رابطه علم و دین

رابطه علم و دین از دوران باستان مورد پژوهش بوده و مورد نظر فیلسوفان، الهیدانان، دانشمندان و دیگران بوده‌است.

علم تجربی به عقل، تجربه گروی و شواهد علمی اذعان و اعتراف می‌کند درحالی‌که دین شامل وحی، ایمان و امر مقدس است و به تبیین‌های فلسفی و متافیزیکی که نظر به تحقیق در عالم دارند نیز توجه و اذعان می‌کند. نه دین و نه علم بی تغییر، بی زمان یا ثابت نیستند چرا که هردوی علم و دین تلاش‌های فرهنگی و اجتماعی هستند در فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون در طول زمان دچار تغییر شده‌اند. بیشتر نوآوری‌های فنی و علمی قبل از انقلاب علمی توسط جوامعی صورت گرفته‌اند که توسط سنت‌های دینی سازمان یافته بودند. پیشرو عناصر روش علمی، بی دینان باستان، محققان مسلمان و مسیحی بوده‌اند. راجر بیکن که اغلب به عنوان کسی ارج نهاده می‌شود که روش علمی را صورت بندی کرده‌است، یک برادر روحانی فرانسیسی بود

حوادثی که در اروپا اتفاق افتاد همچون مورد گالیله، که همراه با انقلاب علمی و دوره روشنگری بود محققانی چون ویلیام دراپر را به فرض نظریه تعارض رهنمون کرد که بر اساس آن علم و دین به لحاظ روشی، واقعیت و سیاسی در سرتاسر تاریخ با هم در تعارض بوده‌اند. نظریه تعارض علم و دین باور بسیاری از دانشمندان معاصر همچون ریچارد داوکینز، استیو واینبرگ است و برخی از خلقت گرایان نیز به نظریه تعارض گرایش دارند. درحالی‌که نظریه تعارض در میان عموم مردم مشهور و معروف مانده‌ است در میان بیشتر مورخان علم وجهه خود را از دست داده‌است.

پذیرش عام واقعیت‌های علمی ممکن است تحت تأثیر دین باشد. بسیاری در ایالات متحده ایده تکامل را از طریق انتخاب طبیعی رد کرده‌اند خاصه زمانی که انسان را مد نظر قرار می‌دهیم. با این وجود آکادمی ملی علوم آمریکا می‌نویسد که قرینه و شاهد تکامل می‌تواند کاملاً یا ایمان دینی سازگار افتد دیدگاهی رسمی که بیشتر نمایندگان دینی به حمایت از آن برخاسته‌اند.

 تاریخچه مفاهیم دین و علم 
مفاهیم «علم» و «دین» تقریباً مفاهیم تازه‌ای هستند. دین در قرن هفدهم میلادی در میانهٔ استعمارگری و جهانی‌سازی و نهضت پروتستان ظهور یافت «علم» در قرن نوزدهم در اثنای تلاش برای تعریف عمل کسانی که طبیعت را مطالعه می‌کردند پدیدار شد و عبارت «دین و علم» در قرن نوزدهم به سبب به وجود آمدن هر دو مفهوم ظاهر شد. در قرن نوزدهم بود که عبارت‌های بودیسم، هندوئیسم، تائوئیسم و کنفوسیونیسم پدیدار شد. در دوران باستان و در قرون وسطی، ریشه‌های لاتینی علم و دین به عنوان کیفیات درونی فرد یا فضائل فهمیده می‌شدند و هیچ‌گاه به عنوان دکترین‌ها، اعمال یا منابع واقعی معرفت ملاحظه نشده‌اند.

 بهائیت 

تطابق علم و دین یکی از آموزه‌های اساسی آئین بهائی است. بر طبق این آموزه علم و دین مکمل یکدیگرند و انسان برای پیشبرد تمدن و درک حقیقت به هر دو نیازمند است. دین بدون علم به سرعت به خرافات و افراطی‌گری تنزل پیدا می‌کند و علم بدون دین تنها به ابزاری در خدمت ماده‌گرایی خشک تبدیل خواهد شد. در این رابطه عبدالبهاء می‌نویسد: «دیگر آن‌که دین باید مطابق با عقل باشد، مطابق با علم باشد؛ زیرا اگر مطابق با علم و عقل نباشد اوهام است. خداوند قوهٔ عاقله داده تا به حقیقت اشیا پی ببریم و حقیقت هر شیء را ادراک کنیم. اگر مخالف علم و عقل باشد شبهه‌ای نیست که اوهام است».

