فلیکس هافمن

فلیکس هافمن (؛ زادهٔ ۲۱ ژانویهٔ ۱۸۶۸ – درگذشتهٔ ۸ فوریهٔ ۱۹۴۶) یک شیمی‌دان آلمانی بود که به خاطر سنتز آسپیرین (استیل‌سالسیلیک اسید) و هروئین (دی‌استیل‌مورفین) شناخته می‌شود. او در شرکت دارویی بایر کار می‌کرد و این ترکیبات را در سال ۱۸۹۷ سنتز کرد. آسپیرین به عنوان یک داروی ضددرد، ضدتب و ضدالتهاب به بازار عرضه شد و هروئین ابتدا به عنوان دارویی برای درمان سرفه و اعتیاد به مورفین معرفی گردید، اما بعدها به دلیل اعتیادآوری شدید ممنوع شد. 

هافمن در سال ۲۰۰۲ به تالار مشاهیر مخترعان ملی ایالات متحده راه یافت.

 زندگی اولیه و آموزش 
فلیکس هافمن در ۲۱ ژانویهٔ ۱۸۶۸ در شهر لودویگسبورگ آلمان به دنیا آمد. پدرش یک صنعتگر بود. در سال ۱۸۸۹، تحصیل در رشته‌های شیمی و داروسازی را در دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ آغاز کرد. در سال ۱۸۹۰، آزمون دولتی داروسازی را با موفقیت گذراند. در سال ۱۸۹۱ با درجهٔ ممتاز فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۸۹۳، دکترای خود را با درجهٔ ممتاز با پایان‌نامه‌ای در مورد مشتقات خاصی از دی‌هیدروآنتراکین دریافت کرد.

 حرفه در بایر 
هافمن در سال ۱۸۹۴ به عنوان شیمی‌دان پژوهشی به شرکت بایر پیوست. او زیر نظر آرتور آیخن‌گرون کار می‌کرد. در ۱۰ اوت ۱۸۹۷، استیل‌سالسیلیک اسید را با ترکیب سالسیلیک اسید و استیک اسید سنتز کرد و شکلی خالص و پایدار از آن تولید نمود. این ترکیب از طریق مطالعات بالینی گسترده به عنوان ماده‌ای ضددرد، ضدتب و ضدالتهاب تأیید شد. شرکت بایر فرآیند تولید مقرون‌به‌صرفه‌ای برای آن توسعه داد و در سال ۱۸۹۹، آن را به صورت پودر در بطری‌های شیشه‌ای با نام تجاری «آسپیرین» به بازار عرضه کرد.

علاوه بر این، هافمن دی‌استیل‌مورفین (هروئین) را نیز سنتز کرد، که این کار مستقل از چارلز راملی آلدر رایت بود که ۲۳ سال پیشتر آن را به دست آورده بود. دی‌استیل‌مورفین از مولکول‌های مختلفی استیله شد و به دلیل کاربردهای «قهرمانانه» پزشکی‌اش، نام «هروئین» را گرفت. این دارو برای درمان سرفه کودکان، جراحات جنگی و درمان اعتیاد به مورفین استفاده می‌شد، اما منجر به اعتیادهای شدیدتر و افزایش تحمل شد.

پس از سنتز آسپیرین و هروئین، هافمن به بخش بازاریابی دارویی بایر منتقل شد و تا زمان بازنشستگی‌اش در سال ۱۹۲۸ در آنجا ماند.

 کشف آسپیرین 
انگیزهٔ هافمن برای سنتز آسپیرین، شکایات پدرش از طعم تلخ و تحریک معده ناشی از دوزهای بالای سدیم سالیسیلات (۶–۸ گرم) برای درمان روماتیسم بود. او به دنبال جایگزینی کمتر اسیدی بود که خواص درمانی را حفظ کند. هافمن استیل‌سالسیلیک اسید را سنتز کرد که اسیدیته کمتری داشت اما اثرات درمانی مشابهی نشان می‌داد.

