افسانه ماردوش

افسانهٔ ماردوش نام یک مجموعه پویانمایی سه قسمتی به کارگردانی حسین مرادی‌زاده بر اساس داستان‌های شاهنامه فردوسی است. فیلم‌نامه این مجموعه را فریدون دانشمند بر عهده داشته است. تولید این مجموعه به تهیه‌کنندگی مرکز پویانمایی صبا از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶ بوده‌است. این اثر براساس تکنیک تک‌فرم عروسکی ساخته شده و عظیم‌ترین فیلم عروسکی ایران است.

به باور احسان رضایی، نویسنده روزنامه اعتماد، پس از این انیمیشن عروسکی که در دهه هشتاد ساخته شد، در دهه بعدی توجه سینمای ایران به داستان‌های شاهنامه شتاب بیشتری گرفت. در سال‌های دهه نود چندین پویانمایی با موضوع شاهنامه ساخته شد که نقطه اوج آن با آخرین داستان ساخته اشکان رهگذر مشخص گشت که در سال ۱۳۹۸، اکران شد.
 قسمت‌ها 
+ فهرست قسمت‌هاقسمت عنوان کارگردان نویسنده سرپرست گویندگان سالمدت(دقیقه)یکمجام جهان‌بینحسین مرادی‌زادهفریدون دانشمندسعید مظفری۱۳۸۲۶۸
قسمت نخست این مجموعه با نام «جام جهان‌بین»، ابتدا به روایت پیشینه ایرانیان تا پادشاهی طهمورث، سومین پادشاه پیشدادی می‌پردازد. سپس داستان به پادشاهی جمشید، پسر طهمورث می‌پردازد. که در آغاز با کارشکنی‌های اهریمن بد‌اندیش رو‌به‌رو می‌شود. او پس از راهنمایی گرفتن از شهرسپ نیک‌اندیش با هفت تن از یاران خود به جنگ با اهریمن می‌رود تا با یافتن و ستاندن جام جهان‌بین که در دست اهریمن است، چشم جهان‌بینی او را کور کند. هفت پهلوان راهی سفری دراز و پر ماجرا می‌شوند و در نهایت جمشید موفق می‌شود جام جهان‌بین را به دست بیاورد.
قسمت عنوان کارگردان نویسنده سرپرست گویندگان سالمدت(دقیقه)دومآژی‌دهاکحسین مرادی‌زادهفریدون دانشمندسعید مظفری۱۳۸۴۱۰۶
در قسمت دوم با نام «آژی‌دهاک» ادامه پادشاهی جمشید روایت می‌شود. او با به‌کارگیری جام جهان‌بین به راز وجود زر و سیم و جواهرات پی می‌برد و چنان به شکوه و بزرگی می‌رسد که جهان‌آفرین را فراموش می‌کند و دچار تکبر می‌شود. در مقابل داستان ضحاک فرزند ناخلف مرداس روایت می‌شود. ضحاک فریب اهریمن را می‌خورد و پدرش را به قتل می‌رساند. اهریمن در کالبد جوانی آشپز بر شانه‌های او بوسه می‌زند و با رویاندن دو مار شیطانی، ضحاک را بنده خود می‌کند. جمشید مغرورانه به دنبال چشمه آب زندگانی با ضحاک پدرکش رو‌به‌رو می‌شود و به دلیل از دست دادن فره ایزدی، در نبرد با او شکست می‌خورد و ایران‌زمین به چنگ نیروی اهریمنی ضحاک می‌افتد.
قسمت عنوان کارگردان نویسنده سرپرست گویندگان سالمدت(دقیقه)سومنبرد فریدونحسین مرادی‌زادهفریدون دانشمندسعید مظفری۱۳۸۶۱۰۰
قسمت سوم و پایانی مجموعه با نام «نبرد فریدون» دوران فرمانروایی ضحاک بر ایران‌زمین را نشان می‌دهد؛ جایی که ضحاک هر روز مغز دو جوان ایرانی را خوراک مارهای سیاهش می‌کند. شبی ضحاک در خواب خود جوانی پهلوان را می‌بیند که بر گردن وی کمند افکنده و او را به دنبال خود می‌کشاند. خواب‌گزاران ضحاک در تعبیر خواب او می‌گویند که تقدیر چنین است که روزی پسری فرهمند از تبار جمشید، تاج و تخت را از او بازپس می‌گیرد و او را مجازات می‌کند. ضحاک سخت در وحشت می‌شود و فرمان قتل‌عام تمام نوزادان پسر را در ایران می‌دهد. اما فریدون پسر فرانک و آبتین جان سالم به در می‌برد و خارج از شهر در البرز کوه مخفیانه بزرگ می‌شود. پس از ۱۸ سال، فریدون جوان با یاری دیگر جوانان ایران‌زمین که از چنگال ضحاک گریخته‌اند، بر علیه او قیام می‌کند و مردم به رهبری کاوه آهنگر نیز بدو می‌پیوندند. فریدون در نبرد موفق به شکست ضحاک می‌شود اما به سفارش شهرسپ او را نمی‌کشد و برای عبرت سایر ستمگران تاریخ او را تا ابد در کوه دماوند به زنجیر می‌کشد.

 شخصیت‌ها 
+ قسمت   ترتیب  نام شخصیت  نسب  معرفی  حضور در قسمت(های)یکم۱زادشمپسر جمشیدشاهپور و فرمانده سپاه ایران (در قسمت دوم)۱، ۲ و ۳۲به‌آفریدهمسر جمشیدشهبانوی ایران۱ و ۲۳یازاردشیر–مشاور جمشید۱، ۲ و ۳۴شهرنازدختر جمشیدشاهدخت ایران و کنیز ضحاک (از قسمت دوم)۱، ۲ و ۳۵ارنوازدختر جمشیدشاهدخت ایران و کنیز ضحاک <small>(از قسمت دوم)۱، ۲ و ۳۶جمشیدپسر تهمورثچهارمین پادشاه ایران۱ و ۲ و ۳۷کلاهور–دهخدا۱۸فرود–کشاورز۱ و ۲۹شهرسب نیک‌اندیش–پیشگو و بزرگِ کاتوزیان البرز۱ و ۳۱۰کوشیار–پهلوان هیزم‌شکن و از یاران جمشید۱ و ۲۱۱روشنک–پهلوان و همسر کوشیار۱، ۲ و ۳۱۲کوهیار–تیزچشم‌ترین مرد و از یاران جمشید۱ و ۲۱۳آبتینپسر تهمورث و برادر جمشیدپهلوان سنگ‌شکن، از یاران جمشید و سپهسالار ارتش ایران (در قسمت دوم)۱ و ۲۱۴کیانوشپسر آبتین و برادر فریدونپهلوان و شاگرد کاوه۱، ۲ و ۳۱۵پُرمایهپسر آبتین و برادر فریدونپهلوان و شاگرد کاوه۱، ۲ و ۳۱۶فرانک–همسر آبتین و مادر فریدون۱، ۲ و ۳۱۷کاوه–پهلوان آهنگر و از یاران جمشید۱، ۲ و ۳۱۸روزبه–پزشک و از یاران جمشید۱، ۲ و ۳۱۹لوری–خوش‌آهنگ‌ترین چنگ‌نواز و از یاران جمشید۱ ، ۲ و ۳۲۰سرکرده چاچی–پهلوان پنچه‌انداز۱۲۱بازور برف‌ساز–دیو برفی۱۲۲اهریمن–بداندیش، دشمن جهان‌آفرین و مردم۱، ۲ و ۳دوم۲۳ضحاکپسر مرادسبنده اهریمن، ماردوش و پنجمین پادشاه ایران۲ و ۳۲۴کندرو–مشاور مرداس و ضحاک۲ و ۳۲۵مرداس–پدر ضحاک و پادشاه دشت نیزه‌وران۲۲۶پیرمرد شکم‌باره–از شمایل اهریمن۲۲۷پیره‌زن نابینا–از شمایل اهریمن۲۲۸آشپز جوان–از شمایل اهریمن۲۲۹فروهر آهنگر–شاگرد کاوه آهنگر۲۳۰طبیب مارگیر–از شمایل اهریمن۲۳۱دیو اروند–نگهبان اروندرود۲ و ۳۳۲قَشقَر–بنده ضحاک۲سوم۳۳شاهوی تنها–پیرمرد بیشه اسپروز و صاحب بَرمایه۳۳۴قارنپسر کاوهپهلوان آهنگر۳۳۵قبادپسر کاوهپهلوان آهنگر۳۳۶ارمایل–از کاتوزیان البرز و آشپزان ضحاک۳۳۷گرمایل–از کاتوزیان البرز و آشپزان ضحاک۳۳۸هَژیر–از یاران فریدون۳۳۹زَهیر–فرمانده ارتش ضحاک۳۴۰میلادپسر کاوهپهلوان آهنگر۳۴۱فرهادپسر کاوهپهلوان آهنگر۳

