فهرست شاهان صفوی

فهرست شاهان صفوی شامل مشخصات شاهان دودمان صفوی می‌باشد که بر ایران صفوی پادشاهی کردند. حکومت صفویان توسط شاه اسماعیل یکم پایه‌گذاری شد و در نهایت با سقوط پایتخت آن اصفهان، در زمان شاه سلطان حسین در سال ۱۷۲۲ میلادی فروپاشید. البته احترام صفویان در میان مردم حتی پس از سلطان حسین نیز پابرجا ماند و حکمرانان بعدی ایران با انتساب خود به نوادگان صفوی مشروعیت‌سازی می‌کردند. آخرین پادشاه صفوی، شاه اسماعیل سوم (نوهٔ دختری سلطان حسین) بود که در ۱۷۵۰ میلادی توسط زندیان در اصفهان به شاهی برگزیده شد و تا ۱۷۷۳ میلادی، شاه صوری ایران محسوب می‌شد و از احترام برخوردار بود.

 القاب شاهان 
شاهان صفوی همواره از لقب شاه پیش از اسم خود استفاده می‌کردند که نشان دهنده قدرت معنوی و دنیوی پادشاه بود. علاوه بر این از لقب‌هایی مانند شاهنشاه، سلطان بر سلاطین، خاقان، صاحبقران نیز استفاده می‌کردند. شاهنشاه لقبی بود که پادشاهان این سلسله را به پادشاهی‌های باستانی ایران مرتبط می‌کرد و می‌توانستند بر تمامی اراضی متعلق به ایران ادعای سلطنت کنند. خاقان و بهادرخان نیز لقبی بود که بعد از حمله مغول در ایران رواج پیدا کرده بود و استفاده از آن نیز نوعی مشروعیت داشت.

