سبک هنری روستیک

رج‌بندی سنگی (به انگلیسی: Rustication) شیوه‌ای از سنگ‌چینی در معماری کلاسیک است که در آن با عقب‌نشاندن لبه‌های هر بلوک سنگی و پهن‌کردن درزها، اندازه و مرزبندی قطعه‌ها عمداً برجسته می‌شود. رویهٔ میانیِ نما ممکن است صاف تراشیده شود یا عمداً زبر و الگودار بماند. نتیجه، تضادِ خوانا میان جدارهٔ خشنِ رج‌بندی و سنگِ پاک‌تراش است. این تکنیک معمولاً برای القای «وزن بصری» و استواریِ طبقه همکف در برابر طبقات بالاییِ صاف‌تراش به‌کار می‌رود.

 تاریخچه 
نمونه‌هایی از روزگار یونان باستان و روم باستان شناخته شده است (مانند دروازه ماجیوره در روم)، اما اوج رواج آن از رنسانس ایتالیا آغاز شد و به‌ویژه در نمای طبقات زیرین کاخ‌های شهری به کار رفت: پالاتزو مدیچی-ریکاردی، کاخ پیتی و کاخ استروتسی از الگوهای کلاسیک‌اند. در شیوهٔ مانریستی، معمارانی چون جولیو رومانو بازی‌های چشمگیر با برجستگی و انداختن قوس‌ها روی رج‌ها آفریدند. در سده‌های هجدهم و نوزدهم، با احیای معماری پالادیانی، رج‌بندی در اروپا و ایالات متحده آمریکا تقریباً روی اغلب بناهای عمومی شاخص شهری به‌صورت «طبقهٔ روستیک» در همکف تثبیت شد.

 جای‌گذاری در نما 
علاوه بر امتدادِ افقیِ پیوسته در طبقهٔ زیرین، رج‌بندی در نوارهای عمودیِ گوشه‌سنگ‌ها و دورِ درگاه‌ها و پنجره‌ها نیز به‌عنوان قاب تأکیدی به کار می‌رود؛ جایی که رج‌بندی قطع می‌شود، معمولاً رَج‌ها به‌گونه‌ای چیده می‌شوند که بند قائم کوتاه و بلند به‌نوبت بیاید تا لبهٔ توقف تمیز خوانده شود. تقلید آن با آجر، اندود (مانند استاکو) و حتی چوب نیز رایج بوده است.

 انواع 

رجِ صاف‌رویه (Plain Rustication): سطح بلوک‌ها صاف است و فقط با شیار دور تا دور و بند پهن از سنگ پاک‌تراش تمیز داده می‌شود.

رجِ نواری (Banded Rustication): فقط درزهای افقی عمیق کار می‌شود و درزهای قائم کم‌نمایان است؛ در بناهای عظیم طبقهٔ همکف (مانند کاخ ورسای) کاربرد دارد.

رجِ کرمینه (Vermiculated Rustication): سطح نیمه‌صافِ بلوک با شیارها و فرو‌رفتگی‌های پیوستهٔ ریز مانند اثر «کرم‌خوردگی» نقش‌دار می‌شود. اگر شبکه‌وار به‌هم بپیوندد «رج‌بندی شبکه‌ای» (Reticulated) خوانده می‌شود.

رجِ زبر‌رویه یا سنگ‌تراش خشن (Rough Rustication): سطح میانی بلوک عمداً ناصاف یا برآمده رها می‌شود تا جلوهٔ «سنگ معدن» بدهد؛ در الگوهای رنسانسِ اولیهٔ فلورانس بسیار دیده می‌شود.

 تشخیص 
اگر در نمای همکف، بندهای بسیار پهن و سایه‌انداز دیده شود که تک‌تک بلوک‌ها را چارچوب می‌کند، به‌احتمال زیاد با رج‌بندی سنگی روبه‌رو هستیم.

در نمونه‌های پس از سده ۱۸ (میلادی) نظم ابعاد و تراز رویه‌ها بیشتر است؛ در نمونه‌های رنسانسی فلورانس در سده ۱۵ (میلادی) ناهماهنگیِ سنجیدهٔ برجستگی‌ها عمدی است.

 منابع 

رده:تاریخ معماری
رده:سبک‌های معماری
رده:سنگ ساختمان
رده:سنگچین
رده:عناصر معماری
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر