ماهیچه نیم‌غشایی

ماهیچه نیم‌غشایی (به انگلیسی: semimembranosus muscle) داخلی‌ترین ماهیچه از بین سه ماهیچه همسترینگ در ران است. نام آن به این دلیل انتخاب شده است که دارای یک زردپی پهن در محل منشأ است. این ماهیچه در قسمت پشتی-داخلی ران و در لایه عمقی‌تر نسبت به ماهیچه نیم‌وتری قرار دارد. این ماهیچه باعث باز شدن مفصل ران و خم شدن زانو می‌شود.

ماهیچه نیم‌غشایی زیر ماهیچه نیم‌وتری است و از برجستگی نشیمنگاهی شروع شده و به موازات ماهیچه نیم‌وتری در سطح خلفی داخلی ران به طرف پایین کشیده شده است. ماهیچه نیم‌غشایی در انتهای تحتانی روی کندیل داخلی استخوان درشت‌نی چسبندگی پیدا می‌کند.مجله علم ورزش. بازدید: دسامبر ۲۰۱۶.

خاستگاه آن برجستگی ورکی؛ پیوندگاهش کندیل میانی استخوان درشت‌نی است.

کارکرد آن: منشأ به عضله نیم‌وتری است ولی عضله قدرتمندتری است و نقش مهمی در پیاده‌روی دارد، عمدتاً مسئول جابجایی عمودی ساق پا از روی زمین است.

 ساختار 
بندانگشتی|چپ|ایستاده=1.2|برش عرضی ران؛ ماهیچه نیم‌غشایی در پایین سمت راست برچسب خورده است
ماهیچه نیم‌غشایی که به دلیل زردپی غشایی محل منشأش به این نام خوانده می‌شود، در پشت و سمت داخلی ران واقع شده است. این ماهیچه نسبت به ماهیچه نیم‌وتری (که با آن نقاط اتصال و چسبندگی بسیار نزدیکی دارد) پهن‌تر، تخت‌تر و عمیق‌تر است. این ماهیچه روی بخش بالایی رگ‌های حفره پشت‌زانو (پوپلیته‌آل) قرار می‌گیرد.

 خاستگاه 
ماهیچه نیم‌غشایی توسط یک زردپی ضخیم از بخش بالایی-خارجی برجستگی ورکی منشأ می‌گیرد. این ماهیچه در بالا و سمت داخلی ماهیچه دو‌سر رانی و ماهیچه نیم‌وتری پدید می‌آید. زردپی منشأ به یک نیام‌لایه تبدیل می‌شود که بخش بالایی سطح جلویی ماهیچه را می‌پوشاند؛ از این نیام‌لایه، تارهای عضلانی برمی‌خیزند و به نیام‌لایه دیگری می‌پیوندند که بخش پایینی سطح پشتی ماهیچه را پوشانده و به زردپی انتهایی منقبض می‌شود.

 پایانگاه 
ماهیچه نیم‌غشایی به موارد زیر متصل می‌شود:

 لقمه داخلی درشت‌نی.
 لبه داخلی درشت‌نی.
 لقمه خارجی استخوان ران.
 نیام ماهیچه پشت‌زانو.

زردپی انتهایی چندین امتداد لیفی می‌دهد: یکی با اندازه قابل توجه به سمت بالا و خارج می‌رود تا به لقمه خارجی پشتی استخوان ران متصل شود و بخشی از رباط پشت‌زانویی مایل مفصل زانو را تشکیل دهد؛ دومی به سمت پایین و به سمت نیامی که ماهیچه پشت‌زانو را می‌پوشاند ادامه می‌یابد؛ در حالی که چند تار به رباط جانبی داخلی مفصل و نیام ساق پا می‌پیوندند.

 عصب‌رسانی 
عصب‌دهی ماهیچه نیم‌غشایی توسط بخش درشت‌نی عصب سیاتیک انجام می‌شود. عصب سیاتیک از شاخه‌های جلویی ریشه‌های عصبی شکمی از L4 تا S3 تشکیل شده است. این ریشه‌های عصبی بخشی از شبکه عصبی بزرگتر یعنی شبکه خاجی هستند.Saladin, Kenneth S. Anatomy & Physiology: the unity of form and function. 5th ed. New York: McGraw-Hill, 2010. Print. بخش درشت‌نی عصب سیاتیک همچنین مسئول عصب‌دهی به ماهیچه نیم‌وتری و سرِ درازِ ماهیچه دو‌سر رانی است.

 گونه‌گونی 
ماهیچه نیم‌غشایی ممکن است کوچک، غایب یا دوتایی باشد، که در این صورت عمدتاً از رباط خاجی-تکمه‌ای منشأ گرفته و شاخه‌ای به استخوان ران یا ماهیچه نزدیک‌کننده بزرگ می‌دهد.

 کارکرد 
ماهیچه نیم‌غشایی باعث باز شدن (صاف شدن) مفصل ران می‌شود. همچنین باعث خم شدن (تا شدن) مفصل زانو می‌گردد.

این ماهیچه همچنین به چرخش داخلی زانو کمک می‌کند: زمانی که زانو خم است، درشت‌نی روی استخوان ران به سمت داخل می‌چرخد. وقتی ران باز است، استخوان ران را به سمت داخل می‌چرخاند. این ماهیچه همچنین می‌تواند به خنثی کردن خم شدن رو به جلوی مفصل ران کمک کند.

 اهمیت بالینی 
ماهیچه نیم‌غشایی می‌تواند تحت سوزن‌کاری خشک قرار گیرد.

 نگاره‌ها 

 منابع 



رده:ماهیچه‌های اندام تحتانی
رده:ماهیچه‌های ران