آرتاشس چهارم

آرتاشس چهارم یا اردشیر چهارم () پادشاه ارمنستان از سلسله اشکانی ارمنستان (آرشاکونی) بود.

 پیشینه خانوادگی، اوایل زندگی و به سلطنت رسیدن 
آرتاشس چهارم پسر ورمشاپوه بودYarshater, The Cambridge History of Iran, p.142 که از سال ۳۸۹ تا ۴۱۷ به عنوان یک مرزبان ساسانی، ارمنستان شرقی را اداره می‌کرد.Hovannisian, The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, p.85 عموی آرتاشس، خسرو چهارم، قبل از ورمشاپوه (و احتمالاً بعد از آن نیز) بر ارمنستان حکومت می‌کرد.Ghazar Parpetsi, History of Armenia, 5th to 6th centuryتبارنامه‌های مدرن، آرتاشس چهارم را نوه وارازدات نشان می‌دهند.Toumanoff, Manual genealogy and chronology for the Christian Caucasus (Armenia, Georgia, Albania) آرتاشس چهارم، در حالی که هفده سال داشت به تخت سلطنت رسید، او حدود در سال ۴۰۵ میلادی متولد شد.Kurkjian, A History of Armenia, p.112 هویت مادر وی مشخص نیست. او ممکن است همسر یا صیغه ورمشاپوه بوده باشد.Kurkjian, A History of Armenia, p.108 آرتاشس چهارم در ارمنستان متولد و بزرگ شد و از زندگی وی قبل از سلطنت اطلاعات کمی در دست است. آرتاشس چهارم به احترام پادشاهان گذشته ارمنستان و ایبریا نام آرتاشیاس را انتخاب کرد.

هنگامی که ورمشاپوه در سال ۴۱۷ درگذشت، آرتاشس چهارم خیلی جوان بود و نمی‌توانست جانشین پدرش شودFaustus of Byzantium, History of the Armenians, Book III پس از مرگ پدرش، ساهاک، جاثلیق ارمنی که از اقوام دور آرتاشس چهارم بود، به دربار پادشاه ساسانی یزدگرد یکم مراجعه کرد تا آزادی خسرو چهارم را بدست آورد. یزدگرد یکم رضایت داد و خسرو را از تبعید سیاسی و زندان آزاد کرد.Kurkjian, A History of Armenia, p.112 پس از آزادی، خسرو ممکن است از سال ۴۱۷ تا ۴۱۸ که درگذشت دوباره به عنوان پادشاه ارمنستان خدمت کرده باشد.Hovannisian, The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, p.85 از رابطه آرتاشس چهارم با پدر و عمویش اطلاعات کمی در دست است.

تا سال ۴۲۲، ارمنستان تحت سلطه مستقیم اشراف محلی و «سلسله ساسانی» قرار داشت. «ناخارارها» درخواست کردند که حکومت ساسانی شاهزاده‌ای از دودمان آرشاکونی را بر تخت بگذارد.Ghazar Parpetsi, History of Armenia, 5th to 6th century در سال ۴۲۲، آرتاشس چهارم به عنوان پادشاه ارمنستان بر تخت نشست., The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, p.85

 سلطنت 
با رسیدن به سلطنت، آرتاشس چهارم خود را آرتاشیر نامیدKurkjian, A History of Armenia, p.108 در دفاع از پادشاهان گذشته ساسانی آرتاشس چهارم به دنبال عموی و پدر خود، به عنوان سومین پادشاه ساسانی در ارمنستان شرقی خدمت می‌کرد و به عنوان یک پادشاه مسیحی تابع یک دولت زرتشتیان حکمرانی می‌کرد.

به عنوان پادشاه، آرتاشس چهارم از پشتیبانی جاثلیق سلطنتی، ساهاک برخوردار بود. گرچه آرتاشس چهارم توسط «ناخارارها» به عنوان پادشاه خود شناخته شد، اما گرایش‌های گریز از مرکز اشراف بیش از حد قدرت او بود.Hovannisian, The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, p.93 اعضای برجسته اشراف خیلی زود به بهانه انزجار از رذایل پادشاه جوان، دسیسه‌های خود را از سر گرفتند.Kurkjian, A History of Armenia, p.112 آرتاشس چهارم به دلیل جوانی و ضعف در شخصیت قادر به کنار آمدن با اشراف ارمنی نبود.Kurkjian, A History of Armenia, p.113 ساهاک در زمان‌های مختلف به «ناخارارها» متوسل می‌شد که به عالی‌ترین مقام یعنی پادشاه احترام بگذارند، با او همکاری کنند و متحد او باشند، اما این درخواست‌ها نادیده گرفته شد.Hovannisian, The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century, p.93

اعتماد به سلطنت ارمنستان از طرف «ناخارارها» کاهش یافت و مشخص شد که حکومت مستقیم توسط ایران بر سلطنت ارجح است.Ouzounian, The Heritage of Armenian Literature: From the Oral Tradition to the Golden Age, p.84Adalian, Historical Dictionary of Armenia, p. 177 به درخواست «ناخارارها»، آرتاشس چهارم توسط بهرام پنجم در سال ۴۲۸ از سلطنت برکنار شد.Yarshater, The Cambridge History of Iran, p.142 ارمنستان به شاهنشاهی ساسانی ضمیمه شد و به یک ساتراپی این شاهنشاهی تبدیل شد.Ouzounian, The Heritage of Armenian Literature: From the Oral Tradition to the Golden Age, p.84 ساسانیان وه مهر شاپور را به عنوان مرزبان ارمنستان ساسانی منصوب کردند.Yarshater, The Cambridge History of Iran, p.142 سرنوشت بعدی آرتاشس چهارم ناشناخته است. با برکناری آرتاشس چهارم، حکومت بر ارمنستان توسط خاندان آرشاکونی و تقریباً بعد از هزار سال پایان یافت.Yarshater, The Cambridge History of Iran, p.142Adalian, Historical Dictionary of Armenia, p. 177

 جستارهای وابسته 
 سلسله اشکانی ارمنستان

 منابع 





رده:اهالی ارمنستان در سده ۵ (میلادی)
رده:پادشاهان اشکانی ارمنستان
رده:حکم‌رانان اروپا در سده ۵ (میلادی)
رده:حکم‌رانان خاورمیانه در سده ۵ (میلادی)
رده:سلسله اشکانی ارمنستان
رده:فرمانروایان سده ۵ (میلادی) ارمنستان
رده:فرمان‌روایان دست‌نشانده شاهنشاهی ساسانی