گرگ باستانی غول‌پیکر

دیوگرگ یا گرگ باستانی غول‌پیکر یا گرگِ وحشت  نام یک گونه از سرده گرگ است. این گونه با نام علمی Aenocyon dirus، گونه‌ای منقرض‌شده از خانوادهٔ سگ‌سانان است که در دورهٔ پلیستوسن پسین و اوایل هولوسن، حدود ۱۲۵٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ سال پیش، در آمریکای شمالی و جنوبی زندگی می‌کرد. این گونه نخستین بار در سال ۱۸۵۸ توصیف شد و دو زیرگونه برای آن شناخته‌شده است: Aenocyon dirus guildayi و Aenocyon dirus dirus. بزرگ‌ترین مجموعهٔ سنگواره‌های این گرگ از گودال‌های قیر لا بریا در لس‌آنجلس به دست آمده است.Barnes, L.G. , Howard, J. , Jefferson, G.T. (2005). La Brea Tar Pits and Rancho La Brea fossil vertebrates. Natural History Museum of Los Angeles County.

 ریشه‌شناسی نام 
نام سردهٔ Aenocyon از ترکیب واژه‌های یونانی ainos به‌معنای «هولناک» و cyon به‌معنای «سگ» تشکیل شده است. صفت گونه‌ای dirus نیز در لاتین به‌معنای «ترسناک» یا «وحشتناک» است؛ بنابراین، Aenocyon dirus به‌معنای «سگ هولناک ترسناک» است.Perri, A. R. , et al. (2021). "Dire wolves were the last of an ancient New World canid lineage". Nature, 591(7849), 87–91.

 ویژگی‌های فیزیکی 
گرگ باستانی غول‌پیکر از نظر اندازه با بزرگ‌ترین گرگ‌های خاکستری امروزی قابل مقایسه بود. زیرگونهٔ A. d. guildayi به‌طور متوسط ۶۰ کیلوگرم وزن داشت و A. d. dirus به‌طور متوسط ۶۸ کیلوگرم. جمجمه و دندان‌های این گرگ مشابه گرگ خاکستری بود، اما دندان‌های بزرگ‌تر و قدرت گاز گرفتن بیشتری داشت که برای شکار علف‌خواران بزرگ مانند اسب‌ها، تنبل‌های غول‌پیکر، ماستودون‌ها، بیزون‌های باستانی و شترها سازگار شده بود.Van Valkenburgh, B. & Koepfli, K.P. (1993). "Cranial and dental adaptations to predation in canids". In Dunstone, N. & Gorman, M. (Eds.), Symposia of the Zoological Society of London. 65: 15–37.

 محدودهٔ جغرافیایی و زیستگاه 
بندانگشتی|نقشه ایالت‌های آمریکا که با رنگ خاکستری سایه‌دار مشخص شده‌اند و بقایای سگ سانان در آنها یافت شده است.
سنگوارههای گرگ باستانی غول‌پیکر در محدودهٔ وسیعی از زیستگاه‌ها، از جمله دشت‌ها، علفزارها و برخی مناطق کوهستانی جنگلی در آمریکای شمالی و ساوانای خشک آمریکای جنوبی یافت شده‌اند.Nowak, R.M. (1979). North American Quaternary Canis. Monograph of the Museum of Natural History, University of Kansas. (در این منبع به‌جای Dire wolf از نام علمی Canis dirus استفاده شده است) این گونه عمدتاً در مناطق کم‌ارتفاع باز همراه با طعمه‌های بزرگ خود زندگی می‌کرد. سنگواره‌های گرگ باستانی غول‌پیکر به‌ندرت در عرض‌های جغرافیایی بالاتر از ۴۲ درجه شمالی یافت شده‌اند؛ تنها پنج گزارش تأییدنشده از این سنگواره‌ها در این مناطق وجود دارد. این محدودیت در پراکندگی احتمالاً به دلیل عواملی مانند دما، دسترسی به طعمه یا محدودیت‌های زیستگاهی ناشی از نزدیکی به یخچال‌های لورنتید و کوردیلران در آن زمان بوده است.Meachen, J. , et al. (2014). "Ecological changes in coyotes (Canis latrans) in response to the late Pleistocene megafaunal extinctions". PNAS, 111(49): 17382–17387.

 انقراض 
انقراض گرگ باستانی غول‌پیکر در طی رویداد انقراض کواترنری، همراه با انقراض بسیاری از گونه‌های طعمهٔ اصلی آن رخ داد. وابستگی این گونه به علف‌خواران بزرگ به‌عنوان منبع اصلی غذا، همراه با تغییرات اقلیمی و رقابت با دیگر گونه‌ها، از جمله عوامل محتمل در انقراض آن محسوب می‌شوند.

 تلاش‌های احیا 
در سال‌های اخیر، تلاش‌هایی برای احیای گرگ باستانی غول‌پیکر با استفاده از فناوری‌های پیشرفتهٔ ویرایش ژن انجام شده است. شرکت زیست‌فناوری کولوسال بایوساینسز با بازیابی DNA از سنگواره‌های باستانی و ترکیب آن با یاخته‌های گرگ خاکستری، موفق به ایجاد نمونه‌هایی با ویژگی‌های گرگ باستانی غول‌پیکر شده است.AS.com (2024). "Científicos reviven una especie prehistórica extinta tras 12.500 años con fósiles del dire wolf y ADN antiguo". بازبینی‌شده در ۸ آوریل ۲۰۲۵. این پیشرفت‌ها نه‌تنها یک دستاورد علمی محسوب می‌شوند، بلکه فرصتی برای توسعهٔ فناوری با کاربرد در سلامت انسان و حفاظت از گونه‌ها فراهم می‌کنند.

 منابع 
Barnes, L.G. , Howard, J. , Jefferson, G.T. (2005). La Brea Tar Pits and Rancho La Brea fossil vertebrates. Natural History Museum of Los Angeles County.

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:انقراض هولوسن
رده:انقراض‌های پلیستوسن
رده:بازبینی گمر زیست‌شناسی
رده:پستانداران پلیستوسن آسیا
رده:پستانداران پلیستوسن آمریکای جنوبی
رده:پستانداران پلیستوسن آمریکای شمالی
رده:پستانداران پیشاتاریخ آمریکای شمالی
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۸۵۸ (میلادی)
رده:جانداران پدیدآمده در پلیستوسن
رده:جانوران منقرض‌شده ایالات متحده آمریکا
رده:سگ‌سان‌های پیشاتاریخ
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۸۵۸ (میلادی)
رده:شکارگران اوج
رده:گرگ‌ها
رده:گوشت‌خواران پلیستوسن