دوره میان‌دوجنگ

در بافتار تاریخ اروپا، اصطلاح دوره میان دوجنگ یا دوره میان جنگ  و  و(به آلمانی:ZwischenKrieksZiet) به دوره‌ای گفته می‌شود که رویدادهای بازه زمانی از پایان جنگ جهانی اول تا آغاز جنگ جهانی دوم در آن جای گرفته‌است. این دوره با پیمان آتش‌بس نخست با آلمان و در پی آن کنفرانس صلح پاریس در ۱۹۱۹ که منجر به پایان جنگ جهانی اول شد، آغاز و با تهاجم آلمان به لهستان در سال ۱۹۳۹ و اعلان جنگ امپراتوری بریتانیا و فرانسه به آلمان نازی (رایش سوم) به پایان رسید.

در تاریخ قرن بیستم، دوره بین دو جنگ جهانی، که با نام دوره بین دو جنگ نیز شناخته می‌شود (   که از ۱۱ نوامبر ۱۹۱۸ تا ۱ سپتامبر ۱۹۳۹ (۲۰ سال و ۹ ماه و ۲۱ روز) طول کشید - از پایان جنگ جهانی اول تا آغاز جنگ جهانی دوم . این دوره نسبتاً کوتاه بود، اما تغییرات اجتماعی، سیاسی، نظامی و اقتصادی بسیاری را در سراسر جهان به همراه داشت. تولید انرژی مبتنی بر نفت و مکانیزاسیون مرتبط با آن منجر به دهه بیست پررونق شد، و زمانی برای تحرک اجتماعی و اقتصادی طبقه متوسط شد. اتومبیل، روشنایی الکتریکی، رادیو و موارد دیگر در بین جمعیت کشورهای جهان اول رایج شد. پس از زیاده‌روی‌های این دوره، رکود بزرگ، یک رکود اقتصادی بی‌سابقه در سراسر جهان، رخ داد که به بسیاری از بزرگترین اقتصادهای جهان آسیب جدی رساند.

از نظر سیاسی، این دوران همزمان با ظهور کمونیسم بود که در روسیه با انقلاب اکتبر و جنگ داخلی روسیه در پایان جنگ جهانی اول آغاز شد و با ظهور فاشیسم، به ویژه در آلمان و ایتالیا، پایان یافت. چین در بحبوحه نیم قرن بی‌ثباتی و جنگ داخلی چین بین کومینتانگ، حزب کمونیست چین و بسیاری از جنگ سالاران بود. امپراتوری‌های بریتانیا، فرانسه و دیگران با چالش‌هایی روبرو شدند زیرا امپریالیسم به طور فزاینده‌ای منفی تلقی می‌شد و جنبش‌های استقلال در بسیاری از مستعمرات ظهور کرد. در اروپا، پس از نبردهای طولانی مدت در سطح پایین، بیشتر ایرلند مستقل شد. 

امپراتوری‌های روسیه، عثمانی، اتریش-مجارستان و آلمان از هم پاشیدند و سرزمین‌های عثمانی و مستعمرات آلمان بین متفقین، عمدتاً بریتانیا و فرانسه، تقسیم شدند. بخش‌های غربی امپراتوری روسیه، استونی، فنلاند، لتونی، لیتوانی و لهستان به کشورهای مستقل خود تبدیل شدند و بسارابیا (که اکنون مولداوی و بخش‌هایی از اوکراین است ) تصمیم گرفت دوباره با رومانی متحد شود. 

در روسیه، بلشویک‌ها موفق شدند کنترل بلاروس و اوکراین، آسیای مرکزی و قفقاز را دوباره به دست آورند و اتحاد جماهیر شوروی را تشکیل دهند. در خاور نزدیک، مصر و عراق استقلال یافتند. در طول رکود بزرگ، کشورهای آمریکای لاتین بسیاری از شرکت‌های خارجی (که بیشتر آنها متعلق به ایالات متحده بودند) را ملی کردند تا اقتصاد خود را تقویت کنند. جاه‌طلبی‌های ارضی ژاپنی‌ها، ایتالیایی‌ها و آلمانی‌ها منجر به گسترش دامنه‌های آنها شد.  شوروی‌ها علاوه بر این، در این دوره جاه‌طلبی‌های ارضی را در سر می‌پروراندند و به دنبال تجدیدنظر در توافقات پس از جنگ جهانی اول بودند. 

