همخوان لثوی

لثوی  اصطلاحی است در آواشناسی تولیدی که به جایگاه تولید یک همخوان اشاره دارد. در همخوان‌هایی که در جایگاه لثوی تولید می‌شوند، تیغه زبان (یا تیغه و نوک زبان) با لبه لثه تماس برقرار می‌کند، یا نزدیک به آن قرار می‌گیرد. لبه لثه قسمت برجسته استخوانی‌ای است که بلافاصله پس از دندان بالایی قرار دارد. اگر زبان کمی عقب‌تر، در ابتدای کام و پشت لثه تماس ایجاد کند، چنین همخوانی پس‌لثوی خواهد بود.Kenstowicz (1994), 27Crystal (2008), 22

 انواع لثوی 
همخوان‌های لثوی در زبان‌های جهان به صورت‌های زیر ظاهر می‌شود:

 IPA  نام همخوان  زبان  مثال  واج‌نگاری  معنا پرونده:Xsampa-n.png خیشومی لثوی  انگلیسی run [ɹʷʌn] دویدن پرونده:Xsampa-t.png انسدادی لثوی بیواک  انگلیسی stop [stɑp] توقف/ایست پرونده:Xsampa-d.png انسدادی لثوی واکدار  انگلیسی debt [dɛt] بدهی/دِین پرونده:Xsampa-s.png سایشی لثوی بیواک  انگلیسی suit [su:t] مناسب پرونده:Xsampa-z.png سایشی لثوی واکدار  انگلیسی zoo [zu:] باغ‌وحش پرونده:Xsampa-ts.png انسایشی لثوی بیواک  آلمانی Zeit [t͡saɪt] زمان پرونده:Xsampa-dz.png انسایشی لثوی واکدار  ایتالیایی zaino [ˈd͡zaino] کوله‌پشتی پرونده:Xsampa-K2.png سایشی کناری لثوی بیواک  ولزی llwyd  [ɬʊɪd] خاکستری پرونده:Xsampa-Kslash.png سایشی کناری لثوی واکدار  زولویی dlala  [ˈɮálà] بازی کردن t͡ɬ انسایشی کناری لثوی بیواک  تسزی элIни [ˈʔe̞t͡ɬni] زمستان d͡ɮ انسایشی کناری لثوی واکدار  اوکیالایی نیازمند مثال-  - پرونده:Xsampa-rslash2.png ناسوده لثوی  انگلیسی red [ɹʷɛd] قرمز پرونده:Xsampa-l.png ناسوده کناری لثوی  انگلیسی loop [lup] حلقه مثال  ناسوده کناری لثوی نرمکامی‌شده  انگلیسی milk [mɪɫk] شیر پرونده:Xsampa-4.png زنشی لثوی  انگلیسی better [bɛɾɚ] بهتر پرونده:Xsampa-lslash.png زنشی کناری لثوی  وندایی - [vuɺa] بازکردن پرونده:Xsampa-r.png لرزشی لثوی  اسپانیایی perro [pero] سگ پرونده:IPA alveolar ejective.png برونسوی لثوی  گرجی ტიტა [tʼitʼa] لاله پرونده:IPA alveolar ejective fricative.png سایشی برونسوی لثوی  امهری ጼጋ [sʼɛɡa] ظرافت پرونده:Alveolar lateral ejective fricative2.PNG سایشی برونسوی کناری لثوی  آدیغی плӀы [pɬ’ə] چهارپرونده:Xsampa-d lessthan.pngدرونسوی لثوی واکدار ویتنامیđã[ɗɐ:]- پرونده:Xsampa-doublebarslash.png کلیک کناری لثوی نامایی î [ǁĩ:] بحث

 همخوان لثوی در زبان فارسی 
در زبان فارسی پنج همخوان در جایگاه لثوی تولید می‌شوند:ثمره (1388)، 80
 IPA  نام همخوان  مثال  واج‌نگاری  نویسه‌های دیگر [s] سایشی لثوی بیواک سبز [sbz] «ص» و «ث» [z] سایشی لثوی واکدار زیبا [ziba] «ض»، «ظ» و «ذ» [n] خیشومی لثوی واکدار نور [nur] - [r] لرزشی لثوی واکدار روز [ruz] - [l] کناری لثوی واکدار لب [lb] -

 جستارهای وابسته 
 آواشناسی تولیدی
 جایگاه تولید

 پانویس 

 منابع 
 ثمره، یدالله (۱۳۸۸). آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت هجایی آوا. مرکز نشر دانشگاهی.


 Crystal, David (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Blackwell.
 Kenstowicz, Michael (1994). Phonology in Generative Grammar. Blackwell.

 پیوند به بیرون 
 جدول کامل نشانه‌های الفبای آوانگاری بین‌المللی

رده:لثوی
رده:آواشناسی تولیدی
رده:جایگاه تولید
رده:همخوان‌های لثوی
رده:واج‌شناسی