آغازگر

آغازگر (به انگلیسی: Primer) فیلم مستقل علمی-تخیلی درام، به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی شین کاروث و محصول سال ۲۰۰۴ است.

این فیلم با موضوع سفر در زمان، به‌خاطر بودجهٔ ساخت بسیار محدود، ساختار تجربی فیلم‌نامه، مفاهیم فلسفی و دیالوگ‌های فنّی پیچیده شناخته می‌شود.

آغازگر، جایزه بزرگ هیئت داوران جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۰۴ را از آنِ خود کرد.

 داستان 
بندانگشتی|upright=1.2|راست|نحوه عملکرد سفر در زمان در فیلم آغازگر.
دو مهندس به نام‌های آرون و ایب، در کنار شغل روزانه خود، روی پروژه‌های فناوری کارآفرینانه در پارکینگ خانه آرون کار می‌کنند. در جریان یکی از این تلاش‌های پژوهشی که مربوط به کاهش الکترومغناطیسی وزن اشیاء بود، این دو نفر به طور تصادفی با یک اثر جانبی به نام حلقهٔ علّی «الف‌به‌ب» مواجه می‌شوند: اشیایی که در میدان کاهش وزن قرار می‌گیرند، ناهنجاری‌های زمانی از خود نشان می‌دهند؛ به این صورت که به طور عادی (از زمان «الف» هنگام فعال شدن میدان، تا زمان «ب» هنگام خاموش شدن آن) حرکت کرده، سپس به عقب (از «ب» به «الف») بازمی‌گردند و این چرخه به صورت مداوم تکرار می‌شود، به طوری که اشیاء می‌توانند در زمان حال یا در نقطه‌ای در گذشته از میدان خارج شوند.

ایب این اثبات مفهوم را اصلاح کرده و یک دستگاه زمان پایدار («جعبه») می‌سازد که به اندازه یک انسان فضا دارد. ایب از این جعبه برای سفر به شش ساعت قبل در گذشتهٔ خود استفاده می‌کند؛ او به عنوان بخشی از این فرآیند، خود را در یک اتاق هتل قرنطینه می‌کند تا هیچ ارتباطی با دنیای بیرون نداشته باشد و تداخلی ایجاد نکند، سپس وارد جعبه شده و شش ساعت داخل آن منتظر می‌ماند (و به این ترتیب شش ساعت در زمان به عقب برمی‌گردد). پس از خروج از جعبه، ایب به سراغ آرون رفته، ماجرا را برایش شرح می‌دهد و او را به انبار محل نگهداری جعبه می‌برد. در آنجا، آن‌ها نسخهٔ قدیمی‌تر ایب را تماشا می‌کنند که وارد جعبه می‌شود.

ایب و آرون آزمایش شش‌ساعته ایب را چندین بار در روزهای متوالی تکرار می‌کنند و با استفاده از پیش‌آگاهی خود از عملکرد بازار، معاملات سهام سودآوری در همان روز انجام می‌دهند. تفاوت شخصیت این دو — ایب محتاط و کنترل‌گر و آرون تکانشی و مداخله‌گر — فشار ظریفی بر همکاری و دوستی آن‌ها وارد می‌کند. علاوه بر این، سفر در زمان بر بدن آن‌ها فشار می‌آورد: با احتساب زمان اضافی که جعبه فراهم می‌کند، روزهای آن‌ها عملاً ۳۶ ساعت طول می‌کشد. با پیشرفت فیلم، این دو متوجه عوارض جانبی هشداردهنده سفر در زمان می‌شوند که به صورت خونریزی گوش ظاهر می‌شود. بعدها، آن‌ها متوجه می‌شوند که خط دستشان نیز به مرور بدتر می‌شود.

تنش بین ایب و آرون پس از برخورد شبانه با توماس گرانجر (پدر ریچل، دوست‌دختر ایب) به اوج می‌رسد؛ گرانجر به شکلی توجیه‌ناپذیر با صورتی اصلاح‌نشده ظاهر می‌شود و همزمان با نسخه اصلی خود در حومه شهر وجود دارد. گرانجر پس از تعقیب توسط آرون به کما می‌رود؛ آرون تئوری می‌دهد که در نقطه‌ای نامعلوم در آینده، گرانجر وارد «جعبه» شده و پیامدهایی در تغییر خط زمانی ایجاد کرده است. ایب به این نتیجه می‌رسد که سفر در زمان بسیار خطرناک است و وارد یک جعبه دوم مخفی (جعبه «اطمینان» یا Failsafe که قبل از شروع آزمایش‌ها ساخته شده و مدام در حال کار بود) می‌شود تا با سفر به چهار روز قبل، از شروع آزمایش جلوگیری کند.

تداخل‌های انباشته‌شده باعث آشفتگی در خط زمانی می‌شود. ایبِ آینده، ایبِ اصلی را بیهوش می‌کند (تا هرگز اولین آزمایش سفر در زمان را انجام ندهد) و با آرونِ اصلی در پارک ملاقات می‌کند تا او را منصرف کند، اما متوجه می‌شود که آرونِ آینده زودتر به آنجا رسیده است (در حالی که مجهز به ضبط‌شده‌های گفتگوهای گذشته و یک هدفون نامحسوس است) و نسخه جداشده‌ای از «جعبه اطمینان سوم» را با خود به چهار روز قبل آورده است. ایبِ آینده با دیدن این صحنه، از شدت شوک و خستگی بیهوش می‌شود.

این دو مرد برای مدت کوتاهی و به طور موقت با هم آشتی می‌کنند. آن‌ها به طور مشترک در زمان به عقب سفر می‌کنند تا رویدادی را که در آن ریچل (دوست‌دختر ایب) نزدیک بود توسط یک مهاجم مسلح در مهمانی کشته شود، بازنویسی کنند. پس از تکرارهای بسیار، آرون با دانش قبلی از حوادث مهمانی، جلوی فرد مسلح را گرفته و به یک قهرمان محلی تبدیل می‌شود. در نهایت ایب و آرون از هم جدا می‌شوند؛ آرون به فکر زندگی جدید در کشورهای خارجی است تا بتواند برای منافع شخصی مداخلات گسترده‌تری انجام دهد، در حالی که ایب اعلام می‌کند قصد دارد در شهر بماند تا مانع از انجام آزمایش اصلی «جعبه» شود یا در آن کارشکنی کند. ایب به آرون هشدار می‌دهد که آنجا را ترک کند و هرگز باز نگردد.

چندین نسخه «آگاه به جعبه» از آرون در حال چرخش هستند — حداقل یک آرونِ آینده دانش خود را از طریق گفتگوها و ضبط‌های صوتی با آرونِ اصلی به اشتراک گذاشته است. ایبِ آینده مراقب ایبِ اصلی است و تلاش زیادی می‌کند تا او را از آینده بی‌خبر نگه دارد. در نمای پایانی، یک آرون در حال هدایت کارگران فرانسوی‌زبان برای ساخت یک جعبه به اندازه یک سوله بزرگ دیده می‌شود.

 بازیگران 
 شین کاروث در نقش آرون
 دیوید سالیوان در نقش ایب

کاروث پس از اینکه در پیدا کردن بازیگرانی که بتوانند «عادتِ پر کردن هر دیالوگ با درام بیش از حد را ترک کنند» دچار مشکل شد، خودش نقش آرون را بازی کرد. اکثر بازیگران دیگر فیلم از دوستان یا اعضای خانواده او هستند.

