میرا نایر

میرا نایر (؛ زادهٔ ) کارگردان و تهیه‌کننده هندی‌آمریکایی است که در نیویورک زندگی می‌کند. وی از سال ۱۹۸۶ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.
او با استفاده از کمپانی تولید فیلم خود، میرابای‌فیلم، آثار برجسته‌ای ساخته که هم در سطح جهانی تحسین شده‌اند و هم جوایز معتبر سینمایی کسب کرده‌اند.
مشهورترین فیلمِ ساختهٔ او سلام بمبئی (۱۹۸۸) نام دارد که توانست دوربین طلایی جشنواره کن را از آنِ خود کند و برای گرفتنِ جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان نامزد شود.

از دیگر ساخته‌های میرا نایر می‌توان از فیلم‌های ونیتی فیر (۲۰۰۴)، آملیا (۲۰۰۹) و میسیسیپی ماسالا (۱۹۹۱) نام برد.

 کودکی و تحصیلات 
میرا نایر در ۱۵ اکتبر ۱۹۵۷ در شهر رورکلا، در ایالت اوریسا (امروزه اودیشا)، هند به دنیا آمد. او دوران کودکی خود را به همراه دو برادر بزرگ‌تر و والدینش در شهر بهبنیسور گذراند. پدرش، آمریت لعل نایر، از افسران ارشد خدمات اداری هند بود و مادرش، پراوین نایر، به فعالیت‌های اجتماعی می‌پرداخت.
نام خانوادگی اصلی خانواده «نَیّار» بود، اما پدربزرگ او آن را تغییر داد. با این حال، یکی از عموهایش همچنان از نام خانوادگی «نَیّار» استفاده می‌کند. خانوادهٔ او اصالتی پنجابی دارند و ریشه‌های آن‌ها به شهر دهلی بازمی‌گردد. او در خانواده‌ای هندو پرورش یافت.
نایر تا سن ۱۸ سالگی در بهبنیسور زندگی کرد و در دبیرستان انگلیسی‌زبان واقع در شهر شیملا تحصیل کرد. در همان دوران علاقه‌اش به ادبیات انگلیسی شکل گرفت.
سپس وارد کالج میراندا هاوس در دانشگاه دهلی شد، که یکی از کالج‌های معتبر مخصوص زنان در هند است، و در رشتهٔ جامعه‌شناسی تحصیل کرد. پس از سال اول، درخواست انتقال داد و در سن ۱۹ سالگی با دریافت بورسیهٔ تحصیلی به دانشگاه هاروارد در آمریکا رفت.
در هاروارد در رشتهٔ مطالعات تصویری و محیطی با تمرکز بر ساخت فیلم‌های مستند تحصیل کرد و در سال ۱۹۷۹ فارغ‌التحصیل شد.

 آغاز کار و ورود به فیلم‌سازی 
میرا نایر پیش از آن‌که وارد دنیای فیلم‌سازی شود، به بازیگری علاقه داشت. زمانی در نمایشنامه‌هایی از بادال سرکار، نمایشنامه‌نویس بنگالی، ایفای نقش کرد. در دوران تحصیل در دانشگاه هاروارد نیز وارد گروه تئاتر شد و بابت اجرای سخنرانی یوکاسته از نمایشنامه ادیپ سنکا، برندهٔ جایزهٔ بویلستون شد.
او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۰۴ دربارهٔ فیلم‌سازی گفت:
برای من مهم است که تماشاگر روی صندلی باقی بماند. این کار نیاز به چیزی ناملموس به نام ریتم و تعادل دارد. باید تضادهایی ایجاد شود، وزنه‌های متقابل؛ مثلاً از یک صحنهٔ عاشقانه و صمیمی به یک صحنهٔ جنگی و تند برش زده شود. این انرژی شما را پیش می‌برد.
در سال ۲۰۱۷ نیز در گفت‌وگویی عنوان کرد که کارگردانی را به سایر هنرها ترجیح داده چون ذاتاً کاری مشارکتی است. به همین دلیل نه عکاس شدم و نه نویسنده، چون دوست دارم با آدم‌ها کار کنم. اگر نقطه قوتی دارم، همین است: کار با زندگی.