از نظر نظامی، در این دوره پیشرفت قابل توجهی در فناوری رخ داد، در کنار درس‌هایی که از جنگ جهانی اول آموخته شد و نوآوری‌های استراتژیک و تاکتیکی جدید تسریع شدند.  در حالی که این دوره تا حد زیادی شاهد ادامه توسعه فناوری‌های پیشگام در جنگ جهانی اول بود، بحث‌هایی در مورد موثرترین استفاده از این پیشرفت‌ها مطرح شد.  در زمین، بحث‌ها بر چگونگی به کارگیری نیروهای زرهی، مکانیزه و موتوری، به ویژه در رابطه با شاخه‌های سنتی پیاده نظام منظم، سواره نظام و توپخانه متمرکز بود .   در هوا، مسئله تخصیص نیروهای هوایی به بمباران استراتژیک در مقابل اختصاص چنین نیروهایی به پشتیبانی نزدیک هوایی خط مقدم، بحث اصلی بود، برخی استدلال می‌کردند که توسعه هواپیماهای رهگیر از بمب‌افکن‌ها پیشی گرفته است و برخی دیگر معتقد بودند که " بمب‌افکن همیشه از عهده آن بر می‌آید ." در حوزه دریایی، سوال اصلی این بود که آیا کشتی‌های جنگی تسلط خود را بر دریاها حفظ می‌کنند یا توسط هوانوردی دریایی عملاً منسوخ می‌شوند.   از طریق وقایع جنگ جهانی دوم، سرانجام مذاکرات و مناقشات نظامی که مشخصه دوره بین دو جنگ بود، حل و فصل شد،  که به عنوان پایه و اساس بسیاری از اصول، دکترین‌ها و استراتژی‌های جنگ مدرن عمل کرد.  به طور کلی، نوآوری‌های جنگ جهانی اول و دوره بین دو جنگ، شاهد تغییر از جنگ سنتی در خط مقدم و جبهه به سمت شکلی از نبرد با تحرک، مکانیزه‌تر و نامتقارن‌تر بود.

 رویدادهای تاریخی این دوره 
در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ م بسیاری از کشورهای اروپایی از مردم‌سالاری دست کشیدند. حزب نازی و هیتلر در آلمان به قدرت رسیدند و فاشیست ها و موسولینی بر ایتالیا فرمان راندند. دگرگونی‌های سیاسی گسترده‌ای در کشورهای بزرگ همچون روسیه و ایالات متحده آمریکا و اسپانیا پدیدار می‌شود.

پیمان ورسای که در پی جنگ جهانی اول و بازی‌های سیاسی متفقین نهاده شده بود، پهنه گسترده‌ای از سرزمین‌های آلمان را جدا کرده بود و امتیازات بسیاری را نیز از این کشور گرفته بود. از همین رو شهروندان این کشور دچار سرخوردگی سیاسی و اقتصادی شده بودند. دولتهای غربی که از نفوذ کمونیسم در هراس بودند می‌کوشیدند بر احساس ضد کمونیستی آلمانی‌ها بیفزایند و از آن در برابر کمونیسم بهره جویند که با پیدایش نازیسم همه آن برنامه‌ها و برآوردها به هم ریخت و جنگ جهانی دوم آغاز شد.

 نگارخانه 

 منابع 




رده:۱۹۱۸ (میلادی)
رده:۱۹۱۹ (میلادی)
رده:آفریقا در سده ۲۰ (میلادی)
رده:آمریکای جنوبی در سده ۲۰ (میلادی)
رده:آمریکای شمالی در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اروپا در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اقیانوسیه در سده ۲۰ (میلادی)
رده:پیامدهای جنگ جهانی اول
رده:دهه ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:آسیا در سده ۲۰ (میلادی)
رده:سده ۲۰ (میلادی)
رده:سیاست پیشین دوره میان‌دوجنگ
رده:گاه‌شناسی جنگ جهانی دوم