سربازسالاری

ارتش‌سالاری یا استراتوکراسی  نوعی از حکومت است که توسط رهبران و مقامات ارتش رهبری می‌شود. این نوع حکومت با دیکتاتوری نظامی و خونتا که قدرت سیاسی ارتشی تحمیل نشده یا حتی توسط دیگر قوانین حمایت نشده متفاوت است.

 تعریف 
واژهٔ استراتوکراسی (Stratocracy) نخستین بار در سال ۱۶۵۲ توسط نظریه‌پرداز سیاسی رابرت فیلمر مطرح شد. با این حال، پیش از آن در سال ۱۶۴۹ واژهٔ stratokratia توسط کلاودیوس سالماسیوس در اشاره به کشور تازه تأسیس مشترک‌المنافع انگلستان استفاده شده بود. جان بوویر و دنیل گلیسون، استراتوکراسی را به عنوان نظامی توصیف می‌کنند که در آن شهروندان دارای خدمت نظامی اجباری یا داوطلبانه یا کهنه‌سربازانی که با افتخار از خدمت مرخص شده‌اند، حق انتخاب یا حکومت دارند. در چنین حالتی، قوای اجرایی، قضایی و قانونگذاری ارتش توسط قانون، قانون اساسی و جامعه پشتیبانی می‌شوند. چنین نظامی برای حفظ حق حکومت خود، لزوماً نیازی نیست که ماهیتاً استبدادی یا الیگارشی باشد. ساموئل فاینر، دانشمند علوم سیاسی، بین استراتوکراسی‌ها که در آن‌ها ارتش مستقیماً تصمیم‌ها و قوانین را اتخاذ می‌کند و رژیم‌های نظامی یا دیکتاتوری‌ها که در آن‌ها ارتش خود حکومت نمی‌کند، بلکه در عوض مسئولیت اصلی اجرا و دفاع از حکومت رهبران غیرنظامی را برعهده دارد که سیاست‌های دولت را تعیین و فعالیت‌های ارتش را کنترل می‌کنند، تمایز قائل می‌شود. پیتر لیون در این باره می‌نویسد که در طول تاریخ، حکومت‌های مبتنی بر استراتوکراسی نسبتاً نادر بوده‌اند و در نیمهٔ دوم قرن بیستم، به دلیل «فروپاشی سریع حکومت‌های تالاسوکراسی اروپای غربی»، افزایش قابل توجهی در تعداد حکومت‌های استراتوکراتیک به وجود آمده است.

 نمونه‌ها 
 استراتوکراسی‌های تاریخی 
 اسپارت 
نظام دوحاکمیتی اسپارت یک پادشاهی استراتوکراتیک بود. از سنین پایین، مردان اسپارتی از طریق آگوگ که برای شهروندی کامل ضروری بود، آموزش داده می‌شدند. این یک برنامهٔ آموزشی و تربیتی دقیق بود که آن‌ها را برای جنگجو شدن آماده می‌کرد. ارسطو پادشاهی در اسپارت را «نوعی حکومت نامحدود و دائمی» توصیف می‌کند؛ در حالی که ایسوکراتس از اسپارتی‌ها به عنوان «تابع الیگارشی در داخل و یک پادشاهی در نبرد و لشکرکشی» یاد می‌کند.

 روم باستان 
یکی از قابل توجه‌ترین و ماندگارترین نمونه‌های یک دولت استراتوکراسی، روم باستان است، هرچند که سیستم استراتوکراسی به مرور زمان توسعه یافته است. پس از عزل آخرین پادشاه روم، لوکیوس تارکوئینیوس متکبر، روم به جمهوری تبدیل شد. با این حال، با گسترش تدریجی امپراتوری و درگیری‌ها با رقیبش کارتاژ که در جنگ‌های پونی به اوج خود رسید، سیستم سیاسی و نظامی روم تغییرات چشمگیری را تجربه کرد. پس از اصلاحات موسوم به «اصلاحات ماریان»، قدرت سیاسی عملاً تحت رهبری نظامی متمرکز شد، زیرا وفاداری لژیونرها از سنا به ژنرال‌های آن منتقل گشت.

