فهرست عنصرهای شیمیایی بر پایه نام افراد

در این صفحه، افرادی که از نام آن‌ها در نام عنصرهای شیمیایی استفاده شده‌است، فهرست شده‌است. از ۱۱۸ عنصر شیمیایی، نام ۱۹ عنصر از نام ۲۰ فرد گرفته شده‌است که از میان آن‌ها ۱۵ عنصر به افتخار ۱۶ دانشمند نام‌گذاری شده‌اند (مانند کوریوم که از نام ماری کوری و پیر کوری گرفته شده‌است) و چهار عنصر دیگر ارتباط نامستقیم با نام غیر دانشمندان دارند. در میان این ۲۰ عنصر فقط گادولینیم و ساماریم در طبیعت یافت می‌شوند و بقیه ساختگی هستند.

 جدول 
۱۹ عنصر زیر با نام افراد مرتبط هستند. میان این افراد تنها سیبورگ و اوگانسیان بودند که هنگام زنده بودن نامشان روی یک عنصر قرار گرفته‌است و تنها اوگانسیان هنوز زنده است. چهار غیر دانشمند این جدول با عناصری در ارتباط هستند که برای بزرگداشت مستقیم فرد نام‌گذاری نشده‌اند بلکه بیشتر برای مکانی یا چیزی نام‌گذاری شده‌اند که به نوبه خود برای این افراد نام‌گذاری شده‌است. ساماریم به دلیل ماده معدنی سامارسکیت که از آن جدا شده بود، نام‌گذاری شد. امریسیم، برکلیم و لیورموریوم به دلیل مکان‌هایی برای آنها نام‌گذاری شده‌است. شهرهای برکلی و لیورمور به ترتیب آزمایشگاه ملی لارنس برکلی و آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور هستند.

 عنصر اشخاص Z نام نشان کشف Immediate namesake نام تخصص  ملیتساماریمSm ۱۸۷۹ مادهٔ معدنی سامارسکیتVasili Samarsky-Bykhovetsمهندسی معدن ۱۸۰۳–۱۸۷۰روسیهگادولینیمGd۱۸۸۶ مادهٔ معدنی گادولینیتیوهان گادولیندانشمند۱۷۶۰–۱۸۵۲ فنلاندامریسیمAm۱۹۴۴ قاره آمریکاآمریگو وسپوچیجهانگرد ۱۴۵۴–۱۵۱۲ ایتالیاکوریومCm۱۹۴۴ برکلیمBk۱۹۴۹ شهر برکلی، کالیفرنیاجرج بارکلیفیلسوف۱۶۸۵–۱۷۵۳ ایرلنداینشتینیمEs۱۹۵۲آلبرت اینشتیندانشمند۱۸۷۹–۱۹۵۵آلمان–سوئیس۱۰۰فرمیمFm۱۹۵۲انریکو فرمیدانشمند۱۹۰۱–۱۹۵۴ایتالیا–آمریکا۱۰۱مندلیفیمMd۱۹۵۵دمیتری مندلیفدانشمند۱۸۳۴–۱۹۰۷روسیه۱۰۲نوبلیمNo۱۹۶۶آلفرد نوبلدانشمند۱۸۳۳–۱۸۹۶سوئد۱۰۳لارنسیمLr۱۹۶۱ارنست لارنسدانشمند۱۹۰۱–۱۹۵۸آمریکا۱۰۴رادرفوردیمRf۱۹۶۹ارنست رادرفورددانشمند۱۸۷۱–۱۹۳۷نیوزیلند–بریتانیا۱۰۶سیبورگیمSg۱۹۷۴گلن سیبورگدانشمند۱۹۱۲–۱۹۹۹آمریکا۱۰۷بوهریمBh۱۹۸۱نیلز بوردانشمند۱۸۸۵–۱۹۶۲دانمارک۱۰۹مایتنریمMt۱۹۸۲لیزه مایتنردانشمند۱۸۷۸–۱۹۶۸اتریش–سوئد۱۱۱رونتگنیمRg۱۹۹۴ویلهلم رونتگندانشمند۱۸۴۵–۱۹۲۳آلمان۱۱۲کوپرنیسیمCn۱۹۹۶نیکلاس کوپرنیکدانشمند۱۴۷۳–۱۵۴۳Polish–آلمان۱۱۴فلروویمFl۱۹۹۸ آزمایشگاه واکنش‌های هسته‌ای در مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ایگئورگی فلروفدانشمند۱۹۱۳–۱۹۹۰روسیه۱۱۶لیورموریومLv۲۰۰۰ شهر لیورمور، کالیفرنیا و آزمایشگاه ملی لارنس لیورموراز آنجا که این عنصر برای آزمایشگاه لارنس لیورمور نام‌گذاری شده‌است، بین لیورموریوم و ارنست لارنس ارتباط ضمنی وجود دارد.رابرت لیورمورمالک زمین۱۷۹۹–۱۸۵۸ انگلیس–مکزیک۱۱۸اوگانسونOg۲۰۰۲یوری اوگانسیاندانشمند۱۹۳۳–روسیه

 دیگر ارتباط‌ها 
نام‌های دیگری نیز برای عنصرها پیشنهاد شده‌اند که رسمیت بین‌المللی نیافته‌اند. این نام‌ها عبارتند از کلمبیوم (Cb)، هانیوم (Ha)، ژولیوتیوم (Jl) و کورچاتوویوم (Ku) که به ترتیب با کریستوفر کلمبوس، اتو هان، ایرن جولیوت کوری و ایگور کورچاتوف در ارتباط هستند. همچنین کاسیوپیوم (Cp) که از صورت فلکی کاسیوپیا گرفته شده‌است و به‌طور نامستقیم با کاسیوپیای افسانه‌ای ارتباط دارد. (از مقاله اختلاف‌های نام‌گذاری عنصرها و فهرست مکان‌هایی که در نام عناصر شیمیایی استفاده می‌شود، دیدن کنید)

همچنین، موجودهای افسانه‌ای تأثیر بسزایی در نام‌گذاری عنصرها داشته‌اند. هلیم، تیتانیوم، سلنیوم، پالادیوم، پرومتیم، سریم، یوروپیوم، جیوه، توریم، اورانیوم، نپتونیم و پلوتونیوم همگی نام‌های مرتبط به خدایان افسانه‌ای هستند. در برخی، این ارتباط نامستقیم است:
 هلیوم: نام خورشید است که هلیوم در آن کشف شده‌است و با خدای هلیوس در ارتباط است.
 ایریدیوم: نام‌گذاری شده برای الهه یونانی Iris.
 تلوریم: برای الهه رومی زمین، Tellus Mater نام‌گذاری شده‌است.
 نیوبیوم: به نام نیوبه، شخصیت افسانه‌ای یونانی.
 وانادیوم: برای Vanadis نام‌گذاری شده‌است، نام دیگری برای الهه نوردی Freyja.
 سلنیوم: به این دلیل که ماه با خدای سلن در ارتباط است.
 پالادیوم: نام سیارک پالاس که اخیراً کشف شده‌است و به نام خدای پالاس آتنا نام‌گذاری شده‌است.
 سریم: نام سیارک سرس که اخیراً کشف شده بود و به نام خدای سرس نام‌گذاری شده‌است.
 یوروپیوم: برای قاره‌ای که به نام خدای اروپا نام‌گذاری شده‌است.

تیتانیوم از این نظر منحصر به فرد است زیرا که تعداد بیشتری از گروه ایزدان افسانه‌ای اشاره دارد؛ بنابراین هلیوس، سلن، پالاس و پرومتئوس در واقع دو عنصر به افتخار خود دارند.

و برای عناصری که به یک گروه متصل شده‌اند، زنون نیز وجود دارد که برای کلمه یونانی ξένον (xenon) نامیده می‌شود، شکل مفرد خنثی ξένος (xenos)، به معنی «خارجی»، «عجیب»، یا «مهمان». ویلیام رامزی، کاشف آن، قصد داشت این نام نشانه‌ای از خصوصیات این عنصر در قیاس با گروه عمومی افراد باشد.

گالیم توسط دانشمند فرانسوی Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran کشف شد، که آن را به افتخار فرانسه نام‌گذاری کرد ("Gallia" به لاتین). بعداً ادعاهایی مبنی بر اینکه وی نام آن را نیز برای خود گذاشته‌است، به عنوان "gallus" لاتینی به معنای "le coq" است، اما او این هدف را انکار کرد.

 جستارهای وابسته 
 فهرست دانشمندانی که نام آن‌ها در واحدهای غیر اس آی به کار رفته‌است
 فهرست دانشمندانی که نامشان در ثابت‌های فیزیکی به کار رفته‌است
 فهرست ریشه نام عنصرهای شیمیایی
 فهرست عناصر جدول تناوبی

 منابع 

رده:تاریخ علم
رده:فهرست‌های چیزهای نامیده به نام کسان
رده:فهرست‌های دانشمندان
رده:فهرست‌های عنصرهای شیمی
رده:نامگذاری عناصر شیمیایی