فهرست وام‌واژه‌های فارسی در ترکی استانبولی

بیش از  ۱۳۷۴ ( تعداد ) وام‌واژه زبان فارسی در زبان ترکی استانبولی وجود دارد که شمار و تعداد این وام‌واژه‌ها در زبان ترکی عثمانی بیشتر از تعداد کنونی است. پس از سیاست‌های زبانی مصطفی کمال آتاترک که از سال ۱۹۲۳ آغاز شد، تلاش بر این شد که برخی از وام واژگان فارسی و زبان‌های دیگر با کلماتی  نو ساخته شده ترکی جایگزین شود. هم‌اکنون نیز این وام‌واژه‌های فارسی در ترکی بسیار بیشتر از اطلاعات اینجاست و بسیاری تحریف معنایی، تحریف آوایی، و هم تحریف آوایی و هم معنایی با یکدیگر شده‌اند، مانند اینکه به آب نبات می‌گویند شکر. نمونه دیگر از تحریف آوایی و معنایی واژگان زبان فارسی در ترکی، واژه فارسی بیمارستان است که در ترکی خسته خانه می‌گویند. خود اینها باز هم دو واژه دیگر از زبان فارسی هستند و ریشه در زبان اوستایی زبان پهلوی دارند که بن مایه زبان فارسی نو در دوره کنونی است. بسیاری از این وام‌واژه‌ها در سایر زبان‌ها از جمله آذربایجانی، ازبکی، ترکمنی و قزاقی نیز رایج هستند. به نقل از  زبان‌شناس؛ رفعت یالچین فارغ‌التحصیل ادبیات فارسی و استاد بازنشسته درس‌های عثمانی بسیاری از واژه‌های ترکی از زبان فارسی گرفته شده است. در سال (۱۳۹۶) یک زبان‌شناس دیگر به نام پروفسور ایلبر اورتایلی عضو هیئت علمی دانشگاه گالاتاسرای ترکیه در نشست «جایگاه استانبول در تاریخ جهان» در نمایشگاه کتاب گفت: " ۴۰ " درصد از واژگان ترکی از زبان فارسی برگرفته شده است که در وبگاه باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران که در اینجا پیوند شده است می‌توانید این نشست را ببینید.
همچنین گفتگوی چهره به چهره با ایشان به این نشانی پیوند شده در دسترس استدر سال ۱۴۰۲ نیز، به گفتهٔ سرپرست بنیاد زبان ترک، عثمان مرت، زبان ترکی از زبان فارسی بسیار برهمکنش و تأثیر پذیرفته، و حتی ریشهٔ بسیاری از واژگان ترکی، از زبان فارسی است.

فهرست شمارش واژگان و نموداری را در اینجا می‌توانید ببینید که برای سال ۲۰۰۵ میلادی است و نیازمند به‌روزرسانی از وبگاه انجمن زبان ترکی است، زیرا با نگاه به گفته‌های زبان‌شناس رفعت یالچین درسال ۲۰۱۵/۱۳۹۴ و زبان‌شناس پروفسور ایلبر اورتایلی درسال ۲۰۱۷/۱۳۹۶ و افزون بر آن، گفته‌های سرپرست بنیاد زبان ترک در سال ۲۰۲۳/۱۴۰۲ عثمان مرت در اینکه زبان ترکی در بیشتر موارد از زبان فارسی تأثیر پذیرفته و ریشهٔ بسیاری از واژگان ترکی از زبان فارسی گرفته شده است، پس از این روی به سبب پیچیدگی دانش زبان‌شناسی و نخستین باری که به وسیلهٔ انجمن زبان ترکی وام‌واژگان زبان‌های گوناگون در ترکی شمارش شده بود، به نظر می‌رسد دارای اشتباهات فراوان و لغزش‌های بسیار زیادی در ریشه‌یابی واژگان به وسیلهٔ وبگاه انجمن زبان ترکی انجام گرفته است.

