آلکساندر هاروتیونیان

الکساندر گریگوری هاروتونیان (آرتونیان) (؛  – ) یک آهنگساز و نوازنده پیانو اهل ارمنستان و یکی از آهنگسازان برجستهٔ دوران شوروی ارمنستان بود.

 زندگی‌نامه 
وی در ۲۳ سپتامبر ۱۹۲۰ در ایروان به دنیا آمد و از کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل گشت.  وی در ۲۸ مارس ۲۰۱۲ در سن ۹۱ سالگی در ایروان درگذشت و در پانتئون کومیتاس به خاک سپرده شد.

حدود ۷۰ سال به‌طور مداوم دست به آفرینش موسیقی زده و کل آثار او به ۲۵۰ قطعه می‌رسد که در این میان تعداد زیادی آثار سمفونیک دیده می‌شود. هاروتونیان برای صدای انسان با همراهی ارکستر یا سازهای سولو هم قطعات زیادی دارد. او تعدادی از آهنگ‌های نغمه‌سرایان سیار قدیمی را نیز تنظیم کرده‌است. قطعهٔ «کانتات میهن» او شهرت زیادی دارد که برای خواننده سولو، کُّر و ارکستر سمفونیک در ۵ موومان در سال ۱۹۴۸ سروده شده. قطعهٔ بسیار زیبایی هم بر روی شعری از هوانس تومانیان، ملک‌الشعرای ارمنی، با عنوان «با میهن خودم» ساخته که توصیفِ وضعیت اسفناک ارمنی‌ها پس از نسل‌کشی ۱۹۱۵ در ترکیه است. تبحر هاروتونیان بیشتر در موسیقی کنسرتو، به ویژه برای سازهای بادی است. می‌توان گفت که آثار سمفونیکِ هاروتونیان، به عنوان یک آهنگساز ارمنی قرن بیستم، بعد از آرام خاچاطوریان از نظر اجرای جهانی مقام دوم را دارد. کنسرتوی ترومپت او چنان مشهور است که در تمام کنسراتوارهای موسیقی در جهان تدریس می‌شود و اکثر نوازندگان زبدهٔ ترومپت آن را اجرا یا ضبط می‌کرده‌اند. هاروتونیان اپرایِ سایات نووا را در سال ۱۹۶۷ تصنیف کرده و نخستین اجرای آن به سال ۱۹۶۹ در ایروان بر می‌گردد

 آثار 
 اپرای سایات‌نووا

 فیلمشناسی 
 ناهاپت (۱۹۷۷)

 جوایز 

وی برنده جوایز زیر شده‌است:
 جایزه دولتی اتحاد شوروی (جایزه دولتی استالین) (۱۹۴۹)
 هنرمند مردمی ارمنستان شوروی (۱۹۶۲)
 جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۷۰)
 جایزه دولتی ارمنستان (۱۹۷۲)
 مدال طلای جایزه آلکساندروف تمام-اتحادیه (۱۹۷۷)
 مدال اورفوس، ایالات متحده (۱۹۸۳)
 جایزه آرام خاچاتوریان (۱۹۸۶)
 مدال موسس خورناتسی، ارمنستان (۱۹۹۸)
 نشان مسروپ ماشتوتس، ارمنستان (۲۰۰۱)
 نشان ساهاک مقدس و مسروب مقدس، ارمنستان (۲۰۰۴)
 مدال طلای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان (۲۰۰۵)
 شهروند افتخاری ایالت کنتاکی، ایالات متحده (۱۹۸۳)
 شهروند افتخاری ایروان (۱۹۸۷)

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 فهرست آهنگسازان ارمنی

 منابع 













 https://web.archive.org/web/20210827004051/https://bigenc.ru/music/text/4864123

 پیوند به بیرون 

 فهرست آثار الکساندر آرتونیان در موزیک‌برینز

رده:آموزگاران موسیقی اهل اتحاد شوروی
رده:آموزگاران موسیقی اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان اپرا اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان اپرت
رده:آهنگسازان اهل اتحاد شوروی
رده:آهنگسازان اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان فیلم اهل ارمنستان
رده:آهنگسازان فیلم اهل شوروی
رده:آهنگسازان کلاسیک سده ۲۱ (میلادی)
رده:آهنگسازان موسیقی کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
رده:استادان دانشگاه اهل ارمنستان
رده:استادان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اهالی ایروان
رده:برندگان جایزه استالین
رده:پیانونوازان کلاسیک سده ۲۱ (میلادی)
رده:پیانیست‌های کلاسیک مرد
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:شهروندان افتخاری ایروان
رده:شهروندان افتخاری گیومری
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک اهل اتحاد شوروی
رده:نوازندگان پیانو اهل اتحاد شوروی
رده:نوازندگان پیانو سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک اهل اتحاد شوروی
رده:نوازندگان پیانو کلاسیک سده ۲۰ (میلادی)
رده:نوازندگان پیانوی اهل ارمنستان
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار مسکو
رده:اعضای اتحادیه آهنگسازان و موسیقی‌شناسان ارمنستان