زبان اورومو

زبان اورومو (به اورومو: Afaan Oromoo) زبانی از شاخه کوشی خانوادهٔ زبان‌های آفروآسیایی است. اورومو بومی منطقه اورومیا در اتیوپی است و بیشتر سخنگویان آن در این کشور و کنیا ساکنند.

اورومو زبان مادری ۳۳٫۸٪ از مردم اتیوپی است و از این نظر گسترده‌ترین زبان این کشور به‌شمار می‌رود و در پی آن زبان امهری با ۲۹٫۳٪ قرار دارد. اورومو گسترده‌ترین زبان خانواده کوشی و چهارمین زبان بزرگ آفریقا، پس از عربی، هوسه و سواحلی، به‌شمار می‌رود. گونه‌های اورومو توسط بیش از ۳۵ میلیون مردم اورومو در اتیوپی و توسط نیم میلیون نفر دیگر در مناطقی از شمال و شرق کنیا به عنوان زبان نخست صحبت می‌شود. همچنین شماری از مهاجران اورومو زبان در کشورهای آفریقایی مانند آفریقای جنوبی، لیبی، مصر و سودان ساکنند.

اورومو زبان رسمی مناطق اورومیا،  هرر و دیرداوه و ناحیه اورومیا در منطقه امهارا است. اورومو همچنین زبان آموزش ابتدایی در مناطق اورومیا، هراری، دیرداوه، بنیشانگول-گوموز و آدیس آبابا و ناحیه اورومیا در منطقه امهارا است. این زبان همراه با تیگرینیا به عنوان زبان مورد استفاده در وب سایت‌های فدرال استفاده می‌شود.

 پراکندگی 
حدود ۸۵ درصد از سخنگویان اورومو در اتیوپی می‌زیند (بیشتر منطقه اورومیا). علاوه بر این، در سومالی نیز شماری از سخنگویان این زبان نیز وجود دارند. در کنیا، مناطق اتنولوگ ۷۲۲٬۰۰۰ سخنگو برای زبان‌های بورانا و اورما، دو زبان نزدیک به اوروموی اتیوپی، ذکر شده‌است. در اتیوپی، اورومو بیشترین شمار سخنگویان بومی را دارد. در آفریقا نیز اورومو چهارمین زبان با بیشترین شمار سخنگو، پس از عربی، سواحلی و هوسه است.

علاوه بر سخنگویان زبان نخست، تعدادی از اعضای سایر اقوام که با اورومو در تماس هستند، آن را به عنوان زبان دوم صحبت می‌کنند. برای نمونه مردم اوموتی‌زبان بامباسی و نیلوصحرایی‌زبانان کواما در شمال غرب اورومیا.

 واج‌شناسی 
اورومو مانند بیشتر زبان‌های اتیوپیایی، اعم از سامی، کوشی، یا اوموتی، دارای مجموعه‌ای از هم‌خوان‌های پرانشی است، یعنی توقف صدا یا صدایی خفیف که با چاکنایی‌شدگی و انفجار هوا همراه است. همخوان‌ها و واکه‌های اورومو عبارتند از:

+ همخوان‌ها دولبی/لبی‌دندانی لثوی/برگشته کامی‌لثوی/کامی نرم‌کامی چاکنایی انسدادی وانسایشی بی‌واک()ch '  واک‌دارj g  پرانشیph x c q  مکیدهdh  سایشی بی‌واکsh  واک‌دار()() خیشومیny  ناسودهy  ر-گونه

+واکه‌ها جلو مرکز پشت بستهi , ii u , uu  میانهe , ee o , oo  بازa aa 

 نوشتار 
اورومو به یک الفبای لاتین به نام کوبی () نوشته می‌شود که رسماً در سال ۱۹۹۱ پذیرفته شده‌است. در گذشته از نسخه‌های مختلف الفبای لاتین برای اورومو استفاده می‌شد. به نظر می‌رسد با پذیرش کوبی به عنوان الفبای رسمی این زبان، متونی که میان سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۷ به این نوشته شد بیشتر از همه نوشته‌های ۱۰۰ سال پیش از آن بود. در کنیا مردم بورانا و واتا نیز از الفبای لاتین ولی با سامانه‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. خط عربی نیز میان مسلمانان اوروموزبان کاربرد دارد.

حروف الفبای اورومو به شرح زیر هستند:

 A a B b C c D d Dh dh E e F f G g H h I i J j K k L l M m N n Ny ny O o P p Ph ph Q q R r S s Sh sh T t X x U u W w Y y Z z

 منابع 

Wikipedia contributors, "Oromo language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oromo_language&oldid=620759123 (accessed August 13, 2014).

 کتاب‌شناسی 
 دستورزبان 











 لغت‌نامه‌ها 



 Gragg, Gene B. et al. (ed. , 1982) Oromo Dictionary. Monograph (Michigan State University. Committee on Northeast African Studies) no. 12. East Lansing, Mich. : African Studies Center, Michigan State Univ.





 پیوند به بیرون 

Online Oromo – Qubee Dictionary
Voice of America news broadcast in Oromo.
Oromo Federalist Democratic Movement (OFDM) website contains many articles written in Oromo and audio.
PanAfriL10n page on Oromo
HornMorpho : software for morphological analysis and generation of Oromo (and Amharic and Tigrinya) words
500 Word Oromo Dictionary
Oromo – Daily News

رده:زبان اورومو
رده:زبان‌های اتیوپی
رده:زبان‌های کنیا