تا سال ۲۰۱۷ میلادی پیش از چاپ کتابی به نام مطالعات عثمانی نوشتهٔ تاریخدان و زبان‌شناس برجسته پرفسور ایلبر اورتایلی، که حاصل سال‌ها پژوهش وی در زبان‌شناسی و جستجوی تاریخ است، گمان می‌رفت که تنها ۱۳۷۴ واژه با ریشهٔ فارسی در ترکی موجود است، ولی با پشتوانه و تکیه به گفته‌های زبان‌شناس پروفسور ایلبر اورتایلی، که برجسته‌ترین زبان‌شناس و تاریخدان ترکیه است، در سال ۲۰۱۷ میلادی گفت که "۴۰" درصد از واژگان ترکی با زبان فارسی مشترک است.۴۰ درصد از واژگان زبان ترکی با زبان فارسی مشترک هستند.

پس برآیند بر آن شد که شمارِ واژگان فارسی در ترکی بسیار بیشتر از ۱۳۷۴ واژه است که انجمن زبان ترکی در سال ۲۰۰۵ میلادی برآورد کرده بود و در آغاز متنِ این نوشتار اشاره شد. هم‌اکنون کتاب مطالعات عثمانی نوشتهٔ پروفسور ایلبر اورتایلی در وبگاه آکادمیا در دسترس است. در ترکی گهگاه با افزودن پسوندها و پیشوندهای فارسی به همان واژگان زبان فارسی در ترکی و همچنین دادنِ پسوندها و پیشوندهای فارسی به واژگان عربی در ترکی واژگانی تازه ساخته می‌شود. به هر روی، در سال ۲۰۰۵ میلادی وبگاه انجمن زبان ترکی تا جایی که دانش بر آن داشتند، تک‌به‌تک واژگان بیگانه در ترکی را شمارش کرده و فهرستی را در وبگاه انجمن زبان ترکی در دسترس همگان گذاشته بود، که بر پایه‌ی این فهرست به‌جز ۱۳۷۴ واژه از زبان فارسی در ترکی،
۶۴۶۳ واژه با ریشهٔ عربی
۴۹۷۴ واژه با ریشهٔ فرانسوی
۱۳۷۴ واژه با ریشهٔ فارسی
۶۳۲ واژه با ریشهٔ ایتالیایی
۵۳۸ واژه با ریشهٔ انگلیسی
۴۱۳ واژه با ریشهٔ یونانی
۱۴۷ واژه با ریشهٔ لاتین
۸۵ واژه با ریشهٔ آلمانی
۵۰ واژه با ریشهٔ روسی
۳۶ واژه با ریشهٔ اسپانیایی
۲۴ واژه با ریشهٔ اسلاوی
۲۳ واژه با ریشهٔ ارمنی
۱۹ واژه با ریشهٔ مجارستانی
۱۴ واژه با ریشهٔ رومی
۱۳ واژه با ریشهٔ مغولی
۹ واژه با ریشهٔ عبری (اسرائیلی)
۸ واژه با ریشهٔ بلغاری
۷ واژه با ریشهٔ ژاپنی
۴ واژه با ریشهٔ پرتغالی
۲ واژه با ریشهٔ نروژی
۱ واژه با ریشهٔ کُره‌ای
۱ واژه با ریشهٔ آلبانیایی
۱ واژه با ریشهٔ سغدی
در ترکی وجود دارد.

شمارش واژگان به وسیلهٔ وبگاه انجمن زبان ترکی در سال ۲۰۰۵ میلادی انجام شده است و فهرست آن در وبگاه انجمن زبان ترکی در دسترس است. برای دیدن فهرست با این نشانی پیوندشده به وبگاه آنها بروید.