 گویندگی 
 سرپرست گویندگان: سعید مظفری
 صداگذاری و ترکیب صدا: محمدحسین ذاکری
 راوی: ناصر احمدی
ترتیب  گوینده  شخصیت  ترتیب  گوینده  شخصیت۱آبتین ممدوح کیانوش (قسمت ۳) و ارمایل و فرود (قسمت ۳)۱۸شهروز ملک‌آرایی فرود و اهریمن۲ابراهیم شفیعی شاهو و هژیر ۱۹علیرضا باشکندی یازاردشیر۳امیر منوچهری زادشم (قسمت ۳) و پرمایه ۲۰فریبا رمضان‌پور به‌آفرید۴اسفندیار مهرتاش دهخدا ۲۱فرزاد شمشیرگران –۵امیر عطرچی گرمایل ۲۲کتایون اعظمی روشنک (از قسمت ۲)۶تورج مهرزادیان کاوه (از قسمت ۲)۲۳کریم بیانی زادشم (قسمت ۲)۷جواد پزشکیان کلاهور و بازور ۲۴کوروش فهیمی دهقان‌ها۸حسین عرفانی جمشید ۲۵محمدعلی دیباج ضحاک۹حسن کاخی کاوه و قباد و میلاد و آبتین (از قسمت ۱) و لوری (قسمت ۳) ۲۶مریم رادپور فرانک۱۰خسرو شمشیرگران شهرسب و آبتین (قسمت ۳)۲۷مجتبی شمش کندرو۱۱رزیتا یاراحمدی زادشم و کیانوش (قسمت ۱) و کودکی فریدون ۲۸منوچهر زنده‌دل کوشیار۱۲سعید شیخ‌زاده لوری (قسمت ۱)۲۹مریم نوری درخشان شهرناز۱۳سیامک اطلسی روزبه (قسمت ۳)۳۰میثم نیکنام سرکرده چاچی۱۴سحر اطلسی ارنواز ۳۱مجید صیادی قارن۱۵سعید مظفری طبیب ۳۲مهناز آبادیان روشنک  (قسمت ۱)۱۶سمیه موسوی پُرمایه ۳۳ناصر نظامی کوهیار۱۷شایان شاهبیاتی روزبه (از قسمت ۱) ۳۴ولی‌الله مؤمنی قشقر

 جوایز 
مجموعه افسانه ماردوش از زمان پخش جوایز بسیاری را کسب کرده است:
 تندیس نقره‌ای در بخش بهترین فضاسازی از پنجمین جشنواره پویانمایی تهران به کارگردان در سال ۱۳۸۵.
 تندیس سرو طلایی در بخش بهترین موسیقی از نخستین جشنواره تلویزیونی جام جم در سال ۱۳۹۰.
 تندیس سرو طلایی در بخش ویژه برای بهترین کارگردانی از نخستین جشنواره تلویزیونی جام جم در سال ۱۳۹۰.
 نامزد بهترین طراحی لی‌اوت و ترکیب‌بندی پویانمایی برای عبدالعزیز درویشی، ابراهیم وطن‌پرست و معین صمدی، بهترین دوبله پویانمایی برای سعید مظفری و بهترین اثر پویانمایی بلند، مجموعه و مجموعه تلویزیونی در نخستین جشنواره تلویزیونی جام جم در سال ۱۳۹۰.
 نامزد بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین انیماتور و بهترین دستاورد فنی-هنری در بخش پویانمایی دومین جشنواره بین‌المللی فیلم ویدئویی یاس در سال ۱۳۹۳.

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 افسانه ماردوش: بزرگ‌ترین انیمیشن عروسکی ایران زیر ذره‌بین–ایستانما
 پلی‌لیست تماشای مجموعه–یوتیوب

رده:اقتباس‌های داستان پادشاهی ضحاک
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌های ایرانی کودکان
رده:فیلم‌های پویانمایی ایرانی
رده:فیلم‌های حماسی
رده:فیلم‌های فانتزی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:برنامه‌های تلویزیونی به زبان فارسی
رده:اسطوره‌شناسی ایرانی در فرهنگ عامه