کنسانتره کمپلکس پروترومبین

کنسانتره کمپلکس پروترومبین () یا به اختصار پی‌سی‌سی (PCC) که با نام کمپلکس فاکتور ۹ نیز شناخته می‌شود و با نام تجاری کِی‌سنترا (Kcentra) و نام‌های دیگر به فروش می‌رسد، یک داروی ترکیبی است که از فاکتورهای انعقادی خون ۲، ۹ و ۱۰ تشکیل شده است (پی‌سی‌سی سه‌فاکتوره) یا در صورتی که همانند Kcentra حاوی فاکتور ۷ نیز باشد، پی‌سی‌سی چهارفاکتوره نامیده می‌شود. این دارو برای درمان و پیشگیری از خون‌ریزی در هموفیلی بی زمانی که فاکتور ۹ خالص در دسترس نباشد، استفاده می‌شود. همچنین ممکن است برای برگرداندن اثر درمان با وارفارین به کار رود. این دارو از طریق تزریق آهسته داخل وریدی تجویز می‌شود. محصول دیگری با نام کنسانتره کمپلکس پروترومبین فعال‌شده یا فایبا (عامل عبوردهنده بازدارنده فاکتور هشت) ممکن است برای هموفیلی اکتسابی استفاده شود.

عوارض شایع این دارو شامل واکنش‌های آلرژیک، سردرد، استفراغ، و خواب‌آلودگی است. سایر عوارض جدی‌تر شامل لخته‌های خونی است که ممکن است منجر به سکته قلبی، سکته مغزی، آمبولی ریوی، یا ترومبوز سیاهرگی عمقی شود. در صورت استفاده طولانی‌مدت ممکن است پادتن‌هایی تشکیل شوند که باعث کاهش اثربخشی دوزهای بعدی می‌شوند.

کنسانتره کمپلکس پروترومبین از دهه ۱۹۶۰ مورد استفاده پزشکی قرار گرفت. این دارو در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد. این دارو از پلاسمای خون انسان تهیه می‌شود. همچنین فاکتور ۹ نوترکیب به‌صورت فرآورده‌ای مجزا در دسترس است.

 موارد مصرف 
کنسانتره کمپلکس پروترومبین اثرات وارفارین و سایر داروهای ضدانعقاد مهارکننده ویتامین کا را معکوس می‌کند و در موارد خون‌ریزی شدید در افراد مبتلا به اختلال انعقاد خون به کار می‌رود. همچنین زمانی استفاده می‌شود که چنین فردی نیاز به عمل جراحی اورژانسی داشته باشد. کاربردهای دیگر آن شامل کمبود یکی از فاکتورهای انعقادی موجود در ترکیب (چه به صورت مادرزادی و چه به دلیل بیماری‌های کبدی) و نیز هموفیلی است. چندین راهنمای بالینی، از جمله راهنمای کالج آمریکایی متخصصان قفسه سینه، استفاده از کنسانتره کمپلکس پروترومبین را برای برگرداندن اثر وارفارین در افراد با خون‌ریزی شدید توصیه کرده‌اند.

برای برگشت سریع اثر ضدانعقادی جهت انجام جراحی، کنسانتره کمپلکس پروترومبین چهارفاکتوره موجب کاهش زمان پروترومبین و کاهش خون‌ریزی حین جراحی در مقایسه با تجویز پلاسمای منجمد تازه می‌شود. هیچ تفاوتی در بروز رویدادهای ترومبوآمبولیک مشاهده نشد.

 موارد منع مصرف 
در بروشور دارو ذکر شده است که کنسانتره کمپلکس پروترومبین در بیماران مبتلا به انعقاد درون‌رگی منتشر، که نوعی فعال‌سازی غیرطبیعی فرایند انعقاد است، منع مصرف دارد،  زیرا تجویز فاکتورهای انعقادی تنها موجب تشدید این فرایند می‌شود. با این حال، اگر پی‌سی‌سی به دلیل پایین بودن سطح فاکتورها تجویز شود، می‌تواند انعقاد طبیعی را بازگرداند. از آنجا که محصولات پی‌سی‌سی حاوی هپارین هستند، در بیماران مبتلا به ترومبوسیتوپنی ناشی از هپارین منع مصرف دارند.

 شیمی 
کنسانتره کمپلکس پروترومبین شامل چندین فاکتور انعقادی خون است. معمولاً این ترکیب شامل فاکتورهای ۲, ۹ و ۱۰ می‌باشد. برخی نسخه‌ها همچنین حاوی فاکتور ۷، پروتئین سی و پروتئین اس هستند. ممکن است هپارین به آن افزوده شود تا از فعال‌سازی زودهنگام فاکتورها جلوگیری شود.

 تاریخچه 
سازمان غذا و دارو در سال ۲۰۱۳ تأیید استفاده از این دارو را اعلام کرد. سازمان غذا و دارو همچنین در دسامبر ۲۰۱۲ وضعیت داروهای کم‌کاربرد را برای کی‌سنترا تصویب کرد.

 جامعه و فرهنگ 
 اقتصاد 
در ایالات متحده، هزینه هر دوز کنسانتره کمپلکس پروترومبین حدود ۳۲۰۰ دلار آمریکا است، هرچند یک مطالعه هزینه را ۱۱٬۶۵۰ دلار گزارش کرده است. سازمان ملی خون استرالیا قیمت پروترومبینکس (۵۰۰ واحدی) را حدود ۳۲۷ دلار استرالیا تعیین کرده است.

 نام‌های تجاری 
چندین فرمولاسیون مختلف از این دارو در سراسر جهان در دسترس هستند.

 در ایران 
براساس ابلاغیه اداره کل دارو به شرکت‌های توزیع، فروش و توزیع داروی پی‌سی‌سی که بر تشکیل لخته و انعقاد خون مؤثر است، خارج از ضوابط سازمان غذا و دارو و بدون تأیید ممنوع است.

 منابع 

رده:داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
رده:داروهای کم‌کاربرد
رده:سامانه انعقاد خون
رده:فراورده‌های خونی
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر