دالان ایرانی

دالان ایرانی یا دالان پارسی ، راه‌هایی بودند برای انتقال کمک‌های تأمین‌شده از جانب کشورهای آمریکا و بریتانیا در طول جنگ جهانی دوم به‌موجب قانون وام و اجاره، با استفاده از این مسیرها و راه‌ها و از طریق کشور ایران به جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی حمل می‌شد. کشتی‌های آمریکایی و انگلیسی از طریق دماغه امید نیک به سمت خلیج فارس حرکت می‌کردند. دیگر راه‌های ارسال کمک به شوروی از طریق مسیر پاسفیک (تخلیه بار در بندر شهر ولادی وستککتاب عظمت بازیافته، ص ۳) و مسیرهای اقیانوس منجمد شمالی بودند. به دلیل شرایط بد این مسیرها در فصل زمستان و همچنین خطر حمله ژاپنی ها،کتاب عظمت بازیافته، ص ۳ دالان ایرانی تبدیل به تنها راه قابل اطمینان و چهار فصل برای ارسال کمک‌های متفقین و به ویژه ایالات متحده آمریکا به شوروی شد.

کمک‌رسانی به شوروی برای مقابله با آلمان نازی در جنگ جهانی دوم، دلیل اصلی برای اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ بود.عظمت بازیافته، ص ۳

 ریشه‌یابی نام 
در مدارک و اسناد انگلیسی زبان از واژه Persia به جای Iran استفاده می‌شد. این در حالی بود که در مجامع بین‌المللی و به درخواست دولت ایران نام این کشور به ایران تغییر یافته بود. استفاده از نام قدیمی به دستور وینستون چرچیل انجام می‌شد تا جلوی تداخل احتمالی با نام کشور همسایه، عراق (که به انگلیسی Iraq نوشته می‌شود) را بگیرد.

 آمار 
از حدود ۱۷٫۵ میلیون تن محموله ارسال شده از سوی آمریکا به شوروی حدود ۷٫۹ میلیون تن آن از طریق ایران جابه‌جا شد. به این ترتیب ۴۵٪ از کل کمک آمریکا به شوروی از طریق دالان ایرانی گذر کرد.Immortal: A Military History of Iran and Its Armed Forces, Steven R. Ward, Georgetown University Press, 2009, pg. 176 بیشتر کمک‌های ارسالی با استفاده از راه‌آهن ایران ارسال می‌شد اما بخش‌های از کمک‌ها از طریق زمینی و هوایی نیز انجام می‌شد.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 تاریخ ایران
 جبهه‌های مدیترانه، خاورمیانه و آفریقا
 اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
 قرارداد سن پترزبورگ، ۱۹۰۷ میلادی
 راه شاهی
 مهاجرت لهستانی‌ها به ایران

 منابع 






رده:ایران در جنگ جهانی دوم
رده:ایران در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:تاریخ جمهوری آذربایجان
رده:تاریخ نظامی سده ۲۰ (میلادی) ایالات متحده آمریکا
رده:تجارت خارجی اتحاد شوروی
رده:ترابری در ایران
رده:ترانزیت در ایران
رده:جمهوری آذربایجان در دهه ۱۹۴۰ (میلادی)
رده:دودمان پهلوی
رده:روابط ایالات متحده آمریکا و اتحاد شوروی
رده:روابط ایران و اتحاد شوروی
رده:روابط ایران و ایالات متحده آمریکا
رده:سیاست جنگ جهانی دوم
رده:عملیات‌های عمده برون‌مرزی ارتش آمریکا
رده:لجستیک نظامی جنگ جهانی دوم