ماهیچه شانه‌ای

ماهیچه شانه‌ای () یکی از عضلات در ناحیه ران است که وظیفه کار اصلی آن خم کردن مفصل ران است و همچنین در نزدیک کردن ران و چرخش بیرونی ران نقش دارد. سر ثابت آن روی استخوان شرمگاهی و سر متحرک آن سطح خلفی استخوان ران است.

ماهیچهٔ شانه‌ای یا عضله پکتینه (از واژهٔ لاتینی pecten به معنی شانه (وسیله شانه‌زدن سر))Mosby's Medical, Nursing & Allied Health Dictionary، ویرایش چهارم، Mosby-Year Book Inc، ۱۹۹۴، ص. ۱۱۷۷ ماهیچه‌ای پهن و چهارگوش است که در بخش جلویی و داخلی بالای ران جای دارد. این ماهیچه که جلویی‌ترین ماهیچه‌های نزدیک‌کننده ران است، کار آداکشن و فلکشن ران را انجام می‌دهد.

این ماهیچه را می‌توان بر پایهٔ کارکرد در بخش میانی ران دسته‌بندی کرد و بر پایهٔ عصب‌گیری در بخش جلویی ران.

دلیل نام‌گذاری ماهیچه شانه‌ای این است که خاستگاه ماهیچه از خط شانه‌ای (پکتینیال) روی استخوان شرمگاهی است، که خود این خط به‌دلیل شکل شانه‌مانندش چنین نامی دارد. به عبارت دیگر، ماهیچه شانه‌ای یعنی ماهیچه‌ای که از «خط شانه‌مانند شرمگاهی آغاز می‌شود.

 ساختار 
شانه‌ای از خط شانه‌ای (پکتینال) استخوان شرمگاهی و بخشی از سطح جلویی آن، میان برجستگی تهیگاهی‌شانه‌ای (ایلیوپکتنیال) و برآمدگی شرمگاهی، و نیز از نیام پوشانندهٔ سطح جلویی ماهیچه آغاز می‌شود. رشته‌ها به سمت پایین، عقب و خارج کشیده شده و به خط شانه‌ای ران می‌چسبند که از برجستگی کوچک ران تا خط خشن کشیده می‌شود.

 ارتباط‌ها 
 سطح جلویی آن با بخش شرمگاهی نیام پهن (فاسیای لاتا) در تماس است که آن را از سرخرگ رانی، سیاهرگ رانی و سیاهرگ صافن بزرگ جدا می‌کند، و پایین‌تر از آن با سرخرگ ژرف ران ارتباط دارد.
 سطح پشتی آن با کپسول مفصل ران، ماهیچه سدادی بیرونی و ماهیچه نزدیک‌کننده کوتاه در تماس است و سرخرگ سدادی و سیاهرگ سدادی میان آن‌ها قرار دارند.
 لبهٔ بیرونی آن با ماهیچه مازویی (پسواس) بزرگ هم‌مرز است و سرخرگ رانی روی فاصلهٔ بین آن‌ها قرار می‌گیرد.
 لبهٔ درونی آن به لبهٔ بیرونی ماهیچه نزدیک‌کننده دراز می‌چسبد.

سوراخ سدادی درست در پشت این ماهیچه جای دارد و یکی از پوشش‌های آن به‌شمار می‌رود.

شانه‌ای بخشی از کف مثلث رانی را می‌سازد.

 عصب‌گیری 
عصب‌گیری آن از عصب رانی است و بعضی مواقع از عصب سدادی می‌باشد.

شبکه کمری از شاخه‌های پیشین عصب‌های L1 تا L4 و گاهی T12 ساخته می‌شود. شانه‌ای از عصب رانی (شاخه‌های L2 و L3) عصب می‌گیرد و در حدود ۲۰٪ موارد شاخه‌ای از عصب سدادی به نام عصب سدادی فرعی نیز آن را تغذیه می‌کند. عصب رانی در بیش از ۹۰٪ موارد تنها عصب شانه‌ای است. در حدود ۸٫۷٪ موارد، عصب سدادی فرعی نیز در عصب‌رسانی آن نقش دارد.

 کارکرد 
کارکرد اصلی شانه‌ای خم کردن مفصل ران و نزدیک کردن ران است. همچنین به‌طور فرعی در چرخش بیرونی ران نیز نقش دارد.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 ران

 منابع 

 Saladin, Kenneth S. Anatomy & Physiology: The Unity of Form and Function. New York, NY: McGraw-Hill, 2007. ص. ۴۹۳.

 پیوند به بیرون 
  – «ماهیچه‌های بخش جلویی (بازکننده) ران»
  – «ماهیچه‌های عمقی ران جلویی»

رده:ماهیچه‌های ران