منطقه شهری

منطقه شهری منطقه‌ای با ویژگیِ تراکم جمعیتِ انسانی بالا و امکانات انسان‌ساخته فراوان در مقایسه با مناطقِ اطرافِ آن است. مناطق شهری ممکن است یک شهر یا شهرک یا یک نقطه شهری کوچک تا متوسط باشد اما این اصطلاح معمولاً به زیستگاه‌های انسانیِ با تعاریفِ محدوده روستایی از جمله روستاها و آبادی‌ها گفته نمی‌شود. یک منطقه شهری، مقداری کوچکتر از منطقهٔ کلان‌شهری و بخشی از آن است.
یک مثال بهتر این است که منطقه کلان‌شهری نیویورک از پنج منطقه شهری به نام‌های:
 بِرانکس
 بُروکلین
 مَنهتَن
 اِستاتِن آیلَند
 کویینز
تشکیل شده است که بزرگ‌ترین منطقه شهری و کلانشهری جهان است. نیویورک همچنین یازدهمین شهر پرجمعیت جهان را شامل شده است، کل جمعیت نیویورک ۸ میلیون و ۶۲۰ هزار نفر با ۴ میلیون و ۱۵ هزار مرد (۴۸٫۱۲ درصد) و ۴ میلیون و ۴۷ هزار زن (۵۱٫۸۸ درصد) تخمین زده می‌شود. در نیویورک ۳۲۵٬۰۲۹ زن بیشتر از مردها هستند. در میان مناطق پنجگانه شهر نیویورک سیتی؛ بروکلین و کویینز دارای سطح فرهنگی-اجتماعی پایین‌تری نسبت به باقی مناطق هستند. لوکس‌ترین، گران‌قیمت‌ترین و بالاترین سطوح فرهنگی-اجتماعی مناطق نیویورک به ترتیب زیر است:
 منهتن
 برانکس
 استاتن آیلند
 کویینز
 بروکلین
طبق گفته سازمان ملل متحد در نیمه اول سال ۲۰۱۸، ۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر در روستاها و ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در شهرها سکونت دارند.کتاب تحصیلی جغرافیای سیاسی،انتشارات دانشگاه پیام نور، ۱۳۹۶مجله اطلاعات جهانی آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا، ۲۰۲۰

جمعیت شهری در جهان در سال ۱۹۵۰ تنها ۷۴۶ میلیون نفر بود که در دهه‌های پس از آن افزایش یافته است و اکنون به حدود ۴/۵ میلیارد نفر رسیده است. در حدود ۷٫۱ میلیارد نفر در زمین زندگی می‌کنند.http://www.census.gov/popclock/ در سال ۲۰۰۹، شمارِ مردمِ ساکن در مناطق شهری (۳٫۴۲ میلیارد نفر) از تعداد افرادِ ساکن در مناطقِ روستایی (۳٫۴۱ میلیارد نفر) پیشی گرفته و جهان از روستا نشینی به شهرنشینی روآور شده است. اگر آمار جمعیتی روستاها در ایران در همین ویکی‌پدیا را ببینید، متوجه خواهید شد که اکثریت روستاها نسبت به پنج یا ده سال آیندهhttp://www.un.org/en/development/desa/population/publications/urbanization/urban-rural.shtml این نخستین بار است که بیشترِ جمعیتِ جهان در شهرها زندگی می‌کنند تا در روستاها.http://www.who.int/gho/urban_health/situation_trends/urban_population_growth_text/en/

مناطق شهری با روند شهرنشینی ایجاد شده و توسعه یافته‌اند. اندازه گیریِ حدودِ یک منطقه شهری، در تجزیه و تحلیلِ تراکمِ جمعیت و روندِ گسترشِ شهرها و نیز در تعیینِ جمعیتِ شهری و روستایی اهمیت دارد.

یک منطقهٔ کلان‌شهری می‌تواند شاملِ نه تنها یک منطقه شهری، بلکه شهرهای حومهٔ آن و شهرهای روی نقشه که به لحاظِ اجتماعی-اقتصادی با هستهٔ مرکزیِ آن شهر رفت‌وآمد دارند باشد.

