شاشی کاپور

شاشی کاپور (؛ ۱۸ مارس ۱۹۳۸ – ۴ دسامبر ۲۰۱۷) با نام اصلی بالبیر راج کاپور () بازیگر و تهیه‌کننده اهل هند بود که عمدتاً به‌خاطر فعالیت‌هایش در سینمای هند شناخته می‌شود. او یکی از بزرگ‌ترین بازیگران تاریخ سینمای هند به‌شمار می‌رود. و دریافت‌کنندهٔ جوایز متعددی از جمله چهار جایزهٔ ملی فیلم هند و دو جایزهٔ فیلم‌فیر بوده است. دولت هند در سال ۲۰۱۱ به پاس خدماتش به سینمای هند، نشان پادما بوشان را به او اعطا کرد و در سال ۲۰۱۴ نیز جایزهٔ داداصاحب پالکی را دریافت نمود.

او که در خانوادهٔ کاپور به دنیا آمد، سومین و کوچک‌ترین پسر پریتویراج کاپور بود. فعالیت هنری خود را در سال ۱۹۴۸ به‌عنوان بازیگر کودک با نخستین فیلم کارگردانی‌شدهٔ برادرش راج کاپور، آتش، آغاز کرد و نخستین نقش بزرگسالی‌اش را در سال ۱۹۶۱ در درام سیاسی دارماپوترا به کارگردانی یاش چوپرا ایفا نمود. او در سال ۱۹۶۵ با بازی در دو فیلم پرفروش وقت و هر زمان که گلها شکوفا می‌شوند به شهرت و جایگاه تثبیت‌شده‌ای دست یافت. پس از آن، دوران موفقیت‌های بیشتری را با فیلم‌های خجالتی، کانیدان و بیا در آغوشم تجربه کرد. دوران حرفه‌ای او در سال ۱۹۷۴ با فیلم دزد سر و صدا می‌کند به اوج تازه‌ای رسید. با موفقیت این فیلم، کاپور به یکی از پنج تا شش ستارهٔ پرفروش آن زمان تبدیل شد و از اوایل دههٔ ۱۹۷۰ تا دههٔ ۱۹۸۰ در فیلم‌های پرفروش متعددی بازی کرد؛ از جمله، غذا، لباس و سرپناه، دیوار، دزدی شغل من هست، گاهی اوقات، فاکیرا، نیزه سه‌شاخه، شوهر، انقلاب و نمک حلال او برای نقش‌آفرینی‌هایش، از جمله در قالب یک رئیس قبیلهٔ بی‌پروا در جنون، یک تاجر در دوران گناه، پدری سخت‌گیر در برنده و یک روزنامه‌نگار درستکار در نیو دهلی تایمز که برای آن‌ها جایزهٔ ملی فیلم هند برای بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد و تحسین منتقدان را برانگیخت. آخرین فیلمی که وی در آن ظاهر شد،
بازار زندگی بود که با تأخیری طولانی در سال ۱۹۹۸ اکران شد.

 اوایل زندگی 
شاشی کاپور با نام بالبیر راج کاپور در ۱۸ مارس ۱۹۳۸ در کلکته، هند بریتانیا، از پریتویراج کاپور و همسرش رامسارنی مهرا متولد شد. او کوچک‌ترین برادر راج کاپور و شامی کاپور بود. بازیگر تریلوک کاپور عموی او بود.

کاپور در نمایش‌هایی که توسط پدرش، پریتویراج کاپور، و در قالب گروه تئاتر پریتوی کارگردانی و تهیه می‌شد، بازی می‌کرد و همراه این گروه به سفر می‌رفت. او فعالیت سینمایی خود را از اواخر دههٔ ۱۹۴۰ به‌عنوان بازیگر کودک و با نام شاشی راج آغاز کرد، زیرا در آن زمان بازیگر کودک دیگری با همین نام در فیلم‌های اسطوره‌ای بازی می‌کرد. مشهورترین نقش‌های او در دوران کودکی شامل فیلم‌های آتش (۱۹۴۸) و آواره (۱۹۵۱) است که در آن‌ها نسخهٔ جوان‌تر شخصیت‌هایی را بازی کرد که برادر بزرگ‌ترش راج کاپور ایفاگرشان بود. همچنین در سنگرام (۱۹۵۰) نقش نسخهٔ جوان‌تر آشوک کومار را بازی کرد و در '"دانا پانی (۱۹۵۳) در کنار بهارات بوشان ظاهر شد. او بین سال‌های ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۴ در مجموع در چهار فیلم هندی به‌عنوان بازیگر کودک ایفای نقش کرد.

