ساتاسپ

ساتاسپ دریانورد و کاشف ایرانی زمان هخامنشیان بود. طبق گفته هرودوت او یکی از نخستین کاشفان مناطق مرکزی آفریقا بود که در حدود ۴۷۰ پ.م عرض‌های اسبی را برای اولین بار کشف کرد.مقدمه بر تاریخ علم: از هومر تا عمر خیام، پدیدآورنده: جورج سارتن، غلامحسین صدری افشار (مترجم)
ناشر: علمی و فرهنگی - ۰۱ خرداد، ۱۳۸۹

 نام 
نام ساتاسپ برگرفته از دو قسمت سات و آسپ است. که آسپ همان اسب امروزی در پارسی باستان است و سات در پارسی باستان مترادف با صد و سا (پسوند شباهت که در اسامی مانند پریسا (مانند پری) و مهسا (مانند ماه) وجود دارد) در فارسی امروز است، در نتیجه معنی ساتاسپ صد اسب یا صاحب صد اسب یا مانند اسب می‌تواند باشد که معنی مانند اسب مورد قبول‌تر است و از آنجا که اسب در میان آریاییان ارزش فراوانی داشته اسم‌هایی مانند ساتاسپ، گشتاسپ، ویشتاسپ، گرشاسپ در میان آنان رایج بوده است.

 زندگی 
ساتاسپ حدود ۵۰۰ پ.م می‌زیست و قطعاً پیش از سال ۴۸۶ پ.م درگذشته است.
در مورد وی دانسته‌های اندکی وجود دارد و اندک اطلاعات نیز از نوشته‌های مورخان یونانی مخصوصاً هرودوت است.
طبق نوشته‌های هرودوت ساتاسپ در زمان خشایارشا محکوم به مرگ می‌شود ولی پس از اصرار مادرش آتوسا، حکم وی تغییر می‌کند و مقرر می‌شود جهت تنبیه ساتاسپ، وی دور آفریقا بگردد و به دریای سرخ بازگردد .هرودوت. تاریخ هرودوت. ترجمهٔ وحید مازندرانی. تهران: انتشارات فرهنگستان ادب و هنر ایران، ۱۳۵۶.

پسر عمه‌ی خشایارشا به نام ساتاسپ به دختر بغابوخش دست‌درازی کرد و از سوی پادشاه به مرگ محکوم شد. ولی خشایارشا بر آن شد که به‌جای کشتنش، وی را به سفری اکتشافی بفرستد. پس شرط زنده ماندن او را دور زدن قاره‌ی آفریقا نهاد. وی پس از ماه‌ها دریانوردی چون دریافت که سفرش بسیار به درازا خواهد کشید به مصر بازگشت و سپس نزد خشایارشا رفت. ساتاسپ به شاه گزارش سفرش را داد و در نهایت افزود که به جایی رسیده بود که کشتی به‌ گل‌ نشسته و جلوتر رفتن شدنی نبوده است. ولی خشایارشا این بهانه را از او نپذیرفت و دستور کشتنش را داد. برخی نظریه‌ها حاکی از آن است که ساتاسپ با جریان بنگوئلا مواجه شده باشد که مانع از ادامه دریانوردی او شده است. پس از مرگ ساتاسپ، یکی از خواجه‌هایش بخشی از ثروت او را تصاحب کرد و به ساموس گریخت. در آنجا، خواجه توسط مردی محلی دزدیده شد، که هرودوت مورخ ادعا می‌کند جریان سفر ساتاسپ را از او شنیده است.

 مسیر سفر و دریانوردی ساتاسپ 
پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Herodotus_world_map-en.svg|راست|بندانگشتی|200x200پیکسل|جهان شناخته‌شده توصیفی توسط هرودوت
اطلاعات دربارهٔ شرح سفرها و مسیر دریانوردی وی وابسته به شرح هرودوت است او مسیر در دریانوردی ساتاسپ را در کتاب خود چنین بیان کرده است:

از نوشته‌های هرودوت استنتاج می‌شود که ساتاسپ اولین دریانوردی بوده است که به منطقهٔ عرض‌های کندبادی یا عرض‌های اسبی که در آنجا باد نمی‌وزید می‌رسد. و این منطقه از قبل توسط دریانوردان یونانی کشف نشده بوده است زیرا اگر چنین بود هرودوت و سایر مورخان یونانی به آن اشاره می‌نمودند.

 منابع 

رده:کاوشگران آفریقا
رده:کاوشگران اهل ایران
رده:کاوشگران باستان
رده:کاوشگران فارسی‌زبان
رده:دریانوردان اهل ایران
رده:ناوبران
رده:هخامنشیان