آن یعنی «دراور» تبدیل شد. قلعه‌های میرگر، جان‌گر، ماروت‌گر، موج‌گر، دین‌گر، خان‌گر، خیرگر، بیجنوت‌گر و اسلام‌گر همگی دژهایی بودند که در سراسر بیابان گسترده شده و زنجیره‌ای از قلعه‌ها را برای پناه دادن به مسافران ایجاد می‌کردند. از میان تمام این قلعه‌ها، دراور سالم‌ترین نمونه باقی‌مانده در نظر گرفته می‌شود.

در سده هجدهم، قلعه توسط نواب‌های مسلمان بهاول‌پور از طایفه شاهوترا تصرف شد. بعدها در سال ۱۷۳۲ توسط نواب صادق محمد خان عباسی به شکل فعلی بازسازی شد، اما در سال ۱۷۴۷ به دلیل مشغله‌های بهاول خان در شکارپور، قلعه از دست آن‌ها خارج شد. نواب مبارک خان در سال ۱۸۰۴ این دژ را بازپس گرفت. گلوله‌های منجنیق با قدمت ۱۰۰۰ سال در میان آوارهای نزدیک دیواری در حال تخریب در قلعه پیدا شده است. این قلعه تنها به دلیل جمعیت مداومی که در آن ساکن بودند، تا به امروز دوام آورده است؛ در حالی که بسیاری از ساختمان‌های دیگر بیابانی مربوط به قرون وسطی به دلیل نبود ساکنان برای نگهداری از آن‌ها، فرو ریختند.

نواب صادق محمد خان عباسی پنجم، دوازدهمین و آخرین حاکم ایالت بهاول‌پور، در سال ۱۹۰۴ در این قلعه به دنیا آمد.

قلعه دراور در نهایت توسط بریتانیایی‌ها تصرف شد و برای نگهداری زندانیان و همچنین اعدام محکومان مورد استفاده قرار گرفت. در طول دوره جنگ ۱۹۶۵ با هند، چندین سازه در داخل قلعه برای باز کردن فضا جهت آموزش‌های نظامی تخریب شدند.

گوگل برای جشن ۷۵امین روز استقلال پاکستان، طرحی از قلعه دراور را به عنوان دودل خود قرار داد. طبق گفته گوگل، این قلعه نمادی از انطباق‌پذیری و قدمت پاکستان است.

 ساختار 
این قلعه یک سازه مربعی عظیم و از نظر بصری خیره‌کننده است که از خشت ساخته شده است. دیوارها ۱۵۰۰ متر طول و تا ۳۰ متر ارتفاع دارند. چهل برج مدور، ده عدد در هر طرف، با ارتفاع ۳۰ متر وجود دارند که از مایل‌ها دورتر در بیابان دیده می‌شوند. هر برج با الگوهای پیچیده‌ای که در آجرها برش خورده، تزئین شده است. فضای داخلی شواهدی از سازه‌های تزئین شده با کاشی‌کاری و نقاشی‌های فرسکو را نشان می‌دهد. قلعه فعلی حدود ۳۵ هکتار زمین را پوشش می‌دهد.

یک راهروی زیرزمینی وجود دارد که می‌توانست امپراتور را از قصرش مستقیماً به قلعه برساند. هنوز اقامتگاه‌های زیرزمینی در آنجا وجود دارد، اما بسیاری از بخش‌ها فرسوده شده‌اند. این منطقه دارای یک سیستم تهویه غیرفعال بسیار چشمگیر است که قصر زیرزمینی را بسیار خنک نگه می‌دارد.

دراور تنها یک نمونه از انواع مختلف فرم‌های مشتق شده از آجر مربعی است. قدمت این فرم‌های خاص به قرن ۱۶ تا ۱۸ باز می‌گردد، اگرچه برخی بازسازی‌ها به قرن نهم میلادی مربوط می‌شود.

مسجد موتی (یا مروارید) و قبرستان نواب‌ها هر دو در نزدیکی قلعه قرار دارند و دارای قبرهای بسیار تزئینی هستند. مسجد عباسی نیز در نزدیکی آن قرار دارد که در سال ۱۸۴۹ برای پیر غلام فرید، روحانی شخصی نواب، ساخته شد. در فاصله کوتاهی در شرق قلعه، آرامگاه‌های نواب‌ها و خانواده‌هایشان قرار دارد. همچنین یک آرامگاه مرمری گنبدی مجلل برای همسر انگلیسی آخرین نواب وجود دارد.

 بازسازی 
قلعه بعدها در سال ۱۷۳۲ توسط حاکم عباسی، نواب صادق محمد، به شکل فعلی بازسازی شد. در سال ۲۰۱۹، دولت استانی مبلغ ۴۶ میلیون روپیه را برای از سرگیری حفاظت از قلعه دراور اختصاص داد. بخش‌های عمده‌ای از کار انجام شده است، از جمله حفاظت از انبار غله در خارج از قلعه، مقاوم‌سازی بخش‌های آسیب‌دیده در جبهه‌های جلویی و جنوب شرقی برج‌ها، دیوارها و سکو، و همچنین کف‌سازی شیب‌دار منتهی به باراداری و دیوارهای مجاور دروازه اصلی.

علیرغم بازسازی، این مکان با تخریب شدید و بی‌توجهی مواجه است. اگرچه ساختار بیرونی به عنوان نمونه مهمی از تاریخ و منظره عمل می‌کند، اما فضای داخلی به دلیل شرایط جوی سخت و بازدیدکنندگان و گردشگران بی‌ملاحظه در حال فروپاشی است. کارهای چوبی تقریباً به طور کامل از بین رفته و کف داخلی به ویرانه تبدیل شده است.

 بازدید از دراور 
سفر به دراور یک گشت و گذار کامل روزانه است که مستلزم سه تا چهار ساعت رانندگی با خودروهای دو دیفرانسیل به هدایت راهنمایان محلی است. قلعه هنوز در مالکیت خانواده حاکمان بهاول‌پور است و هر کسی که قصد ورود به قلعه را داشته باشد، باید مجوز ویژه‌ای از امیر دریافت کند، زیرا این ملک شخصی است.

اگرچه به قلعه اصلی آن‌طور که باید رسیدگی نشده است، اما همچنان مکانی باشکوه برای بازدید است. اختصاص وقت برای گشت و گذار در مساجد و آرامگاه‌های اطراف، این تجربه را ارتقا می‌دهد و آن را به سفری ارزشمند برای علاقه‌مندان تبدیل می‌کند.

هر ساله یک رالی جیپ در صحرای چولستان برگزار می‌شود که مردمی از سراسر جهان در آن شرکت می‌کنند. به دلیل محبوبیت آن، برآورد می‌شود که بیش از ۷۰,۰۰۰ نفر از آن بازدید کنند. این رالی از سه منطقه در بیابان عبور می‌کند.

 فهرست آزمایشی یونسکو 
دراور و قلعه‌های بیابانی چولستان در سال ۲۰۱۶ توسط دولت پاکستان برای ثبت در میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شد. این سازه‌ها یادآور توقفگاه‌های باستانی در مسیرهای تجاری در بیابانی هستند که تا حد زیادی فاقد آب است. دراور به ویژه امکان دسترسی به آب را فراهم می‌کرد و در عین حال دفاع و پناهگاه ایجاد می‌نمود. این مکان به دلیل نقش آن در شناسایی عوامل سیاسی و اجتماعی مرتبط با مسیرهای تجاری افغانستان، پاکستان و هند حائز اهمیت است.

دراور تحت معیار (iii) که مربوط به ارائه نمونه مهمی از زیرساخت‌های طراحی شده برای پاسخگویی به شرایط محیطی بیابان خصمانه و ارائه بینشی به تجارت و فرهنگ باستان است، و همچنین معیار (v) که ادعا می‌کند دراور نمونه‌ای استثنایی از تعامل معماری با منابع محدود محیطی است، در حال بررسی می‌باشد.

 نگارخانه 

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:دژها در پاکستان
رده:دژها در پنجاب، پاکستان
رده:زیرساخت‌های کامل‌شده در ۱۷۳۳ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در پنجاب، پاکستان
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در ناحیه بهاول‌پور
رده:کاخ‌ها در پاکستان
رده:معماری راجپوت
رده:میراث فرهنگی در پنجاب
رده:پادگان‌های بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۱۷۳۰ (میلادی)