گامرا (فیلم)

گامِرا () فیلمی ژاپنی در سبک علمی–تخیلی و فانتزی است که در سال ۱۹۶۵ منتشر شد.

 یک فیلم ژاپنی در ژانر کایجو محصول سال ۱۹۶۵ به کارگردانی نوریاکی یوآسا با جلوه‌های ویژه یونزابورو تسوکیجی است. این فیلم که توسط دایئی فیلم تولید و توزیع شده است، نخستین فیلم از فرنچایز گامرا و مربوط به دوره شووا است. در این فیلم بازیگرانی چون ایجی فوناکوشی، هارومی کیریتاچی و جونیچیرو یاماشیتا به ایفای نقش پرداخته‌اند. داستان فیلم درباره مقامات دولتی است که با حملات گامرا، یک لاک‌پشت غول‌پیکر پیش از تاریخ که در اثر انفجار یک بمب اتمی در قطب شمال آزاد شده است، دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

موفقیت فیلم‌های پرندگان و سری فیلم‌های گودزیلا ساخته شرکت توهو، ماساییچی ناگاتا مدیر استودیو را تحت تأثیر قرار داد تا فیلمی مشابه تولید کند. در سال ۱۹۶۴، دایئی تلاش کرد فیلم نزورا را به کارگردانی یوآسا بسازد. با این حال، به دلیل استفاده از ده‌ها موش زنده در پروژه، این کار توسط اداره بهداشت متوقف شد. ناگاتا سپس گامرا را برای جایگزینی نزورا در جدول برنامه‌ها طراحی کرد. به دلیل بودجه کم و برنامه زمانی فشرده، یوآسا مجبور شد از تجهیزات قدیمی و وسایل صحنه معیوب استفاده کند و با تمسخر همکارانش روبرو شد. یوآسا مصمم بود فیلم را با منابع دایئی به پایان برساند، علی‌رغم گفتگوهای کوتاهی که برای استخدام تسوبورایا پروداکشنز جهت اتمام فیلم صورت گرفته بود.

گامرا، هیولای غول‌پیکر در ۲۷ نوامبر ۱۹۶۵ در ژاپن اکران شد. نسخه‌ای بومی‌سازی شده با سکانس‌های جدید در ۱۵ دسامبر ۱۹۶۶ توسط شرکت‌های هریس اسوشیتس و ورلد انترپرایز با عنوان گامرا شکست‌ناپذیر در ایالات متحده اکران شد. این تنها فیلم گامرا در دوره شووا بود که در ایالات متحده اکران سینمایی داشت. دنباله این فیلم با نام گامرا در برابر باروگون در ۱۷ آوریل ۱۹۶۶ منتشر شد.

 داستان 
در شمالگان، یک هواپیمای ناشناس توسط یک جت جنگنده آمریکایی سرنگون می‌شود. هواپیما سقوط کرده و محموله آن که یک بمب اتمی است، منفجر می‌شود. این انفجار یک لاک‌پشت غول‌پیکر پیش از تاریخ با دندان‌های نیش بزرگ را بیدار می‌کند. دانشمندان ژاپنی که در همان نزدیکی در حال تحقیق هستند (دکتر هیداکا، دستیارش کیوکو و خبرنگاری به نام آئویاگی)، توسط رئیس یک قبیله اینویت سنگی دریافت می‌کنند که توضیح می‌دهد نام این موجود گامرا است. گامرا کشتی اکتشافی را نابود کرده و فرار می‌کند. به زودی گزارش‌هایی از مشاهده بشقاب‌پرنده در ژاپن منتشر می‌شود. در خلیج ساگامی، توشیو (پسری که به تازگی مجبور شده لاک‌پشت خانگی‌اش را رها کند) و خانواده‌اش با گامرا روبرو می‌شوند که به فانوس دریایی آن‌ها حمله می‌کند. با این حال، گامرا توشیو را از سقوط و مرگ نجات می‌دهد. توشیو که لاک‌پشت خود را پیدا نمی‌کند، به گامرا وابسته شده و معتقد است که لاک‌پشتش به گامرا تبدیل شده است.