 حروف ربط 

 و (با صدای O)

 قیدها 
 هیچhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/hiç
 هر
 همیشه (ترکی آذربایجانی)

 فهرست وام‌واژه‌های زبان فارسی در ترکی همراه با حروف ربط، پیشوندها، پسوندها و اسم‌های عام 

 و (با صدای O)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hiç

 حروف ربط 

 یا
 و یا
 اگرhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/eğer
 گرچه (Gerçi)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/gerçi
 مگرhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/meğer
 چونکهhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/çünkü
 بلکه
 که
 هم
 همچنین (Həmçinin در ترکی آذربایجانی)

 پیشوندها 

 بی
 هم
 نا

 پسوندها 

 چه (ça)
 باز (در واژگانی مانند Sihirbaz به معنی تردست)
 دان (در واژگانی مانند Cüzdan به معنی کیف پول؛ برگرفته از «جزوه‌دان»)
 ی (در واژگانی مانند Turuncu به معنی ترنجی/ به رنگ ترنج)
 کار (در واژگانی مانند Fedakâr به معنی فداکار)
 پرست (در واژگانی مانند Hayalperest به معنی خیال‌پرداز، خیال‌پرست)
 ستان
 خانه (در واژگان بسیاری استفاده شده است، مانند eczane, çamaşırhane, bimarhane, şeşhane و نمونه‌های فراوانِ دیگر)

 اسم‌های عام 

 آ 

 آبدست (abdest)
 آبدست‌خانه (abdesthane)
 آتش (تب) (ateş)
 آتش‌باز (ateşbaz)
 آرسنیکhttps://www.etimolojiturkce.com/kelime/arsenik
 آزاد (azat)
 آسایش (asayiş)
 آستر (astar)
 آسوده (asude)
 آشفته (aşifte)
 آشنا (aşina)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/aşina
 آفتاب (afitap)
 آلوچه (alıç)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/alıç
 آونگ (hevenk)
 آویزه (avize)
 آهسته (aheste)
 آهنگ (ahenk)
 آهنگین (ahenkli)
 آینه (ayna)
 ابریشم (ibrişim)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/ibrişim
 اجزاخانه (eczane)
 ادعانامه (iddianame)
 ارابه
 ارغوان (erguvan)
 اره (دست‌اره: testere)
 ازبر (ezber)
 ازجمله (ezcümle)
 اژدر (در ترکی ازبکی)
 اژدها/ اژدرها (ejderha)
 استاد (üstad)http://www.nisanyansozluk.com/?k=üstad&lnk=1
 استوانه (üstüvane)
 افسانه
 افسون (efsun)
 الماس (elmas)
 امرود (گلابی)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/armut
 امرودیه (armudiye)
 امیدhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/ümit
 انار
 انبار (ambar)
 انجام (encam)
 انجیر
 اندازه
 اندبند (entbent)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/entbent
 اندیشه (endişe)
 ایواه/ای وای(eyvah)

 ب 

 باج (baç)
 بادآور/ بادآورده (bedava)
 بادام
 بادجاه (baca/ پاجا)
 بازار (pazar)
 بازرگان (bezirgân)
 بازو (bazu)
 باغ
 باغچه (bahçe)
 باغچه‌بان (bahçıvan)
 بایرام
 به‌جای (becayiş)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/becayiş
 بخشش (bahşiş)
 به‌خصوص (bahusus)
 بدبخت (bedbaht)
 بدتر (beter)
 بدرنگ (bedrenk)
 برزخ (berzah)
 برطرف (bertaraf)
 برمعتادhttps://www.etimolojiturkce.com/kelime/bermutat
 برنج (pirinç)
 بریان
 بزستان/ بزّازستان (bedesten)
 بندگشا (menteşe),http://www.etimolojiturkce.com/kelime/menteşe لولا، مفصل
 بنفشه (menekşe)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/menekşe
 به همه حال (behemehal)
 بهار (bahar)
 بهانه (bahane)
 بهره
 بیابان (yaban)
 بیتاب
 بیگانه
 بیمارخانه
 بی‌قرار (bikarar)
 بی‌کس
 بی‌نماز (beynamaz)

