ولتای سیاه

ولتای سیاه (یا موهون) رودخانه‌ای در آفریقای غربی است که از بورکینافاسو، ساحل عاج و غنا می‌گذرد. این رود یکی از شاخه‌های اصلی رود ولتا به‌شمار می‌آید. درازای ولتای سیاه ۱۳۵۲ کیلومتر است و به رود ولتای سفید می‌ریزد.

 جغرافیا 
بندانگشتی|ولتای سیاه

موهون سرچشمه‌اش را در بورکینافاسو، در جنوب‌غربی شهر بوبو دیولاسو دارد و در آغاز به‌سوی شمال‌شرق جریان می‌یابد، موازی با مرز مالی. در نزدیکی شهر کوری، رودخانه وارد یک خم بزرگ می‌شود و مسیر خود را به‌سوی جنوب تغییر می‌دهد، و بدین‌ترتیب تقریباً سراسر کشور را از شمال به جنوب درمی‌نوردد. در جنوب، وارد سرزمین غنا می‌شود و در آغاز بخشی از مرز میان بورکینافاسو و غنا را شکل می‌دهد. پس از خروج از قلمرو بورکینافاسو، برای مدتی به‌عنوان مرز غنا و ساحل عاج عمل می‌کند.
سپس از قلمرو ساحل عاج خارج شده و وارد خاک اصلی غنا می‌شود، درحالی‌که خم دیگری ایجاد می‌کند و به‌سوی شرق و سپس شمال‌شرق روانه می‌شود. پس از پیچ‌وخم‌های بسیار، ولتا سیاه به دریاچه مصنوعی ولتا در غنا می‌ریزد و آب‌های خود را با ولتا سفید در هم می‌آمیزد. نقطه تلاقی ولتا سیاه و ولتا سفید ـ که اکنون در زیر این دریاچه غرق شده است ـ آغاز رود ولتا به معنای دقیق کلمه به‌شمار می‌رود.

طول این رود  بیش از هزار کیلومتر است. حوزه آبریز آن عمدتاً در بورکینافاسو قرار دارد و تقریباً همهٔ یک‌سوم غربی کشور را در بر می‌گیرد.

 میزان بده آب در بامبوی، غنا 
دبی (بده آب) ولتای سیاه طی ۲۵ سال (۱۹۵۰ تا ۱۹۷۴) در «بامبوی» ـ محلی در غنا که اندکی پس از خروج رود از خاک ساحل عاج و حدود ۱۵۰ کیلومتر پیش از ورود به دریاچه ولتا قرار دارد ـ اندازه‌گیری شد.GRDC - Black Volta at Bamboi

در بامبوی، بده سالانهٔ میانگین یا مدول ثبت‌شده در این دوره ۲۶۳ متر مکعب بر ثانیه بوده است، برای مساحتی به وسعت ۱۳۴۲۰۰ کیلومتر مربع که تقریباً همهٔ حوزه آبریز رودخانه را شامل می‌شود.

تیغهٔ آب جاری در این حوزه به ۶۲ میلی‌متر در سال می‌رسد، که گرچه مقدار کمی است، با اقلیم نسبتاً خشک حاکم بر بیشتر بخش غربی حوزه ولتا مطابقت دارد.

ولتای سیاه رودخانه‌ای کم‌آب، آرام و نسبتاً منظم است. بااین‌حال، دوره‌های کم‌آبی شدید نیز در آن رخ می‌دهد. دبی میانگین ماهانه در مارس (کم‌آبی حداقل) تنها ۳۰ و نیم متر مکعب بر ثانیه است، درحالی‌که در سپتامبر، ماه اصلی سیلاب، میانگین به ۹۱۹ متر مکعب می‌رسد. طی دورهٔ ۲۵ سالهٔ مشاهده، کمترین بده ماهانه ۲ متر مکعب بر ثانیه (کم‌آبی بسیار شدید) و بیشترین بده ماهانه ۲۳۲۰ متر مکعب بر ثانیه ثبت شد.

 شاخه‌ها و زیرشاخه‌ها 
بندانگشتی|شاخه‌های رود ولتای سیاه

سورو (در سمت چپ) از مالی سرچشمه می‌گیرد و در حدود پانزده کیلومتر مرز میان دو کشور را شکل می‌دهد. در قلمرو بورکینافاسو، در محل تلاقی آن با ولتا سیاه، سدی ساخته شده است که توان ذخیره‌سازی ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون متر مکعب آب را دارد.
سورو رودخانه‌ای ویژه است، زیرا در واقع زیرشاخه ولتای سیاه نیز به‌شمار می‌آید: در هنگام سیلاب سالانه، بخش پایینی آن از پایین‌دست به بالا‌دست با آب‌های ولتا سیاه پر می‌شود. به‌لطف سد، این آب‌های سیلابی اکنون برای استفاده در فصل خشک ذخیره می‌شوند.

 منابع 

 Wikipedia contributors, "Black Volta," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Black_Volta&oldid=569282013 (accessed September 27, 2014).

رده:دریاچه ولتا
رده:رود ولتا
رده:رودهای بورکینافاسو
رده:رودهای بین‌المللی آفریقا
رده:رودهای غنا
رده:مرز بورکینافاسو و غنا
رده:مرز ساحل عاج و غنا
رده:رودهای مرزی