 درون‌مایه‌ها 
اگرچه یکی از عناصر فانتزی علمی-تخیلی در مرکز فیلم قرار دارد، اما هدف کاروث به تصویر کشیدن کشف علمی به شیوه‌ای واقع‌گرایانه و ملموس بود. او خاطرنشان می‌کند که بسیاری از بزرگترین اکتشافات علمی در تاریخ به صورت تصادفی و در مکان‌هایی نه چندان مجلل‌تر از پارکینگ خانه آرون رخ داده‌اند.

کاروث گفته است که قصد داشته درون‌مایه اصلی فیلم، فروپاشی رابطه ایب و آرون باشد، که نتیجه عدم توانایی آن‌ها در کنار آمدن با قدرتی است که این پیشرفت تکنولوژیک به آن‌ها داده است:

 تولید 
بندانگشتی|upright=1.2|راست|این نمودار فاینمن، با پیشرفت زمان به سمت بالا، نشان‌دهنده نابودی یک الکترون و یک پوزیترون برای تولید یک جفت فوتون است. الکترون با فلشی رو به جلو در زمان و پوزیترون با فلشی رو به عقب نشان داده شده است.
کاروث هنگام نوشتن فیلمنامه، فیزیک مطالعه کرد تا دیالوگ‌های فنی ایب و آرون معتبر به نظر برسد. او گامی غیرمعمول برداشت و از توضیحات ساختگی پرهیز کرد و در عوض سعی کرد عبارات کوتاه و اصطلاحات تخصصی (ژارگون) مورد استفاده دانشمندان را به تصویر بکشد. این فلسفه در طراحی تولید نیز اعمال شد. خود ماشین زمان یک جعبه خاکستری ساده است که صدای وزوز متمایز آن به جای استفاده از جلوه‌های دیجیتال، از ترکیب صدای یک سنگ فرز مکانیکی و موتور خودرو ایجاد شده است. کاروث همچنین داستان را در شهرک‌های صنعتی غیرمجلل و خانه‌های حومه شهر قرار داد. اصول سفر در زمان در فیلم از نمودار فاینمن الهام گرفته شده است. کاروث توضیح داد: «ریچارد فاینمن ایده‌های جالبی درباره زمان دارد. وقتی به نمودارهای فاینمن [ که تعامل ذرات بنیادی را ترسیم می‌کنند] نگاه می‌کنید، واقعاً تفاوتی بین تماشای یک تعامل در جهت رفت یا برگشت در زمان وجود ندارد.»

کاروث آگاهانه تصمیم گرفت داستان فیلم را پیچیده و مبهم نگه دارد تا بازتاب‌دهنده پیچیدگی و سردرگمی ایجاد شده توسط سفر در زمان باشد.

 فیلم‌برداری 
تصویربرداری اصلی در طول پنج هفته در حومه دالاس، تگزاس انجام شد. فیلم با بودجه‌ای تنها معادل ۷٬۰۰۰ دلار آمریکا و یک گروه تولید حداقلیِ ۵ نفره ساخته شد. کاروث به عنوان نویسنده، کارگردان، تهیه‌کننده، مدیر فیلم‌برداری، تدوینگر و آهنگساز فعالیت کرد. بودجه کم باعث شد که در استفاده از فیلم ۱۶ میلی‌متری بسیار صرفه‌جویی شود؛ تعداد محدود برداشت‌ها منجر به نسبت تصویربرداری بسیار پایین ۲:۱ شد. هر نما در فیلم به دقت استوری‌بورد شده بود. کاروث با استفاده از نورپردازی فلورسنت، دمای رنگ غیرخنثی و فیلترها، ظاهری تخت و بیش‌ازحد نوردهی‌شده برای فیلم ایجاد کرد.

پس از فیلم‌برداری، دو سال طول کشید تا کاروث پس‌تولید فیلم را به پایان برساند. او بعدها گفت که این تجربه به قدری دشوار بود که چندین بار تا مرز رها کردن فیلم پیش رفت.

 موسیقی 
تمام موسیقی فیلم توسط کاروث ساخته شد. در ۸ اکتبر ۲۰۰۴، موسیقی متن «آغازگر» در آمازون و آیتیونز منتشر شد.

