کرم نواری کوتوله

کرم نواری کوتوله (hymenolepis nana)با نام مترادف کرم خیره شونده، کوچکترین و شایع‌ترین کرم نواری (سستود) آلوده‌کننده انسان است.
کرم نواری کوتوله تنها سستودی است که میزبان واسط ندارد (البته به جز نوع فراترنا، که میزبان واسط بندپا دارد).

ریخت‌شناسی
طول کرم ۲٫۵ تا ۴ سانتیمتر و تعداد بندها۱۵۰ تا ۲۰۰ عدد است به همین دلیل به آن کرم نواری کوتوله گفته می‌شود.
کماره (اسکولکس) دارای ۴ بادکش، یک روستلوم و یک ردیف قلاب است. (قلاب‌های آچاری شکل).
بندهای بالغ ذوزنقه‌ای شکل و دارای ۳ بیضه بزرگ، تخمدان ۲ قسمتی و رحم کیسه‌ای شکل است.
سوراخ تناسلی در کناره جانبی بند به‌طور منظم قرار دارد. بندهای بارور (آخرین بندها) قبل از خروج از بدن متلاشی شده و در نتیجه تخم‌ها با مدفوع کاملاً مخلوط می‌شوند.

 تخم 
بیضی شکل، کرم یا بی‌رنگ و دارای ۲ غشاء و جنین شش قلابه است. غشاء داخلی در دو طرف کمی ضخیم‌تر بوده و منشأ ۴ تا ۸ رشته قطبی است همچنین حساس به گرما و خشکی بوده و بلافاصله پس از دفع آلوده کننده است.

 سیر تکاملی 
بندهای بارور با دیواره نازک در کولون پاره شده و تخم‌ها با مدفوع دفع می‌شوند. تخم‌ها از طریق دست، اشیاء، تماس مستقیم با فرد آلوده و دهان وارد بدن می‌شود.
در روده اونکوسفر از تخم خارج شده و در جدار مخاط روده نفوذ کرده و به لارو سیستی سرکوئید تبدیل می‌شود. این لارو مجدداً به مجرای روده بازگشته و طی ۳ هفته به کرم بالغ تبدیل می‌شود.

بندانگشتی|hymenolepis nana
بندانگشتی|egg of hymenolepis nana
بندانگشتی|Lifecycle of H. nana inside and outside of the human body

 بیماریزایی 
در صورتی که تعداد کرم زیاد باشد علائمی چون اسهال، استفراغ، بیخوابی، بی اشتهایی، خارش بینی و نشیمن گاه و کهیرو در نقص ایمنی سندرم هایپر-اینفکشن بروز می‌کند.
در آلودگی‌های شدید، اسهال خونی-بلغمی، درد شکم و تحریکات عصبی بروز می‌کند. ائوزینوفیلی تا ۱۶٪ مشاهده شده‌است. امکان خودآلودگی داخلی (internal autoinfection) نیز وجود دارد.

 همه‌گیرشناسی 
بیماری بیشتر در مناطق گرمسیری و در کودکان ۱۰–۶ سال مشاهده می‌شود.
عفونت در مهد کودک‌ها و مدارس شایع است. حداکثر آلودگی به این کرم در ایران در خوزستان و در قسمتی از مازندران مشاهده شده‌است.
تشخیص از راه آزمایش مدفوع به روش فلوتاسیون و دیدن تخم انگل حاوی انکوسفر است.

 منابع 

http://paraedu.ir/hymenolepis-nana-morphology/ارفع، ف. (1388). کرم شناسی پزشکی، انتشارات خسروانگل پزشکی مارکل ، انتشارات طبیب، سال 1385، ترجمه جلال لو زیر نظر اعضای هیئت علمی

رده:جانوران بین‌المللی
رده:کرم‌های نواری
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
رده:بیماری‌های مشترک انسان و دام