 صفوی 
  شاهان صفوی  # تصویر نام نام کامل پدر و مادر تاریخ تولدمحل تولد دوران حکومت پایتخت تاریخ درگذشتمحل درگذشت محل آرامگاه اتفاقات مهم ۱ 217x217پیکسل شاه اسماعیل یکم شیخ حیدر و عالم‌شاه بیگم دختر اوزون حسن۱۷ ژوئیه ۱۴۸۷ میلادیاردبیل۲۲ دسامبر ۱۵۰۱تا۲۳ مه ۱۵۲۴ تبریز۲۳ مه ۱۵۲۴نزدیک تبریز آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی بنیان‌گذار شاهنشاهی صفوی
 تشکیل اولین حکومت مرکزی پس از حمله اعراب به ایران
 انتخاب تبریز به عنوان پایتخت
 اعلام تشیع به عنوان مذهب رسمی حکومت
 پیروزی در جنگ برابر ازبکان در سال ۱۵۱۰ میلادی
 شکست در جنگ چالدرانhttp://www.iranicaonline.org/articles/esmail-i-safawi#ii ۲ 208x208پیکسل شاه تهماسب یکم اسماعیل یکم و تاجلی بیگم۲۲ فوریه ۱۵۱۴ میلادیشاه آباد، اصفهان۲۳ مه ۱۵۲۴تا۱۴ مه ۱۵۷۶ تبریز و قزوین۱۴ مه ۱۵۷۶قزوین حرم امام رضا پیروزی در برابر ازبکان
 شکست‌های پی‌درپی در جنگ با عثمانی
 بسته شدن پیمان آماسیه با امپراتوری عثمانی که به موجب این قرارداد گرجستان غربی، ارمنستان غربی و مناطق عراق کنونی به دولت عثمانی واگذار شد
 پناهندگی نصیرالدین همایون شاه گورکانیان هند و شاهزاده بایزید شاهزاده عثمانی به دربار ایران
 تغییر پایتخت از تبریز به قزوین
 غصب سلطنت و کشته‌شدن با توطئه پریخان خانم در طول درگیری‌های جانشینی شاه طهماسب یکم ۳ 182x182پیکسل شاه اسماعیل دوم  تهماسب یکم و سلطانم بیگم۳۱ مه ۱۵۳۷ میلادیقم۲۲ اوت ۱۵۷۶تا۲۴ نوامبر ۱۵۷۷ قزوین۲۴ نوامبر ۱۵۷۷قزوین حرم شاهزاده حسین در رقابت سر جانشینی با کمک قزلباش‌ها بر برادر خود حیدر میرزا پیروز می‌شود
 به محض رسیدن به قدرت تمام عموها، عموزادگان، برادران و برادرزادگان خودش را به قتل رساند (برادر بزرگش محمد میرزا، حاکم فارس و پسرانش مثل عباس‌ میرزا از این کشتار در امان ماندند)
 اسماعیل دوم کوتاه‌ترین دوره سلطنت در بین تمام شاهان صفوی را دارست، وی تنها به مدت ۱ سال و ۶ ماه و ۲۲ روز سلطنت کرد. ۴ 241x241پیکسل شاه سلطان محمد  تهماسب یکم و سلطانم بیگم۱۵۳۲ میلادیاردبیل۱۱ فوریه ۱۵۷۸تااکتبر ۱۵۸۸ قزوین۱۵۹۵قلعه الموت، قزوین حرم شاهزاده حسین توسط امرای قزلباش به حکومت رسید
 شکست در جنگ با امپراتوری عثمانی و جدا شدن ایالت‌های قفقاز، ارمنستان و آذربایجان از ایران
 محمد خدابنده در سال ۱۵۸۵ میلادی از ازبکان شکست خورد که منجر به جدا شدن ایالت خراسان از ایران شد (در همین سال ازبکان مقبره شاه تهماسب را ویران و استخوان‌های وی را بیرون آوردند و آتش زدند)
 در جنگ‌های متوالی سر پادشاهی با فرزند خود عباس میرزا که از حمایت قزلباش‌ها برخوردار بود، شکست خورد و در قلعه الموت تا پایان عمر خود در حبس به سر برد ۵ 190x190پیکسل شاه عباس یکم  شاه محمد خدابنده و خیرالنساء بیگم۲۱ ژانویه ۱۵۷۱ میلادیهرات۶ اکتبر ۱۵۸۸تا۱۹ ژانویه ۱۶۲۹ قزوین و اصفهان۱۹ ژانویه ۱۶۲۹بهشهر، مازندران حرم امامزاده حبیب بن موسی با کمک امرای قزلباش به سلطنت رسید