این کشف بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر در شرکت بایر برای بهبود داروهای مبتنی بر سالیسیلات بود. آسپیرین به سرعت به یکی از پرفروش‌ترین داروهای جهان تبدیل شد و هنوز هم به طور گسترده برای درمان درد، تب و التهاب استفاده می‌شود. همچنین، در دوزهای پایین برای پیشگیری از سکته قلبی و سکته مغزی تجویز می‌گردد.

 کشف هروئین 
هافمن هروئین را با استیله کردن مورفین سنتز کرد. این ترکیب ابتدا به عنوان یک داروی غیراعتیادآور برای درمان سرفه و درد معرفی شد و حتی برای کودکان تجویز می‌گردید. شرکت بایر آن را با نام تجاری «هروئین» بازاریابی کرد و ادعا کرد که می‌تواند اعتیاد به مورفین را درمان کند. با این حال، به زودی مشخص شد که هروئین اعتیادآورتر از مورفین است و منجر به مشکلات اجتماعی گسترده‌ای شد. در نهایت، در بسیاری از کشورها ممنوع گردید و اکنون به عنوان یک مخدر غیرقانونی شناخته می‌شود.

این کشف مستقل از کارهای قبلی چارلز راملی آلدر رایت بود، که در سال ۱۸۷۴ دی‌استیل‌مورفین را سنتز کرده بود اما آن را پیگیری نکرده بود.

 مناقشات بر سر اعتبار کشف 
هافمن در سال ۱۹۳۴ در یک پانوشت در دانشنامهٔ آلمانی ادعا کرد که مخترع آسپیرین است. با این حال، آرتور آیخن‌گرون در مقاله‌ای در سال ۱۹۴۹ در مجلهٔ فارماتسی ادعا کرد که او برنامه‌ریزی و هدایت سنتز هافمن را انجام داده و آزمایش‌های بالینی اولیه را به طور مخفیانه انجام داده است. او گفت که نقش هافمن محدود به سنتز آزمایشگاهی بر اساس فرآیند او بوده است. آیخن‌گرون همان ماه درگذشت.

تا سال ۱۹۹۹، مورخان این ادعا را نادیده گرفته بودند، اما والتر اسنیدر از دانشگاه استرثکلاید نتیجه‌گیری کرد که آیخن‌گرون شایستهٔ اعتبار کشف است. شرکت بایر در بیانیه‌ای مطبوعاتی در سال ۱۹۹۹ این را انکار کرد و کشف را به هافمن نسبت داد. این مناقشه همچنان ادامه دارد و برخی منابع هر دو را به عنوان همکار می‌شناسند.

 زندگی بعدی، مرگ و میراث 
هافمن هرگز ازدواج نکرد و فرزندی شناخته‌شده نداشت. او در ۸ فوریهٔ ۱۹۴۶ در سوئیس در سن ۷۸ سالگی درگذشت.

میراث هافمن شامل تأثیر عمیق بر داروسازی مدرن است. آسپیرین یکی از مهم‌ترین داروهای قرن بیستم محسوب می‌شود و میلیاردها دوز از آن سالانه مصرف می‌گردد. هروئین، اگرچه به عنوان یک شکست پزشکی دیده می‌شود، به درک بهتر اعتیاد کمک کرد. هافمن در سال ۲۰۰۲ به تالار مشاهیر مخترعان ملی ایالات متحده راه یافت.

 منابع 

رده:استیل‌سالیسیلیک اسید
رده:اهالی لودویگسبورگ
رده:مخترعان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان  
رده:دانشمندان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان
رده:دانشمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
رده:درگذشتگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:راه‌یافتگان به تالار مشاهیر مخترعین ملی
رده:زادگان ۱۸۶۸ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان اهل آلمان
رده:شیمی‌دانان سده ۱۹ (میلادی)
رده:شیمی‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مخترعان اهل آلمان
رده:هروئین
رده:شیمی‌دانان سده ۱۹ (میلادی) اهل آلمان
رده:شیمی‌دانان سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان