خط ۴ متروی تهران

خط ۴ مترو تهران یک خط درون‌شهری به طول ۲۲٫۴ کیلومتر با ۲۰ ایستگاه است که توسعهٔ شرقی و غربی آن در حال احداث است. این خط که با نوار زرد رنگ مشخص شده است در حال حاضر از ایستگاه شهید کلاهدوز واقع در بوستان پیروزی نزدیک بزرگراه دوران در شرق تهران شروع شده و در ایستگاه علامه جعفری واقع در خیابان پروانهٔ شمالی، نبش بزرگراه علامه جعفری در غرب تهران به پایان می‌رسد. مسیر این خط به صورت عمده از خیابان‌های پیروزی، انقلاب و آزادی می‌گذرد.

خط ۴ تنها خط متروی تهران است که با تمامی خطوط یک تا هفت تقاطع دارد؛ این خط در ایستگاه دروازه دولت با خط ۱، در ایستگاه‌های دروازه شمیران و شادمان با خط ۲، در ایستگاه تئاترشهر با خط ۳، در ایستگاه ارم‌سبز با خط ۵، در ایستگاه‌های میدان شهدا و آیت‌الله کاشانی(غیرفعال) با خط ۶ و در ایستگاه توحید با خط ۷ تقاطع دارد. همچنین انشعاب این خط که مخصوص فرودگاه مهرآباد است در ایستگاه بیمه قابل دسترسی می‌باشد.

تاریخچه
در سال ۱۳۸۷ بخشی از این خط، حد فاصل ایستگاه دروازه شمیران تا ایستگاه میدان فردوسی افتتاح شد. شایان ذکر آن است که در این بخش از خط، ۳ ایستگاه دروازهٔ شمیران، دروازه دولت و میدان فردوسی بهره‌برداری شد. در اسفند ماه ۱۳۸۷ ایستگاه میدان شهدا در امتداد شرقی خط نیز بهره‌برداری شد.

در بهار ۱۳۸۸ نیز ایستگاه میدان انقلاب در امتداد غربی خط به بهره‌برداری رسید. 

در بهار سال ۱۳۸۹ ایستگاه مترو کلاهدوز واقع در انتهای شرقی خط به بهره‌برداری رسید. همچنین تا پایان سال ۱۳۸۹  ایستگاه‌های میان‌راهی ولیعصر (تئاتر شهر) و نبرد افتتاح و امتداد توسعهٔ غربی خط از ایستگاه میدان انقلاب تا ایستگاه میدان آزادی و گشایش ایستگاه‌های توحید و میدان آزادی انجام شد.

 توسعه خط 
بخش اصلی خط ۴ مترو تهران در حال بهره‌برداری است و بخش توسعه آن نیز از شرق و غرب در حال مطالعه و ساخت است.

طبق طرح جامع از سمت غرب نیز از ایستگاه مترو ارم سبز تا محدوده خیابان جنت‌آباد در تقاطع بزرگراه شهید همت به بخش غربی خط ۹ مترو تهران وصل می‌شود. در این مسیر سه ایستگاه ساخته می‌شود که شامل ایستگاه مترو علامه جعفری، ایستگاه مترو آیت‌الله کاشانی (در حال تکمیل) به عنوان یکی از ایستگاه‌های بخش شمالی خط ۶ مترو تهران و ایستگاه مترو چهارباغ (در حال ساخت) واقع در میدان چهار باغ جنت‌آباد جنوبی که با خط ۹ مترو ایستگاه تبادلی خواهد شد. تاکنون ایستگاه متروی علامه جعفری در حال بهره‌برداری است و به گفته مدیر شرکت متروی تهران، ایستگاه مترو آیت‌الله کاشانی در اواسط سال ۱۴۰۳ و ایستگاه مترو چهارباغ در اواخر سال ۱۴۰۴ به بهره‌برداری خواهند رسید.

ادامه خط ۴ مترو از سمت شرق از ایستگاه مترو شهید کلاهدوز در بزرگراه شهید یاسینی به سمت شمال و بزرگراه شهید باقری و عبور از خط ۲ مترو تهران به‌صورت تقاطعی در ایستگاه مترو شهید باقری در محدوده محلات تهرانپارس غربی و شرقی، گلشن و حکیمیه گسترش خواهد یافت و با ابتدای خط ۱۰ مترو تهران در حوالی فلکه سجادیه یا سوم تهرانپارس با نام ایستگاه مترو فلکه سجادیه تقاطع خواهد داشت. ایستگاه‌های جدید این مسیر شامل ایستگاه مترو تهران نو در انتهای میدان چایچی، ایستگاه مترو میدان شقایق در میدان شقایق، ایستگاه مترو شهید امیری طامه در تقاطع بزرگراه باقری و خیابان ۱۴۲ شرقی(امیری طامه)، ایستگاه شهید زفرقندی در تقاطع بزرگراه باقری و خیابان ۱۹۶ شرقی(زفرقندی)، ایستگاه مترو سجادیه در فلکه سوم تهرانپارس و ایستگاه مترو پروین در حوالی بلوار پروین و میدان شاهد و ایستگاه زهدی در تهران‌پارس و ایستگاه دانشگاه خواجه نصیر پردیس رضایی نژاد در منطقه حکیمیه در دست احداث است

 ایستگاه‌ها 
 کد ایستگاه نام ایستگاه تقاطع با مترو تقاطع با بی‌آرتی آدرسZ4-1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال 25px  ضلع جنوب غربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال Z4 زهدی 25px بلوار زهدی، حدفاصل خیابان‌های ۱۲ بهمن و خیابان زهدیY4 پروین 25px میدان پروینX4 فلکه سجادیه 25px  خط 1025pxفلکه سوم تهرانپارسW4 زفرقندی 25px تقاطع بزرگراه باقری و خیابان ۱۹۶ غربیV4 شهید باقری 25px 40px|link=خط ۲ متروی تهرانتقاطع بزرگراه‌های باقری و سلیمانیU4 امیری طائمه 25pxتقاطع بزرگراه باقری و خیابان ۱۴۲ غربیT4 میدان شقایق 25pxمیدان شقایقS4 تهران نو 25pxمیدان چایچیR4 شهید کلاهدوزبزرگراه یاسینی، خروجی بزرگراه دوران (اسبدوانی)Q4 نیرو هواییخیابان پیروزی، بین خیابان‌های چهارم و پنجم نیروهواییP4 نبرد  25pxخیابان پیروزی، چهارراه کوکاکولاO4 پیروزیخیابان پیروزی، تقاطع خیابان پورمندN4 ابن سیناتقاطع بزرگراه امام علی و خیابان پیروزیM4 میدان شهدا 40px|link=خط ۶ متروی تهرانمیدان شهداK4 دروازه شمیران 40px|link=خط ۲ متروی تهرانخیابان بهارستان، میدان ابن‌سیناJ4 دروازه دولت 40px|link=خط ۱ متروی تهرانخیابان انقلاب، تقاطع خیابان‌های مفتح و سعدیI4 فردوسیمیدان فردوسیG4 تئاتر شهر 40px|link=خط ۳ متروی تهران و چهارراه ولی‌عصرF4 میدان انقلاب اسلامی میدان انقلابE4 توحید 40px|link=خط ۷ متروی تهران و چهارراه نوابD4 شادمان 40px|link=خط ۲ متروی تهرانخیابان آزادی، تقاطع خیابان‌های بهبودی و شادمانC4 دکتر حبیب‌الله25pxخیابان آزادی، نرسیده به تقاطع حبیب‌اللهB4 استاد معینخیابان آزادی، تقاطع خیابان استاد معینA4 میدان آزادی  و  و ضلع غربی میدان آزادی، محوطه پایانه غربA4-2 بیمه 40px|link=خط ۴ متروی تهرانانشعاب خط ۴بزرگراه لشگری، نبش خیابان بیمه دومA4-3 شهرک اکباتانفاز دوم شهرک اکباتان، خیابان صارمی، روبروی بلوک ۱۱A4-4 ارم سبز 40px|link=خط ۵ متروی تهرانحاشیه شمالی بزرگراه حجازی، انتهای بلوار شقایق جنوبیA4-5 علامه جعفریخیابان پروانه شمالی، تقاطع بزرگراه علامه جعفریA4-6 آیت‌الله کاشانی25px40px|link=خط ۶ متروی تهرانتقاطع بلوارهای آیت‌الله کاشانی و جنت آبادA4-7 چهارباغ25px 25pxبلوار جنت آباد، میدان چهارباغ

