اردوکشی اردشیر دوم علیه کادوسیان

کارزار کادوسیان یک کارزار نظامی از سوی شاه اردشیر دوم در ۳۸۵ پیش از میلاد علیه کادوسیان بود. خاستگاه‌های این کارزار در منابع تاریخی گواهی نشده‌اند، اما احتمالاً در واکنش به شورش کادوسیان و امتناع آن‌ها از پرداخت خراج صورت گرفته‌است.Rollin 1820, p. 58

مردم کادوسی در یک منطقه کوهستانی در آتروپاتن در سواحل جنوب غربی دریای کاسپین، بین مدارهای ۳۹° و ۳۷° شمالی، که به نام ساکنانش کادوسیا خوانده می‌شد، زندگی می‌کردند. این منطقه احتمالاً از شمال به رودخانه سیروس (امروزه کورا، در جمهوری آذربایجان، که از نظر تاریخی به نام‌های (اران و آلبانیای قفقاز)، و از جنوب به رودخانه ماردوس (امروزه سفیدرود) محدود می‌شد، و با استان‌های امروزی گیلان و اردبیل در ایران مطابقت دارد. آن‌ها توسط استرابواسترابو، جغرافیا، xi. 6, 7, 8,  13 به عنوان قبیله‌ای جنگجو از کوهستان‌نشینان توصیف شده‌اند که عمدتاً پیاده می‌جنگیدند و در استفاده از نیزه کوتاه یا زوبین مهارت داشتند.

علل
ریشه‌های این لشکرکشی در منابع تاریخی ذکر نشده است، اما احتمالاً در پاسخ به شورش کادوسیان و امتناع آنها از پرداخت خراج بوده است. منشأ این شورش نامشخص است و تاریخ آن نیز ناشناخته است. احتمالاً این شورش پس از سال ۴۰۱ پیش از میلاد رخ داده است، تاریخی که کادوسیان در کنار هخامنشیان به فرماندهی آرتاگرس در نبرد کوناکسا در سال ۴۰۱ پیش از میلاد جنگیدند.

اردشیر دوم تصمیم گرفت این لشکرکشی را در سال ۳۸۵ پیش از میلاد آغاز کند، زیرا او پیش از آن صلح شاهانه را امضا کرده بود. این صلح در سال ۳۸۷ پیش از میلاد امضا شده بود و در سال ۳۷۶ پیش از میلاد توسط اسپارت و آتن پذیرفته شده بود. این صلح به نبردهای کورنتیان پایان داد. در این جنگ، تبای، آتن، کورینت و آرگوس که از نظر مالی توسط امپراتوری هخامنشی حمایت می‌شدند، علیه اسپارت جنگیدند . آتن در نتیجه جنگ قوی‌تر می‌شد. برای جلوگیری از گسترش جاه‌طلبی‌های آتن به آسیای کوچک، اردشیر دوم به دنبال صلح بود.

عملیات نظامی
اردشیر لشکری را سازماندهی کرد که به گفته پلوتارک، متشکل از ۳۰۰٬۰۰۰ سرباز پیاده و ۱۰٬۰۰۰ سوار بود.پلوتارک، زندگی‌های موازی، «اردشیر»، 24  او شخصاً فرماندهی این لشکرکشی را بر عهده داشت و از جمله افسران همراه او تیروز و داتامش بودند. با پیشروی به داخل قلمرو دشمن، دیری نپایید که ارتش از گرسنگی رنج برد.Rollin 1820, p. 59 زمین کوهستانی غذای کمی داشت جز چند گلابی، سیب و سایر میوه‌های درختی که برای تغذیه چنین سپاه عظیمی کافی نبود. ارتش ابتدا مجبور به خوردن حیوانات بارکش خود و سپس اسب‌های سواره نظام خود شد.

تیروز راه حلی برای پایان دادن به این کارزار و نجات ارتش شاه یافت. او می‌دانست که کادوسیان بین دو رئیس رقیب تقسیم شده‌اند، بنابراین پسرش را برای مذاکره با یکی فرستاد در حالی که خودش با دیگری مذاکره می‌کرد.Rollin 1820, p. 59 هم تیروز و هم پسرش هر دو رئیس کادوسی را متقاعد کردند که دیگری فرستادگانی را نزد شاه ایران فرستاده و به دنبال صلح سودمند است.Rollin 1820, p. 59 هیچ‌یک از این دو رئیس که نمی‌خواستند از رقیب خود عقب بمانند، تسلیم اردشیر شدند.Rollin 1820, p. 59 با پایان موفقیت‌آمیز مذاکرات، ارتش عقب‌نشینی کرد و به این کارزار پایان داد.

