یخچال ونچ-یخ

بندانگشتی
یخچال ونچ-یخ یا یخچال فدچنکو  یک یخچال طبیعی بزرگ در کوه‌های پامیر است که در بخش شمال مرکزی ولایت مختار کوهستان بدخشان و در کشور تاجیکستان جای دارد. این یخچال دراز و باریک هم‌اکنون در ناحیه‌ای به درازای ۷۷ کیلومتر کشیده شده و مساحتی بیش از ۷۰۰ کیلومترمربع را می‌پوشاند. این یخچال درازترین یخچال طبیعی جهان در بیرون سرزمین‌های قطبی می‌باشد. بیشترین کلفتی یخ آن چیزی نزدیک به ۱٬۰۰۰ متر بوده و حجم یخ یخچال اصلی به همراه ده‌ها شاخه‌ای که از آن جدا شده، ۱۴۴ کیلومترمکعب برآورد شده که نزدیک به یک‌سوم حجم دریاچهٔ ایری می‌باشد.

در سال ۲۰۲۳ نام فدچنکو که اسمی روسی توسط دولت تاجیکستان به ونچ-یخ به معنای سردخانه یخ تغییر داده شد.

 مسیر و موقعیت 
یخچال مسیری عمدتاً رو به شمال را در شرق قله گَرمو با ارتفاع  دنبال می‌کند. این یخچال از ارتفاع  آغاز می‌شود و سرانجام در نزدیکی مرز با قرقیزستان، در ارتفاع  به رود بالندکیک می‌ریزد و ذوب می‌شود. آب‌های آن در نهایت به مک‌سو، سرخاب، وخش و سپس آمو دریا می‌ریزد و به دریاچه آرال می‌پیوندد.

در غرب این یخچال، رشته‌کوه آکادمی ملی علوم تاجیکستان، قله گرمو، قله اسماعیل سامانی، قله کورژنفسکایا، سرچشمه‌های رود وانج و رود یزگلام قرار دارند. در جنوب قله استقلال و در شرق قله گوربونوف (۶٬۰۲۵ متر) واقع شده است. در شمال نیز آلتین مزار قرار دارد.
بندانگشتی

 کشف  
این یخچال در سال ۱۸۷۸ کشف شد و به نام آلکسی پاولوویچ فدچنکو، کاوشگر روسی (اما نه کاشف واقعی آن) نام‌گذاری شد. بررسی کامل آن تا سال ۱۹۲۸ و توسط یک هیئت اکتشافی آلمانی–شوروی به سرپرستی  انجام نشد. بین سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۳ این یخچال گسترش یافت و حدود  پیشروی کرد و در سال بعد رود بالیندلیک را مسدود نمود. این یخچال بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۶۰ به عقب‌نشینی ادامه داد و ورودی‌هایی همچون کوسیننکو، اولُگبِک، آلرت و چندین شاخه دیگر آن متوقف شدند.

در سال ۲۰۲۳، تاجیکستان در چارچوب برنامه روسیه‌زدایی، نام این یخچال را به طور رسمی تغییر داد.

 یادداشت‌ها  

 منابع 
 *«یخچال فدچنکو». دانشنامه بریتانیکا، ویرایش آنلاین. بازبینی در ۸ دسامبر ۲۰۰۵. *«نخستین گزارش ملی جمهوری تاجیکستان در چارچوب کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب‌وهوایی». وزارت حفاظت محیط زیست جمهوری تاجیکستان، دوشنبه: ۲۰۰۲. *«تاجیکستان ۲۰۰۲: نقشه‌ها و نمودارهای مهم در مورد تغییرات آب‌وهوایی» . اداره هواشناسی تاجیکستان. بازبینی در ۱۸ اوت ۲۰۰۵. *«تاجیکستان – توپوگرافی و زهکشی». وزارت ارتش ایالات متحده، منتشرشده از سوی بخش تحقیقات فدرال کتابخانه کنگره. نسخه آنلاین بازبینی در ۸ دسامبر ۲۰۰۵.

 پیوند به بیرون 
 *نقشه یخچال‌های کوه‌های پامیر  *تصویر ماهواره‌ای یخچال فدچنکو در گوگل مپس (خط سفید یکپارچه که تقریباً در وسط تصویر به‌طور عمودی امتداد دارد) *وضعیت کنونی هوا و پیش‌بینی ۵ روزه، از سی‌ان‌ان

 منابع 



رده:پامیر
رده:زمین‌چهرهای تاجیکستان
رده:یخچال‌های طبیعی
رده:یخچال‌های طبیعی آسیا
رده:یخچال‌های طبیعی تاجیکستان