 پ 

 پاپوش (pabuç)
 پاچه (bacak)
 پادزهر (panzehir)
 پارا (para)
 پارسنگ (pelesenk)
 پاسبان (pazvant)
 پاستانه (pastane)، به معنی قنادی؛ صرفاً جزء دوم اسم (ane) که از خانهٔ فارسی گرفته شده
 پاینده (payanda به معنی نگه‌دارنده و ایستا)
 پاییز
 پخته (pıhtı)
 پراکنده (perakende)
 پرچین (perçin)
 پرداخت (perdah)
 پرده (perde)
 پرگار (pergel)
 پریشان (perişan)
 پژمرده (pejmürde)
 پست (پایین) (pes)
 پست‌پایه (pespaye)
 پستانکارانی (pestenkerani)
 پشمینه (pişmaniye)
 پشیمان (pişman)
 پمبک (pamuk)
 پنج‌شنبهhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/perşembe
 پنجه (pençe)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/pençe
 پنهان (pinhan)
 پنیر
 پوته (pota)
 پیش‌کش (peşkeş)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/peşkeş
 پیشرو (peşrev)
 پیشین (peşin)
 پیغمبر (peygamber)

 ت 

 تابک (tabak)
 تاج (taç)
 تارومار (tarumar)
 تاوه/تابه (tava)
 تباشیر (tebeşir)
 تبر (teber)
 تخت روال - الاکلنگ (tahterevalli)
 تخته (tahta)
 تخم (tohum)
 ترازو (terazi)
 تراش (tıraş)
 ترب/تربچه
 ترسا (tersa)
 ترشی (در ترکی آذزبایجانی به معنی اسید: turşu)
 ترنج (turunç)
 ترنجی (turuncu)
 تریاکی (tiryaki)
 تریت/ترید/تلیت (tirit)
 تفنگ (tüfəng و tüfek)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/tüfek
 تنبل (tembel)
 تنجیره/تنگیره (tencere)
 توت (dut)
 تیرکش (tirkeş)

 ث 
 ج 

 جادو (cadı)
 جاده (cadde)
 جام (cam) در ترکی استانبولی به معنای شیشه
 جامه‌شور (çamaşır) به معنی رخت چرک
 جامه‌شورخانه (çamaşırhane)
 جان (can)
 جان خراش (canhıraş)
 جاندار/زنده (canli)
 جانور (canavar)
 جبخانه (cephane)
 جزءدان (cüzdan)
 جگر (ciğer)
 جوان (civan)
 جوانک (civelek)
 جوانمرد (civanmert)
 جوجه (cüce)
 جوز (ceviz)، قوز، گردو
 جوهر/گوهر (cevher)
 جهازگیرhttps://www.etimolojiturkce.com/kelime/cazgır
 جهان‌گیر (cihangir)
 جهان‌نما (cihannüma)
 جیوه (cıva)

 چ 

 چابک (çabuk)
 چادر شب (çarşaf)http://www.nisanyansozluk.com/?k=çarşaf&lnk=1 به معنی ملحفه
 چارچوب (çerçeve)
 چارسو (çarşı)
 چارک (çeyrek)
 چارمیخ (çarmıh)
 چاره (çare)
 چالاک (çalak)
 چانه (çene)
 چایخانه (çayhane)
 چپ راست (çapraz)
 چرخ (çark)
 چرک‌آب (çirkef)
 چرکین (çirkin) به معنی زشت
 چشم بلبل (çeşmibülbül)
 چشمه (çeşme)
 چشیده (çeşit)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çeşit
 چغندر (çükündür)http://www.etimolojiturkce.com/arama/چغندر
 چکش (çekiç)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çekiç
 چلته (چهل تا، تشک) (şilte)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/şilte
 چلنگر (çilingir)
 چنار (çınar)
 چنبر/چپر (çeper)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çeper
 چنته (çanta)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çanta به معنی توشه‌دان، کیف
 چندگانه (çingene)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/çingene
 چنگ، چنگال (çengel) (çəngəl)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/çengel
 چنگی (çengi)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çengi
 چوب (cop): به معنی باتوم
 چوپان (çoban)
 چوگان (çevgan)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çevgan
 چهارشنبهhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/çarşamba
 چهره (çehre)
 چهره‌ای (çəhrayı): به معنی رنگ چهره‌ای

