تقارن مولکولی

تقارن مولکولی  ، ویژگی‌های تقارنی یک ترکیب شیمیایی است. در دانش شیمی، مولکول‌ها بر اساس تقارن‌شان، رده‌بندی می‌گردند.

تقارن مولکولی که بر مبنای نظریه گروه در ریاضیات استوار است، در شیمی معدنی مورد مطالعه قرار می‌گیرد و در شیمی‌فیزیک ، شیمی کوانتومی ، طیف‌بینی و برخی از زیرشاخه‌های دیگر شیمی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

 عنصرهای تقارن 
محور تقارن : محوری که با چرخش   دوباره شکل قبلی مولکول را ایجاد کند، محور Cn گفته می‌شود. محور تقارن یک بعدی است و می‌تواند در راستای درازا ، پهنا یا فرازا باشد.
صفحه تقارن : صفحه‌ای است که در دو بعد مولکول را به دو قسمت کاملاً همسان تقسیم کند.
نقطه تقارن : نقطه‌ای که در مرکز مولکول قرار می‌گیرد و از نقطه شروع با امتداد آن به نقطه پایانی مشابه نقطه آغاز می‌رسد. 
محور چرخش وارون : که ترکیب یک محور تقارن و یک صفحه تقارن است. 

 گروه‌های نقطه‌ای متداول 
جدول زیر فهرستی از گروه‌های نقطه‌ای است که با استفاده از نماد شونفلیسنشان داده شده و در شیمی و طیف‌سنجی مولکولی متداول است. توصیف ساختار شامل شکل‌های متداول مولکول‌ها است که می‌توان آن‌ها را توسط مدل نظریه دافعه زوج الکترون لایه ظرفیتی توضیح داد.
 گروه نقطه‌ای اعمال تقارنی توصیف ساده هندسه مولکول مثال ۱ مثال ۲ مثال ۳ C1 E  نامتقارن، کایرال x100pxبروموکلروفلوئورومتان (هر دو انانتیومر نشان داده شده)  x100pxلایزرژیک اسید x100pxال-لوسین و اکثر α-آمینواسیدها بجز گلیسین Cs E σh صفحه تقارنی، بدون عمل تقارنی دیگر x80pxتیونیل کلرید x80pxهیپوکلرو اسید x80pxکلرویدومتان Ci E i inversion center x100pxتارتاریک اسید x100pxموسیک اسید (meso-galactaric acid) (S,R) 1,2-dibromo-1,2-dichloroethane (anti conformer) C∞v E 2C∞Φ ∞σv linear x80pxهیدروژن فلوئورید (and all other heteronuclear مولکول دواتمی) x80pxنیتروز اکسید(dinitrogen monoxide) x80pxهیدروژن سیانید(hydrogen cyanide) D∞h E 2C∞Φ ∞σi i 2S∞Φ ∞C2 linear with inversion center x80pxاکسیژن (and all other homonuclear مولکول دواتمی)  x80pxدی‌اکسید کربن x80pxاستیلن (ethyne)  C2 E C2 "open book geometry", chiral x80pxهیدروژن پراکسید x80pxهیدرازین x80pxتتراهیدروفوران (twist conformation)  C3 E C3 propeller, chiral x100pxتری‌فنیل‌فسفین x100pxتری‌اتیل‌آمین x100pxفسفریک اسید C2h E C2 i σh planar with inversion center, no vertical plane x100pxایزومری سیس–ترانس-۱٬۲-دی‌کلرواتن x100pxایزومری سیس–ترانس-دی‌نیتروژن دی‌فلورید x100pxایزومری سیس–ترانس-آزوبنزن C3h E C3 C32 σh S3 S35 propeller x100pxبوریک اسید x100pxفلوروگلوسینول (1,3,5-trihydroxybenzene) C2v E C2 σv(xz) σv'(yz) angular (H2O) or see-saw (SF4) or T-shape (ClF3) x80pxویژگی‌های آب x80pxسولفور تترافلورید x80pxتری‌فلورید