فلیکس گتاری

پیر فلیکس گُوتاری (به فرانسوی: Pierre-Félix Guattari) (زاده ۳۰ آوریل ۱۹۳۰ – درگذشته ۲۹ اوت ۱۹۹۲) روان‌شناس، فیلسوف و فعال پسامارکسیست فرانسوی بود. گاتاری بنیانگذار روش تحلیل شیزوئی و زیست-فلسفه است و برای آثار مشترکی که با ژیل دلوز منتشر کرده شهرت دارد.

 زندگی 
گتاری در محله‌ای کارگرنشین در شمال غرب پاریس فرانسه به دنیا آمد. وی در اوایل دهه پنجاه زیر نظر ژاک لاکان، روانکاو مشهور فرانسوی، تعلیم دید و تا زمان مرگش (بر اثر سکته قلبی) در سال ۱۹۹۲ در درمانگاه روان‌پزشکی لا بورد (La Borde) مشغول به کار شد. این درمانگاه زیر نظر ژان آوری از شاگردان ژاک لاکان فعالیت می‌کرد. لا بورد که یکی از بزرگ‌ترین مراکز روان درمانی زمان خود بود در عین حال محلی برای گفت و شنود و مواجهه دانشجویان و پژوهشگران رشته‌ها و حوزه‌های مختلفی چون فلسفه، روان‌شناسی، قوم‌شناسی، علوم اجتماعی و غیره بود. این مؤسسه پایگاه اصلی گتاری تا زمان مرگ وی ماند.

از مهم‌ترین چرخش‌ها و تحولاتی که در درمانگاه لا بورد رشد پیدا کرد نقد و تعلیق روشهای کلاسیک تحلیل روانکاوانه و فاصله گرفتن از الگوی فردگرایانه فرویدی به نفع مواجهه باز در گروه درمانی بود. همین فاصله گرفتن از الگوی فردگرایانه روانکاوی در نحلهٔ فرویدی، و رفتن به سوی مواجهه‌های سوژه‌های متکثر در تعاملی پیچیده؛ گاتاری را به کندوکاوی گسترده‌تر در ابعاد فلسفی، تعامل سیاسی، طیف وسیعی از حوزه‌های فکری و فرهنگی (فلسفه، قوم نگاری، زبان‌شناسی، معماری و غیره) کشاند و در نهایت وی را به عنوان یکی از منتقدان روانکاوی مطرح ساخت.

 دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ 
بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۵ گاتاری در فعالیت‌های سیاسی شرکت داشت. وی در این دوره ویراستار و همکار نشریه تروتسکیستی «راه کمونیست» (به فرانسوی: La Voie) بود. او از مبارزات ضد استعماری و همچنین اتونومیست‌های ایتالیایی حمایت می‌کرد. گتاری یکی از اعضای گروه موسوم به G.T.P.S.I بود که در اوایل دهه ۱۹۶۰ از گروهی از روانکاوان تشکیل شده بود. این گروه در نوامبر ۱۹۶۵ انجمن روانکاوی نهادی را تشکیل دادند. در همین زمان بود که وی، همراه با شبه‌نظامیانی دیگر، فدراسیون گروه‌های مطالعه و پژوهش نهادی (F.G.E.R.I) و نشریه آن با عنوان پژوهش (Recherche) را تأسیس کرد که در زمینه فلسفه، ریاضیات، روانکاوی، آموزش و پرورش، معماری و قوم‌شناسی مطالعه می‌کردند. فعالیت‌های فدراسیون گروه‌های مطالعه و پژوهش نهادی نشان‌دهنده جنبه‌های مختلف دل‌مشغولی‌های سیاسی و فرهنگی گاتاری است. این فدراسیون در زمینه‌های مختلفی همچون فعالیت‌های ضد جنگ در الجزایر و ویتنام، کمک به پژوهش‌های روان‌شناسی و روانکاوی، تأسیس گروه دوستی فرانسه و چین، مطالعات در زمینه معماری و ساخت بیمارستانی برای دانشجویان و کارگران جوان و نظایر آن فعالیت می‌کرد.