 ح 

 حقارت‌آمیز (hakaretamiz)
 حکمدار (hükümdar)
 حکمران (hükümran)
 حمد و ثنا (hamdüsena)حرف ربط و فارسی، ترکیب فارسیhttps://www.etimolojiturkce.com/kelime/vecibe

 خ 

 خام (ham)
 خاندان (hanedan)
 خانقاه (در ترکی آذربایجانی xanəgah)
 خانه بر دوش (hane berdûş)
 خاویار (havyar)
 خداوندگار (hünkâr)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hünkâr
 خربوزه
 خرپشته (harpuşta)
 خرده (hırdavat)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hırdavat
 خرما (hurma)
 خروس (horoz)
 خسته - در ترکی استانبولی و آذربایجانی به معنی اصلی آن در فارسی یعنی مجروح و بیمار است.
 خسته‌خانه
 خفتن (در ترکیب نماز خفتن: xüftən namazi رایج در ترکی آذربایجانی)
 خنج آخنج (hıncahınç)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hıncahınç
 خندق (hendek)
 خواجه (hoca)
 خواننده (hanende)
 خوش باش (hoşbeş)
 خوش مرم (hoşmerim)
 خوش (hoş)
 خولیا/مالیخولیا (hülya)
 خون‌خوار (hunhar)
 خیار (hiyar)
 خیز (hız)http://www.etimolojiturkce.com//kelime/hız به معنی سرعت

 د 

 دار (darağacı)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/darağacı
 دارچین (tarçın)
 دارفلفل (darülfülfül)
 داستان (destan)
 داماد (damat)
 دانه (tane)
 در عهده (deruhte)
 درحال (derhal)
 درد (dert)
 دردست (derdest)
 درز (derz)
 درزی (terzi) به معنی خیاط
 درکنار (derkenar)، پی‌نوشت، حاشیه
 درگاه (dergâh)
 درمان (derman)
 درویش (derviş)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/derviş
 دره (آذربایجانی: dərə)
 دستار (destar)
 دستک (destek) به معنی حمایت
 دستور (destur)
 دستور (düstur)
 دستی (testi)
 دست‌اره (testere) به معنی اره
 دشمنhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/düşman
 دعاخوان (duahan)
 دلخون (dilhun)
 دم (dem)
 دوست
 دولاب (dolap) به معنی کمد
 دهلیز (dehliz)
 دیباچه (dibace)
 دین
 دیندار
 دیوار (duvar)
 زایشگاه (dogumhane)

 ذ 
 ر 

 راهوار (Rahvan)
 رشته (Erişte)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/erişte
 رنجبر (Rençber)
 رنگ (renk)
 روا (reva)
 روزگار (rüzgâr)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/rüzgâr به معنی باد
 روغنی (revani)
 ریچار/ریچال/لیچار (reçel) به معنی مربا

 ز 

 زالو (zeli, sülük)
 زره (zırh)
 زلف (zülüf)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/zülüf
 زمان (zaman)
 زنبیل
 زنجیر
 زندان (zindan)
 زنگی (zenci)
 زولبیاhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/zülbiye
 زن‌باره (zampara)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/zampara
 زهر (zehir)
 زیان
 زیبیدی (zibidi)
 زیمبا (zimba از سمبه فارسی)

 ژ 
 س 

 ساختگی‌/قلابی (sahte)
 سایه (saye)
 سبد
 سبزه (sebze)
 سپاهی (sipahi)
 ستم (sitem) به معنی شکوه و ملال
 ستون (sütun)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/sütun
 سرا، سرای و به ترکی سارای (saray)
 سرخوش (sarhoş) به معنی مست
 سرسام (sersem)
 سرسفیل (sersefil)
 سرکش (serkeş)
 سرگذشت (sergüzeşt)
 سرمایه (sermaye)
 سفارش/سپارش (sipariş)
 سلاخ‌خانه (salhane)
 سنگین (zengin) در معنی پولدار
 سوسن (süsen)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/süsen
 سه‌پا (sehpa) در معنی میز عسلی
 سیاه (siyah)
 سیاهی (siyahi) به معنی سیاهپوست
 سیروسفر (seyrüsefer)حرف ربط و فارسی است، ترکیب فارسیhttps://www.etimolojiturkce.com/kelime/vecibe
 سیمرغ (simurg)
 سیمرغ (zümrüdü Anka)