 انتشار 

 توزیع 
کاروث پس از آنکه مارک اورمن، مدیر توزیع سینمایی شرکت تینک‌فیلم (THINKFilm)، فیلم را در جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۰۴ دید، قراردادی برای توزیع آن در آمریکای شمالی منعقد کرد. اگرچه او و کاروث در طول جشنواره یک «توافق شفاهی» (دست دادن) انجام داده بودند، اما اورمن گزارش داد که مذاکره واقعی برای این قرارداد طولانی‌ترین مذاکره‌ای بود که او تا به حال در آن شرکت داشته است؛ که بخشی از آن به دلیل تقاضاهای خاص کاروث در مورد میزان کنترلی بود که بر فیلم حفظ می‌کرد. این فیلم در نهایت ۵۴۵٬۴۳۶ دلار در گیشه فروش داشت.

 واکنش منتقدان و میراث 
«آغازگر» با استقبال مثبت منتقدان روبرو شد. وبگاه راتن تومیتوز بر اساس ۱۲۹ نقد، امتیاز ۷۲٪ را به فیلم داد که میانگین نمرات آن ۶٫۶/۱۰ است. در جمع‌بندی منتقدان این سایت آمده است: «آغازگر، متراکم، مبهم اما محرک است؛ فیلمی برای تماشاگرانی که آماده یک چالش فکری هستند.» این سایت همچنین «آغازگر» را به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های علمی-تخیلی «برای انسان‌های متفکر» لیست کرد. در متاکریتیک، فیلم بر اساس ۲۵ نقد، امتیاز ۶۸ از ۱۰۰ را به دست آورده که نشان‌دهنده «نقدهای عموماً مطلوب» است.

بسیاری از منتقدان تحت تأثیر اصالت فیلم قرار گرفتند. دنیس لیم از ویلج ویس گفت که این فیلم «تازه‌ترین چیزی است که این ژانر پس از ۲۰۰۱: ادیسه فضایی به خود دیده است»؛ در حالی که ای. او. اسکات در نیویورک تایمز نوشت که کاروث «مهارت، فریبندگی و جدیت لازم برای تبدیل یک حقه فلسفی پیش‌پاافتاده را به یک معمای اخلاقی متراکم و نگران‌کننده دارد». اسکات همچنین از تصویرسازی واقع‌گرایانه دانشمندان در حال کار لذت برد و گفت کاروث «حس تأثیرگذاری از ریتم‌های عجیب و آرامِ تحقیق و توسعه در مقیاس کوچک» دارد. راجر ایبرت در نقد ۳٫۵ ستاره خود برای شیکاگو سان-تایمز، دیالوگ‌های فنی پیچیده را تحسین کرد و گفت این دیالوگ‌ها به بیننده کمک می‌کند تا به جای شنیدن توضیحاتِ بازیگران، احساس کند در حال استراق سمع یک گفتگوی واقعی است.

همچنین توانایی کاروث در حفظ ارزش‌های بالای تولید با بودجه‌ای ناچیز مورد تحسین قرار گرفت. ایبرت اظهار داشت: «فیلم هرگز ارزان به نظر نمی‌رسد، زیرا هر نما همان‌طور است که باید باشد.» تای بر از بوستون گلوب اظهار داشت که «بخش‌هایی از آغازگر به قدری کم‌هزینه هستند که باعث خنده می‌شوند»، اما افزود که «حس خانگی بودنِ فیلم بخشی از هدف آن است». مجله وایرد نیز نوشت: «آغازگر به دلیل اصالتش مورد توجه قرار گرفت — فیلم موضوعات پیچیده‌ای مانند فیزیک کوانتوم را برای بیننده ساده‌سازی نمی‌کند، بلکه از اصطلاحات واقعی استفاده می‌کند که پژوهشگران واقعی به کار می‌برند.»

