هادی دولت‌آبادی

سید هادی دولت‌آبادی فرزند حاج سید عبدالکریم و معروف به حاج میرزا سید هادی دولت‌آبادیدانشنامه ایرانیکا His father, Ḥājj Sayyed Mīrzā Hādī Dawlatābādī,reputed to have been leader of the Azalī Babis (q.v. i) in Persia. (۱۲۴۷–۱۳۲۶ هجری قمری) روحانی، نویسنده و رهبر جامعه ازلیان و سرسلسله خاندان دولت‌آبادی بود.

او در دولت‌آباد اصفهان به دنیا آمد. تحصیلات دینی خود را نخست در دولت‌آباد و اصفهان و سپس در سامرا و کربلا به‌ترتیب نزد میرزای شیرازی و شیخ زین العابدین مازندرانی انجام داد.

 پیشوایی ازلیان 
وی در سال‌های نوجوانی به بابیان پیوست و بعدها از طرف یحیی صبح ازل نوری، لقب اسم‌الله الودود را دریافت کرد. سید میرزا هادی دولت‌آبادی اگرچه از مجتهدین مؤثر محلی و مشهور به رهبری شاخه ازلی بابیه و نماینده صبح ازل در ایران و جانشین وی بود، در اصفهان صاحب مسجد بود و ریاست مدرسهٔ علمیه جلالیه را نیز در دست داشت. او با سید جمال الدین اسدآبادی در اتحاد اسلام همکاری داشت.

صبح ازل سید هادی دولت‌آبادی را به‌عنوان جانشین خود و پیشوای ازلیان تعیین کرده بود، اما دولت‌آبادی ۳ سال پیش از صبح ازل، فوت کرد. صبح ازل، پس از مرگ دولت‌آبادی، پسر او میرزا یحیی دولت‌آبادی را به عنوان جانشین خود و رهبر جامعهٔ ازلی گماشت؛ ولی میرزا یحیی، وقت خود را بیشتر، صرف آموزش و ادبیات کرد. دربارهٔ میزان درگیر بودن او در سازمان‌دهی فعالانهٔ ازلیان، شواهد اندکی وجود دارد. میرزا یحیی، مطالب چندانی دربارهٔ موضوعات بابی ننوشت و به جای پذیرش رهبری دینی، نقش یک اصلاحگر سکولار را برگزید. بابیهٔ ازلیه با درگذشت ازلیانی که در انقلاب مشروطه، فعال بودند، وارد رکودی شد که هرگز از آن التیام نیافت و در دوره‌ای نه چندان طولانی، اثرگذاری خود را از دست داد.

 بازماندگان 
میرزا هادی ابتدا با خاتمه بیگم، که در سال ۱۳۲۳ق درگذشت، وصلت کرد. در اواخر عمر خود، هنگامی که همسرش گرفتار بیماری مزمنی شده بود با مرضیه خانم (ملقب به مونس آغا) که از اقوامش بود، ازدواج کرد. فرزندان او (شش پسر و سه دختر) به‌ترتیب عبارتند از: میرزا احمد، میرزایحیی، میرزاعلی محمد، میرزا مهدی، میرزا محمدعلی، میرزا رضا و صدیقه (از همسر نخست)؛ فخرتاج و قمرتاج (از همسر دوم).http://www.qajarwomen.org/fa/people/112.html قمرتاج دولت‌آبادی با عبدالحسین صنعتی‌زاده ازدواج کرد. میرزا مهدی، یک پسر به نام عبدالحسین مشهور به حسام الدین دولت‌آبادی داشت که نمایندهٔ اصفهان در مجلس شورای ملی، شهردار تهران و معاون نخست‌وزیر شد. او سه پسر به نام‌های مهدی، هوشنگ و بیژن و دخترانی به نام‌های شیوا دولت‌آبادی و پروین دولت‌آبادی داشت.

 جستارهای وابسته 
 مجتبی دولت‌آبادی
 علی‌محمد دولت‌آبادی
 یحیی دولت‌آبادی
 صدیقه دولت‌آبادی

 منابع 

رده:ازلیان اهل ایران
رده:اهالی اصفهان
رده:بابیان اهل ایران
رده:خاندان دولت‌آبادی