این لشکرکشی منجر به پیروزی هخامنشیان شد. صلح بدون نیاز به هیچ نبرد بزرگی امضا شد. هخامنشیان با عجله صلح را امضا کردند، زیرا آنها با کمبود آذوقه مواجه بودند.

مقایسه لشکرکشی‌های داریوش اول علیه سکاها و اردشیر دوم علیه کادوسیان
ارتش اردشیر از گرسنگی و محرومیت رنج می‌برد و جنگجویان را مجبور به خوردن حیوانات بارکش می‌کند. این صحنه یادآور «سختی‌های داریوش در میان سکاها»، «رنج کمبوجیه در بیابان در راه اتیوپی» و «آزمایش‌های خشایارشا در سفر بازگشت به آسیا» است. در روایت استرابون از لشکرکشی سکاها، داریوش و جنگجویانش تقریباً از تشنگی جان باختند.http://www.simposium.ru/ru/node/14494

در این شرایط وخیم، تیروز مداخله می‌کند و اوضاع را نجات می‌دهد. تیروز به خاطر سخنوری و مهارت‌های دیپلماتیکش مشهور بود. در اینجا، او حیله‌ای برای پایان دادن به جنگ ابداع کرد. این یک ترفند ساده بود که در آن او و پسرش جداگانه به دو پادشاه کادوسی مراجعه می‌کردند، به هر دو پیشنهاد صلح می‌دادند و هر کدام را مجبور می‌کردند که به دشمنی خود پایان دهند و ابتدا برای انعقاد پیمان نزد پادشاه بیایند. در واقع، هر دو پادشاه همزمان برای امضای توافق‌نامه رسیدند:

این تصویر ممکن است تصویر هرودوت از سکاها را به عنوان داشتن پادشاهان  به یاد بیاورد؛ با این حال، در مورد دوم، تقسیم به دو اردوگاه برای سکاها در مبارزه‌شان علیه اردشیر مزیت بزرگی است، در حالی که در تصویر پلوتارک، پارسیان با بهره‌گیری از تفرقه پادشاهان کادوسی، آنها را مجبور به تسلیم می‌کنند. حیله‌ای که تیرپز به کار برد، کاملاً شناخته شده است: او مردم را مجبور می‌کند تا به شیوه‌ای خاص و خارج از سوءظن متقابل عمل کنند. در نتیجه توافق بین پادشاه و کادوسیان، هخامنشیان توانستند سلطه خود را حفظ کنند. بخشی از توافق ممکن است این بوده باشد که سربازان کادوسی از این پس در ارتش اردشیر خدمت کنند. در واقع، این لشکرکشی ممکن است برای اجرای سربازگیری اعزام شده باشد.http://www.simposium.ru/ru/node/14494

پیامدها
این آخرین لشکرکشی هخامنشیان علیه کادوسیان نبود. در سال ۳۵۰ پیش از میلاد، در زمان سلطنت اردشیر سوم، لشکرکشی دیگری انجام شد.

با تثبیت مرز شمالی، اردشیر دوم شروع به آماده شدن برای دومین فتح مصر کرد. در سال ۳۷۷ پیش از میلاد، اردشیر دوم فارناباز دوم را به فرماندهی یک لشکرکشی نظامی به مصر منصوب کرد، که در سال ۴۰۴ پیش از میلاد از ایران مستقل شده بود (در منطقه دلتا. مصر علیا در سال ۴۰۱ پیش از میلاد مستقل شد. هر دو توسط آمیرتئوس آزاد شدند ). پس از چهار سال آماده‌سازی، این لشکرکشی در سال ۳۷۷ پیش از میلاد انجام شد. لشکرکشی علیه فرعون نخت‌انبو یکم با شکست پایان یافت.https://books.google.com/books?id=XVFpAgAAQBAJ&pg=PA99

 جستارهای وابسته 
 ارتش هخامنشیان
 گاه‌شمار هخامنشیان

 پانویس 

 منابع 

رده:اردشیر دوم (هخامنشی)
رده:ایران در سده ۴ (پیش از میلاد)
رده:جنگ‌های تحت مشارکت امپراتوری هخامنشی
رده:درگیری‌های دهه ۳۸۰ (پیش از میلاد)
رده:درگیری‌های سده ۴ (پیش از میلاد)
رده:کادوسیان
رده:مردمان باستانی ایران
رده:تاریخ تالش