 حرفه 
 زندگی شخصی 
کاپور در دبیرستان دان بوسکو در ماتونگا، بمبئی تحصیل کرد. او در سال ۱۹۵۶ در کلکته، زمانی که هر دو برای گروه‌های تئاتری خود کار می‌کردند، با بازیگر انگلیسی جنیفر کندال آشنا شد. شاشی هم‌زمان دستیار مدیر صحنه و بازیگر در گروه تئاتری پدرش، «پریتوی تئاتر»، بود. گروه شکسپیری جفری کندال نیز در همان زمان در کلکته حضور داشت و جنیفر دختر جفری بود. پس از دیدارهای بعدی، این زوج عاشق یکدیگر شدند و پس از روبه‌رو شدن با مخالفت‌های اولیهٔ خانوادهٔ کندال و با حمایت عروس خانواده کاپور، گیتا بالی، در ژوئیهٔ ۱۹۵۸ ازدواج کردند.Madhu Jain, 2009, The Kapoors: The First Family of Indian Cinema, Penguin Books. آن‌ها در چندین فیلم با یکدیگر هم‌بازی شدند که شاخص‌ترین آن‌ها تولیدات مرچنت–آیوری بود. آن‌ها سه فرزند داشتند: کونال کاپور، کاران کاپور و سانجانا کاپور. جنیفر و شاشی در ۵ نوامبر ۱۹۷۸ «پریتوی تئاتر» را در بمبئی تأسیس کردند. جنیفر در سال ۱۹۸۴ بر اثر سرطان درگذشت و این اتفاق او را به‌شدت درهم شکست. پس از از دست دادن او، شاشی کاپور دچار افسردگی عمیقی شد که هرگز به‌طور کامل از آن رهایی نیافت. بازیگر انگلیسی فِلیسیتی کندال، خواهرزن اوست.

پسر بزرگش، کونال، با دختر کارگردان رامش سیپی ازدواج کرده است. کونال به کارگردانی تبلیغات روی آورد و شرکت تولیدی خود با نام «ادفیلم–والاس» را تأسیس کرد. دختر شاشی، سانجانا، چهره‌ای شناخته‌شده در تئاتر است و با والمیک تاپار، فعال حفاظت از محیط‌زیست، ازدواج کرده است. آن‌ها پسری به نام حمیر دارند. پسر کوچک‌تر شاشی، کاران، در مدلینگ به موفقیت رسید و بعدها در لندن ساکن شد و یک شرکت عکاسی را اداره می‌کند. نوهٔ او زهان، پسر کونال، نخستین حضور سینمایی خود را در فیلم فراز (۲۰۲۳) تجربه کرد.

 درگذشت 
شاشی کاپور به دلیل آنچه گمان می‌رفت عفونت قفسه سینه باشد، در بیمارستان کوکیلابن، ورسوا، بمبئی بستری شد و در ۴ دسامبر ۲۰۱۷ درگذشت. به گزارش گاردین، او به دلیل مشکلات طولانی‌مدت کبدی و قلبی تحت درمان در بیمارستان بود و همواره به سایر بیماران کمک می‌کرد. به‌طور رسمی، علت مرگ او سیروز کبدی اعلام شد. پیکر او در ۵ دسامبر ۲۰۱۷ در کورهٔ جسدسوزی هندوها در سانتاکروز بمبئی سوزانده شد.

شاشی کاپور و سری دوی، تنها دو بازیگر هندی بودند که پس از مرگ در بخش یادبود نودمین دوره جوایز اسکار مورد تجلیل قرار گرفتند. به افتخار او، امضایش به «پیادرو مشاهیر بالیوود» در باندرا بنداستند افزوده شد.

