روز واقعه (فیلم)

روز واقعه یک فیلمِ درامِ تاریخی به کارگردانیِ شهرام اسدی است که سالِ ۱۳۷۳ از روی فیلم‌نامه‌ای به همین نام از بهرام بیضایی ساخته شد و در جشنوارهٔ فیلمِ فجرِ همان سال جایزه‌ها گرفت.

 خلاصهٔ داستان 
عبدالله جوانی نصرانی است که تازه اسلام آورده و دل در گروِ عشقِ راحله، دخترِ زید، دارد. در جشنِ عروسیشان مسافری اخبارِ کوفه و کربلا را می‌رساند، ولی اعتنایی برنمی‌انگیزد. عبدالله ندایی می‌شنود که به یاریِ کسی فرامی‌خواندش. پس مجلس را ترک کرده و بیابان به بیابان و واحه به واحه به سوی کربلا می‌تازد. راحله و سه برادرش به تعقیبش می‌روند و کنارِ برکه‌ای خفته می‌یابندش. برادران به رویش شمشیر می‌کشند. امّا راحله، با شنیدنِ سخنِ عبدالله، او را به ادامهٔ راهش تشویق می‌کند. عبدالله از ویرانه‌های بتکده‌ای می‌گذرد و از کاروانی دزدزده و دو طایفهٔ راهیِ نبردِ کربلا و یک واحه. در هر منزل چیزی از حسین بن علی می‌گویندش. سرانجام تشنه و گرمازده و بی ساز و برگ به هنگامِ عصرِ عاشورای ۶۱ هجریِ قمری به کربلا می‌رسد و یارانِ حسین را در خاک و خون می‌بیند.

 فیلم‌نامه 

بهرام بیضایی فیلم‌نامهٔ روز واقعه را سالِ ۱۳۶۱ نوشت و سالِ ۱۳۶۳ به صورتِ کتاب منتشر کرد. فیلم‌نامهٔ فیلم تفاوت‌هایی با نوشتهٔ بیضایی دارد.

 بیضایی و تنگنای فیلم‌سازی 
عبدالله اسفندیاری در گفتگویی آورده که بیضایی از اقتباسِ سینمایی شهرام اسدی خشنودیِ نسبی داشته است. بیضایی خود در گفتگویی با جواد طوسی در بهارِ ۱۳۸۸ گفته:
از بخش‌هایی از کتاب که در فیلمِ شهرام اسدی نیامده می‌توان فصلِ دیدار با شهربانو در گذر از ویرانه‌های کهن را نام برد.

با این که اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیسِ وقتِ جمهوری) می‌خواست که این فیلم‌نامه فیلم بشود،علیرضا شجاع نوری یاد کرده که اسبی که هاشمی رفسنجانی به نقشِ اوّلِ این فیلم اختصاص داده بود شجاع نوری را زمین زد و مجروح کرد و فیلم‌برداری متوقّف شد؛ و سپس‌تر کار را با اسبِ دیگری پی‌گرفتند. () در هشت سال دورانِ ریاستِ جمهوریش تنها یک فیلمِ بیضایی (مسافران، ۱۳۷۰) مجالِ ساخت یافت، و گرفتاری‌های فراوانی برای بیضایی (و نویسندگان و اندیشندگانِ دیگر) به بار آمد؛ به طوری که مسعود کیمیایی دربارهٔ دیدار (یا به عبارتِ مجلّهٔ گزارش فیلم «بازجویی») سعید امامی با خودش و بیضایی به سالِ ۱۳۷۲، در همان هنگامی که فیلمِ روز واقعه در جریانِ ساخت بود، گفته: «. . . یکی از آقایان را در یک سال بعد، در یک شهر بزرگ که فیلمبرداری می‌کردم، دیدم. گفت شما دو تا . . . تو و بیضایی رو از تو دهن شیر بیرون آوردیم.»

سپس‌تر، رویدادهای این دوران – نیز با تجربهٔ بازجویی‌های ساواک – در بعضی از کارهای بیضایی مانندِ مجلس شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین بازتاب یافت.

