صف دوطرفه

در علوم کامپیوتر یک صف دوطرفه (Double ended queue یا dequeue) نوعی نوع داده انتزاعی است که یک صف را تعمیم می‌بخشد به طوری که بتوان هم از ابتدای صف و هم از انتهای صف حذف یا اضافه کرد و دسترسی داشت.

 ویژگی‌ها 
این ساختمان داده هم مانند صف از عملکرد بر اساس سیاست FIFO (خروج به ترتیب ورود) و هم مانند پشته از عملکرد بر اساس سیاست LIFO (خروج به ترتیب عکس ورود) پشتیبانی می‌کند.
به همین دلیل می‌توان گفت پشته و صف خاص شده‌های صف دوطرفه هستند و می‌توان هر دو را با استفاده از صف دو طرفه پیاده‌سازی کرد.

 توابع 
در صف دو طرفه دو عمل اصلی صف و پشته (حذف و اضافه) تبدیل به چهار عمل اصلی به صورت اضافه کردن به ابتدا، اضافه کردن به انتها، حذف از ابتدا، حذف از انتها می‌شوند. همچنین معمولاً از توابعی برای دسترسی به عنصر اول و آخر صف استفاده می‌شود.

نام این عملیات در زبان‌های مختلف متفاوت است. می‌توانید تعدادی از نام توابع صف را در زبان‌های برنامه‌نویسی در جدول زیر مشاهده کنید.
 توابع  نام مشهور  Ada  C++  Java  Perl  PHP  Python  Ruby  JavaScript اضافه کردن عنصر به انتهای آرایه  inject, snoc Append  push_back  offerLast  push  array_push  append  push  push اضافه کردن عنصر به اول آرایه  push, cons  Prepend  push_front  offerFirst  unshift  array_unshift  appendleft  unshift  unshift حذف عنصر انتها  eject  Delete_Last  pop_back  pollLast  pop  array_pop  pop  pop  pop حذف عنصر ابتدا  pop  Delete_First  pop_front  pollFirst  shift  array_shift  popleft  shift  shift برگرداندن عنصر انتها   Last_Element  back  peekLast  $array[-1]  end  <obj>[-1]  last  <obj>[<obj>.length - 1] برگرداندن عنصر ابتدا   First_Element  front  peekFirst  $array[0]  reset  <obj>[0]  first  <obj>[0]

 پیاده‌سازی 
معمولاً صف دوطرفه را با استفاده از آرایه پویا یا فهرست پیوندی دوطرفه پیاده‌سازی می‌کنند.

به طور مثال پیاده‌سازی ای از صف دوطرفه با استفاده از آرایه پویا در زبان برنامه‌نویسی پایتون به صورت زیر است:

class Deque:
    #Constructor
    def __init__(self):
        self.elements = []
    #Insert element at front
    def addFront(self, element):
        self.elements.append(element)
    #Insert element at back
    def addBack(self, element):
        self.elements.insert(0,element)
    #Remove first element
    def removeFront(self):
        self.elements.pop()
    #Remove last element
    def removeBack(self):
        self.elements.pop(0)
    #Return first element
    def first(self):
        return self.elements[0]
    #Return last element
    def last(self):
        return self.elements[len(self.elements)-1]
    #Return current size of deque
    def size(self):
        return len(self.elements)

 پیچیدگی 
در صورت پیاده‌سازی با آرایه پویا یا فهرست پیوندی دوطرفه تمام عملیات از  می‌باشد.

 منابع 
ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:نوع داده انتزاعی