 انشعاب خط ۴ (خط فرودگاه مهرآباد) 
از خط ۴ در ایستگاه مترو بیمه، انشعابی به طول ۲٫۵ کیلومتر با ۳ ایستگاه گرفته شده است که به سمت فرودگاه مهرآباد می‌رود. این انشعاب به خط فرودگاه مهرآباد معروف است.

 دپو 
پایانه کلاهدوز در زمینی به مساحت ۱۶ هکتار مترمربع در ابتدای اتوبان شهید یاسینی و قبل از ایستگاه متروی شهید کلاهدوز واقع شده است. این پایانه در فضای مسقف ۲۰ هزار مترمربعی با قابلیت نگهداری ۲۰ رام قطار ساخته شده است. با گشایش این پایانه امکان تعمیر و نگهداری قطارهای شهری خط چهار توسعه یافته و با بهره برداری از این پایانه سرفاصله حرکت قطارها و مدت زمان سرویس‌های فنی دوره ای کاهش می‌یابد و علاوه بر آن امکان مدیریت بهتر ناوگان فراهم خواهد شد. به گفته معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در حال حاضر ۸٫۵ کیلومتر ریل گذاری در این پایانه انجام و ۲۳ سوزن در طول این مسیر جانمایی و نصب شده است. در این پایانه برج مراقبت، پست برق و سایر بخش‌های فنی و اجرایی به منظور ارائه سرویس کامل در خط چهار ایجاد شده است. فاز اول این پایانه در ۲۰ فروردین ۱۳۹۶ افتتاح شد و فاز دوم آن نیز در دست احداث است.

همچنین اولین و تنها پارکینگ زیرزمینی قطارهای شهری کشور با نام پایانه اکباتان در غربی‌ترین نقطه خط ۴ متروی تهران در حال ساخت است. در این پارکینگ ۲۱ خط ریلی تعبیه شده و از نکات بارز طراحی این سازه امکان ایجاد دهانه‌های بزرگ به ابعاد ۳۳ متر با استفاده از اسکلت فلزی، جهت نصب سوزن و ایجاد انشعاب‌های مختلف برای هدایت قطارها به هر یک از ۲۱ خط ریلی است. با توجه به آنکه این پارکینگ در محدوده مسکونی شهرک اکباتان واقع شده است، ساخت آن به صورت زیرزمینی طراحی شده تا کمترین مزاحمت برای اهالی منطقه و نیز حداقل آسیب برای منظر شهری را در پی داشته باشد؛ ضمن اینکه زیرزمینی بودن سازه پارکینگ، این اجازه را می‌دهد تا از سطح فوقانی آن برای ایجاد فضای سبز و یک پلازای مدرن شهری استفاده شود. گفتنی است این پارکینگ با ۷ هکتار مساحت، در ضلع غربی بزرگراه شهید ستاری و محدوده شمال ایستگاه متروی شهرک اکباتان واقع شده است. عملیات اجرایی این پروژه مهم شهری از سال ۱۳۸۷ آغاز شده و فاز اول آن در ۲۹ مرداد ۱۴۰۱ افتتاح شد و فاز دوم آن در حال تکمیل است.

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه مترو تهران

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۸۷ در ایران
رده:خطوط متروی تهران