ملاپریشان

ملا پریشان لرستانی سرایندۀ عارف اهل لرستان سده چهارده و پانزدهم میلادی استایسنا: ملا پریشان کسیت؟ (مصادف با نیمه دوم قرن هشتم هجری) که در دلفان ، دینور یا نورآباد زندگی می‌کرده است بسیاری از منابع او را از قوم لر می‌دانند.مقدمه بر دیوان پریشان لر نویسنده: اسفندیار غضنفر ی امراییمشاهیر لر نویسنده: ایرج کاظمی ج ۱ ص ۳۲۰نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/16944/عرفان-در-قلمرو-مشاهیر-ادب-لر?q=ملا%20پریشان&score=111.29403&rownumber=2 برخی از منابع اشعار ملاپریشان را گورانی دانسته اند. زبانی که زبانشناسان از سدهٔ بیستم به بعد آن را یک زبان مستقل و در شاخه زبان های شمالغربی ایرانی طبقه بندی کرده اند.Chaman Ara, Behrooz. The Kurdish Shahnama and its Literary and Religious Implications. CreateSpace Independent Publishing Platform; Auflage، 2015. . شابک ۱۵۱۱۵۲۳۴۹۲.J N Postgate, Languages of Iraq, ancient and modern, British School of Archaeology in Iraq, [Iraq]: British School of Archaeology in Iraq, 2007, p.138. دایرةالمعارف اسلامی زبان اشعار ملا پریشان را لری و لکی می‌داند.مرکز دایرت المعارف بزرگ اسلامی نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/229417/پریشان-لر او یکی از مشاهیر مردم لک در حوزه ادبِ عرفانی محسوب می‌شود. اشعار وی دارای وزن هجایی هست. سید خلیل عالی‌نژاد و گروه مستور از جمله کسانی هستند که اشعار وی را در موسیقی خود به کار برده‌اند. دیوان او در سال ۱۹۱۶ برای اولین بار در کرمانشاه چاپ شده است.

 تبار قومی 
برخی محققان زادگاه او را دینور دانسته‌اند، برخی دیگر او را از مردم لک و ایل غیاثوند و اهل سلسله و دلفان به‌شمار آورده‌اند، ملاپریشان اشعار خود را به زبان زبان لکی و گورانی  سروده است. دایرةالمعارف اسلامی وی را به‌عنوان شاعر نام‌دار قوم لر معرفی می‌کند.دایرت المعارف اسلامی نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/229417/پریشان-لر بسیاری از منابع او را لر می‌دانند.مقدمه بر دیوان پریشان لر نویسنده: اسفندیار غضنفر ی امراییمشاهیر لر نویسنده: ایرج کاظمی ج ۱ ص ۳۲۰نشانی=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/16944/عرفان-در-قلمرو-مشاهیر-ادب-لر?q=ملا%20پریشان&score=111.29403&rownumber=2 

در کتاب یادی از بزرگان آمده است، اشعار ملا ابوالقاسم پریشان یا پریشان لر عمدتا به لری و لکی هستند، اما همچون برخی شاعران دیگر خطه غرب ایران، عده‌ای بر کُرد بودن او اصرار می ورزند.

در دایره المعارف کردی آمده در ارتباط با ملا پریشان لُر آمده است: «ملاپریشان لُر آثاری هم به زبان فارسی و عربی داشته که اکنون اثری از آنها در میان نیست و فقط کتابی به نام (پریشان‌نامه) از او به یادگار مانده که به گویش لری تحت تاثیر گویش گورانی سروده شده و یک شاهکار ادبی به شمار می‌رود.»

 زندگی 
در دیوان شعر نورعلی بن علی مردان بیرانوند، نام ملا پریشان با پسوند حسنوند ذکر شده است.

  ترجمه بیت بالا: از لرهای کوه پایه‌نشین حقیقت یافت میگردد هم چنان که گنج‌ها در کوهساران پیدا میشوند.شرح دیوان ملاپریشان ص۳۵

اسفندیار غضنفری امرایی گردآورنده دیوان ملا پریشان بر طبق این شعر وی را هم دوره شیخ رجب بُرسی می‌داند؛ و می‌گوید با توجه به معاصر بودند وی با شیخ رجب بررسی استنباط می‌شود وی در قرن هفتم یا هشتم می‌زیسته است. ملا پریشان یکی از شاعران متعصب نهضت حروفیه است. عقاید حروفیه در اشعارش نمایان است.

 عقاید 
اشعار ملاپریشان در دیوان وی، مشهور به پریشان نامه گرد آمده‌اند. اشعار او نشان می‌دهد که او شیعه جعفری بوده و در جای‌جای دیوان خود بر ولایت علی تأکید نموده است. وی همچنین اشعاری در سوگ شهیدان کربلا دارد. از اشعار او می‌توان دریافت که او پیرو مذهب حروفیه نیز بوده که در زمان حیات او در لرستان رواج داشته است. ملاپریشان ظاهراً با تصوف رایج در زمان خود میانه‌ای نداشت و در برخی اشعار خود صوفیه را به باد نقد گرفته است. از این رو برخلاف نظر پاره‌ای از محققان که او را از صوفیان برشمرده‌اند، نمی‌توان او را صوفی به معنای معمول به حساب آورد.

او با مفاهیم عرفانی، کلامی و فلسفی آشنایی داشت. کاربرد اصطلاحاتی چون حدوث و قدم، قدم زمانی و قدم ذاتی، قوس صعود و قوس نزولی، احاطه و محاط و … در اشعار وی نشان از دانش او در این زمینه‌ها دارد. دیوان او نشان می‌دهد که او بر زبان عربی احاطه کامل داشته است. به علاوه اشارات او به منطق الطیر عطار و مثنوی مولوی و نیز سرودن قطعه‌ای بر سیاق «ساقی‌نامه» دیوان حافظ حکایت از آشنایی و انس او با این کتاب‌ها دارد. و سرسپردگی او به امام اول شیعیان، در اشعارش به وضوح پیداست.سخن ملاپریشان، اندیشمند

 نمونه شعر 
 با رسم‌الخط فارسی 

 منابع 

 غضنفری امرایی، اسفندیار، شرح کامل دیوان ملا پریشان، شاپورخواست، شابک: ۲_۳۶_۲۷۰۷_۹۶۴_۹۷۸
 خزانه دار، معروف، تاریخ ادبیات کرد، جلد دوم، نشر آراس، اربیل، ۲۰۰۲.
 سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران 
 ملا پرشان شاعر لرستانی
 نام آوران لرستان
 ملا پریشان لرستانی،خبرگزاری مهر

رده:ادبیات تصوف
رده:اهالی دینور
رده:درگذشتگان ۱۴۳۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۵۶ (میلادی)
رده:شاعران لر
رده:شاعران لک‌تبار
رده:مردم لک
رده:زبان‌های زازا-گورانی
گورانی
گورانی