پیمان پذیرش مسئولیت فعالیت‌های فضایی

پیمان بین‌المللی پذیرش صدمات وارده توسط اجسام فضایی ساخت دست انسان به نام معمول پیمان پذیرش مسئولیت فعالیت‌های فضایی بیان دقیق‌تری از بندهای پیمان فضایی ماورای جو است که در سال ۱۹۷۲ برای پذیرش مسئولیت اجرای قوانین آن به تصویب رسید. این معاهده برای پشتیبانی و حمایت از دعوی کنونی و آینده در خصوص پیشگیری یا دریافت خسارت پیش آمده بر اثر فعالیت‌های فضایی برای کشورهای خسارت دیده عضو نوشته شده‌است. نظارت بر اجرای این پیمان بر عهده کمیته سازمان ملل در امور استفاده صلح‌آمیز از فضا است.
در سال ۱۹۷۸، سقوط ماهواره Cosmos ۹۵۴ اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی (که سوخت آن توسط رآکتور هسته‌ای با سوخت اورانیم-۲۳۵ تأمین می‌شد) در خاک کانادا منجر به ادعای خسارت توسط کانادا تحت پیمان مسئولیت‌پذیری فضا شد. در همان سال بر اثر سقوط ماهواره اسکای‌لب در استرالیای غربی (که هیچ مجروح یا کشته یا خسارت خاصی نداشت) ناحیه اسپرانس، دولت آمریکا را به خاطر سقوط آن بر فراز آسمان استرالیا ۴۰۰ دلار جریمه کرد. اما ناسا هرگز این جریمه را پرداخت نکرد.Taggart, Stewart. "Australians Take Mir Deorbit Risks in Stride." Space.com, 20 March 2001. In 2004, the History Channel documentary "History Rocks" stated, in an episode covering major events of 1979, that this fine has never been paid. در آوریل سال ۲۰۰۹ هنگامی که اسکات برلی  میزبان برنامه رادیویی "رادیو بزرگراه" بود از سوی شنوندگان برنامه صبحگاهی خود پول کافی جمع کرد و این جریمه را به نیابت از ناسا پرداخت.

 وضعیت 
پیمان مسئولیت‌پذیری در ۲۹ مارس ۱۹۷۲ به تصویب شد و در یکم سپتامبر ۱۹۷۲ به اجرا در آمد.https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20961/volume-961-I-13810-English.pdf تا یکم ژانویه ۲۰۱۳، ۸۹ کشور عضو رسمی این پیمان شده و ۲۲ کشور دیگر آن را امضا کرده ولی در داخل کشور خود تصویب نکرده و ۳ سازمان دولتی بین‌المللی شامل آژانس فضایی اروپا و سازمان اروپایی بهره‌برداری از ماهواره‌های هواشناسی و یوتل‌ست پذیرش و تعهد خود را در قبال حقوق و الزامات این پیمان اعلام کرده‌اند.

 مفاد اصلی 
بر اساس این پیمان، کشورها مسئولیت تمامی پیامدهای حاصل از کاوشگرهای فضایی را که از خاک آن‌ها پرتاب شده یا از امکانات آن‌ها در پرتاب استفاده شده یا در پرتاب آن همکاری کرده باشند می‌پذیرند.

 پرتاب با همکاری چند کشور 
اگر دو کشور مشترکاً در پرتاب یک جسم فضایی همکاری کرده باشند آنگاه هر دو کشور مسئول تمام پیامدهای حاصل از پرتاب کاوشگر هستند.

 طرح ادعای خسارت 
ادعای خسارت تحت پیمان مسئولیت‌پذیری باید توسط کشوری علیه کشور دیگر طرح شود. در حالیکه بر اساس بسیاری از سیستم‌های حقوقی ملی، یک شخص حقیقی یا حقوقی می‌تواند علیه یک شخص حقیقی یا حقوقی دیگر طرح دادخواست کند، تحت پیمان مسئولیت‌پذیری، طرح دادخواست فقط توسط کشورهای عضو ممکن است. این یعنی اگر کسی بر اثر یک جسم فضایی ساخت دست انسان آسیب دیده باشد باید کشور خود را وادار به طرح دعوی علیه کشور عامل کند. طرح دعوی نیز فقط برای کشورهای عضو علیه دیگر کشور عضو ممکن است.