وی یکی از بنیانگذاران سازمان همبستگی و کمک به انقلاب آمریکای لاتین (OSARLA) بود. گاتاری از همان آغاز اعتراض‌های ۱۹۸۶ فرانسه در ۲۲ مارس آن سال درگیر این اعتراض‌ها شد. پس از این اعتراض‌ها بود که وی با ژیل دلوز در دانشگاه وینسن ملاقات کرد و این امر آغازی برای همکاری این دو پژوهشگر بود که به انتشار کتاب ضد اودیپ انجامید. کتابی که میشل فوکو از آن به «مقدمه‌ای بر زندگی غیرفاشیستی» یاد کرده است.

گتاری در سال ۱۹۷۳ به دلیل انتشار مقاله‌ای در مجله پژوهش‌ها با موضوع همجنسگرایی به جرم «جریحه‌دار کردن عفت عمومی» در دادگاه محکوم شد.

 کتابشناسی 
کتاب‌های ترجمه شده به فارسی

 فضاهای جدید آزادی، فلیکس گاتاری و آنتونی نگری، ترجمه ایمان گنجی، کیوان مهتدی، تهران: روزبهان، ۱۳۹۱.
 فلسفه چیست؟، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری، ترجمه زهره اکسیری، پیمان غلامی، تهران: رخداد نو، ۱۳۹۱.
 کافکا: به سوی ادبیات اقلیت، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری، ترجمه شاپور بهیان، تهران: انتشارات ماهی، ۱۳۹۲.
 کافکا به سوی یک ادبیات خُرد، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری؛ ترجمه رضا سیروان و نسترن گوران، تهران: رخداد نو، ۱۳۹۲.
 هزار فلات (کاپیتالیسم و اسکیزوفرنی)، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری؛ ترجمه زهره اکسیری و دیگران؛ تهران: رخداد نو، ۱۳۹۱.

 جستارهای وابسته 
 بوم‌شناسی ژرف‌نگر

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

 ژئو فیلسوفی ( Geophilosophy)
 فلسفه چیست؟

رده:اخلاق‌گرایان اهل فرانسه
رده:اسپینوزاشناسان
رده:استادان دانشگاه پاریس
رده:اهالی اوآز
رده:پساساختارگراها
رده:تاریخ روان‌شناسی
رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:تاریخ‌نگاران فلسفه
رده:تاریخ‌نگاران مارکسیست اهل فرانسه
رده:تروتسکیست‌های فرانسه
رده:جستارنویسان اهل فرانسه
رده:جنبش ضدروان‌پزشکی
رده:خودمختارگرایی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
رده:درگذشتگان ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:روانشناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:روانکاوان اهل فرانسه
رده:روان‌شناسان اهل فرانسه
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:سوسیالیست‌های لیبرترین
رده:شناخت‌شناسان
رده:فرافیلسوفان
رده:فعالان اهل فرانسه
رده:فلیکس گاتاری
رده:فیلسوفان آموزش و پرورش
رده:فیلسوفان اجتماعی
رده:فیلسوفان اخلاق
رده:فیلسوفان ادبیات
رده:فیلسوفان تاریخ
رده:فیلسوفان ذهن
رده:فیلسوفان روان‌شناسی
رده:فیلسوفان ریاضیات
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:فیلسوفان سیاسی اهل فرانسه
رده:فیلسوفان علم
رده:فیلسوفان علوم اجتماعی
رده:فیلسوفان فرهنگ
رده:فیلسوفان قاره‌ای
رده:فیلسوفان منطق
رده:فیلسوفان هنر
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل فرانسه
رده:کانت‌شناسان
رده:کمونیست‌های اهل فرانسه
رده:متافیزیک‌پژوهان
رده:محققان مارکسیسم
رده:مدفونان در پر-لاشز
رده:مفسران اجتماعی
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:منتقدان اجتماعی
رده:منتقدان فرهنگی
رده:منطق‌دانان اهل فرانسه
رده:نشانه‌شناسان اهل فرانسه
رده:نظریه پست‌مدرن
رده:نظریه روان‌کاوانه
رده:نظریه‌پردازان ادبی
رده:نظریه‌پردازان انتقادی
رده:نظریه‌پردازان تمدن غرب
رده:نویسندگان پست‌مدرن
رده:نویسندگان فلسفه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل فرانسه
رده:نیچه‌شناسان
رده:هستی‌شناسان
رده:هگل‌شناسان
رده:هیوم‌شناسان
رده:زیست‌سیاست
رده:کنشگران ضدجنگ اهل فرانسه
رده:فعالان محیط زیست اهل فرانسه
رده:نئومارکسیسم