توویت (کتاب)

توویت کتاب داستان مذهبی و تخیلی بزبان عبرانی مربوط به قرن‌سوم تا قرن‌یکم پیش از میلاد است. اصل کتاب توویت که به صورت یونانی بدست آمده شاید در اصل به زبان آرامی بوده‌است.

 موضوع کتاب 
موضوع متن توویت با داستان آهیگرAxikar که در شرق‌نزدیک مشهور است مربوط گشته و بدین جهت مانند داستان مزبور به قرن هشتم و هفتم پیش از میلاد منسوب شده‌است. قهرمان داستان اسرائیلی‌یانی هستند که چنان‌که در کتاب پادشاهان آمده توسط آشوریان به سرزمین ماد کوچانده شده‌اند، مع‌هذا منشأ یهودی داستان در هر صفحهٔ آن مشهود است.نه اسرائیلی
در حال حاضر ممکن نیست به دقّت و صراحت منابع مورد استفادهٔ مؤلف توویت را معلوم ساخت. در هر حال وی گذشته از کتاب پادشاهان، یکی از رویات قدیمی داستان آهیگر را که بدست ما نرسیده و بی‌شک قبل از پایان قرن هفتم تحریر شده بود و تا اندازه‌ای وضع آن زمان را با صراحت و درستی شرح می‌داده، مورد استفاده قرار داده است.سفر پیدایش سفر پیدایش تورات X 22,24 شاید مؤلف کتاب توویت از بعضی آثار ادبی شرقی هم استفاده کرده باشد. وی اندک آشنایی با جغرافیا و تاریخ ماد نیز دارد.رجوع شود به: B. Meissner, Das Marchen vom weisen Achiqar Der A. O. ,XVI. 2 توویت بیشتر به اندزرها و خطبه‌های مذهبی می‌پردازد و در ضمن مؤلف با تعلیمات دینی زرتشت آشنا بوده‌استدر این زمینه نظرات ایشان ارزش تاریخی ندارد

تعیین تاریخ تألیف کتاب توویت امری بسیار دشوار است؛ ولی بی‌شک نویسندهٔ آن اسرائیلی تبعیدی به آشور یا ماد نبوده،بر خلاف آنچه کوشش شده است تا در متن کتاب جلوه داده شود بلکه یهودی می‌باشد که در دیاسپوریعنی خارج از حدود فلسطین و به ظن غالب در سرزمین پارته بعد از قرن سوم پیش از میلاد زندگی می‌کرده‌است یعنی در عهدی که قدیمتر از دوران سلطنت مهرداددوم نبوده، می‌زیسته استظاهراً منظور مؤلف از آشوری که منفور وی است پادشاهی سلوکیه می‌باشد زیرا در این داستان اشاراتی به کتاب یونس‌نبی که به عقیدهٔ منتقدان تورات در پایان قرن چهارم پیش از میلاد نوشته شده، دیده می‌شود. بر روی هم بلاشک کتاب توویت از لحاظ مضمون به کتاب یونس‌نبی نزدیک است و مانند آن جنیهٔ داستانی دارد و مربوط به نینوا پایتخت آشور می‌باشد.در این داستان نام آسمودی Asmodaios که یکی از ارواح خبیثهٔ زرتشتیگری یا همان آئیشما دیو خشم و روح غضب و نافرمانی و نفاق می‌باشد ذکر شده است.

 تئوری تاریخی توویت 
در این زمینه نظرات ایشان چنین است: سنخریب پادشاه آشور را پسر انماسار ( سلمنسرپنجم) می‌شمارد و ظاهراً فقط سبب آن است که در کتاب پادشاهان نام سنخریب بلافاصله بعد از سلمنسرپنجم آمده است و از سارگون دوم که در فاصلهٔ سلطنت آن دو پادشاهی داشته ذکری نرفته است. تاریخ تخریب آشور را تا حدی درست حساب کرده‌استاحتمالاً از روی تورات. مؤلف این تقسیم‌بندی را به نبوکدنصر و آسوئر نسبت می‌دهدAsuēros یعنی ĀhāšwērŌš به زبان عبری قدیم. نام هر دو پادشاه نبوکدنصر و آسوئر در تورات آمده است و آحاش‌وروش (آسوئر) همان خشایارشای پارسی باستان است. ولی ظاهراً مؤلف داستان خشاریارشا را با آستیاگ یکی می‌داند.

 جستارهای وابسته 
 کتاب دانیال
 کتاب یودیف

 پانویس 

 منابع 
 ای.م. دیاکونوف. تاریخ ماد. 

 پیوند به بیرون 

رده:زبان عبری
رده:زبان‌های باستانی
 رده:مادها