فهرست جای‌ها در شاهنامه

این فهرست جای‌ها در شاهنامه است که توسط شاعران نام آن‌ها ذکر شده‌است.

 ایران 
 آملاز آمل گذر سوی تمیشه کرد / نشست اندر آن نامور بیشه کرد
 کابلسوی کشور هندوان کرد رای / سوی کابل و دنبر و مرغ و مای
 زابلستانیکایک سوی زابلستان شوید / از ایدر به نزدیک دستان شوید
 بیوردشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870
 بلخآنجا به بلخ اندر آمد سپاه / جهان شد ز تاراج و کشتن سیاه
 اصطخرهمی رفت شادان به اصطخر پارس / که اصطخر بد بر زمین فخر پارس
 تیسفونکنون از مداین سخن نو کنم / صفتهای ایوان خسرو کنم
 تمیشه
 سیستانسوی سیستان رفت باید کنون / به کار آوری زور و بند و فسون
 سیرافشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870
 شیرازشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870 
 نیمروزپس آگاهی آمد سوی نیمروز / به نزدیک سالار گیتی فروز
 هرات
 بُستز قَنُّوج تا مرز کاولستان / همان تا در بُست و زاولستان
 قندوز
 غزنی
 بامیاندگر پنجهیر و در بامیان / سر مرز ایران و جای کیان
 قندهارکه باشد که پیوند سام سوار / نخواهد ز اهواز تا قندهار
 گرگسارانچو نزدیکی گرگساران رسید / یکایک ز دورش سپهبد بدید
 مروبدین‌سان بیامد به نزدیک مرو / نپرد بدان گونه پران تذرو
 زیبدسپهدار ایران به زیبد رسید / از اندیشه کردن دلش بردمید
 قرچگانشه غرچگان بود برسان شیر / کجا ژنده پیل آوریدی بزیر
 تالقاندگر طالقان شهر تا فاریاب / همیدون در بلخ تا اندرآب
 فاریاب
 بخاراتیزی روانش مدارا گزید / دلش رای رزم بخارا گزید
 کشمیرستاره‌شناسان و کنداوران / ز کشمیر و کابل گزیده سران
 اندرآب
 پنجهیر
 ترمذز سومان و ترمذ و ویسه گرد / سپاهی برآمد ز هر سوی گرد
 ولایت ختلانسپاهی بیامد بدین سان ز چین / ز سقلاب و ختلان و توران زمین
 بدخشاندگر مولیان تا در بدخشان / همینست ازین پادشاهی نشان
 گوزگاناندگر گوزگانان فرخنده جای / نهادست نامش جهان کدخدای
 آذرآبادگان (آذربایجان)همی تاز تا آذر آبادگان / به جای بزرگان و آزادگان
 پارس
 اهواز
 رینخست از ری آمد سپاه اندکی / که شد با سپاه سکندر یکی
 دامغانبرفتند ترکان ز پیش مغان / کشیدند لشکر سوی دامغان
 مولیان
 ولایت سغدهمیدون برو تا در سغد نیز / نجوید کسی پادشاهی به چیز
 مای
 مرغ
 ارمانکسانی که از شهر ارمان شدند / به کینه سُوی زاولستان شدند
 آلانانکشیدند لَشکر به دشت نبرد / الانان و دریا پسِ پشت کرد
 قنوج
 بغداددگر منزل آن شاه آزادمرد / لب دِجله و شهر بغداد کرد
 بیت‌المقدس/دز هوخت کنگبه خشکی رسیدند سر کینه جوی / به بیت‌المقدس نِهادند رویکه بر پهلَوانی زبان راندند / همی «کَنگْ دِزْ هوخْتَ»ش خواندند
 تاتار
 عمانشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870
 تور
 ختنروارو چُنین تا به چین و ختن / سپردند شاهی بدان انجمن
 دنبر/دنبلهمه کاول و دنبر و مای و هند / ز دریای چین تا به دریای سند
 دهستاندهستان و گرگان همه زیر نعل / بکوبید و زِ خون کنید آب لعل
 رودابدز رودابد و شیر تا مرز تور / ازآن بخش گیتی بنزدیک و دور
 ساریز دریای گیلان چُن ابر سیاه / دُمادُم به ساری رسیده سپاه
 سپنجاب/سپیجابیکی لَشکری ساخت افراسیاب / ز دشت سپیجاب تا رود آب
 سگسارنه سگسار ماند نه مازندران / زَمین را بشوید به گرز گران
 شیر
 شیرخوانهمی راند زین گونه تا شیرخوان / جهان را چُن این بشنوی پیر خوان
 طرازشدند اندر ایوان بتان طراز / نشستند با ماه و گفتند راز
 توسچو از دشت بنشست آوای کوس / بفرمود تا پیش او رفت طوس
 کرمان
 گرزبانبشد قارن و موبد و مرزبان / سپاهی ز بامین و ز گرزبان
 گرگان
 گوراب/گورابد/گورابهبه گورابه اندرنهادند روی / همه راه شادان و با گفتگوی
 ماوراء‌النهرز خرگاه تا ماورالنّهر بر / که جیحون میانجی‌ست اندرگذر
 اردبیلدو فرزند ما را کنون با دو خیل / بباید شدن تا در اردبیل
 اصفهانبدو گفت: از ایدر برو بالصفهان / همه راه تازان بنزد مِهان
 خراسان
 خزرهاهمه باژ کشور سراسر بخواه / بگستر به مرز خزر در سپاه
 سمرقندبخارا و سغد و سمرقند و چاج / سپنجاب و آن کشور و تخت عاج
 شامیکی با گهر مرد با گنج و نام / درفشی برافراخت از مصر و شام
 استان گیلانهم از پَهْلَوِ پارس و کوج و بلوج / ز گیلان جنگی و دشت سَروج
 مکراناز ایران بشد تا به توران و چین / گذر کرد از آن پس به مکران زمین
 نیشابوربه مرو و نشابور و بلخ و هری / فرستاد بر هر سوی لشکری
 گرگانجبه رزم اندرون شیده برگشت ازوی / سوی شهر گرگانج بنهاد روی
 جهرمجهاندار به جهرم رسید / که آنجا بدی گنج‌ها را کلید
 حلبتو زایدر برو تا حلب چاره‌جوی / سپه را جز از جنگ چیزی مگوی
 عراقسپه برگرفت از عراق و براند / به رومی همی نام یزدان بخواند!
 استان گیلانز گیل و ز دیلم بیامد سپاه / همی گرد لشکر برآمد به ماه!
 رام‌اردشیرچو رام اردشیرست شهری دگر / کزو بر سوی پارس کردم گذر
 گندی‌شاپورکجا گند شاپور خواندی وُرا / جزین نام نامی نراندی وُرا
 دشت‌ها 
 دشت سُواران نیزه‌گذاریکی مرد بود اندران روزگار / ز دشت سُواران نیزه‌گزار
 دشت قحطانگر از دشت قحطان سگ مارگیر / شود مغ ببایدش کشتن به تیر
 دشت گُردانکه گر پادشا دیده خواهد ز من / وُگر دشت گردان و تخت یمن
 دشت یلانچو ایران و دشت یلان و یمن / به ایرج دهد، روم و خاور به من