در دوران تریوم‌ویرات اول و در طول جنگ‌های داخلی پس از آن، نظامی‌گری بر شکل‌گیری امپراتوری روم تأثیر گذاشت که رئیس آن به عنوان «امپراتور» شناخته می‌شد؛ عنوانی که قبلاً به فرماندهان نظامی برجسته داده می‌شد. ارتش روم یا با به تخت نشستن هر امپراتور رومی موافق بود یا با آن مخالفت می‌کرد و گارد پرتورین تا زمان لغو آن توسط امپراتور کنستانتین نقش تعیین‌کننده‌ای در جانشینی امپراتوری داشت. نظامی‌سازی امپراتوری با گذشت زمان افزایش یافت و امپراتورها به‌طور فزاینده‌ای مدیون ارتش‌ها و ناوگان‌های دریایی خود بودند؛ با این حال، میزان فعال بودن امپراتورها در فرماندهی واقعی در میدان نبرد در لشکرکشی‌ها از یک امپراتوری به امپراتور دیگر و حتی از سلسله‌ای به سلسلهٔ دیگر متفاوت بود. اهمیت سیاسی حیاتی ارتش تا زمان نابودی امپراتوری شرقی (بیزانس) با سقوط قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ ادامه یافت.

 گوریو 
از سال ۱۱۷۰ تا ۱۲۷۰، پادشاهی گوریو عملاً زیرنظر یک حکومت نظامی بود و پادشاهان دست‌نشانده بر تخت سلطنت، عمدتاً به عنوان چهره‌هایی تشریفاتی خدمت می‌کردند. بخش عمده این دوره تحت حکومت خانواده چوی سپری شد که یک سیستم موازی از سیستم‌های اداری خصوصی را جدا از نیروهای نظامی خود ایجاد کردند.

 قزاق‌ها 
بندانگشتی|سپاه قزاق‌های زاپوریژی در سال ۱۶۵۴
قزاق‌ها عمدتاً مردمانی از اسلاوهای شرقی بودند که به عنوان اعضای جوامع دموکراتیک، نیمه‌نظامی و نیمه‌دریایی شناخته می‌شدند و عمدتاً در اوکراین و جنوب روسیه ساکن بودند. آن‌ها در مناطق و جزایر کم‌جمعیت در حوضه‌های رودخانه دنیپر سفلی، دن، ترک و اورال ساکن بودند و نقش مهمی در توسعهٔ تاریخی و فرهنگی روسیه و اوکراین ایفا کردند. سیچ زاپوروژی یک حکومت نیمه خودمختار قزاق و یک شبه‌دولت بود که بین قرن‌های ۱۶ تا ۱۸ وجود داشت و بیش از صد سال به عنوان یک دولت مستقل با ساختار طبقاتی به عنوان هتمانات قزاق وجود داشت.

 مرز نظامی پادشاهی هابسبورگ 
مرز نظامی، منطقه مرزی پادشاهی هابسبورگ (که بعدها به امپراتوری اتریش و بعدتر به امپراتوری اتریش-مجارستان تبدیل شد) بود. مرز نظامی به عنوان کمربند حفاظتی در برابر تهاجمات امپراتوری عثمانی عمل می‌کرد. این مرز که در بخش جنوبی سرزمین سلطنتی مجارستان واقع شده بود، از حوزه قضایی محلی جدا بود و از دهه ۱۵۰۰ تا ۱۸۷۲ تحت مدیریت نظامی مرکزی وین قرار داشت. برخلاف بقیه قلمرو تحت سلطه کاتولیک‌های امپراتوری، منطقه مرزی قوانین مذهبی نسبتاً آزادتری داشت تا بتواند سکونتگاه‌ها را به این منطقه جذب کند.

 استراتوکراسی‌های مدرن 
بندانگشتی|220x220px|ژنرال ارشد دن شو که از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۱ رئیس «شورای صلح و توسعه ایالتی» بود.
نزدیک‌ترین معادل مدرن به یک استراتوکراسی، شورای صلح و توسعه دولتی میانمار است که از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۱ حکومت می‌کرد. این حکومت مسلماً با اکثر دیکتاتوری‌های نظامی دیگر متفاوت بود، زیرا قانون اساسی و مجلس قانونگذاری غیرنظامی را به‌طور کامل لغو کرده بود. قانون اساسی جدیدی که در سال ۲۰۱۰ به اجرا درآمد، از طریق سازوکارهایی مانند اختصاص ۲۵٪ از کرسی‌های مجلس قانونگذاری به پرسنل نظامی، تسلط تاتماداو بر قدرت را تثبیت کرد. دولت مشروطه غیرنظامی دوباره در کودتای سال ۲۰۲۱ میانمار منحل و قدرت از طریق شورای اداری دولت به تاتماداو منتقل شد.

سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا، مناطق مستقل آکراتاری و داکیلیا در جزیره قبرس، نمونه دیگری از یک حکومت استراتوکراسی است. این سرزمین تابع قوانین منحصر به فردی است که با قوانین بریتانیا و قبرس متفاوت است.

 جستارهای وابسته 
 نظامی‌گری
 خدمت نظامی
 ارتش

 منابع 

رده:اقتدارگرایی
رده:جامعه‌شناسی نظامی
رده:شکل‌های حکومت