 صلح زودهنگام با امپراتوری عثمانی و خریدن زمان برای سامان دادن به حکومت و ارتش
 تغییر پایتخت از قزوین به اصفهان
 حمله به ازبکان و بازپس‌گیری مناطق از دست رفته دوره سلطنت شاه محمد خدابنده
 شروع حملات به امپراتوری عثمانی و بازپس‌گیری تبریز، ارومیه، ارمنستان و فتح تفلیس، کردستان عراق و بغداد
 بازپس‌گیری قندهار از چنگ گورکانیان هند
 حمله به هرمز با کمک بریتانیا و بیرون راندن پرتغالی‌ها از جنوب ایران ۶ 130px شاه صفی یکم  صفی میرزا (پسر ارشد عباس یکم) و حوری خانم۱۶۱۱ میلادی؟۱۹ ژانویه ۱۶۲۹تا۱۲ مه ۱۶۴۲اصفهان۱۲ مه ۱۶۴۲کاشان حرم فاطمه معصومه کشتن تمام امرای دوره شاه عباس و کشتن و کور کردن تمام خاندان سلطنتی
 از دست دادن ایالت‌های بغداد و قندهار
 صلح با امپراتوری عثمانی و انعقاد عهدنامه زهاب بین طرفین. با بسته شدن این عهدنامه تا آخر سلطنت صفویان جنگی بین دو کشور درنگرفت. ۷180x180پیکسل شاه عباس دوم  صفی یکم و آنا خانم ۳۱ دسامبر ۱۶۳۲ میلادیقزوین۱۵ مه ۱۶۴۲تا۲۶ اکتبر ۱۶۶۶اصفهان۲۶ اکتبر ۱۶۶۶خسروآباد، نزدیک دامغان حرم فاطمه معصومه در سال ۱۶۴۳ رستم خان سپهسالار و در سال ۱۶۴۴ اقوام بختیاری قیام کردند اما هر دو قیام توسط ساروتقی اعتمادالدوله سرکوب شدند.
 در ۲۲ فوریه ۱۶۴۹ قندهار دوباره تحت تصرف صفویان درآمد، این شهر تا زمان سقوط اصفهان جزئی از پادشاهی صفویان باقی ماند.
 جنگ‌ ایران و روسیه رخ داد. هیچ‌کدام از طرفین برتری کامل نیافتند با این وجود پس از این دوره جنگ‌ها نفوذ ایران بر قسمت‌های شمالی قفقاز مستحکم شد. ۸167x167پیکسل شاه سلیمان یکم
(صفی دوم)  شاه عباس دوم و نکهت خانمفوریه یا مارس ۱۶۴۸ میلادیاصفهان۱ نوامبر ۱۶۶۶تا۲۹ ژوئیه ۱۶۹۴اصفهان۲۹ ژوئیه ۱۶۹۴اصفهان حرم فاطمه معصومه ابتدا در ۱ نوامبر ۱۶۶۶ با نام شاه صفی دوم و در ۲۰ مارس ۱۶۶۸ با نام شاه سلیمان تاج‌گذاری کرد.
 در دوره اولین تاجگذاری وی، قبایل شرق دریای خزر سر به شورش نهادند از جمله قزاق‌ها که از طریق دریا به ایران حمله کردند و ضمن کشتار مردم و اشغال بخشی از کشور، شهر فرح‌آباد را به آتش کشیدند.
 اداره حکومت توسط وزیر اعظم شیخعلی خان زنگنه و افزایش نفوذ خواجگان و زنان حرم‌سرا.
 افزایش ارتباط با دولت‌های اروپایی و ساخت و سازهای بسیار در کشور از جمله ساخت کاخ هشت‌بهشت. ۹130px شاه سلطان حسین  سلیمان یکم و فتحیه خانماکتبر ۱۶۶۸ میلادیاصفهان۶ اوت ۱۶۹۴تا۲۱ اکتبر ۱۷۲۲اصفهان۱۵ نوامبر ۱۷۲۶اصفهان حرم فاطمه معصومه<small>
 افزایش نفوذ روحانیان شیعه همچون محمدباقر مجلسی و سخت‌گیری بیش از حد به اقلیت‌های مذهبی
 شورش افغان‌های غلجایی و ابدالی، بلوچ‌ها، کردها و اقوام لزگی در سرتاسر ایران.
 آغاز حملات محمود افغان در سال ۱۷۲۰ برای از بین بردن حکومت مرکزی و سقوط کرمان در سال ۱۷۲۱
 فرستادن تهماسب میرزا به قزوین و صفی میرزا به کرمانشاه پیش از سقوط پایتخت برای کمک به دولت مرکزی
