آی‌ای‌آی نشر

آی‌ای‌آی نشر ، به معنای دال قهوه‌ای (کرکس گریفون) که البته نام آن به عقاب نیز ترجمه شده است، یک هواگرد ساختِ کارخانهٔ صنایع هوافضای اسرائیل در اسرائیل و در واقع گونه اسرائیلی جنگنده چندمنظوره داسو میراژ ۳است.Gupta 1997, p. 105.

با توجه به میزان تلفات هواپیماها در طی جنگ شش روزه ۱۹۶۷ و جنگ فرسایش‌زا در اواخر دهه ۱۹۶۰، نیروی هوایی اسرائیل (IAF) به دنبال خرید یک نوع بهبود یافته از هواپیمای جنگنده بسیار موفق داسو میراژ۳ بود. در حالی که مشارکتی برای تولید چنین هواپیمایی(میراژ ۵)، بین سازنده فرانسوی داسو اویاسیون و شرکت
هوافضایی اسرائیلی  صنایع هوافضای اسرائیل(IAI) شکل گرفته بود، در ژانویه۱۹۶۹ و در واکنش به حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۶۸،دولت فرانسه اعلام کرد که تحریم تسلیحاتی را علیه اسرائیل اعمال خواهد نمود. در پاسخ به تحریم، اسرائیل تصمیم گرفت که این سرمایه‌گذاری را ادامه داده، اما در عوض بدنه هواپیماها را در داخل کشور تولید نماید.

در طول سال ۱۹۶۹، صنایع هوافضای اسرائیل (آی‌ای‌آی) کار تولید این هواپیما را آغاز نمود. طبق گزارش‌های رسمی، اسرائیل پیش از اعمال تحریم‌ها مجموعه کاملی از نقشه‌ها و اطلاعات تفضیلی میراژ ۳را به دست آورده بود. بدنه هواپیمای نِشِر مشابه میراژ ۵ بود، اما با تجهیزات اویونیک ساخت اسرائیل، یک صندلی‌پران صفر-صفر مارتین-بیکر و تجهیزاتی برای طیف وسیع‌تری از موشک‌های هوا به هوا از جمله موشک‌های اسرائیلی گرما یاب
شفریر تجهیز شد. در سپتامبر ۱۹۶۹، نمونه اولیه شماره یک نِشِر اولین پرواز خود را انجام داد. نقطه اوج خدمت نشر در نیروی هوایی اسرائیل در طی جنگ یوم کیپور در سال ۱۹۷۳ بود. طبق گزارش‌ها، این هواپیما در این جنگ عملکرد خوبی داشت، خلبانان نیروی هوایی اسرائیل که با این نوع هواپیما پرواز می‌کردند، در مجموع مدعی بیش از صد پیروزی در نبردهای هوایی بودند.

در طول سال ۱۹۷۴، تولید نِشِر به نفع یک مشتق پیشرفته تر میراژ به نام آی‌ای‌آی کفیر که به موازات نِشِر توسعه یافته بود، متوقف شد. نیروی هوایی اسرائیل این نوع هواپیما را در دهه ۱۹۷۰ از خدمت خارج نمود. این هواپیماها بعداً به نیروی هوایی آرژانتین فروخته شد و در آنجا با نام دَگِر مورد استفاده قرار گرفتند. در سال ۱۹۷۸ آرژانتین به دلیل مناقشه بیگل، اختلاف ارضی بین آن کشور و همسایه اش شیلی و به دلیل نگرانی از وقوع جنگ، فوراً اولین دَگِرهای خود را در موقعیت رزمی مستقر نمود.دَگِرها همچنین در طی جنگ فالکلند در سال ۱۹۸۲ بین آرژانتین و بریتانیا مورد استفاده قرار گرفتند و در مجموع ۱۵۳ سورتی پرواز علیه اهداف زمینی و دریایی در طول ۴۵ روز عملیات جنگی انجام دادند. در طول حملات ضد کشتی خود، آنها به چندین کشتی از جمله اچ‌ام‌اس آنتریم، اچ‌ام‌اس بریلینت، اچ‌ام‌اس برودسورد، اچ‌ام‌اس اردنت، اچ‌ام‌اس آرو و اچ‌ام‌اس پلیموث آسیب رسانیدند. در مجموع، ۱۱ فروند دَگِر در نبرد با بریتانیا از دست رفتند، از جمله ۹ فروندی که توسط سی هاریرهای نیروی دریایی سلطنتی سرنگون شدند. هواپیماهای باقی مانده بعداً به استاندارد فینگر ارتقا یافتند.