 فیلم‌شناسی 
فهرست برخی از فیلم‌هایی که شاشی کاپور در آنها به ایفای نقش پرداخته است:

 آتش (۱۹۴۸)
 آواره (۱۹۵۱)
 دارماپوترا (۱۹۶۱)
 خانه‌دار (۱۹۶۳)
 بی‌نظیر (۱۹۶۴)
 شکسپیر والا (۱۹۶۵)
 وقت (۱۹۶۵)
 هر زمان که گلها شکوفا می‌شوند (۱۹۶۵)
 به عشق ورزیدن ادامه بده (۱۹۶۶)
 رو در رو (۱۹۶۷)
 آنجا که عشق یافت می‌شود (۱۹۶۹)
 یک آقا، یک خانم (۱۹۶۹)
 بازیگر (۱۹۷۰)
 بمبئی تاکی (۱۹۷۰)
 خجالتی (۱۹۷۱)
 بیا در آغوشم (۱۹۷۳)
 دزد سر و صدا می‌کند (۱۹۷۴)
 گناه و ثواب (۱۹۷۴)
 غذا، لباس و سرپناه (۱۹۷۴)
 دیوار (۱۹۷۵)
 گاهی اوقات (۱۹۷۶)
 فاکیرا (۱۹۷۶)
 دنیا شروع به رقص می‌کند (۱۹۷۶)
 ایمان دارم (۱۹۷۷)
 مرد دوم (۱۹۷۷)
 فرشته یا قاتل (۱۹۷۷)
 سرباز دزد (۱۹۷۷)
 دور به دور (۱۹۷۷)
 حقیقت، خدا و زیبایی (۱۹۷۸)
 نیزه سه‌شاخه (۱۹۷۸)
 دو مسافر (۱۹۷۸)
 تریشنا (۱۹۷۸)
 جنون (۱۹۷۸)
 گاتام گوویندا (۱۹۷۹)
 دنیا در جیب من است (۱۹۷۹)
 سنگ سیاه (۱۹۷۹)
 احساس (۱۹۷۹)
 شوهر (۱۹۷۹)
 دو و دوتا پنج (۱۹۸۰)
 عظمت (۱۹۸۰)
 انقلاب (۱۹۸۱)
 خشم (۱۹۸۱)
 دوران گناه (۱۹۸۱)
 سلسله (۱۹۷۱)
 نشستن (۱۹۷۱)
 وکیل بابو (۱۹۸۲)
 برنده (۱۹۸۲)
 نمک حلال (۱۹۸۲)
 سؤال (۱۹۸۲)
 بی‌زبان (۱۹۸۲)
 نخ‌های باریک (۱۹۸۳)
 زمین آسمان (۱۹۸۴)
 جشنواره (۱۹۸۴)
 خانه یک معبد است (۱۹۸۴)
 بی‌پناه (۱۹۸۵)
 متفاوت (۱۹۸۵)
 اتهام (۱۹۸۶)
 سواتی (۱۹۸۶)
 نیو دهلی تایمز (۱۹۸۶)
 اجازه (۱۹۸۷)
 سندور (۱۹۸۷)
 نام و نشان (۱۹۸۷)
 تکاور (۱۹۸۸)
 فریب‌کاران (۱۹۸۸)
 جنگ وظیفه (۱۹۸۹)
 غیرقانونی (۱۹۸۹)
 کارمند (۱۹۸۹)
 تنها (۱۹۹۱)
 رئیس‌زاده (۱۹۹۱)
 در بازداشت (۱۹۹۳)
 جناح (۱۹۹۸)
 سوامی ویوکاناندا'' (۱۹۹۸)

 جوایز و افتخارات 
 جوایز فیلم‌فیر 
سالاثر نامزدشدهدستهنتیجهمنبع۱۹۷۶دیواربهترین بازیگر نقش مکمل مرد۲۰۱۰جایزه فیلم‌فیر یک عمر دستاورد هنری

 منابع 

 پیوند به بیرون 



رده:اهالی بمبئی
رده:اهالی کلکته
رده:بازیگران کودک مذکر اهل هند
رده:بازیگران مرد اهل بمبئی
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم اهل هند
رده:بازیگران مرد فیلم‌های هندی‌زبان
رده:برندگان جایزه ملی فیلم (هند)
رده:برندگان جایزه ملی فیلم بهترین بازیگر مرد
رده:برندگان جوایز فیلم‌فیر
رده:پنجابی‌ها
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل بمبئی
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل هند
رده:خانواده کاپور
رده:درگذشتگان ۲۰۱۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سیروز
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما بوشان
رده:زادگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:کارگردانان فیلم اهل بمبئی
رده:کارگردانان فیلم سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:کارگردانان فیلم هندی‌زبان
رده:هندوهای پنجابی