ناچخ

ناچَخ واژه‌ای فارسی، (هم‌ریشه با ناشَک سانسکریت به معنای نابودکننده)، و به معنای تبرزین دوتیغه‌است.فرهنگ معین، سرواژهٔ «ناچَخ»

در متون فارسی به این نوع جنگ‌افزار اشاره‌های زیادی شده و از ناچخ ده منی و ناچخ سه منی نیز یاد شده که به انواع سنگین ناچخ‌ها اشاره دارد.دهخدا: ناچخ.

در داستانی‌های ادبی
در فارسنامه ابن بلخی آمده‌است: «و انوشیروان تبرزین به دست داشت و بعضی گویند ناچخی و اول کسی کی تبرزین و ناچخ ساخت او بود و از بهر این کار ساخت تا مزدک را بدان زخم کند که شمشیری نمی‌توانست داشت.فارسنامه ٔ ابن بلخی ص ۹۰

ناچخ اروپایی
ناچخ اروپایی یا هالبرد (Halberd) یک سلاح نیزه‌ای دو دستی می‌باشد که بیشتر در قرون ۱۴ و ۱۵ میلادی مورد استفاده بوده‌است. ناچخ اروپایی از یک تیغهٔ تبر به همراه سرنیزه نصب شده بر انتهای یک تیرک بلند ساخته می‌شود. این سلاح همیشه تیغهٔ قلاب شکلی درسوی دیگر تیغهٔ تبری دارد که برای مهار کردن سلاح جنجگوی مقابل به کار می‌رود. هالبرد طولی بین ۱٫۵ تا ۱٫۸ متر دارد.https://en.wikipedia.org/wiki/Halberd
احتمالاً تبرزین هالبرد در سدهٔ سیزدهم میلادی در سوئیس پدید آمده باشد. این جنگ‌افزار روی یک دیرک که هشت فوت درازایش بوده، نصب می‌شده‌است. این گونه تبرزین دارای یک تبر چهارگوش شکل که در بالای آن یک نیزهٔ خیلی تیز بلند قرار داشته بوده و در طرف دیگر تبر یک چنگک داشته‌است. این جنگ‌افزار بسیار پُرتوان بوده و در بیشتر ارتش‌های اروپایی تا پایان سدهٔ شانزدهم مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. در آن زمان، این تبرزین بیشتر جنبهٔ تزیینی پیدا کرده بود.لیدی پلودن، مولی بریرلی، آسا بریگ، زیرنظر مارگوت شاهین و دیگران. جنگ و اسلحه ، ترجمه محمد نژد، تهران: انتشارات پدیده

 تاریخچه 

تولید ناچخ بسیار کم هزینه بود و در میدان نبرد تحرک بالایی داشت. در نهایت با اصلاح هالبرد، نقاط قوت آن به‌طور کامل تر توسعه داده شدند تا ارتباط بهتری با نیزه و درازنیزه برقرار کند و همچنین امکان عقب راندن سواره نظام را بیابد. چنگک پشت تبر می‌توانست سوار را از اسب با پایین بکشد. دهقانی سوئیسی چارلز مارتین، دوک بورگوندی را با هالبرد به قتل رساند، اتفاقی که صرفاً با یک ضربه بی تردید منجر به پایان جنگ‌های بورگندی شد. محققان گمان می‌کنند که یک هالبرد پشت جمجمهٔ ریچارد سوم را در نبرد بازورث فیلد شکافت.

 نگارخانه 

 منابع 

رده:تبرها
رده:سلاح‌های برنده قرون وسطی
رده:جنگ‌افزارهای دسته‌دار قرون وسطی
رده:جنگ‌افزارهای دسته‌دار