 ش 

 شاه (şah)
 شاهزاده (ترکی آذربایجانی: şahzadə، ترکی استانبولی: şehzade)
 شاهنشاه (şehinşah)
 شاهین (şahin)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/şahin
 شاه‌تره (şahtere)
 شاه‌ماران (şahmaran)
 شب/شام (akşam)
 شبنم (şebnem)
 شب‌بوی (şebboy)
 شش‌خانه (şeşhane)
 شفتالو (şeftali)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/şeftali
 شکرپاره (şekerpare)
 شکررنگ (şekerrenk)
 شکم‌پرور (şikemperver)
 شکنجه (işkence)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/işkence
 شوربا (çorba)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/çorba
 شورک (çorak): شوره‌زار
 شهر (şehir)
 شیرپنجه (şirpençe)
 شیشه (şüşə در ترکی آذربایجانی و shisha در ازبکی)

 ص 
 ض 

 ضبط و ربط (zapturapt)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/vecibe
 ضرب‌خانه (ضرابخانه) (darphane)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/darphane

 ظ 
 ع 

 عاقل‌دانا (Akıldane)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/akıldane
 عسکر (سرباز) (Asker)
 علم و خبر (ilmühaber)https://www.etimolojiturkce.com/kelime/vecibe
 علی النیزک (alinazik از نیزک فارسی)
 عملیات خانه (ameliyathane)
 عنبربوی (amberbu)

 غ 

 غنچه (gonca)
 غول بیابانی (gulyabani)

 ف 

 فداکار (Fedakar)
 فرسنگ/فرسخ (Fersah , Fərsəx)
 فرشته (Feriştah)
 فریاد (feryat)
 فسون (Füsun)
 فنجان (Fincan)
 فوطه (Futa)
 فهرست (Fihrist)
 فیروزه

 ق 

 از خربزه با تغییر معنا به هندوانه) (karpuz)
 قالی (halı)
 قپان (kapan)
 قرارگاه (karargâh)
 قرمز (kırmızı)
 قهرمان (kahraman)

 ک 

 karnabahar
 کارخانه (kerhane)
 کارگاه (gergef)
 کاروان (kervan)
 کاسه (kâse)
 کاش (keşke)
 کاشانه (kâşane)
 کاکل (kâkül)
 کتابخانه (kütüphane)
 کتیرا (kitre)
 کچل (keçəl) رایج در ترکی آذربایجانی
 کرگدن (gergedan)
 کرفس (kereviz)
 کشک (keş)
 کشکول (keşkül)
 کشمکش (keşmekeş)
 کشیده (keşide)
 کفچه (kepçe)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/kepçe
 کل (kel)
 کلبچه (kelepçe)
 کلبه (kulübe)
 کلچه/گلیچه (külçe)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/külçe
 کمان (keman) به معنی ویولن
 کمانچه (kemençe)
 کمانکش (kemankeş)
 کمند (kement)
 کنار (در eşkenar)
 کنجد (در ترکی آذربایجانی)
 کور (kör)
 کوشک (köşk)
 کوفته (köfte)
 کهربا (kehribar)
 کهنه (köhne)

 گ 

 گاومیش (camiz)
 گپ زن (geveze)
 گذرگاه (güzergâh)
 گردکان، گیردکان. رایج در ترکی آذربایجانی و به معنی گردو است.
 گروه (güruh)
 گستاخ (küstah)
 گل ماهی (در ازبکی gulmoyi)
 گلhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/gül
 گلابhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/güllabi
 گلابدان
 گلیم/کلیم (kilim)
 گمراه (gümrah)
 گناهhttp://www.etimolojiturkce.com/kelime/günah
 گنبد
 گوشه (köşe)
 گوگرد (kükürt)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/kükürt
 گوله (gülle)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/gülle
 گوناگون (gûnagûn)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/gûnagûn