 فیلم‌های مستند 
نایر در آغاز کارش بیشتر مستند می‌ساخت و فرهنگ هندی را موضوع فیلم‌هایش قرار داده بود:
 گزارش خیابانی مسجد جامع (۱۹۷۹): اولین فیلم او به‌عنوان پروژهٔ دانشگاهی‌اش در هاروارد بود، که در آن خیابان‌های دهلی قدیم را کاوش می‌کرد.
 چقدر دور از هند (۱۹۸۲): داستان فروشندهٔ هندی روزنامه در متروی نیویورک، در حالی که همسر باردارش در هند منتظر او بود. این مستند جوایزی در لهستان و نیویورک دریافت کرد.
 کاباره هند (۱۹۸۴): دربارهٔ زندگی و بهره‌کشی از رقاصان زن در بمبئی. این فیلم با بودجهٔ ۱۳۰ هزار دلاری در دو ماه ساخته شد.
 آمنیوسنتز (برای تلویزیون کانادا): دربارهٔ استفاده از آمنیوسنتز برای تعیین جنسیت جنین.
 باشگاه خندهٔ هند (۲۰۰۱): مستندی دربارهٔ باشگاه‌های خنده که از یوگا الهام گرفته‌اند.

 فیلم‌های بلند 
 سلام بمبئی (۱۹۸۸): با همکاری سونی تاراپوروالا نوشته شد. داستان زندگی کودکان خیابانی واقعی. اگرچه در گیشه موفق نبود، ولی ۲۳ جایزه بین‌المللی از جمله Camera d’Or و نامزدی اسکار را کسب کرد.
 میسیسیپی ماسالا (۱۹۹۱): داستانی دربارهٔ تبعیدی‌های هندی اهل اوگاندا در جنوب آمریکا، با بازی دنزل واشینگتن.
 عروسی مانسون (۲۰۰۱): داستان ازدواجی سنتی در خانواده‌ای پنجابی. فیلم با بودجهٔ اندک ساخته شد و بیش از ۳۰ میلیون دلار فروش داشت و برندهٔ شیر طلایی جشنواره ونیز شد.
 کوری هیستریک (۲۰۰۲): برندهٔ جایزهٔ گلدن گلوب.
 ونیتی فر (۲۰۰۴): اقتباسی از رمان ویلیام تاکری.
 نام خانوادگی (فیلم) (۲۰۰۷): براساس رمان جامپا لاهیری، دربارهٔ هویت فرزندان مهاجران در نیویورک.
 آملیا (۲۰۰۹): زندگینامهٔ آملیا ارهارت، با بازی هیلاری سوانک و ریچارد گی‌یر. فیلم شکست تجاری خورد.
 بنیادگرای ناراضی (۲۰۱۲): اقتباسی از رمان محسن حامد. اکران جهانی در سال ۲۰۱۳؛ فروش پایین با استقبال متوسط منتقدان.
 ملکه کاتوه (۲۰۱۶): محصول دیزنی دربارهٔ یک دختر اوگاندایی نابغهٔ شطرنج، با بازی لوپیتا نیونگو. با بودجهٔ ۱۵ میلیون دلار ساخته شد ولی تنها ۱۰٫۴ میلیون فروش داشت.

 فیلم‌های کوتاه 
از جمله آثار کوتاه او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 چنگال، قاشق و شوالیه
 مهاجرت (۲۰۰۸)
 چطور ممکن است؟ (۲۰۰۸)
 نیویورک، دوستت دارم (۲۰۰۹)
 یازده دقیقه و نه ثانیه از یازده سپتامبر (۲۰۰۲)
 گفت‌وگو با خدایان: همکاری با کارگردانانی چون امیر کوستوریتسا و گیلرمو آریاگا

 فعالیت‌های دیگر 
میرا نایر در کنار فعالیت‌های سینمایی خود، در عرصه‌های آموزشی، خیریه و همکاری‌های بین‌المللی نیز نقش فعالی ایفا کرده است. در سال ۲۰۰۵، او آزمایشگاه فیلم‌سازی «مایشا» را در شهر کامپالا، پایتخت اوگاندا، بنیان گذاشت. این مؤسسه، مرکزی غیرانتفاعی بود که هدفش آموزش و پرورش نسل جدید فیلم‌سازان شرق آفریقا بود.
پیش از آن، در سال ۱۹۹۸، نایر از سود حاصل از فیلم موفق سلام بمبئی برای تأسیس بنیاد خیریه «سلام بالاک تراست» استفاده کرد. این بنیاد به حمایت از کودکان خیابانی در هند می‌پردازد و خدمات آموزشی، بهداشتی و توانمندسازی به آنها ارائه می‌دهد.