 دیدها 
انواع تعاملاتی که می‌تواند بین علم و دین به وجود بیاید دسته‌بندی شده‌اند، و بنا به گفته عالمان الهیات، کشیش انگلیکان و فیزیک‌دان جان پولکینگورن این‌ها هستند: (۱) هم ستیزی و منافات زمینه‌ها، (۲) استقلال زمینه‌ها، (۳) هم کلامی بین دو زمینه در جاهایی که هم پوشانی دارند و (۴) ادغام هر دو در یک زمینه.John Polkinghorne Science and Theology SPCK/Fortress Press, 1998. ISBN 0-8006-3153-6 pp. 20–22, following Ian Barbour

Jump up^

این سنخ‌شناسی مشابه آن‌هایی است که توسط عالمان الهیات Ian Barbour,Nature, Human Nature, and God, Ian G. Barbour, Fortress Press , 2002, ISBN 0-8006-3477-2 و John Haught استفاده شده‌اند.Haught, John F. (1995). Science and Religion: From Conflict to Conversation. Paulist Prees. p. 9. ISBN 0-8091-3606-6. Throughout these pages we shall observe that there are at least four distinct ways in which science and religion can be related to each other: 1) Conflict – the conviction that science and religion are fundamentally irreconcilable; 2) Contrast – the claim that there can be no genuine conflict since religion and science are each responding to radically different questions; 3) Contact – an approach that looks for both dialogue and interaction, and possible "consonance" between science and religion, and especially for ways in which science shapes religious and theological understanding. 4) Confirmation – a somewhat quieter but extremely important perspective that highlights the ways in which, at a very deep level, religion supports and nourishes the entire scientific enterprise. سنخ‌شناسی‌های بیشتری را که این رابطه را دسته‌بندی می‌کنند، می‌توان میان کارهای دیگر دیگر محققان علم و دین مانند الهی‌شناس و زیست‌شیمی‌دان Arthur Peacocke یافت.he Sciences and theology in the twentieth century, Arthur R. Peacocke (ed), University of Notre Dame press, 1981 ISBN 0-268-01704-2, pp. xiii–xv

 ناسازگاری 
بنا به گفته Guillermo Paz-y-Miño-C و Avelina Espinosa، ستیز تاریخی بین فرگشت و دین، ذاتاً به علت ناسازگاری بین خردگرایی/تجربه‌گرایی علمی و اعتقاد به سبب فراطبیعی است؛ این نویسندگان رسماً فرضیه ناسازگاری را (به انگلیسی: Incompatibility hypothesis، مخفف: IH) ارائه دادند تا "ever-lasting-conflict-science-and-faith" را تبیین کنند.Paz-y-Miño-C G. & Espinosa A. (2013.pages=73–98). "The Everlasting Conflict Evolution-and-science versus Religiosity"  (PDF).

In Religion and Ethics, edited by Gloria Simpson and Spencer Payne, New York, NY: NOVA Publishers.

Check date values in: |date= (help) به گفته جری کوین، نگرش‌ها به فرگشت و سطوح تدین در بعضی کشورها، در کنار وجود کتاب‌هایی که مصالحه بین فرگشت و دین را توضیح می‌دهند، نشان دهنده این است که مردم در باور هم‌زمان به هر دو مشکل دارند، بدین ترتیب ناسازگاری را نشان می‌دهد.Jerry Coyne. "Does The Empirical Nature Of Science Contradict The Revelatory Nature Of Faith?". Edge. Retrieved 2013-06-16.

 منابع 

رده:تاریخ ادیان
رده:تاریخ علم
رده:دین و دانش
رده:فلسفه دین
رده:فلسفه علم
رده:ویکی‌سازی رباتیک