ماهیچه بالابرنده کتف

ماهیچه بالابرنده کتف () یکی از ماهیچه‌های سطحی پشت است. غیر قابل لمس است و در زیر بخش نخست ماهیچه ذوزنقه‌ای قرار دارد که هم عمل‌کننده بر مفصل شانه و هم عمل‌کننده بر ستون مهره‌ها است.
ماهیچه بالابرنده کتف یک ماهیچه اسکلتی باریک است که در پشت و کنار گردن قرار دارد. این ماهیچه از زائده عرضی چهار مهره بالایی گردن منشأ می‌گیرد و به بخش بالایی لبه داخلی کتف متصل می‌شود. این ماهیچه توسط عصب‌های گردنی C3-C4 و اغلب توسط عصب پشتی کتف عصب‌رسانی می‌شود. همان‌طور که از نامش پیداست، وظیفه اصلی آن بالا بردن کتف است.

خاستگاه این ماهیچه از توبرکول زوائد عرضی مهره‌های گردنی C1 تا C4 و پیوندگاه آن به لبه داخلی (vertebral) استخوان کتف بالای خار کتف است. مهمترین کارکرد این ماهیچه کشش بالایی کتف است و نقش ثابت کردن کتف و خم کردن جانبی گردن را برعهده دارد.

ماهیچه بالابرنده کتف توسط اعصاب گردنی (C3, C4) و عصب کتفی پشتی (Dorsal Scapular) از ریشه (C5) عصب دهی می‌شوند. کارکردهای این ماهیچه بالا بردن استخوان کتف، پیوند دادن ستون فقرات به گردن، و کمک به نزدیک‌کردن بازو به محور بدن هستند.

 کالبدشناسی 

 پیوندها 
این ماهیچه به صورت مورب از مبدأ خود به سمت محل اتصالش پایین می‌آید.

 خاستگاه 
ماهیچه بالابرنده کتف از تکمه‌های پشتی زائده عرضی مهره‌های گردنی C1 تا C4 منشأ می‌گیرد. در محل منشأ، از طریق زبانه‌های وتری (تاندونی) متصل می‌شود.

 پایانگاه 
این ماهیچه به لبه داخلی کتف متصل می‌شود (محل اتصال آن بین زاویه فوقانی کتف در بالا و محل تلاقی خار کتف و لبه داخلی کتف در پایین گسترش یافته است).

 مجاورت‌ها 
بخش بالایی ماهیچه بالابرنده کتف که یکی از ماهیچه‌های کف مثلث پشتی گردن است، توسط ماهیچه جناغی-چنبری-پستانی (استرنوکلیدوماستوئید) و بخش پایینی آن توسط ماهیچه ذوزنقه‌ای پوشیده شده است.

این ماهیچه در جلو با ماهیچه نردبانی میانی و در پشت با ماهیچه طحالی گردن محدود شده است.

عصب فرعی به صورت عرضی در بخش میانی ماهیچه عبور می‌کند و عصب پشتی کتف ممکن است در عمق آن قرار داشته باشد یا از میان آن بگذرد.

 عصب‌رسانی 
ماهیچه بالابرنده کتف توسط ۲ یا ۳ شاخه از اعصاب سوم و چهارم گردنی و غالباً توسط شاخه‌ای از عصب پشتی کتف عصب‌دهی می‌شود.

 خون‌رسانی 
خون‌رسانی این ماهیچه توسط سرخرگ پشتی کتف انجام می‌شود. به طور معمول، این سرخرگ دارای شاخه کوچکی است که به سمت حفره بالاخاری کتف می‌رود و در یک‌سوم موارد، این شاخه به ماهیچه خون‌رسانی می‌کند.

 کارکرد 
هنگامی که ستون مهره‌ها ثابت باشد، ماهیچه بالابرنده کتف، استخوان کتف را بالا می‌برد و زاویه تحتانی کتف را به سمت داخل می‌چرخاند. این ماهیچه اغلب در ترکیب با ماهیچه‌های دیگر مانند ماهیچه‌های لوزی‌شکل و ماهیچه سینه‌ای کوچک برای چرخش رو به پایین کتف کار می‌کند.

هنگامی که شانه ثابت باشد، ماهیچه بالابرنده کتف به همان سمت می‌چرخد و ستون مهره‌های گردنی را به صورت جانبی خم می‌کند. انقباض همزمان هر دو ماهیچه بالابرنده کتف در حالی که هر دو شانه ثابت هستند، می‌تواند باعث خم شدن یا باز شدن مستقیم ستون مهره‌های گردنی شود.

 در سایر جانوران 
در نخستین‌سانان عالی، این ماهیچه از طریق تمرکز الیاف پروگزیمال و دیستال و کاهش تدریجی الیاف میانی، از ماهیچه دندانه‌ای قدامی جدا شده و به دو ماهیچه مجزا یعنی دندانه‌ای قدامی و بالابرنده کتف تبدیل شده است. الیافی که مربوط به جابجایی کرانیال (جمجمه‌ای) کتف بودند، به ماهیچه بالابرنده کتف تبدیل شدند.

 نگاره‌ها 

 جستارهای وابسته 
 ماهیچه بالابرنده ترقوه
 گردن‌درد - که معمولاً ناشی از درد در ماهیچه بالابرنده کتف است.
 کژگردنی
 عضلات پشت

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:ماهیچه‌های اندام فوقانی