 پانویس 

 منابع 

 1998th plenary meeting (29 November 1971), Convention on International Liability for Damage Caused by Space Objects ,United Nations Office for Outer Space Affairs ,2777 (XXVI)

رده:ارکان فرعی مجمع عمومی سازمان ملل متحد
رده:پیمان‌نامه‌های سازمان ملل متحد
رده:پیمان‌نامه‌های فضایی
رده:حقوق فضا
رده:سازمان‌های فضایی
رده:معاهده‌های آرژانتین
رده:معاهده‌های آفریقای جنوبی
رده:معاهده‌های آلمان غربی
رده:معاهده‌های آنتیگوآ و باربودا
رده:معاهده‌های اتحاد شوروی
رده:معاهده‌های اتریش
رده:معاهده‌های اروگوئه
رده:معاهده‌های اسپانیای فرانکو
رده:معاهده‌های استرالیا
رده:معاهده‌های اسرائیل
رده:معاهده‌های اسلواکی
رده:معاهده‌های اسلوونی
رده:معاهده‌های اکوادور
رده:معاهده‌های الجزایر
رده:معاهده‌های امارات متحده عربی
رده:معاهده‌های اندونزی
رده:معاهده‌های ایالات متحده آمریکا
رده:معاهده‌های ایتالیا
رده:معاهده‌های ایرلند
رده:معاهده‌های بریتانیا
رده:معاهده‌های بلژیک
رده:معاهده‌های بنین
رده:معاهده‌های بوتسوانا
رده:معاهده‌های بوسنی و هرزگوین
رده:معاهده‌های پاپوآ گینه نو
رده:معاهده‌های پادشاهی لائوس
رده:معاهده‌های پادشاهی یونان
رده:معاهده‌های پاکستان
رده:معاهده‌های پاناما
رده:معاهده‌های پرو
رده:معاهده‌های ترکیه
رده:معاهده‌های ترینیداد و توباگو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به آنتیل هلند
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به برمودا
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جبل‌الطارق
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جزایر پیت‌کرن
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فارو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فالکلند
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر کیمن
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر ویرجین بریتانیا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به سنت هلن، اسنشن و تریستان دا کونا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به مونتسرات
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به هنگ کنگ بریتانیا
رده:معاهده‌های توگو
رده:معاهده‌های تونس
رده:معاهده‌های جماهیر عربی لیبی
رده:معاهده‌های جمهوری چک
رده:معاهده‌های جمهوری خلق بلغارستان
رده:معاهده‌های جمهوری خلق چین
رده:معاهده‌های جمهوری خلق لهستان
رده:معاهده‌های جمهوری خلق مجارستان
رده:معاهده‌های جمهوری خلق مغولستان
رده:معاهده‌های آلمان شرقی
رده:معاهده‌های جمهوری دومینیکن
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی اوکراین شوروی
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی بلاروس شوروی
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی رومانی
رده:معاهده‌های چکسلواکی
رده:معاهده‌های چین
رده:معاهده‌های دانمارک
رده:معاهده‌های دودمان پهلوی
رده:معاهده‌های دولت نظامی برزیل
رده:معاهده‌های زامبیا
رده:معاهده‌های ژاپن
رده:معاهده‌های سری‌لانکا
رده:معاهده‌های سنت وینسنت و گرنادین‌ها
رده:معاهده‌های سنگاپور
رده:معاهده‌های سنگال
رده:معاهده‌های سوریه
رده:معاهده‌های سوئد
رده:معاهده‌های سوئیس
رده:معاهده‌های سیشل
رده:معاهده‌های شیلی
رده:معاهده‌های صربستان و مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های عراق بعثی
رده:معاهده‌های عربستان سعودی
رده:معاهده‌های فرانسه
رده:معاهده‌های فنلاند
رده:معاهده‌های فیجی
رده:معاهده‌های قبرس
رده:معاهده‌های قزاقستان
رده:معاهده‌های قطر
رده:معاهده‌های کانادا
رده:معاهده‌های کره جنوبی
رده:معاهده‌های کنیا
رده:معاهده‌های کوبا
رده:معاهده‌های کویت
رده:معاهده‌های گابن
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:معاهده‌های لبنان
رده:معاهده‌های لوکزامبورگ
رده:معاهده‌های لیختن‌اشتاین
رده:معاهده‌های مالت
رده:معاهده‌های مالی
رده:معاهده‌های مراکش
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:معاهده‌های مکزیک
رده:معاهده‌های مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های نروژ
رده:معاهده‌های نیجر
رده:معاهده‌های نیجریه
رده:معاهده‌های نیوزیلند
رده:معاهده‌های ونزوئلا
رده:معاهده‌های هلند
رده:معاهده‌های هند
رده:معاهده‌های یوگسلاوی
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به آروبا
رده:قلمروهای گسترش‌یافته به گرینلند