کلر C3v E 2C3 3σv trigonal pyramidal x90pxnon-inverting آمونیاک x90pxفسفریل کلرید x90pxکوبالت تتراکربونیل هیدرید،  HCo(CO)4  C4v E 2C4 C2 2σv 2σd square pyramidal x100pxاکسی‌هگزافلورید زنون x100pxپنتابوران،  B5H9 x100pxnitroprusside anion [Fe(CN)5(NO)]2− C5v E 2C5 2C52 5σv  'milking stool' complex  x100pxNi(C5H5)(NO) x100pxکورانولن D2 E C2(x) C2(y) C2(z) twist, chiral x100pxبی‌فنیل (skew conformation)  x100pxتوئیستان (C10H16) cyclohexane twist conformation D3 E C3(z) 3C2 triple helix, chiral x100pxتریس (اتیل ان دی آمین) کبالت(III) کلرید x100pxپتاسیم فری‌اکسالات D2h E C2(z) C2(y) C2(x) i σ(xy) σ(xz) σ(yz) planar with inversion center, vertical plane x80pxاتیلن x80pxپیرازین x80pxدی‌بوران D3h E 2C3 3C2 σh 2S3 3σv trigonal planar or trigonal bipyramidal x80pxتری‌فلورید بور x90pxفسفر پنتاکلرید x90pxسیکلوپروپان D4h E 2C4 C2 2C2' 2C2" i 2S4 σh 2σv 2σd square planar x80pxزنون تترافلورید  x90pxپتاسیم اکتاکلرودی‌مولیبدات x90pxTrans-[CoIII(NH3)4Cl2]+ (excluding H atoms) D5h E 2C5 2C52 5C2 σh 2S5 2S53 5σv pentagonal x100pxآنیون سیکلوپنتادی‌انیل  x100pxروتنوسن x100pxفولرن سی۷۰ D6h  E 2C6 2C3 C2 3C2' 3C2‘’ i 2S3 2S6 σh 3σd 3σv hexagonal x100pxبنزن x100pxبیس (بنزن) کروم x100pxکرونن (C24H12) D7h  E C7 S7 7C2 σh 7σv heptagonal x100pxtropylium (C7H7+) cation  D8h  E C8 C4 C2 S8 i 8C2 σh 4σv 4σd  octagonal x100pxسیکلواکتاتتراان (C8H82−) anion  x100pxاورانوسن  D2d  E 2S4 C2 2C2' 2σd ۹۰° twist x100pxآلن (شیمی) x100pxtetrasulfur tetranitride x100pxدی‌بوران (۴) (excited state) D3d E 2C3 3C2 i 2S6 3σd ۶۰° twist x100pxاتان (staggered صورت‌بندی) x100pxدی‌کبالت اکتاکربونیل (non-bridged همپار)  x100pxcyclohexane chair conformation D4d E 2S8 2C4 2S83 C2 4C2' 4σd ۴۵° twist x100pxsulfur (crown conformation of S8) x100pxدی‌منگنز دکاکربونیل (staggered rotamer) x100pxنیتروسونیوم اوکتافلوروکسنات (VI) (idealized geometry) D5d E 2C5 2C52 5C2 i 2S103 2S10 5σd ۳۶° twist x100pxفروسن (staggered rotamer)  S4 E 2S4 C2   x100px1,2,3,4-tetrafluorospiropentane  Td E 8C3 3C2 6S4 6σd چهاروجهی x100pxمتان x100pxفسفر پنتااکسید x100pxآدامانتان Th E 4C3 4C32 i 3C2 4S6 4S65 3σh دوازده‌وجهی    Oh E 8C3 6C2 6C4 3C2 i 6S4 8S6 3σh 6σd octahedral or مکعب x100pxهگزا فلوراید گوگرد x100pxمولیبدن هگزا کربونیل x100pxکوبان (مولکول) Ih E 12C5 12C52 20C3 15C2 i 12S10 12S103 20S6 15σ بیست‌وجهی یا دوازده‌وجهی x100pxفولرن باکمینستر x100pxسزیم دودکابورات x100pxدودکاهدران Table 1. Point groups

 منابع 

ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:تقارن
رده:شیمی نظری