 محاصره اصفهان از ۸ مارس ۱۷۲۲ توسط محمود افغان، تسلیم تاج و تخت سلطنت در اکتبر ۱۷۲۲ به محمود افغان و سقوط دولت صفوی پس از حمله افغان‌ها ۱۰181x181پیکسل شاه تهماسب دوم   حسین یکمو وارسته خانم۱۷۰۴ میلادیاصفهان۲۴ اکتبر ۱۷۲۲تا۲ سپتامبر ۱۷۳۳اصفهان۱۱ فوریه ۱۷۴۰سبزوار حرم فاطمه معصومه<small>
 دوره اول سلطنت
 فرار از اصفهان، تاج‌گذاری در قزوین و فرار به سوی تبریز، نبرد بی‌فایده با روس و عثمانی و مصالحه با دو دولت مهاجم برای پشتیبانی از وی.
 پیوستن به فتحعلی خان قاجار و رهسپاری به سوی مازندران، پیوستن به نادرشاه در جریان محاصره مشهد و قتل فتحعلی خان.
 دوره دوم سلطنت
 نبردهای پی در پی با افغان‌ها به کمک نادر و بیرون راندن آن‌ها از اصفهان، استمرار دولت در پایتخت اصلی و تاج‌گذاری دوباره در ۳۰ نوامبر ۱۷۲۹.
 نبرد با عثمانی، شکست سنگین از عثمانی‌ها، برکناری از سلطنت توسط نادر در سال ۱۷۳۲ و پایان سلطه سیاسی صفویان.۱۱130x130پیکسل شاه عباس سوم  تهماسب دوم و پری خانم ۱۷۳۱ میلادی اصفهان۲ سپتامبر ۱۷۳۲ تا ۸ مارس ۱۷۳۶اصفهان ۱۱ فوریه ۱۷۴۰ سبزوارحرم فاطمه معصومه<small>
 پس از برکنار شدن شاه تهماسب دوم، نادرشاه عباس میرزا را در یک سالگی جانشین پدر کرد.
 در سال ۱۷۳۳ برای اینکه شاه نوزاد دور از دسترس رقبای تهماسب‌قلی خان باشد همراه با مادرش به قزوین فرستاده شد.
 در سال ۱۷۳۶ به دنبال شورای دشت مغان از سلطنت خلع شد و همراه پدرش در سبزوار حبس شد.
 تاریخ مرگ او مورد اختلاف است، یا به همراه پدر و برادرانش اعدام شد و یا نابینا و زندانی شد. پس از مرگ نادرشاه افشار۱۲125x125پیکسلشاه سلیمان دومنواب محمد داود میرزا وشهربانو بیگم دختر شاه سلیمان۱۷۱۴ میلادی اصفهان۱۷ دسامبر ۱۷۴۹ تا ۲۰ مارس ۱۷۵۰اصفهان ۱۹ می ۱۷۶۳ میلادی مشهدحرم امام رضا<small>
 متولی آستان قدس رضوی در دوره نادری. 
 جمع شدن سران و بزرگان خراسان در ۱۶ دسامبر ۱۷۴۹ و دعوت به پادشاهی و برکناری شاهرخ شاه
 تاج گذاری او در ۱۷ دسامبر ۱۷۴۹
 بازپس گرفتن هرات از احمد شاه درانی.
 تصرف مشهد توسط امیر علم خان در ۲۰ مارس ۱۷۵۰ و کور کردن شاه سلیمان دوم ۱۳129x129پیکسل شاه اسماعیل سوم  میرزا مرتضی خلیفه‌سلطانیو مریم بیگم (شاه سلطان حسین) دختر شاه سلطان حسین ۱۷۴۰ میلادی اصفهان۲۹ ژوئن ۱۷۵۰ تا ۱۷۷۳اصفهان۱۷۷۳ اصفهانحرم ستی فاطمه<small>
 از نوادگان دختری شاه سلطان حسین بود.
 در سال ۱۷۵۰ طبق یک عهدنامه سه‌گانه توسط ابوالفتح خان بختیاری،  علیمردان خان بختیاری و کریم خان زند در اصفهان به سلطنت رسید.
 در سال ۱۷۵۰ علیمردان خان، در سال ۱۷۵۲ کریم خان زند و درسال ۱۷۵۳ محمدحسن خان قاجار به ترتیب وکیل‌الدوله شدند.
 در نهایت کریم خان، محمدحسن خان را شکست داد و دوباره وکیل الدوله شد و شاه اسماعیل را به اباده تبعید کرد. 

 تبارنامه 

 جستارهای وابسته 
 فهرست شاهان ایران
 فهرست شهبانوان ایران
 فهرست مادران شاهان صفوی

 پانویس 

 منابع 


رده:شاهان صفوی
رده:فهرست‌های مربوط به تاریخ ایران