 ل 

 لاله (lale)
 لوله (lüle)
 لوند (levent)

 م 

 ماله (Mala)
 مانند (Menent)Menent
 مرجمک (عدس)
 مرد، مرت (Mert)
 مرهم (merhem)
 مزه (Meze)
 مژده (Müjde, Muştu)، در ترکی آذربایجانی هم واژهٔ مشتلق از «مژده» ی فارسی + پسوند «لق» ترکی ساخته شده است.
 مس (mis)
 مشته (muşta به معنی پنجه‌بکس)
 مشکل‌پسند (Müşkülpesent)
 مهتر (Mehter)
 مهر (mühür)
 مهره (mühre)
 مهماندار (Mihmandar)
 می
 میخ (mih)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/mıh
 میخانه
 میدان
 میرآخور (imrahor)
 میوه (meyve)

 ن 

 نابود (nabüd)http://www.nisanyansozluk.com/?k=nabüd&lnk=1
 ناچار (naçar)http://www.nisanyansozluk.com/?k=naçar&lnk=1
 ناچخ (nacak)
 ناچیز (naçiz)http://www.nisanyansozluk.com/?k=naçiz&lnk=1
 ناحق (nahak)
 ناخوش (nahoş)
 نام (nom) رایج در ترکی ازبکی
 نامتناهی (namütenahi)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/namütenahi
 نامحرم (namahrem)
 نامرد (namert)
 نامزد (namzet)
 نخود (در ترکی آذربایجانی)(noxud)
 نردبان (merdiven)
 نشادر (nişadır)
 نشانه (nişane)
 نعلچه (nalça)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/nalça
 نگار (nigâr)
 نماز (namaz)
 نوروز
 نوظهور (nevzuhur)
 نهالی
 نهان (nihan)
 نیمتنه (mintan)

 و 
 ه 

 هاله (hale)
 هرکس (herkes) در معنی همه
 هزارفن (hezarfen)
 هفته (hafta) رایج در همه زبان‌های ترکی (آذربایجانی، ازبکی، قزاقی و ترکمنی)
 همشهر (hemşehri)
 همشیره (hemşire)http://www.etimolojiturkce.com/kelime/hemşire به معنی پرستار
 همفکر (hemfikir)
 هم‌حال (hemhal)
 هند (Hint)
 هندسه (hendese)
 هنر (hüner)
 هیرواتستان/هیروات/کرواسی (Hırvatistan)
 هیکل‌تراش (heykeltraş)

 ی 

 یا خود (yahut/yaxud)
 یادگار (Yadigâr)
 یخنی (Yahni)
 یکپاره (yekpare)
 یکشنبه (Yakshanba) رایج در ترکی ازبکی

 نام‌های خاص 
 آ 

 Asuman - آسمان
 Arzu - آرزو
 Agah - آگاه
 Arash - آرش
 Avi - آبی
 Aşina - آشنا
 Ahu - آهو
 Ahter - اختر
 Afitab - آفتاب
 Azad , Azat - آزاد
 Ateş , Ates - آتش
 Ejder - اژدر
 Efruz - افروز
 Ercüment - ارجمند
 Elmas - الماس (پهلوی almas)
 Ümit - امید - م / Umut - امید

 ب 

 Bihter - بهتر
 Berna - برنا
 Bahtiyar - بختیار
 Berfu - برف
 Beha - بها
 Bülent - بلند
 Behram - بهرام
 Babür - ببر
 Bahar - بهار
 Banu - بانو
 Baran - باران

 پ 

 Polat - پولاد
 Pervin - پروین
 Pertev - پرتو
 Pakize - پاکیزه
 Pehlivan - پهلوان
 Piruz - پیروز
 Peri - پری
 Perran - پران (پریدن)

 ت 

 Taze - تازه

 ث 
 ج 

 Cihan - جهان
 Can - جان
 Cihangir - جهانگیر
 Cenk - جنگ
 Civan - جوان
 Cavit - جاوید
 Cem - جَم
 Cavidan - جاویدان
 Canan - جانان

