پیمان سمیپالاتینسک

پیمان منطقه بدون جنگ‌افزار هسته‌ای آسیای مرکزی به نام‌های دیگر پیمان سمیپالاتینسک یا پیمان سِمی، یک تعهد الزام‌آور حقوقی برای کشورهای منطقه آسیای مرکزی یعنی قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان مبنی بر منع تولید، ذخیره، آزمایش و در اختیارگیری جنگ‌افزار هسته‌ای است. این پیمان در ۸ سپتامبر ۲۰۰۶ در سایت تست سمیپالاتینسک قزاقستان امضا و با تصویب آن توسط هر ۵ کشور، در ۲۱ مارس ۲۰۰۹ اجرایی شد.

 تاریخچه 
بندانگشتی|304x304پیکسل|اعضای پیمان منطقه بدون جنگ‌افزار هسته‌ای آسیای مرکزی در نوامبر ۲۰۰۸

اقدامات در جهت ایجاد یک منطقه بدون جنگ‌افزار هسته‌ای در سال ۱۹۹۲ با اعلامیه آلماتی آغاز شد. در سال ۱۹۹۷ مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اجماع، طی قطعنامه‌ای ایجاد چنین منطقه‌ای را در آسیای مرکزی خواستار شد که در سال ۲۰۰۰ به تصویب رسید.

با آگاهی از عدم حمایت توسط قدرت‌های هسته‌ای برای ایجاد پیمانی مانند پیمان بانکوک، پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد در مذاکرات شرکت داشتند.

در حالی که روسیه و چین از این پیمان با استقبال کردند، آمریکا، بریتانیا و فرانسه با آن مخالفت کرده و گفتند که بر اساس توافق‌های بین‌المللی پیشین، چون روسیه عضو اتحادیه کشورهای مستقل همسود است، حقوق و تعهدات پیمان سمی برای امضا کنندگان آن، الزام‌آور نیست.

همچنین آمریکا به اصل ایجاد هر محدوده‌ای که برهم زننده ترتیبات امنیتی موجود به ضرر امنیت منطقه‌ای و جهانی باشد یا باعث از دست رفتن حق ذاتی فردی یا جمعی تضمین شده در دفاع از خود بر اساس منشور ملل متحد باشد مخالف بود.

همچنین آمریکا به امکان ایران به درخواست برای پیوستن به این پیمان اعتراض کرد که در نتیجه این ماده حذف شد.

در نهایت، آمریکا، بریتانیا و فرانسه در مورد ممنوعیت امکان حمل و نقل سلاح‌های هسته‌ای از طریق خاک کشورهای عضو این پیمان اطمینان یافتند.

با وجود تلاش‌های آمریکا، بریتانیا و فرانسه برای جلوگیری از پیمان، در نهایت در سپتامبر ۲۰۰۶ امضا شد. با وجود استقبال از امضای این پیمان در جهان، آنها در دسامبر ۲۰۰۶ به قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل، رای منفی دادند.

همه پنج عضو دائم شورای امنیت (که همگی دارای جنگ‌افزار هسته‌ای هستند) پروتکل معاهده را در ۶ مه ۲۰۱۴ امضا کردند. این پروتکل به صورت الزام‌آور، هرگونه استفاده یا تهدید به استفاده از سلاح هسته‌ای از سوی قدرت‌های هسته‌ای علیه اعضای این پیمان را منع می‌کند.http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2014/05/225681.htm

تا ماه مه ۲۰۱۶ تمام اعضای دائمی شورای امنیت به جز آمریکا پروتکل را تصویب کرده‌اند.http://disarmament.un.org/treaties/t/canwfz_protocol

 وضعیت اعضا 

 اعضای رسمی 
نام کشورتاریخ امضاتاریخ تصویب

 کشورهای امضا کننده پروتکل 
نام کشورتاریخ امضاتاریخ تصویب

 جستارهای وابسته 
 پیمان پلیندابا
 پیمان راروتونگا
 پیمان تلاتلولکو
 پیمان منع جامع آزمایش هسته‌ای
 پیمان منع جزئی آزمایش هسته‌ای
 پیمان کنترل تسلیحات در کف دریا

 پانویس 

 منابع 
 Nuclear Threat Initiative ،Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia (CANWFZ)، متن اصلی پیمان


رده:آسیای مرکزی
رده:پیمان‌های پدیدآورنده منطقه‌های بدون جنگ‌افزار هسته‌ای
رده:پیمان‌های کنترل تسلیحات
رده:خط مشی جنگ‌افزارهای هسته‌ای
رده:روابط ازبکستان و تاجیکستان
رده:روابط ازبکستان و قرقیزستان
رده:روابط ازبکستان و قزاقستان
رده:روابط تاجیکستان و قرقیزستان
رده:روابط قرقیزستان و قزاقستان
رده:معاهده‌های ازبکستان
رده:معاهده‌های تاجیکستان
رده:معاهده‌های ترکمنستان
رده:معاهده‌های قرقیزستان
رده:معاهده‌های قزاقستان
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۲۰۰۹ (میلادی)
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:روابط ترکمنستان و قزاقستان
رده:روابط ازبکستان و ترکمنستان
رده:روابط تاجیکستان و قزاقستان