پس از بازگشت به ژاپن، دکتر هیداکا، کیوکو و آئویاگی ارتش را در زمان نزدیک شدن گامرا به یک نیروگاه زمین‌گرمایی همراهی می‌کنند. علی‌رغم تلاش‌ها برای جلوگیری از پیشروی، گامرا به نیروگاه حمله کرده و شعله‌های آتش اطراف آن را می‌بلعد. دکتر هیداکا با دکتر موراس مشورت می‌کند و ارتش استفاده از بمب‌های انجمادی آزمایشی را توصیه می‌کند. بمب‌ها حمله گامرا را به تأخیر می‌اندازند و ارتش با کارگذاری مواد منفجره موفق می‌شود هیولا را به پشت برگرداند. گامرا پاهای خود را داخل کشیده، آتش بیرون می‌دهد و مانند یک بشقاب‌پرنده در حال چرخش به پرواز در می‌آید. توشیو و خواهرش نوبویو در توکیو با دکتر هیداکا ملاقات می‌کنند. توشیو به دکتر توضیح می‌دهد که معتقد است گامرا تنهاست و شرور نیست. در همین حال، دکتر هیداکا مشاهده می‌کند که گامرا سوخت‌های فسیلی مصرف می‌کند و ممکن است برای انرژی به دنبال بمب‌های اتمی باشد. حوادث و بلایای مختلفی رخ می‌دهد: در منطقه کوتو سیل جاری می‌شود و کشتی‌ها در خلیج توکیو با هم برخورد می‌کنند. دکتر هیداکا مدعی می‌شود علت این حوادث پنهان شدن گامرا در خلیج است.

یک کنفرانس علمی بین‌المللی فراخوانده می‌شود و تصمیم گرفته می‌شود از «طرح Z» در جزیره اوشیما استفاده شود. گامرا در فرودگاه هانه‌دا فرود می‌آید و در توکیو خرابی به بار می‌آورد. توشیو و خانواده‌اش تخلیه می‌شوند اما توشیو فرار می‌کند. ارتش با تغذیه گامرا توسط قطارهای حامل نفت در یک پالایشگاه، او را متوقف نگه می‌دارد تا مقدمات طرح Z آماده شود. در حالی که نوبویو به دنبال برادرش می‌گردد، توشیو تلاش می‌کند وارد مناطق ممنوعه شود تا گامرا را ببیند تا اینکه در اوشیما دستگیر می‌شود. طرح Z در نهایت تکمیل شده و گامرا با استفاده از یک مسیر نفتی شعله‌ور به سمت اوشیما کشانده می‌شود. اگرچه طوفان آتش را خاموش می‌کند، اما فوران یک آتشفشان در نزدیکی، دوباره گامرا را جذب می‌کند. روز بعد، طرح Z اجرا می‌شود: گامرا به داخل مخروطی دماغه یک موشک غول‌پیکر کشانده شده و به سمت مریخ پرتاب می‌شود. جهان جشن می‌گیرد و توشیو به دکتر هیداکا می‌گوید که دانشمند خواهد شد تا بتواند با گامرا ملاقات کند.

 بازیگران 
 ایجی فوناکوشی در نقش دکتر هیداکا
 میچیکو سوگاتا در نقش نوبویو ساکورایی
 هارومی کیریتاچی در نقش کیوکو یاماموتو
 جونیچیرو یاماشیتا در نقش آئویاگی
 یوشیرو اوچیدا در نقش توشیو ساکورایی
 یوشیرو کیتاهارا در نقش آقای ساکورایی
 جون هامامورا در نقش دکتر موراس
 کنجی اویاما در نقش وزیر دفاع
 یوشیو یوشیدا در نقش رئیس اینویت‌ها

 نسخه آمریکایی 
 آلبرت دکر در نقش وزیر دفاع
 براین دانلوی در نقش ژنرال تری آرنولد
 جان باراگری در نقش کاپیتان لاول
 دیک اونیل در نقش ژنرال اونیل
 آلن اپنهایمر در نقش دکتر کونترار
 لوئیس زوریچ در نقش سفیر شوروی