 چ 

 Çinar - چنار
 Çimen - چمن
 Çeşman - چشمان

 ح 
 خ 

 Hazan - خزان
 Hurşit - خورشید
 Hürmüz - هرمز
 Hüsrev - خسرو
 Hürrem - خرّم

 د 

 دل‌آرا(Dilara)
 Didem - دیده
 Derya - دریا
 Dilaver - دلاور
 Dilşad - دلشاد
 Dilruba - دل‌ربا
 Dürdane - دردانه
 Derviş - درویش (اوستایی / driwi پهلوی driyush)
 Deryace - دریاچه
 Dibace - دیباچه
 Didar - دیدار
 Dildade - دل‌داده
 Duhter - دختر
 Dervışe - درویشه
 Destan - دستان یا داستان
 Deste - دسته

 ذ 
 ر 

 Rengin - رنگین
 Rüstem - رستم
 Rüşen - روشن
 Rahşan - رخشان
 Ruhsar - رخسار

 ز 

 Zerdali - زردآلو
 Zerrin - زرین

 ژ 

 Jülide - ژولیده
 Jale - ژاله

 س 
 Sahte
 Suzan - سوزان
 Simten - سیمتن
 Serap - سراب
 Serdar - سردار
 Sim - سیم (نقره)
 Serbülent - سربلند

 ش 

 Şahin - شاهین
 Şehzade - شهزاده
 Şirin - شیرین
 Şebnem - شبنم
 Şadan - شادان
 Şehrazad - شهرزاد
 Şahnaz , Şehnaz - شهناز
 Şehsuvar - شهسوار
 Şadi - شادی

 ص 
 ض 
 ط 
 ظ 
 ع 
 غ 
 Gonca - غنچه

 ف 

 فیروزه (Firuze)
 Feridun - فریدون
 Fusun - فسون
 Ferhat - فرهاد
 Ferzane - فرزانه
 Füruzan - فروزان
 Firdevs - فردوس
 Ferda - فردا (آینده)

 ق 
 Kahraman - قهرمان، کهرمان

 ک 

 کاکل(Kâkül)
 Kamuran , kamran - کامران - م، ز
 Kent - کند (شهر)
 Kardide - کاردیده

 گ 

 Güher - گوهر
 Gül - گل
 Gülbahar - گلبهار
 Gülberk - گلبرگ
 Güldem - گلدم
 Güldeste - گلدسته
 Gülfem - گل‌فام
 Gülgün - گلگون
 Gülistan - گلستان
 Gülizar - گلزار
 Gülnaz - گلناز
 Gülriz - گلریز
 Gülten - گل‌تن
 Gülçin - گلچین
 Gülşen - گلشن
 Güzide - گزیده
 Güzin - گزین

 ل 

 Lale - لاله
 Lalegün - لاله گون

 م 

 Mehtap - مهتاب
 Mehpare - مهپاره
 Mine - مینا
 Mihriban - مهربان
 Mehveç - مهوش
 Mehr - مهر (خورشید)
 Müjde - مژده
 Mestan - مستا
 Müjdat - مژده
 Mert - مرد

 ن 

 Nihan - نهان
 Nigar - نگار
 Nermin - نرمین
 Nevin - نوین
 Nevcivan - نوجوان
 Nazan - نازان
 Nadide - نادیده
 Naz - ناز
 Nilüfer - نیلوفر
 Nihal - نهال
 Neriman - نریمان
 Nergis - نرگس (پهلوی narkis)

 و 
 ه 
 Hüner - هنر

 ی 

 Yekta - یکتا
 Yaren - یار

 جستارهای وابسته 
 فهرست وام‌واژه‌های ترکی در فارسی
 فهرست وام‌واژه‌های جایگزین‌شده در ترکی استانبولی

 منابع 

رده:زبان فارسی

رده:زبان ترکی آذربایجانی
رده:فهرست‌های وام‌واژه‌ها با ریشه فارسی