 بازیگران و صداپیشگان 
 بازیگر صداپیشه نقشعلیرضا شجاع نوریژرژ پطرسیعبداللهزهرا (لادن) مستوفیمهوش افشاریراحلهعزت‌الله انتظامیعزت‌الله انتظامیزیدجمشید مشایخیاحمد رسول‌زادهپیرمهدی فتحیحسین معمارزادهشتربانمهدی فتحیمهدی فتحیمردِ میانه‌سالمحمّدعلی کشاورزاحمد رسول‌زادهمردِ نصرانیسعید نیک‌پورسعید نیک‌پورعمروشهراد وثوقیناصر خویشتن‌دارطاهرحسن میر باقریامیرمحمّد صمصامیفتّاححسین پناهیحسین پناهیمردِ معبدژاله علوژاله علواُم سلما،زن در زنجیرحمیده خیرآبادیزهرا آقارضااُم حکیمعنایت بخشیمازیار بازیارانخائفسیامک اطلسیسیامک اطلسیجبیررضا فیّاضیرضا فیّاضیمردِ خشمگینمنصور والامقاممازیار بازیاراناَسوَد آهنگرهاشم ارکانعلی‌همّت مومی‌ونداسحق(دهنه‌دارِ شترِ عروسی)عبّاس امیریحمید منوچهریعابس(مهمانِ سالخورده)سروش خلیلیجواد پزشکیانطعنه‌زنِ اوّلکامران فیوضاتعلی‌همّت مومی‌وندطعنه‌زنِ دوّمعبدالله اسفندیاریحسین معمارزادهمهمانِ بی‌طاقتپرویز شاهین‌خوجواد پزشکیانسهل(پیرمردِ نادم)فرید سجّادی حسینیشهروز ملک‌آراییحجّار(جوانِ نادم)فخرالدّین صدیق شریففخرالدّین صدیق شریفمهمانِ اوّلمحمّد خلیلی فردولی‌الله مؤمنیمهمانِ دوّممنوچهر لاریجانیمهمانِ سوّمتوحید اصلان‌زادهمهمانِ چهارممحمّدرضا حقگویکی از بنی جبیرهتورج فرامرزیانیکی از بنی خائفنادر رجب‌پوررقصندهٔ اوّلاشکان مهردادپوررقصندهٔ دوّمسیروس کهوری‌نژادپیکِ کوفیعنایت شفیعیحرامیِ اوّلاحمد نمازیحرامیِ دوّممحمّد گیلانیحرامیِ سوّممحمّدولی احمدلوحرامیِ چهارمسیروس نیک‌طبعحرامیِ پنجمحمید عبدالملکیحرامیِ ششممحمّدرضا نجفیحرامیِ هفتممحمّدتقی شریفی نوریبخورگردانمحمود مشروطهخرمهره‌اندازسیّد ضیاء مدیر طاهریشتربانِ دوّمزهره صفویزنِ گریانمحمّد تقواییخضیرمصطفی رستمیفریده صابری
سرپرستِ گویندگان: ژرژ پطرسی

 عوامل 
 صدا: محمّدرضا دلپاک، امیرحسین قاسمی
 طرّاحِ صحنه و لباس: مجید میرفخرایی
 عکس: رضا رخشان
 جلوه‌های ویژه: مهدی بهمن‌پور
 طرّاحِ گریم: عبدالله اسکندری
 محصولِ بنیاد سینمایی فارابی ـ تولیدشده در هدایت‌فیلم (مرتضی شایسته)
 سالِ ساخت: ۱۳۷۳

 جایزه‌ها 
روز واقعه در جشنوارهٔ فیلمِ فجرِ ۱۳۷۳ پنج سیمرغِ بلورین برد:پخش مکرر روز واقعه؛ پوشش کم‌کاری‌ها  خبرگزاری الف
 جشنواره تاریخِ مراسم جایزه نامزد نتیجه جشنوارهٔ فیلمِ فجر بهمنِ ۱۳۷۳ بهترین فیلم شهرام اسدی  بهترین موسیقیِ متن مجید انتظامی  بهترین چهره‌پردازی عبدالله اسکندری  بهترین فیلمِ دوّم شهرام اسدی  بهترین صحنه‌آرایی مجید میرفخرایی  بهترین فیلم‌نامه بهرام بیضایی  بهترین کارگردانی شهرام اسدی  بهترین بازیگرِ نقشِ اوّلِ مرد علیرضا شجاع نوری  بهترین تدوین مهدی رجائیان  بهترین فیلم‌برداری مازیار پرتو، اصغر رفیعی جم  بهترین صداگذاری محمّدرضا دلپاک، امیرحسین قاسمی  بهمنِ ۱۳۷۴ بهترین آنونس علیرضا کریمی  بهترین عکس رضا رخشان 

 دیگر 
 نامزدِ جایزهٔ بهترین فیلمِ جشنوارهٔ بین‌المللیِ فیلمِ کلکته

 پانویس 
 توضیحات 

 ارجاعات 

 منابع 

 اسکندری، علی. مردم‌شناسی ارتباطی اسطوره در سینمای ایران



 خوشنویس، علیرضا. فیلم ایرانی: فرم، اخلاق، هویت.





 پیوند به بیرون 



 روز واقعه در وبگاه ایران‌آکتور
 آلبوم کامل موسیقی متن فیلم سینمایی روز واقعه اثر مجید انتظامی

رده:برندگان سیمرغ بلورین بهترین فیلم
رده:حسین بن علی
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی شهرام اسدی
رده:فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی درباره امامان شیعه دوازده‌امامی
رده:فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی درباره نبرد کربلا
رده:فیلم‌های ۱۳۷۳
رده:فیلم‌های ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های ۱۹۹۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از آثار بهرام بیضایی
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های تاریخی ایران
رده:فیلم‌های درام ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های مرتبط با اسلام