یان آموس کمنسکی

یان آمُس کُمِنسکی (؛ زادۀ  ۲۸ مارس ۱۵۹۲ − درگذشتۀ ۱۵ نوامبر ۱۶۷۰) مربی، فیلسوف و متکلم موراویایی بود که به پدر آموزش مدرن مشهور است. او در سمت آخرین اسقف کلیسای موراوی و پس از آن به عنوان یکی از مدافعان اولیه آموزش همگانی خدمت کرد. مفاهیم آموزشی خود را نیز در کتاب آموزش عالی بیان کرده‌است. در نقش مربی و عالم الهیات، مدارس بسیاری را راهبری کرد و تا اواسط قرن هفدهم به دولت‌های پروتستان در اروپا مشاوره می‌داد.

کُمِنسکی مفاهیم و نوآوری‌های آموزشی بسیاری معرفی کرد؛ از آن جمله: کتاب‌های درسی تصویری به زبان مادری به جای لاتین، آموزش مبتنی بر توسعه تدریجی از مفاهیم ساده به جامع، یادگیری مادام‌العمر با تمرکز بر تفکر منطقی به جای حفظ کسل‌کننده، فرصت برابر برای کودکان فقیر، آموزش برای زنان و دانش جهانی هستند. او همچنین به ارتباط فطرت، دین و معرفت بسیار معتقد بود و علم را زاییده طبیعت و فطرت خداوند می دانست.او، علاوه بر زادگاهش موراویا، در امپراتوری مقدس روم و کشورهای دیگر مانند سوئد، کشورهای مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی، ترانسیلوانی، انگلستان، هلند و مجارستان زندگی و کار کرد.

 زندگی 
هنگام تحصیل در نتیجهٔ غفلت کسانش زبان لاتین را، که مهم‌ترین مادهٔ درسی آن زمان بود، تنها در شانزده‌سالگی بدو آموختند و همین مسئله موجب شد که متوجه نواقص آموزش و پرورش گردد و در پی اصلاح تدریس زبان لاتین برآید.

پس از یادگیری زبان لاتین، نخست در ناسو سپس دانشگاه هایدلبرگ به‌تحصیلات عالی پرداخت و خود را برای کشیشی مردم موراویا، که فرقهٔ خاصی از پروتستان‌ها بودند، آماده ساخت و کتابی به‌نام «صرف‌ونحو آسان» نگاشت. در نتیجهٔ جنگ‌های سی‌ساله زن و فرزندانش کشته شدند و اموالش به‌غارت رفت و دربه‌در می‌گشت تا سرانجام در ۱۶۲۷ در لهستان در لشنو مقیم شد. در اینجا ۱۴ سال به‌مدیری ژیمنازیوم موراویا منصوب بود و اصلاحاتی در مدارس کرد و آغاز به طبع یک سلسله کتاب درسی نمود که عقاید و نظریاتش در آن‌ها گنجانیده شده است. نخستین کتاب درسی را، که برای آموختن زبان لاتین است، در ۱۶۳۱ تألیف کرد و «دروازهٔ گشودهٔ زبان‌ها» (لاتین: Janua linguarum reserata) نامش نهاد. در سال‌های بعد کتابی مصور به‌نام «جهان اشیاء با تصویر آن‌ها» نگاشت که نخستین کتاب درسی ابتدایی مصور بوده که در اروپا به‌رشتهٔ تحریر درآمده است و مدت دویست سال دلپسندترین کتاب درسی بوده است. مهم‌ترین کتاب جامع کمنسکی، که مدت‌ها در خیال نگارشش بود و در ۱۶۵۷ به زبان لاتین انتشار یافت، «هنر بزرگ آموزگاری» نام دارد که از جالب‌ترین کتب تربیتی جهان است.

 یادداشت 

 منابع 


 کتاب: مقدمه ای بر تاریخ آموزش و پرورش(Educational history: an introduction) نوشته Larsson, Esbjörn; Westberg, Johannes چاپ دوم   انتشاراتی لوند، سال ۲۰۱۵

 پیوند به بیرون 


رده:اسقفان سده ۱۷ (میلادی)
رده:اسقف‌های اهل جمهوری چک
رده:الهی‌دانان اهل جمهوری چک
رده:الهی‌دانان پروتستان سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی بوهم در سده ۱۷ (میلادی)
رده:اهالی شهرستان اوهرسکه هرادیشتیه
رده:پروتستان‌های اهل چک
رده:تبعیدشدگان اهل جمهوری چک
رده:تبعیدشدگان
رده:چکی‌های مجاری‌تبار
رده:خاک‌سپاری‌ها در هلند شمالی
رده:دانشمندان اهل جمهوری چک
رده:دانشمندان اهل مجارستان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه روپرشت-کارلز هایدلبرگ
رده:درگذشتگان ۱۶۷۰ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل جمهوری چک در آلمان
رده:دور از وطن‌های اهل جمهوری چک در جمهوری هلند
رده:دور از وطن‌های اهل جمهوری چک در مجارستان
رده:دور از وطن‌های اهل جمهوری چک در هلند
رده:زادگان ۱۵۹۲ (میلادی)
رده:فلسفه و تفکر در جمهوری هلند
رده:فیلسوفان آموزش و پرورش
رده:فیلسوفان اهل جمهوری چک
رده:فیلسوفان سده ۱۷ (میلادی) اهل هلند
رده:کارشناسان آموزش و پرورش اهل جمهوری چک
رده:معلمان مدرسه اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان سده ۱۷ (میلادی)
رده:نویسندگان لاتین سده ۱۷ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد اهل جمهوری چک
رده:همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
رده:مهاجران اهل جمهوری چک