اسطوخودوس (گونه)

اسطوخودوس  یا اسطوخودوس انگلیسی نام یک گونه از سرده اسطوخودوس است.

 واژه‌شناسی 
نام‌های دیگر آن عبارت‌اند از:

خیر دشتی، آنس الارواح، لاوند، ممسک الارواح، ضُرم، زغلیل، رزالذهب، خیری، خرام، خرامی، آلاله تلخ، گل‌لاوند، شاه‌اسپرم رومی. همچنین، در تنکابن آن را تروم می‌نامند.↑ چند واژه: صادق کیا، در: گاهنامه هنرهای زیبای کشور، شماره ۲، ۱۳۴۱ خورشیدی. ص۱۱۳.

 گیاه‌شناسی 
اسطوخودوس گل‌های کوچک خوشه‌ای آبی یا قرمز سیر تا بنفش دارد و ارتفاعش در حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است. اسطوخودوس گیاهی چند ساله به شکل بوته کوچک به بلندی نیم متر و بسیار پرشاخه است. ساقه‌های این گیاه ۴گوشه، برگ‌های کشیده و متقابل، پوشیده از کرک سفید پنبه‌ای می‌باشد. برگ‌های اسطوخودوس که در بهار ظاهر می‌شود به رنگ بنفش تیره به صورت سنبله و دارای کرک‌های معطر است. میوهٔ این گیاه ۴ فندقه‌ای است و هریک از آنان نیز پس از رسیدن، شکل بیضوی و رنگ قهوه‌ای شفاف پیدا می‌کنند. در سطح میوه ۳ زائده مشخص دیده می‌شود. از کلیه قسمت‌های این گیاه مخصوصاً شاخه‌های برگدار آن بوی قوی ولی مطبوع استشمام می‌گردد. در بعضی مناطق به دلیل ظاهر زیبایی که گیاه پس از گل دادن پیدا می‌نماید آن را به عنوان یک گیاه زینتی پرورش می‌دهند. قسمت مورد استفاده این گیاه سرشاخه‌های برگدار و گل‌دار آن است که علاوه بر مصارف درمانی، اسانس‌گیری به عمل می‌آید.


 پیشینه تاریخی 
پیشینه گیاه اسطوخودوس در منطقه خاورمیانه و هند فعلی به حدود ۲۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. مردم اسطوخودوس را گیاه مقدسی می‌دانستند و از آن علاوه بر مصارف خوراکی برای خوشبوسازی مو، البسه و وسایل شخصی استفاده می‌کردند.

 خواص استخدوس 
 مزاج استخدوس گرم و خشک است که باعث افزایش صفرا در بدن می‌شود و برای افراد با مزاج سرد مفید است.
 استخدوس برای کاهش و پاک کردن سودا از بدن مفید است به خصوص برای سودای سر و مغز یعنی برای بیماری‌هایی مثل صرع، مالیخولیا، بی‌خوابی، خشکی مغز و موارد مشابه
 استخدوس باعث تقویت اعصاب هم می‌شود که می‌توان برای بیماری‌های عصبی استفاده کرد.

 عوارض 
 روغن اسطوخودوس مصرف خوراکی ندارد و در صورت بلعیده شدن می‌تواند مسمومیت ایجاد کند. اختلال در تنفس، تهوع و اسهال از علائم این مسمومیت هستند.
 برخی افراد ممکن است به اسطوخودوس حساسیت داشته باشند. در صورتی که پس از مصرف موضعی (روغن) یا خوراکی (دمنوش) دچار سردرد، معده درد و درد مفاصل شدید مصرف آن را قطع کرده و به پزشک مراجعه نمایید.
 استفاده بیش از حد اسطوخودوس برای پسران زیر سن بلوغ ممکن است باعث ایجاد ژنیکوماستی (بزرگ شدن سینه در مردان) پیش از بلوغ شود.

 تصاویر 

 منابع 




 پیوند به بیرون 

رده:آشپزی فرانسوی
رده:اسطوخودوس (سرده)
رده:داروهای گیاهی
رده:گل‌ها
رده:گیاگان اسپانیا
رده:گیاگان پیرنه
رده:گیاگان حوضه مدیترانه
رده:گیاگان مالت
رده:گیاگان مدیترانه‌ای
رده:گیاهان باغی اروپا
رده:گیاهان به‌کاررفته در طب سنتی چین
رده:گیاهان دارویی
رده:گیاهان مقاوم در برابر خشکسالی