 تعاریف 
تعریفِ رسمیِ این اصلاح و ترکیب در میانِ ملت‌ها کمی با هم متفاوت است. تعریفِ مناطقِ شهری در کشورهای اروپایی معمولاً بر اساسِ زمین‌های با کاربریِ شهری است و در آن دامنهٔ فاصله‌ها در آن معمولاً بیش از ۲۰۰ متر نیست. در این روش، استفاده از تصویربرداری ماهواره‌ای به جای بلوک‌های سرشماری در تعیینِ مرزهای منطقه شهری متداول است. اما در کشورهای کمتر توسعه یافته، افزون بر کاربردِ کاربریِ زمینکاربریِ زمین، کشاورزی نباشد و تراکم؛ گاهی این شرط را هم در نظر می‌گیرند که باید بخشِ بزرگی از جمعیت -که به طورِ معمول ۷۵٪ کلِ جمعیت در نظر گرفته می‌شود- در بخشِ کشاورزی مشغول به کار نباشد.

 منطقه شهری در فرانسه 
یک منطقه شهری (فرانسوی: aire urbaineDefinitions and methods: Urban area) بر اساسِ اداره ملیِ آمارِ فرانسه، یک هستهٔ توسعه یافتهٔ شهری و مقدارِ فعالیت و رفت‌وآمد به آن است. هنگامی که این مقدار به تراکمِ بزرگتری می‌رسد، این واحد به چیزی شبیهِ تعریفِ یک منطقه کلان‌شهری در ایالات متحده بدل می‌شود.

 در استرالیا 
در استرالیا، از این مناطق با ترکیبِ مراکز شهری و با خوشه‌های جمعیتیِ ۱۰۰۰ نفر یا بیشتر و با تراکمِ دسته کمیِ 200/km2 نامبرده و تعریف می‌شود.

 بزرگ‌ترین مناطق شهری در جهان 
بر طبق کتاب حقایق جهانی:
  توکیو (ژاپن) - ۳۷٬۲۷۴٬۰۰۰
  دهلی (هند) - ۳۲٬۰۶۶٬۰۰۰
  شانگهای (چین) - ۲۸٬۵۱۷٬۰۰۰
  مانیل (فیلیپین) - ۲۸٬۲۵۰٬۵۱۷
  داکا (بنگلادش) - ۲۲٬۴۷۸٬۰۰۰
  سائو پائولو (برزیل) - ۲۲٬۴۳۰٬۰۰۰
  مکزیکوسیتی (مکزیک) - ۲۲٬۰۸۵٬۰۰۰
  قاهره (مصر) - ۲۱٬۷۵۰٬۰۰۰
  پکن (چین) - ۲۱٬۳۳۳٬۰۰۰
  بمبئی (هند) - ۲۰٬۹۶۱٬۰۰۰
 نیویورک (ایالات متحده آمریکا) - ۱۹٬۲۳۳٬۰۰۰

 جستارهای وابسته 
 ناحیه تجاری مرکزی
 شهر
 شهر جهانی
 منطقه کلان‌شهری
 مهترشهر
 محدوده روستایی
 حومه شهر
 شهرک
 معماری
 برنامه‌ریزی شهری
 شهرنشینی

فهرست‌ها:
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری بر پایه جمعیت
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری اتحادیه اروپا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری چین
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری آمریکا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری بریتانیا
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری نروژ
 فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری اسکاندیناوی

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 United Nations Statistics Division (UNSTAT): Definition of "urban"
 World Urban Areas All identified world urbanized areas 500,000+ and others: Population & Density.
 Geopolis: research group, University of Paris-Diderot, France for world urban areas
 Gridded Population of the World – contains links to urban area definitions and maps for over 230 countries/territories
 City Mayors – The World's Largest Urban Areas in 2006
 City Mayors – The World's Largest Urban Areas Projected for 2020

رده:جغرافیای شهری
رده:جمعیت
رده:جمعیت‌شناسی
رده:طراحی شهری
رده:مناطق شهری
رده:مناطق کلان‌شهری