توشه

توشه  سرویسی رایگان برای ارسال یک‌طرفهٔ محتوای دیجیتال از طریق ماهواره است که با هدف دور زدن سانسور اینترنت و پر کردن شکاف دیجیتالی در مناطق با دسترسی محدود به اینترنت طراحی شده‌است.

این پروژه با پشتیبانی نهاد «پیشتازان اینترنت آزاد»، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در کالیفرنیا، و به سرپرستی مهدی یحیی‌نژاد در سال ۱۳۹۳ راه‌اندازی شد.

 پروژهٔ توشه 
به گفتهٔ مهدی یحیی‌نژاد، مدیر پروژه، «توشه یک بستر توزیع اطلاعات دیجیتال است که از ماهواره استفاده می‌کند و می‌تواند حجم بسیار زیادی از اطلاعات را در بازه زمانی کم و به صورت رایگان به مخاطب برساند». این فناوری بیشتر برای کسانی مناسب است که به دلیل سرعت پایین، هزینهٔ بالا، یا سانسور اینترنت دسترسی مطلوبی به محتواهای اینترنتی ندارند.

ایدهٔ اصلی پشت پروژه این است که کاربران اینترنت عمدتاً مصرف‌کنندهٔ محتوایند، نه تولیدکنندهٔ آن. به همین دلیل مقدار دانلود به میزان چشمگیری بیشتر از حجم آپلود است. ثانیاً کاربران در یک منطقهٔ جغرافیایی مشخص علایق تقریباً مشابهی دارند و شاید تا ۷۰ درصد از یک سری سایت‌ها و محتواهای معین بازدید کنند. بدین ترتیب هدف اصلی پروژهٔ توشه کمک به کاربران برای دانلود محتوای مصرفی مشترک است.

مهدی یحیی‌نژاد در گفتگو با نشریهٔ خط صلح هدف اصلی این پروژه را «رساندن و آسان کردن دسترسی به اطلاعات برای مردم» می‌داند.

 نحوهٔ کارکرد 
مجریان توشه محتواهایی از قبیل خبر، فیلم، موسیقی، پادکست، کتاب الکترونیکی، نرم‌افزار و ویدئو را گردآوری کرده و روزانه به صورت یک بسته‌ٔ فشرده از طریق ماهواره ارسال می‌کنند. کاربران برای دریافت محتوا به رایانه، حافظهٔ فلش و یک گیرندهٔ ماهواره‌ای (رسیور) نیاز دارند؛ نیازی به تجهیزات خاص نیست و هر رسیور معمولی خانگی کافی است.

روش دریافت محتوا به این شکل است:
 تنظیم ظرف ماهواره روی ماهوارهٔ «یاهست» (YahSat)
 یافتن کانال توشه (فرکانس ۱۱۷۶۶ عمودی)
 اتصال حافظهٔ فلش به درگاه USB رسیور و ضبط پخش
 باز کردن فایل‌های ضبط‌شده با نرم‌افزار توشه روی رایانه، تبلت یا تلفن همراه

 مشخصات فنی دریافت 
 پارامتر  مقدار ماهواره  یاهست (YahSat) فرکانس  ۱۱۷۶۶ سیمبل ریت  ۲۷۵۰۰ پولاریزاسیون  عمودی

 محتوا 
توشه هر روز دست‌چینی از محتوای اینترنتی را برای مخاطبان ارسال می‌کند که شامل موارد زیر می‌شود:
 اخبار روزانه از رسانه‌های فارسی‌زبان
 فیلم، سریال و موزیک‌ویدئو
 پادکست و محتوای صوتی
 کتاب‌های الکترونیکی
 نرم‌افزارهای رایانه‌ای و موبایل
 ابزارهای دور زدن سانسور مانند Tor، Psiphon و Lantern
 محتوای آموزشی از جمله مقاله‌های ویکی‌پدیا

در هر روز تا حدود ۲ گیگابایت محتوا از طریق ماهواره قابل دریافت است و ظرفیت کلی ماهیانه به ۱۲۰ گیگابایت می‌رسد.

 گسترهٔ جغرافیایی 
توشه نخستین بار با هدف خدمت‌رسانی به کاربران ایرانی و فارسی‌زبان راه‌اندازی شد. سازمان «پیشتازان اینترنت آزاد» اعلام کرده که دامنهٔ فعالیت‌هایش محدود به ایران نیست و در حوزهٔ آمریکای مرکزی، بخشی از خاورمیانه و خاور دور نیز مشغول به ارائهٔ خدمات است. مجریان پروژه امیدوارند این سرویس در آینده در اختیار مردم هند، آفریقا و آمریکای لاتین نیز قرار بگیرد.

 همکاری با ویکی‌مدیا 
در فوریهٔ ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴)، در پی قطعی های سراسری اینترنت در ایران، فایل‌های کیویکس شامل نسخه‌های گوناگون ویکی‌پدیای فارسی از طریق شبکهٔ ماهواره‌ای توشه در دسترس کاربران قرار گرفت. این همکاری امکان دسترسی آفلاین به دانشنامهٔ فارسی را برای کاربرانی که به اینترنت دسترسی ندارند فراهم کرد.

 واکنش‌ها 
گفته شده که تنها در دورهٔ آزمایشی اولیه، نرم‌افزار رایانه‌ای توشه بیش از ۵۶٬۰۰۰ بار دانلود شد.

وبگاه توشه در ایران مسدود شد، اما انتقال ماهواره‌ای آن بدون وقفه ادامه یافت. یحیی‌نژاد اعلام کرد که از نظر فنی مسدود کردن سیگنال ماهواره‌ای برای حکومت بسیار دشوار است.

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی توشه
 صفحهٔ توشه در وبگاه NetFreedom Pioneers

 منابع 

رده:اینترنت در ایران
رده:اقتصاد ایران
رده:سانسور اینترنت در ایران
رده:ایستگاه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان