حمله ۲۰۰۳ به عراق

{{Infobox military conflict
| campaign          = جنگ علیه تروریسم
| درگیری            = حمله ۲۰۰۳ به عراق
| partof            = جنگ علیه تروریسم و جنگ عراق|
| image             = 
| date              = ۲۰ مارس ۲۰۰۳ – ۱ مه ۲۰۰۳()
| place             = عراق، کویت و خلیج فارس
| casus             = دلیل رسمی و ادعایی منحصر برای این حمله، ادعای دولت آمریکا و سایر دولت‌های متحد بود که عراق به ۱۷ قطعنامهٔ متوالی شورای امنیت سازمان ملل مبنی بر خلع‌سلاح شدن از جنگ‌افزارهای کشتار جمعی عمل نکرده بود؛ همچنین عراق بازرسان جنگ‌افزار سازمان ملل را از کشورش اخراج کرد. متخصصان امنیت ملی خارجی اوگاندا از ژوئیه ۲۰۰۳ تا سال ۲۰۱۲ در این منطقه حاضر شدند.
| result            = پیروزی ائتلاف
| combatant1        = نیروهای ائتلاف:
 اقلیم کردستان عراق
 اتحادیه میهنی کردستان

| combatant2        = 
   سازمان مجاهدین خلق ایران

| commander1        = 
| commander2        = 
| strength1         = مجموع:۵۸۹٬۷۹۹| strength2         = مجموع:۱٬۳۱۱٬۰۰۰| casualties1       = 
| casualties2       = 
 ۱۱٬۰۰۰ (۴٬۸۹۵–۶٬۳۷۰ مشاهده و گزارش شده است) (پروژه مطالعه جایگزین‌های دفاعی)
 ۱۳٬۵۰۰–۴۵٬۰۰۰ (از میزان مرگ و میر واحدهایی که در اطراف بغداد خدمت می‌کردند، استخراج شده است)Steele, Jonathan (28 May 2003). "Body counts". The Guardian.
| casualties3       = تلفات تخمینی غیرنظامیان عراقی:

| جعبه لشکرکشی      = 
}}حمله ۲۰۰۳ به عراق (با نام رمز عملیات آزادی عراق (اوآی‌اف) در آمریکا)، نخستین مرحله از جنگ عراق بود. این تهاجم در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ آغاز شد و کمی بیش از یک ماه به طول انجامید، که شامل ۲۶ روز عملیات رزمی بزرگ بود. در این عملیات، نیروی ترکیبی به رهبری ایالات متحده شامل سربازانی از ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا و لهستان به جمهوری عراق حمله کردند. بیست و دو روز پس از نخستین روز حمله، بغداد، پایتخت عراق، در ۹ آوریل پس از نبرد شش روزه بغداد توسط نیروهای ائتلاف تصرف شد. این مرحله آغازین از جنگ رسماً در ۱ مه پایان یافت، هنگامی که جرج دابلیو. بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنرانی خود با عنوان مأموریت انجام شد، «پایان عملیات رزمی بزرگ» را اعلام کرد. پس از آن، حکومت ائتلاف موقت (سی‌پی‌ای) به عنوان نخستین دولت از چندین دولت انتقالی متوالی تشکیل شد که در نهایت منجر به نخستین انتخابات مجلس عراق در ژانویه ۲۰۰۵ شد. نیروهای نظامی آمریکا پس از آن تا خروج در سال ۲۰۱۱ در عراق باقی ماندند.

نیروهای ائتلاف ۱۶۰٬۰۰۰ سرباز را طی مرحله آغازین حمله، که از ۱۹ مارس تا ۱ مه به طول انجامید، به عراق فرستادند. حدود ۷۳٪ یا ۱۳۰٬۰۰۰ نفر از این سربازان آمریکایی بودند، در حالی که تقریباً ۴۵٬۰۰۰ سرباز بریتانیایی (۲۵٪)، ۲٬۰۰۰ سرباز استرالیایی (۱٪)، و حدود ۲۰۰ تکاور لهستانی جی‌دابلیو گرام (۰٫۱ درصد) نیز حضور داشتند. سی و شش کشور دیگر در پیامدهای پس از آن درگیر بودند. در آماده‌سازی برای حمله، ۱۰۰٬۰۰۰ نیروی آمریکایی تا ۱۸ فوریه در کویت مستقر شدند. نیروهای ائتلاف همچنین از پیشمرگه‌ها در کردستان عراق حمایت دریافت کردند.

به گفته جرج دابلیو. بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، و تونی بلر، نخست‌وزیر بریتانیا، هدف ائتلاف «خلع سلاح عراق از جنگ‌افزارهای کشتار جمعی، پایان دادن به حمایت صدام حسین از تروریسم، و آزادسازی مردم عراق» بود، هرچند که تیم بازرسی سازمان ملل به رهبری هانس بلیکس درست پیش از آغاز حمله اعلام کرده بود که هیچ مدرکی دال بر وجود جنگ‌افزارهای کشتار جمعی پیدا نکرده است. دیگران تأکید بسیار بیشتری بر تأثیر حملات ۱۱ سپتامبر، نقشی که این حملات در تغییر محاسبات استراتژیک آمریکا ایفا کردند، و ظهور دستور کار آزادی دارند. به گفته بلر، عامل محرک این بود که عراق نتوانست از یک «فرصت نهایی» برای خلع سلاح خود از جنگ‌افزارهای هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیکی ادعایی، که مقامات آمریکایی و بریتانیایی آن را یک تهدید فوری و غیرقابل تحمل برای صلح جهانی می‌خواندند، استفاده کند.

در یک نظرسنجی سی‌بی‌اس در ژانویه ۲۰۰۳، ۶۴٪ از آمریکایی‌ها با اقدام نظامی علیه عراق موافق بودند؛ با این حال، ۶۳٪ می‌خواستند که بوش به جای جنگ، راه‌حل دیپلماتیک پیدا کند و ۶۲٪ معتقد بودند که تهدید تروریسم علیه آمریکا به دلیل چنین جنگی افزایش خواهد یافت. این حمله به شدت توسط برخی از متحدان قدیمی آمریکا، از جمله دولت‌های کانادا، فرانسه، آلمان و نیوزیلند، مورد مخالفت قرار گرفت. رهبران آن‌ها استدلال می‌کردند که هیچ مدرکی دال بر وجود جنگ‌افزارهای کشتار جمعی در عراق نیست و حمله به آن کشور در چارچوب گزارش ۱۲ فوریه ۲۰۰۳ آنموویک توجیه نمی‌شود. حدود ۵٬۰۰۰ کلاهک، گلوله یا بمب‌های هوایی شیمیایی که عمدتاً غیرقابل استفاده بودند، در طول جنگ عراق کشف شدند، اما این‌ها پیش‌تر و قبل از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و در دوران حکومت صدام حسین ساخته و رها شده بودند. کشف این تسلیحات شیمیایی از منطق دولت برای حمله پشتیبانی نمی‌کرد. در سپتامبر ۲۰۰۴، کوفی عنان، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، این حمله را طبق قوانین بین‌المللی غیرقانونی و نقض منشور ملل متحد خواند.

در ۱۵ فوریه ۲۰۰۳، یک ماه پیش از حمله، تظاهرات جهانی علیه جنگ عراق برگزار شد، از جمله راهپیمایی سه میلیون نفری در رم که در رکوردهای جهانی گینس به عنوان بزرگ‌ترین راهپیمایی ضد جنگ ثبت شده است. به گفته دومینیک رینیه، آکادمیسین فرانسوی، بین ۳ ژانویه و ۱۲ آوریل ۲۰۰۳، ۳۶ میلیون نفر در سراسر جهان در تقریباً ۳٬۰۰۰ اعتراض علیه جنگ عراق شرکت کردند.

حمله به عراق با یک حمله هوایی به کاخ ریاست جمهوری در بغداد در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ آغاز شد. روز بعد، نیروهای ائتلاف تهاجم خود را از محل تجمع خود در نزدیکی مرز عراق و کویت به استان بصره آغاز کردند. در حالی که نیروهای ویژه یک حمله آبی خاکی را از خلیج فارس برای تصرف بصره و میادین نفتی اطراف آن انجام دادند، ارتش اصلی مهاجم به سمت جنوب عراق حرکت کرد، منطقه را اشغال کرد و در نبرد ناصریه در ۲۳ مارس درگیر شد. حملات هوایی گسترده در سراسر کشور و در برابر فرماندهی و کنترل عراق، ارتش مدافع را دچار هرج و مرج کرد و مانع از مقاومت مؤثر شد. در ۲۶ مارس، تیپ ۱۷۳ هوابرد در نزدیکی شهر شمالی کرکوک هواپیما پیاده شد، جایی که به نیروهای شورشی کرد پیوست و چندین عملیات را علیه ارتش عراق برای ایمن‌سازی بخش شمالی کشور انجام داد.

بدنه اصلی نیروهای ائتلاف به پیشروی خود به قلب عراق ادامه داد و با مقاومت کمی مواجه شد. اکثر نیروهای نظامی عراق به سرعت شکست خوردند و ائتلاف بغداد را در ۹ آوریل اشغال کرد. عملیات‌های دیگری علیه بخش‌های پراکنده ارتش عراق رخ داد، از جمله تصرف و اشغال کرکوک در ۱۰ آوریل و حمله و تصرف تکریت در ۱۵ آوریل. در حالی که نیروهای ائتلاف اشغال کشور را تکمیل می‌کردند، صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق و رهبری مرکزی به مخفیگاه رفتند. در ۱ مه، رئیس‌جمهور جرج دابلیو. بوش پایان عملیات رزمی بزرگ را اعلام کرد: این امر به دوره تهاجم پایان داد و دوره اشغال نظامی آغاز شد. صدام حسین در ۱۳ دسامبر توسط نیروهای آمریکایی دستگیر شد.

 جستارهای وابسته 
 واکنش‌های بین‌المللی به مقدمه جنگ عراق
 تظاهرات علیه جنگ عراق
 افکار عمومی در آمریکا در مورد حمله به عراقعمومی:' دکترین کارتر
 دموکراسی در خاورمیانه و شمال آفریقا

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 آثار مورد استناد 

 Allen, Mike and Juliet Eilperin. Monday, 26 August 2002. Page A01 The Washington Post "Bush Aides Say Iraq War Needs No Hill Vote". Retrieved 2008-05-21.
 CNN.com/Inside Politics (2002-10-11). "Senate approves Iraq war resolution". Retrieved 6 June 2005.


 Office of U.S. Representative Ron Paul (2002). "Paul Calls for Congressional Declaration of War with Iraq". Retrieved 6 June 2005.



 Wright, Steven. The United States and Persian Gulf Security: The Foundations of the War on Terror. Ithaca Press: 2007. .


 برای مطالعهٔ بیشتر 

 Petraeus, D. , Collins, J. , White, N. (2017) Reflections by General David Petraeus, USA (ret.) on the Wars in Afghanistan and Iraq (Vol. 1, pp. 150–167)
 Mortenson, Christopher R. , and Paul J. Springer. Daily Life of U.S. Soldiers from the American Revolution to the Iraq War. Greenwood, an Imprint of ABC-CLIO, LLC, 2019. 3 vols.

 Stieb, Michael. 2021. The Regime Change Consensus: Iraq in American Politics, 1990–2003. Cambridge University Press.
 "The Gulf in 2003"  Gulf States Newsletter, complete 2003 PDF archive
 The Three Trillion Dollar War by Nobel Prize laureate Joseph Stiglitz and Harvard professor Linda Bilmes
 Shadow Warriors: The Untold Story of Traitors, Saboteurs, and the Party of Surrender by Kenneth R. Timmerman. Three Rivers Press. 2008.  (Paperback edition)
 Lessons on Political Violence from America's Post–9/11 Wars by Christoph Mikulaschek and Jacob Shapiro (2018). Journal of Conflict Resolution 62(1): p. 174–202. 
 Spring 2007 Dissent, "Exporting Democracy: Lessons from Iraq," a symposium featuring Paul Berman, Mitchell Cohen, Seyla Benhabib and others.
 Masters of Chaos: The Secret History of the Special Forces by Linda Robinson (2009) Public Affairs 
 Heavy Metal a Tank Company's Battle to Baghdad by Captain Jason Conroy and Ron Martz
 Cobra II: The Inside Story of the Invasion and Occupation of Iraq by Michael R. Gordon and Bernard E. Trainor
 Iraq and the Evolution of American Strategy by Steven Metz. 
 The Iraq War by Williamson Murray and Robert H. Scales, Jr. (2003) Harvard University Press 
 The Iraq War by John Keegan (2010) Random House 
 Hans Köchler, The Iraq Crisis and the United Nations. Power Politics vs. the International Rule of Law Studies in International Relations, XXVIII. Vienna: I.P.O. , 2004, ,
 Bibliography: The Second U.S.–Iraq War (2003–) by Edwin Moise
  Based on analysis submitted to the Iraq Inquiry. See: Jones, Brian (2009) 'Dossier demolished', Iraq Digest'' www.iraqinquirydigest.org/?p=5355

 پیوند به بیرون 
 H.J.Res. 114 U.S. Senate results to authorize the use of United States Armed Forces against Iraq.
  Chronology of invasion.
 Occupation of Iraq  Timeline at the History Commons
 War in Iraq: Day by Day Guide
 Frontline: "The Dark Side" PBS documentary on Dick Cheney's remaking of the Executive and infighting leading up to the war in Iraq
 1999 Desert Crossing War Game to Plan Invasion of Iraq and to Unseat Saddam Hussein



رده:اشغالگری‌های ایالات متحده آمریکا
رده:اشغالگری‌های بریتانیا
رده:تجاوزها به عراق
رده:تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا در جنگ عراق
رده:تونی بلر
رده:جنایات جنگی در جنگ عراق
رده:جنگ عراق
رده:جنگ‌های استرالیا
رده:جنگ‌های ایالات متحده آمریکا
رده:جنگ‌های بریتانیا
رده:جنگ‌های دانمارک
رده:جنگ‌های کردستان
رده:جنگ‌های لهستان
رده:درگیری‌ها در ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و عراق
رده:ریاست‌جمهوری جرج دابلیو. بوش
رده:عملیات‌های نیروهای ویژه
رده:مناقشه‌های دوران زمامداری جرج دابلیو بوش