 کوه‌ها 
 دماوندبیاورد ضحاک را چون نوند / به کوه دماوند کردش ببند
 البرزکوهببردش دمان تا به البرز کوه / که بودش بدانجا کنام و گروه
 هندوکش (هندوکوه)
 سپیدکوه
 کوه سپند
 دابه کوه/رابه کوه
 کنابد گناباد

 رودها 
 جیخونوزانجا به جیحون نهادند روی / خلیده دل و با غم و گفتگوی (آمودریا)
 هلمندبیامد چنان تا لب هیرمند / همه دل پر از باد و لب پر ز پند
 کاسه رودهمه مرزها کرد بی‌تار و پود / همی رفت پیروز تا کاسه‌رود
 اروندرودبه اروند رود اندرآورد روی / چُنان چون بود شاه دیهیم جویاگر پهلَوانی ندانی زبان / به تازی تو اروند را دِجله خوان
 دریای چینوزین مرز تا پیش دریای چین / همی نام بردند شهر و زمین
 دریای بیکند
 دریای گیلان
 رود ری
 دریای سندهمی رو چنین تا سر مرز هند / وزانجا گذر کن به دریای سند
گلزریون بد آن آب را نام گلزریون / بدی در بهاران چو دریای خون .

 توران 
 سمنگانغمی گشت چون بارگی را نیافت / سراسیمه سوی سمنگان شتافت (با ولایت سمنگان اشتباه نشود)
 شیاوش‌گردسیاوخش‌گرد نهادند نام / جهانی از آن شارستان شادکام
کُروشانبه مرز کروشان زمین هرچه بود / ز برگ درخت، وز کشت و درودهمه نامداران ماچین و چین / نشسته به مرز کروشان زمین

 دیگر 
 مازندرانیکی نامداری ز مازندران / به گردن برآورده گرز گران (با استان مازندران اشتباه نشود)
 هاماورانبه پیش اندرون شهر هاماوران / به هر کشوری در سپاهی گران (شاید حمیر)
 مصرکه رستم به مصر و به بربر چه کرد / بران شهریاران به روز نبرد
 بربر
 رومچو آمد به نزدیک شهر هروم / سرافراز با نامداران روم
 یمنخردمند و روشن‌دل و پاک‌تن / بیامد بر سرو شاه یمن
 چین
 هندچو پیران بیامد ز هند و ز چین / سخن رفت زان شهر با آفرین
 اندلسزنی بود در اندلس شهریار / خردمند و با لشکری بی‌شمار
 بابل (دولت‌شهر)سکندر سپه سوی بابل کشید / ز گرد سپه شد هوا ناپدید
 بحرینسپاهی ز رومی و از قادسی، / ز بحرین و از کُرد و از پارسی
 مکهمرآن خانه را داشتندی چنان / که مر مکه را تازیان این زمان
 جدهو زآن جایگه شاد لشکر براند / به جدّه درآمد فراوان نماند
 نیلبه بالای سروست با زور پیل / به بخشش بکردار دریای نیل

 جستارهای وابسته 
فهرست شخصیت‌های شاهنامه
 فهرست شخصیت‌های اسطوره‌ای شاهنامه
 ادبیات فارسی
 اساطیر ایران

 منابع 

رده:جای‌ها در شاهنامه
رده:فهرست‌های شاهنامه