 طراحی و ساخت 

 خاستگاه 
در اوایل سال ۱۹۶۲، نیروی هوایی اسرائیل (آی‌ای‌اف) اولین هواپیمای جنگنده داسومیراژ ۳سی‌جِی خود را به خدمت گرفت. برای دو دهه آینده، (آی‌ای‌اف) از جنگنده مذکور برای ماموریت‌های برتری هوایی استفاده می‌نمود، که آسمان را از هواپیماهای متخاصم حفظ نموده و در طول دوران خدمت خود به رکورد قابل توجهی از پیروزی‌های هوایی دست یافتند. عملکرد درخشان میراژ ۳سی‌جِی، منجر به این شد که این نوع هواپیما به عنوان کاندیدی برای توسعه بیشتر در نظر گرفته شود.McCarthy 2013, p. 19.در اواخر دهه ۱۹۶۰، نیروی هوایی اسرائیل برای تأمین جایگزینی برای بیش از ۶۰ فروند هواپیمای جنگی از دست رفته در طی جنگ‌های بین اسرائیل و همسایگانش از جمله جنگ شش روزه ۱۹۶۷ و جنگ فرسایش‌زا که تا سال ۱۹۷۰ ادامه یافت. تحت فشار قرار بود. علاوه بر این، یک مسابقه تسلیحاتی بین اسرائیل و چند کشور همسایه اش ازجمله سوریه و مصر که در این مدت تسلیحات پیشرفته‌تری از اتحاد جماهیر شوروی دریافت می‌کردند، در حال ظهور بود.Gupta 1997, pp. 103–104.

بر این اساس، در ژوئیه ۱۹۶۰، اسرائیل کار توسعه مشترکی را با سازنده شرکت فرانسوی داسو اویاسیون برای توسعه و تولید گونه‌ای از هواپیمای جنگنده بسیار موفق میراژ ۳ خود آغاز نموده بود. محصول این برنامه به میراژ ۵ معروف شد و سرانجام توسط اسرائیل تولید شده و به زبان عبری رآم Raam (رعد) نامگذاری شد. داسو توسعه میراژ ۵ را به درخواست اسرائیل دنبال کرده بود، که مهم‌ترین مشتری خارجی میراژ ۳ بوده و به‌طور کلی در آن زمان علاقمند به تأمین تجهیزات نظامی مورد نیاز خود ازفرانسه بود.McCarthy 2013, pp. 19–20. الزامات ویژه ای که توسط (آی‌ای‌اف) برای نسخه بعدی این نوع تعیین شده بود، عدم تأکید بر قابلیت هواپیما برای انجام عملیات در همه شرایط آب و هوایی و حذف سیستم رادار اصلی آن در ازای افزایش ظرفیت حمل جنک افزارها و برد هواپیما بود. دلیل این امر آب و هوای عمدتاً صاف و شرایط آب و هوایی معمولی موجود در خاورمیانه بود.Dildy and Calcaterra 2017, p. 13.