در حوزهٔ هنرهای نمایشی، نایر در سال ۲۰۱۷ نسخهٔ موزیکال فیلم عروسی مانسون را در تئاتر برکلی رپرتوری کارگردانی کرد که با استقبال مخاطبان روبرو شد و تجربه‌ای نو در کارنامه او رقم زد.
او همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا در نیویورک فعالیت کرده و در بخش فیلم‌سازی مدرسه هنر این دانشگاه به آموزش دانشجویان پرداخته است. این همکاری دانشگاهی بخشی از تلاش نایر برای پیوند دادن دانشجویان بین‌المللی با پروژه‌های فیلم‌سازی در سطح جهانی، به‌ویژه از طریق آزمایشگاه مایشا، بوده است.

 زندگی شخصی 
میرا نایر در سال ۱۹۷۷، زمانی که در دانشگاه هاروارد در کلاس‌های عکاسی شرکت می‌کرد، با نخستین همسرش، میچ اپستین، که عکاس بود، آشنا شد. این ازدواج تا سال ۱۹۸۷ ادامه داشت. در سال ۱۹۸۸، هنگام انجام تحقیقات برای فیلم میسیسیپی ماسالا در اوگاندا، با محمود ممدانی، دانشمند علوم سیاسی و از اوگاندایی‌های هندی‌تبار، آشنا شد. ممدانی استاد دانشگاه کلمبیا و همچنین رئیس دانشگاه بین‌المللی کامپالا در اوگاندا است. فرزند آنها، زهران ممدانی، در سال ۱۹۹۱ در کامپالا به دنیا آمد. در سال ۲۰۲۰، زهران موفق شد به عنوان نماینده ناحیه آستوریا (در کوئینز، نیویورک) به مجلس ایالتی نیویورک راه یابد و در انتخابات مقدماتی دموکرات‌ها برای شهرداری نیویورک در سال ۲۰۲۵ پیروز شد.

نایر همچنین سال‌هاست که به‌طور جدی یوگا تمرین می‌کند و هنگام ساخت فیلم‌هایش، بازیگران و عوامل را روز خود را با جلسات یوگا آغاز می‌کنند.

 دیدگاه‌های سیاسی 
میرا نایر در سال ۲۰۱۳ دعوت جشنواره بین‌المللی فیلم حیفا را برای حضور به‌عنوان مهمان افتخاری رد کرد. او با انتشار پست‌هایی در توییتر اعلام کرد که در اعتراض به سیاست‌های اسرائیل علیه فلسطین، این دعوت را نپذیرفته است. او نوشت: «زمانی به اسرائیل خواهم رفت که دیوارها فرو بریزند. زمانی خواهم رفت که اشغال پایان یافته باشد. زمانی خواهم رفت که دین خاصی بر سایر ادیان برتری نداشته باشد. زمانی خواهم رفت که آپارتاید به پایان برسد. من در کنار فلسطین هستم و از تحریم فرهنگی و دانشگاهی اسرائیل و جنبش بایکوت، عدم سرمایه‌گذاری و تحریم اسرائیل حمایت می‌کنم.»

 پانویس 

 منابع 



 پیوند به بیرون 



رده:آمریکایی‌های پنجابی‌تبار
رده:استادان دانشگاه زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:استادان دانشگاه کلمبیا
رده:افراد زنده
رده:اهالی بوبانسور
رده:اهالی رورکلا
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب
رده:برندگان جایزه ملی فیلم (هند)
رده:برندگان شیر طلایی بهترین کارگردانی
رده:پنجابی‌ها
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دهلی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:دریافت‌کنندگان جایزه پادما بوشان
رده:زادگان ۱۹۵۷ (میلادی)
رده:زنان اهل اودیسا
رده:زنان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زهران ممدانی
رده:فعالان اهل اودیسا
رده:فعالان اهل هند
رده:فعالان زن اهل هند
رده:فیلم‌سازان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان اهل هند
رده:کارگردانان آسیایی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان اهل نیویورک
رده:کارگردانان برنده دوربین طلایی
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان زن فیلم اهل هند
رده:کارگردانان فیلم انگلیسی‌زبان
رده:کارگردانان فیلم اهل هند
رده:کارگردانان فیلم سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:کارگردانان فیلم سده ۲۱ (میلادی) اهل هند
رده:کارگردانان فیلم هندی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هندی‌های مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان اهل بوبانسور
رده:هنرمندان زن اهل اودیسا
رده:هنرمندان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل هند
رده:هنرمندان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل هند