حزب کمونیست ارمنستان (اتحاد شوروی)

حزب کمونیست ارمنستان () شعبه‌ای از حزب کمونیست اتحاد شوروی در داخل جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی بود و آن تنها حزب حاکم در ارمنستان شوروی بود. گئورگ آلیخانیان نخستین (دسامبر ۱۹۲۰ - مه ۱۹۲۱) و آرام گاسپار سارگسیان (مه ۱۹۹۱ - سپتامبر ۱۹۹۱) واپسین دبیران کل این حزب بودند.

این حزب در سال ۱۹۹۱ منحل شد و رهبران آن حزب دموکراتیک ارمنستان را تأسیس نمودند. در همان سال حزب کمونیست ارمنستان تحت رهبری سرگئی بادالیان تشکیل شد.

امروزه حزب کمونیست بیشتر در قالب یک جامعهٔ اقتصادی است تا سیاسی پس نمی‌توان آن را یک حکومت متحد تصور کرد .

 تاریخ 
اولین گروه مارکسیست در ارمنستان توسط استپان شاومیان در سال ۱۸۹۹ در جلال اوگلی (استپاناوان امروزی) تأسیس شد. در سال ۱۹۰۲، شاومیان، بوگدان کنونیانت و ارشاک زورابوف اتحادیه سوسیال دموکرات‌های ارمنی را در سال ۱۹۰۲ در تفلیس (تفلیس) به عنوان شاخه ای از حزب کارگر سوسیال دموکرات روسیه تأسیس کردند.مانند سازمان مادر خود، به یک جناح بلشویک و منشویک تقسیم شد.

در طول وجود جمهوری اول ارمنستان (۱۹۱۸–۱۹۲۰)، بلشویک‌های ارمنی به‌طور فعال علیه دولت به رهبری فدراسیون انقلابی ارمنستان (Dashnaktsutiun) مبارزه کردند. در سپتامبر ۱۹۱۹، سازمانهای بلشویکی ارمنستان کمیته ارمنستان (Armenkom) حزب کمونیست روسیه (بلشویکها) را ایجاد کردند. در ماه مه ۱۹۲۰، آنها یک قیام مسلحانه شکست خورده علیه دولت به رهبری ARF را رهبری کردند.بسیاری از بلشویکهای ارمنی پس از قیام ناموفق اعدام یا مجبور به فرار به آذربایجان تازه شوروی شدند و فعالیتهای کمونیستها در ارمنستان عملاً متوقف شد. در ۳۰ ژوئن ۱۹۲۰، حزب کمونیست روسیه اجازه ایجاد احزاب کمونیست ارمنستان، آذربایجان و گرجستان را صادر کرد که قرار بود تابع دفتر قفقاز حزب باشند. حزب دیگری به نام حزب کمونیست ارمنستان که در سال ۱۹۱۸ برای گسترش تبلیغات بلشویکی در میان پناهندگان ارمنی غربی ایجاد شده بود، با حزب کمونیست اصلی ارمنستان ادغام شد.در نوامبر ۱۹۲۰، کمیته انقلابی ارمنستان (Armrevkom، به ریاست سرکیس کاسیان) در باکو برای تسهیل شوروی ارمنستان ایجاد شد. در ۲۹ نوامبر ۱۹۲۰، ارمروکوم به همراه ارتش سرخ از آذربایجان وارد ارمنستان شد و جمهوری سوسیالیستی شوروی ارمنستان را اعلام کرد. اولین کنگره حزب کمونیست ارمنستان در ژانویه ۱۹۲۲ برگزار شد، همان سالی که اتحاد جماهیر شوروی به‌طور رسمی با SFSR ماوراء قفقاز (و با ان ارمنستان شوروی) به عنوان عضو تشکیل دهنده تأسیس شد.

بسیاری از رهبران حزب به تروتسکیست یا داشناکیست بودن متهم شدند و در سال ۱۹۳۷ اعدام شدند.

 انحلال و جانشینی 
در انتخابات شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی ارمنستان در سال ۱۹۹۰، حزب کمونیست ارمنستان پس از جنبش ملی پان ارمنی غیر کمونیستی در رتبه دوم قرار گرفت. در ۴ اوت ۱۹۹۰، لوون تر پتروزیان به عنوان رئیس شورای عالی انتخاب شد. این اولین بار بود که یک حزب غیر کمونیست در یک جمهوری شوروی به قدرت رسید. نوزدهمین کنگره حزب کمونیست ارمنستان که در ۷ سپتامبر ۱۹۹۱ برگزار شد، تصمیم به انحلال حزب گرفت.آخرین رهبر حزب، آرام سرکیسیان، حزب دموکراتیک ارمنستان را تأسیس کرد. در همان سال، حزب کمونیست جدید ارمنستان تحت رهبری سرگئی بدلیان تأسیس شد که خود را جانشین حزب کمونیست شوروی ارمنستان می‌دانست.

 رهبران 
در فهرست زیر دبیران اول کمیته مرکزی حزب کمونیست ارمنستان آورده شده است.

نگارهنامپذیرش پستترک پستحزب سیاسی دبیر اول۱105x105pxگئورگ آلیخانیان(۱۸۹۷–۱۹۳۸)دسامبر ۱۹۲۰مه ۱۹۲۱CPAدبیرکل۲frameless|133x133pxآسکاناز مراویان(۱۸۸۵–۱۹۲۹)مه ۱۹۲۱ژانویه ۱۹۲۲حزب کمونیست اتحاد شورویدبیر اول۳frameless|155x155pxآشوت هوهانیسیان(۱۸۸۷–۱۹۷۲)ژانویه ۱۹۲۲۶ ژوئیه ۱۹۲۷حزب کمونیست اتحاد شوروی۴105x105pxهایک هوسپیان(۱۸۹۱–۱۹۳۷)۶ ژوئیه ۱۹۲۷۸ آوریل ۱۹۲۸حزب کمونیست اتحاد شوروی۵framelessهایکاز کوستانیان(۱۸۹۷–۱۹۳۸)۸ آوریل ۱۹۲۸۷ مه ۱۹۳۰حزب کمونیست اتحاد شوروی۶105x105pxآغاسی خانجیان(۱۹۰۱–۱۹۳۶)۷ مه ۱۹۳۰۹ ژوئیه ۱۹۳۶حزب کمونیست اتحاد شوروی۷frameless|132x132pxآمادونی وارتاپتیان(۱۹۰۰–۱۹۳۸)۲۱ سپتامبر ۱۹۳۶۲۳ سپتامبر ۱۹۳۷حزب کمونیست اتحاد شوروی۸frameless|136x136pxگریگور هاروتیونیان(۱۹۰۰–۱۹۵۷)۲۳ سپتامبر ۱۹۳۷۲۸ نوامبر ۱۹۵۳حزب کمونیست اتحاد شوروی۹105x105pxسورن توماسیان(۱۹۰۹–۱۹۸۰)۲۸ نوامبر ۱۹۵۳۲۸ دسامبر ۱۹۶۰حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۰105x105pxهاکوب زاروبیان(۱۹۰۸–۱۹۸۰)۲۸ دسامبر ۱۹۶۰۵ فوریه ۱۹۶۶حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۱frameless|100x100pxآنتون کوچینیان(۱۹۱۳–۱۹۹۰)۵ فوریه ۱۹۶۶۲۷ نوامبر ۱۹۷۴حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۲105x105pxکارن دمیرچیان(۱۹۳۲–۱۹۹۹)۲۷ نوامبر ۱۹۷۴۲۱ مه ۱۹۸۸حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۳105x105pxسورن هاروتیونیان(۱۹۳۹–۲۰۱۹)۲۱ مه ۱۹۸۸۵ آوریل ۱۹۹۰حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۴105x105pxولادیمیر موسیسیان(۱۹۳۴–۲۰۱۴)۵ آوریل ۱۹۹۰۳۰ نوامبر ۱۹۹۰حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۵105x105pxاستپان بوغوسیان(۱۹۳۲–۲۰۱۲)۳۰ نوامبر ۱۹۹۰۱۴ مه ۱۹۹۱حزب کمونیست اتحاد شوروی۱۶105x105pxآرام گاسپار سارگسیان(۱۹۴۹–)۱۴ مه ۱۹۹۱۷ سپتامبر ۱۹۹۱حزب کمونیست اتحاد شوروی

 منابع 




 Soviet republics - Rulers

رده:احزاب منحل‌شده در ارمنستان
رده:انحلال‌های ۱۹۹۱ (میلادی) در اتحاد شوروی
رده:بخش‌های کمینترن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۰ (میلادی) در ارمنستان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۲۰ (میلادی) در روسیه
رده:جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی
رده:حزب‌های نظام‌های تک‌حزبی
رده:حزب‌های کمونیست در اتحاد شوروی
رده:حزب‌های کمونیست در ارمنستان
رده:شاخه‌های حزب کمونیست اتحاد شوروی