دارون عجم‌اوغلو

دارون عجم‌اوغلو (؛  ؛  ؛ زادهٔ ) اقتصاددان ترکیه‌ای-آمریکایی است که از سال ۱۹۹۳ در موسسه فناوری ماساچوست (اِم‌آی‌تی) تدریس کرده است، جایی که در حال حاضر پروفسور اقتصاد الیزابت و جیمز کیلیان است و در سال ۲۰۱۹ به عنوان استاد در MIT معرفی شد. او در سال ۲۰۰۵ موفق به دریافت مدال جان بیتس کلارک و در سال ۲۰۲۴ برنده جایزه نوبل اقتصاد شد.

عجم‌اوغلو پس از پل کروگمن و گرگ منکیو در فهرست «بهترین اقتصاددانان زنده زیر ۶۰سال» در نظرسنجی سال ۲۰۱۱ در میان اقتصاددانان آمریکایی رتبه سوم را به خود اختصاص داد. در سال ۲۰۱۵، او به عنوان پر استنادترین اقتصاددان ۱۰ سال گذشته بر اساس مقاله‌های پژوهشی اقتصاد (RePEc) انتخاب شد. بر اساس پروژه برنامه درسی باز، عجم‌اوغلو سومین نویسنده پراستناد در برنامه‌های درسی دانشگاه برای دوره‌های اقتصاد پس از گریگوری منکیو و پل کروگمن است.

عجم‌اوغلو به همراه جیمز ای رابینسون و سایمون جانسون به صورت مشترک برای مطالعات تطبیقی خود در زمینه شکوفایی دولت‌ها و امپراتوری‌ها برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال ۲۰۲۴ شدند."The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2024". NobelPrize.org. Retrieved 2024-10-14.

 زندگی 
بندانگشتی
عجم‌اوغلو در خانواده‌ای ارمنی در استانبول، ترکیه متولد شد. پدرش «گئورگ» که وکیل و مدرس دانشگاه استانبول بود در سال ۱۹۸۸ درگذشت. مادرش «ایرما» (متوفی در ۱۹۹۱) مدیر و معلم مدرسه‌ای ارمنی در استانبول بود.

 آموزش 
عجم‌اوغلو پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان گالاتاسرای در ۱۹۸۶ در استانبول، لیسانس خود را از دانشگاه یورک در بریتانیا و فوق لیسانس خود را در اقتصادسنجی و اقتصاد ریاضیاتی و پی‌اچ‌دی خود را در ۱۹۹۲ از مدرسه اقتصاد لندن دریافت کرد.

او یک سال به عنوان مدرس اقتصاد در مدرسه اقتصاد لندن فعالیت کرد تا این که در ۱۹۹۳ به عضویت هیئت علمی مؤسسه فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی) درآمد. در سال ۲۰۰۰ او به استاد تمامی ترفیع یافت و در ۲۰۰۴ استاد کرسی چارلز کیندلربرگر اقتصاد کاربردی شد. او همچنین عضو پیوستهٔ دفتر ملی پژوهش اقتصادی، مرکز عملکرد اقتصادی، مرکز رشد بین‌المللی، و مرکز پژوهش سیاست اقتصادی است. او در سال ۲۰۰۶ به عنوان عضو پیوستهٔ فرهنگستان هنر و علوم آمریکا انتخاب شد.

 حرفه 
او که هم‌اکنون استاد کرسی الیزابت و جیمز کیلین در اقتصاد در ام‌آی‌تی است در زمرهٔ ۱۰ اقتصاددان پراستناد بر اساس IDEAS/RePEc است. او در سال ۲۰۰۵ مدال جان بیتز کلارک را برنده شد.

 دستاوردها 
اوغلو در سال ۲۰۱۳ برنده «جایزهٔ فرهنگ و هنرهای ریاست جمهوری ترکیه»، و جایزهٔ دیگری از سوی فرهنگستان علوم ترکیه شده است.

عجم‌اوغلو در سال ۲۰۲۴ به همراه سایمون جانسون و جیمز رابینسون برنده جایزه نوبل اقتصاد شد. بنا به اعلام فرهنگستان علوم پادشاهی سوئد، این جایزه «به‌دلیل مطالعات‌شان دربارهٔ چگونگی شکل‌گیری نهادهای اجتماعی و تأثیرگذاری آن بر رفاه» اعطا شده است.

 دیدگاه‌ها 
دارون عجم‌اوغلو از جمله دانشگاهیانی بود که در نامه‌ای از قانونی‌سازی گراس در کلرادو حمایت کرد.

این استاد دانشگاه با معرفی جمهوری اسلامی به عنوان یک «حکومت درمانده» پیش‌بینی کرده بود که سال‌های سختی در انتظار مردم ایران خواهد بود. او گفته بود که «دهه‌ها سرکوب و حضور حکومتی که نماینده واقعی مردم ایران نیست» زمینه را برای فساد بدتر و سرکوب وحشیانه‌تر فراهم کرده است.

 زندگی شخصی 
او با آسومان ازداغلر، استاد ترک مهندسی برق ام‌آی‌تی که دختر اسماعیل ازداغلر، وزیر سابق ترکیه، است، ازدواج کرده است.

 آثار 


  (تحت عنوان چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ «ترجمه محمدحسین نعیمی پور و محسن میردامادی» توسط نشر روزنه به چاپ رسیده است)
 عجم‌اوغلو، دارون؛ رابینسون، جیمز ای. (2020) The narrow corridor: States, societies, and the fate of liberty راه باریک آزادی، ترجمه علیرضا بهشتی، جعفر خیرخواهان / نشر روزنه

 جستارهای وابسته 
 فهرست ارمنی‌های ایالات متحده آمریکا
 فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

 پانویس 

رده:ارمنیان اهل ترکیه
رده:ارمنی‌های اهل استانبول
رده:استادان دانشگاه ترک‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان مؤسسه فناوری ماساچوست
رده:استادان مدرسه اقتصاد لندن
رده:اعضای انجمن اقتصادسنجی
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:افراد آمریکایی ارمنی‌تبار
رده:افراد ترکیه‌ای ارمنی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اقتصاددانان ارمنی‌تبار
رده:اقتصاددانان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اقتصاددانان اهل ترکیه
رده:اقتصاددانان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اقتصاددانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:اقتصاددانان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:اقتصاددانان سده ۲۱ (میلادی)
رده:اقتصاددانان کارگری
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه یورک
رده:دانش‌آموختگان در دبیرستان گالاتاسرای
رده:دانش‌آموختگان مدرسه اقتصاد لندن
رده:زادگان ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:ضدسوسیالیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کنشگران اصلاح سیاست مواد مخدر
رده:منتقدان مارکسیسم
رده:مهاجران اهل ترکیه در آمریکا
رده:نویسندگان اهل استانبول
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل ترکیه
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ترکیه