حتی قبل از اولین پرواز نمونه اولیه میراژ ۵، اسرائیل سفارشی برای ۵۰ فروند از این نوع هواپیما و همچنین یک جفت هواپیمای آموزشی از این نوع را که برای نیروی هوایی اسرائیل داده بود. با این حال، این برنامه عملاً در ژانویه ۱۹۶۹ از مسیر خود خارج شد، زیرا در پاسخ به حمله اسرائیل در سال ۱۹۶۸ به لبنان، دولت فرانسه اعلام کرد که تحریم تسلیحاتی را بر اسرائیل و «کشورهای متخاصم خاورمیانه» اعمال خواهد نمود.Gupta 1997, p. 104. در اثر اجرای این تحریم، ممانعت از تحویل اولین دسته ۳۰ فروندی از هواپیماهای میراژ ۵ که قبلاً توسط اسرائیل سفارش داده شده و هزینه آن نیز پرداخته شده بود، به انجام رسید. این ممانعت شامل سفارش ۲۰ فروند دیگر این هواپیما نیز شد. علاوه بر جلوگیری از تحویل جنگنده‌ها، تمام پشتیبانی فرانسه برای بهره‌برداری از ناوگان فعلی میراژ۳ سی‌جِی نیروی هوایی اسرائیل را نیز قطع شد.McCarthy 2013, p. 20. از نقطه نظرراهبردی، تحریم انگیزه بزرگی به اسرائیل داد تا توانایی‌های صنعت تسلیحات بومی را برای برآورده نمودن نیازهای خود، توسعه دهد.Gupta 1997, pp. 104–105.

تحریم به عنوان یک وقفه در پیشرفت قابل توجه برای نیروی هوایی اسرائیل تلقی می‌شد، که مایل بود نوع جدید میراژ ۵ را برای جبران خسارات وارده در طول جنگ شش روزه به کار گیرد. این نیرو همچنین به استفاده از میراژ ۳سی ادامه می‌داد. اما متوجه شد که قادر به دریافت پشتیبانی فنی و قطعات به صورت رسمی برای ناوگان خود نیست. در پاسخ به تصمیم فرانسه، اسرائیل تصمیم به ساخت داخل بدنه هواپیما (معروف به پروژه رام ای وبی) گرفت. طبق گزارش‌ها اگرچه اسرائیل به‌طور رسمی مجوز تولید این هواپیما را از داسو دریافت ننمود، با این حال قبلاً نفشه‌ها و اسناد لازمه را در اختیار داشت. به گفته نویسنده هوانوردی دان مک‌کارتی، حدس زده شده است که سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل موساد در به دست آوردن برخی از اطلاعات تولیدی نقش داشته است، در حالی که برخی دیگر ادعا می‌کنند که بنیانگذار داسو، مارسل داسو، ممکن است اطلاعات طراحی را، آزادانه به اسرائیل ارائه نموده باشد.Dildy and Calcaterra 2017, p. 15.

 گونه‌ها 
 نِشِر اس: گونه تک سرنشینه برای ماموریت‌های آفندی و تهاجم بر علیه اهداف زمینی برای نیروی هوایی اسرائیل.
 نِشِر تی : گونه دو سرنشبنه آموزشی برای نیروی هوایی اسرائیل.
 دَگِر ای : گونه نوسازی شده تک سرنشینه برای نیروی هوایی آرژانتین.
 دَگِر بی: گونه نوسازی شده دو سرنشینه آموزشی برای نیروی هوایی آرژانتین.

 کاربران 

 سابق 

 نیروی هوایی آرژانتین: ۳۹فروند دَگِر را دریافت نموده و همگی از خدمت خارج شدند. .

 نیروی هوایی اسرائیل: ۶۱ فروند، بازنشسته شدند.

 نیروی هوایی آفریقای جنوبی: ۵

 مشخصات 

 جستارهای وابسته 
 فهرست هواگردهای جنگنده

 منابع 


رده:هواگردهای جنگنده اسرائیلی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:هواگردهای جنگنده اسرائیلی
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:نیروی هوایی آرژانتین
رده:هواگردها با بال دلتا
رده:هواگردهای جت تک‌موتوره