ساختار تجربی داستان و دیالوگ‌های سنگین فیلم با واکنش‌های متفاوتی همراه بود. مایک دآنجلو از مجله اسکوایر ادعا کرد که «هر کسی ادعا کند پس از یک بار دیدن آغازگر کاملاً متوجه شده چه اتفاقی می‌افتد، یا یک نابغه است یا دروغگو». اسکات توبیاس برای ای.وی. کلاب نوشت: «دیالوگ‌ها مملو از اصطلاحات فنی هستند و به شکلی لجبازانه فاقد توضیحات لازم می‌باشند؛ اگر صدای راوی نبود، فیلم تقریباً غیرقابل درک می‌شد.» ایبرت پیش‌بینی کرد که «آغازگر» توسط کسانی که به دنبال سرگرمی‌های سبک هستند رد خواهد شد، اما توسط «عشق‌تکنولوژی‌ها، خوره فیزیک‌ها و برندگان مسابقات آکادمیک» که از پیچیدگی‌های فیلم لذت می‌برند، پذیرفته می‌شود.

چاک کلاسترمن پنج سال بعد در مقاله‌ای درباره فیلم‌های سفر در زمان نوشت: «آغازگر به شکل ناامیدکننده‌ای گیج‌کننده است... من آن را هفت یا هشت بار دیده‌ام و هنوز نمی‌دانم چه اتفاقی افتاده است.» با این حال، او آن را «بهترین فیلم درباره سفر در زمان» به دلیل واقع‌گرایی‌اش نامید. کلاسترمن در نهایت می‌گوید درس «آغازگر» درباره سفر در زمان این است که «این فناوری مهم‌تر از آن است که فقط برای پول استفاده شود، اما خطرناک‌تر از آن است که برای هر چیز دیگری استفاده شود.»

کارگردان آمریکایی، استیون سودربرگ، به عنوان یکی از طرفداران این فیلم شناخته می‌شود. این فیلم برای حضور در «کالت جدید» (New Cult Canon) مجله ای.وی. کلاب انتخاب شده است. همچنین مجله تایم آن را در لیست ۱۰ فیلم برتر سفر در زمان قرار داد.

 جوایز 
 جایزه بزرگ هیئت داوران، جشنواره فیلم ساندنس در سال ۲۰۰۴.
 جایزه آلفرد پی. اسلون برای فیلم‌هایی با موضوع علم و فناوری، جشنواره فیلم ساندنس ۲۰۰۴.
 بهترین نویسنده/کارگردان (شین کاروث) در جشنواره فیلم نانتاکت در سال ۲۰۰۴.
 بهترین فیلم بلند در جشنواره بین‌المللی علمی-تخیلی لندن در سال ۲۰۰۵.

 جستارهای وابسته 
 فهرست فیلم‌ها با موضوع حلقه زمانی

 منابع 



 پیوند به بیرون 






رده:آثار اگزیستانسیالیستی
رده:آثار دوشخصیتی
رده:برندگان جایزه آلفرد پی. اسلون
رده:برندگان جایزه جشنواره فیلم ساندنس
رده:فیلم با مضمون سفر در زمان
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آی‌اف‌سی فیلمز
رده:فیلم‌های استودیوکانال
رده:فیلم‌های اولین ساخته کارگردان ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های اولین ساخته کارگردان
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های درام ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام آمریکایی
رده:فیلم‌های درام دلهره‌آور آمریکایی
رده:فیلم‌های درام دلهره‌آور دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های دلهره‌آور دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های شین کاروث
رده:فیلم‌های علمی تخیلی ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در تگزاس
رده:فیلم‌های مستقل ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های مستقل آمریکایی
رده:فیلم‌های مهیج آمریکایی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در تگزاس
رده:فیلم‌های دلهره‌آور ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های با مضمون سفر در زمان دهه ۲۰۰۰ (میلادی)