 تولید 
 داکورا 
دایئی فیلم در ابتدا قصد داشت فیلمی با عنوان  درباره یک اختاپوس غول‌پیکر بسازد، اما پروژه به دلیل دشواری در استفاده از اختاپوس واقعی برای فیلمبرداری لغو شد.ASCII MEDIA WORKS, 2006, Gamera the Brave Official Guide Book, pp.62-66

 نزورا 

به دلیل موفقیت فیلم پرندگان و فیلم‌های گودزیلا ساخته شرکت توهو، ماساییچی ناگاتا رئیس وقت دایئی فیلم، تمایل به تولید فیلمی مشابه داشت و پروژه نزورا هیولای توده‌ای غول‌پیکر را توسعه داد. فیلمبرداری با استفاده از موش‌های زنده روی مدل‌های مینیاتوری انجام می‌شد اما موش‌ها وحشی بودند و باعث شیوع کک شدند که منجر به تعطیلی پروژه توسط اداره بهداشت شد.

 گامرا 
ناگاتا ایده گامرا را در سال ۱۹۶۵ هنگام پرواز از ایالات متحده آمریکا به خانه تصور کرد. به گفته نویسنده فیلمنامه، نیسان تاکاهاشی، ناگاتا مدعی شد که لاک‌پشتی را در حال پرواز کنار هواپیما دیده یا ابری به شکل لاک‌پشت را بر فراز یک جزیره مشاهده کرده است. نام گامرا در ابتدا «کامرا» (Kamera) بود (چون Kame در ژاپنی به معنای لاک‌پشت است)، اما به دلیل شباهت تلفظ به واژه دوربین (Camera)، به «گامرا» تغییر یافت.

لباس نهایی گامرا بیش از ۶۰ کیلوگرم وزن داشت و از گچ تقویت شده با لاتکس ساخته شده بود. فیلم گامرا، هیولای غول‌پیکر تنها فیلم این مجموعه است که به صورت سیاه و سفید فیلمبرداری شد. این موضوع به دلیل کاهش بودجه توسط استودیو و عدم اطمینان به موفقیت فیلم بود. یوآسا بیان کرد که بودجه فیلم حدود ۴۰ میلیون ین بود.

 انتشار 
 اکران سینمایی و پخش تلویزیونی 
گامرا، هیولای غول‌پیکر در ۲۷ نوامبر ۱۹۶۵ در ژاپن منتشر شد. این پروژه در میان فیلمسازان به دلیل وضعیت مالی دایئی فیلم، اثری «ارزان» و «محکوم به شکست» تلقی می‌شد. با این حال، فیلم موفقیتی بزرگتر از انتظار استودیو کسب کرد که منجر به اختصاص بودجه بیشتر برای فیلم دوم یعنی گامرا در برابر باروگون شد. نسخه‌ای که به شدت تغییر یافته بود، در ۱۵ دسامبر ۱۹۶۶ با عنوان گامرا شکست‌ناپذیر توسط شرکت‌های هریس اسوشیتس و ورلد انترپرایز در ایالات متحده اکران شد. زمان این نسخه آمریکایی ۸۶ دقیقه است. در آن زمان، گامرا شکست‌ناپذیر گاهی به صورت دو فیلمه همراه با فیلم‌های شمشیر انتقام‌جو یا راه فورت آلامو نمایش داده می‌شد. پس از تصاحب ورلد انترپرایز، شرکت نشنال تله‌فیلم نسخه‌ای ۱۶ میلی‌متری با فرمت برش و اسکن را برای تلویزیون منتشر کرد. همین نسخه منبع بسیاری از انتشارهای VHS و DVD در محدوده مالکیت عمومی در ایالات متحده و کانادا شد.

 واکنش منتقدان 
در وبگاه راتن تومیتوز، این فیلم بر اساس ۵ نقد، امتیاز ۴۰٪ با میانگین نمرات ۴٫۸۰/۱۰ را دارد.
در نقدهای معاصر، استوارت بایرون از مجله ورایتی بیان کرد که «طرح Z» در فیلم، ایده‌ای مناسب برای فیلمی است که می‌توان آن را در «درجه Z» رتبه‌بندی کرد. او در ادامه اشاره کرد که فیلمنامه و بازیگری کاملاً قابل پیش‌بینی و در سطح معمولی است. در مقابل، در نقدهای جدیدتر، آل‌مووی نقد مثبتی به فیلم داشت و کارگردانی، جلوه‌های ویژه و فیلمبرداری آن را ستود و اظهار داشت: «در مجموع، گامرا شکست‌ناپذیر یک فیلم هیولایی خوش‌ساخت و جذاب است، فقط مطمئن شوید که نسخه اصلی ژاپنی را تماشا می‌کنید».

تامیو ساگیسو، هنرمند و فیلمساز (از خالقان اسپکترمن)، ادعا کرد که ناگاتا ایده گامرا را از او دزدیده است. او در سال ۱۹۶۲ ایده‌هایی را برای یک برنامه تلویزیونی کایجو به استودیوهای مختلف ارائه داده بود که شامل یک فیلم آزمایشی به نام «لاک‌پشت عظیم‌الجثه» بود. سال‌ها بعد، یونزابورو تسوکیجی، مدیر جلوه‌های ویژه، این ادعاها را رد کرد.

 رسانه خانگی 
در سال ۱۹۸۷، شرکت سندی فرانک فیلم، این فیلم را روی VHS با نام گامرا منتشر کرد. این نسخه دارای دوبله انگلیسی جدیدی بود که موسیقی اصلی را با یک موسیقی متن جدید جایگزین کرده بود. در سال ۲۰۱۰، نسخه ژاپنی برای نخستین بار در آمریکای شمالی توسط شوت! فکتوری روی دی‌وی‌دی منتشر شد. در سال ۲۰۲۰، نسخه‌های ژاپنی، آمریکایی و دوبله انگلیسی در یک مجموعه بلو-ری توسط اروو فیلمز منتشر شد که شامل هر ۱۲ فیلم این فرنچایز بود. این فیلم در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵ با کیفیت 4K UHD در ژاپن منتشر شد که بازسازی آن زیر نظر شینجی هیگوچی انجام شده بود.

 میراث 
گامرا، هیولای غول‌پیکر یکی از معدود فیلم‌هایی است که دو بار در مجموعه تئاتر علمی معمایی ۳۰۰۰ به نمایش درآمده است. فیلمساز مشهور گی‌یرمو دل تورو، فیلم اصلی گامرا را در میان پنج فیلم محبوب خود در ژانر کایجو قرار داده است. شخصیتی به نام «بچه گامرا» با ظاهر و توانایی‌های مشابه در مانگا و انیمه دراگون بال ظاهر شده است.

فیلم‌های بعدی شخصیت گامرا را به «محافظ کودکان» تغییر دادند. این تغییر به دلیل واکنش مثبت به صحنه‌ای در فیلم ۱۹۶۵ بود که گامرا توشیو را نجات داد. یوآسا در این باره گفته است: «این صحنه بازخورد فوق‌العاده‌ای داشت و نامه‌های زیادی از کودکان دریافت کردیم، به همین دلیل گامرا در نهایت به متحد کودکان تبدیل شد».

 جستارهای وابسته 
 فهرست فیلم‌های ژاپنی ۱۹۶۵

 یادداشت‌ها 

 منابع 



رده:فیلم‌ها به زبان ژاپنی
رده:فیلم‌های ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی ژاپنی
رده:فیلم‌های ترسناک طبیعت
رده:فیلم‌های توکوساتسو
رده:فیلم‌های دایئی فیلم
رده:فیلم‌های ژاپنی
رده:فیلم‌های سودجو
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ژاپنی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کایجو
رده:فیلم‌های گامرا
رده:فیلم‌های واقع‌شده در توکیو
رده:فیلم‌های واقع‌شده در هوکایدو
رده:فیلم‌های هیولایی
رده:فیلم‌های ژاپنی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)