رابرت تریورس

رابرت تریورس (؛ زادهٔ ) یک دانشمند در زمینه زیست‌شناسی فرگشتی و زیست‌جامعه‌شناسی اهل ایالات متحده آمریکا است.

وی همچنین برنده جوایزی همچون کمک هزینه گوگنهایم شده‌است.

رابرت تریورس که از نظریه‌پردازان برجسته جامعه‌شناسی و روان‌شناسی فرگشتی است در اوج شهرت خود کتاب تحقیقاتی‌اشِ فریفتن دیگران و خودفریبی را که پژوهش‌های۴۰ سال اخیرش را دربرمی‌گیرد به چاپ رسانده‌است. تریورس معتقد است فریب یکی از شاخصه‌های بقای موجود زنده است. ویروس‌ها، باکتری‌ها و گیاهان هم باید برای ادامه حیات خویش دغل‌کاری کنند. عمل فریفتن و کلک زدن حتی در ساختمان ملکولی موجود زنده نیز صورت می‌پذیرد. تمامی روابط پایه‌ای در بین موجودات زنده بر اساس فریفتن است.‏

 رابرت تریورز و نظریه خودفریبی 
رابرت تریورز، زیست‌شناس فرگشتی برجسته و از بنیان‌گذاران زیست‌جامعه‌شناسی، تبیینی متفاوت و سازگاری‌گرایانه از باورهای دینی ارائه داده است. تریورز که برای نظریات انقلابی‌اش در زمینه «نوع‌دوستی متقابل» و «تضاد والدین-فرزند» شناخته می‌شود، در آثار متأخر خود به‌ویژه در کتاب «منطق فریب و خودفریبی در زندگی بشر» (The Folly of Fools)، به بررسی چگونگی تکامل ذهن برای پنهان کردن حقیقت از خود پرداخته است. به باور تریورز، خودفریبی یک استراتژی فرگشتی برای فریب دادن بهتر دیگران است؛ چرا که فرد با باور کردن دروغ‌های خود، نشانه‌های بدنی فریب (مانند اضطراب یا تغییر صدا) را حذف کرده و با اطمینان بیشتری دیگران را متقاعد می‌کند. او این سازوکار را به حوزه دین تعمیم داده و استدلال می‌کند که باورهای مذهبی ابزارهای شناختی تکامل‌یافته‌ای هستند که با کاهش ناهماهنگی شناختی، به افراد اجازه می‌دهند منافع بیولوژیک یا ساختارهای قدرت را توجیه کنند. از این منظر، گرایش به مفاهیمی نظیر «فرضیه جهان عادل» به افراد اجازه می‌دهد تا با مقصر جلوه دادن قربانیان بی‌عدالتی یا «مقدس» شمردنِ پیروزی‌های خود، فشار روانی ناشی از مشاهده ظلم را از بین ببرند. تریورز معتقد است دین با اخلاقی جلوه دادنِ نظمِ موجود، به فرد قدرت می‌دهد تا بدون تضاد درونی، منافع خود و گروه‌اش را به قیمت پنهان کردن حقیقتِ زیربنایی رقابت و استثمار پیش ببرد.

منتقدان رابرت تریورز، از جمله پژوهشگران مکتب «سازگاری‌گرایی اجتماعی» نظیر ریچارد سوسی، استدلال می‌کنند که تأکید بیش از حد تریورز بر «فریب و استثمار»، نقش کلیدی دین در ایجاد اعتماد واقعی و همکاری میان غریبه‌ها را نادیده می‌گیرد. به باور این منتقدان، اگر دین صرفاً ابزاری برای خودفریبی و فریب دیگران بود، نمی‌توانست در طول تاریخ به عنوان یک پایدارکنندهٔ جوامع بزرگ عمل کند؛ زیرا سیستم‌های مبتنی بر فریب خالص، از نظر فرگشتی در برابر استراتژی‌های «تشخیص فریب» آسیب‌پذیر هستند و به سرعت فرو می‌پاشند.

 منابع 



رده:استادان دانشگاه راتگرز
رده:استادان دانشگاه هاروارد
رده:اعضای انجمن پیشبرد علوم آمریکا
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز
رده:افراد زنده
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:زیست‌شناسان فرگشتی
رده:فعالان اهل کالیفرنیا
رده:نظریه‌پردازان فرگشت انسان