عمو بونمی که زندگی‌های گذشته‌اش را به یاد می‌آورد

عمو بونمی که زندگی‌های گذشته‌اش را به یاد می‌آورد (تایلندی: ลุงบุญมีระลึกชาติ؛) فیلمی درام و فانتزی به کارگردانی اپیچاتپونگ ویراستاکول، محصول سال ۲۰۱۰ سینمای تایلند است. این فیلم در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰ برندهٔ جایزهٔ نخل طلا شد و به اولین فیلم تایلندی تبدیل شد که این افتخار را کسب می‌کند.
این فیلم که به بررسی مضامین تناسخ، خاطره، و ناپایداری می‌پردازد، آخرین بخش از پروژه هنری چندرسانه‌ای ویراستاکول به نام «پروژه پریمیتو» (Primitive Project) است. این پروژه بر منطقهٔ شمال شرقی تایلند، به‌ویژه روستای «نا بون»، تمرکز دارد؛ جایی که ویراستاکول در آن بزرگ شده است.

 داستان 
داستان فیلم دربارهٔ آخرین روزهای زندگی شخصیت اصلی، «عمو بونمی»، است. او که از نارسایی حاد کلیه رنج می‌برد، تصمیم می‌گیرد روزهای پایانی عمر خود را در مزرعه‌ای در حومه شهر، در کنار خانواده‌اش، سپری کند. در آنجا، او به همراه خواهرزنش «جن» و برادرزاده‌اش «تونگ» زندگی می‌کند. در یک شب، هنگام صرف شام، روح همسر درگذشته‌اش، «هوآی»، ظاهر می‌شود و کنار او می‌نشیند. کمی بعد، پسر گمشده‌اش «بونسونگ» نیز در هیئت یک «میمون شبح» با چشمانی قرمز و درخشان به آن‌ها می‌پیوندد. بونسونگ توضیح می‌دهد که پس از عکاسی از این موجودات عجیب، مجذوب آن‌ها شده و با یکی از آن‌ها جفت‌گیری کرده و برای همیشه تغییر شکل داده است.
بونمی معتقد است که بیماری‌اش نتیجهٔ کارمای اوست؛ زیرا در جوانی به‌عنوان یک سرباز، کمونیست‌های زیادی را کشته و همچنین در مزرعه‌اش حشرات زیادی را از بین برده است. او به همراه خانواده‌اش، از جمله ارواح همسر و پسرش، به سفری در دل جنگل می‌رود تا به غاری برسد که محل اولین تولد او در زندگی نخستینش بوده است. او در این غار، در حالی که خاطرات زندگی‌های گذشته‌اش را به یاد می‌آورد، با آرامش می‌میرد. فیلم با صحنه‌ای دوگانه از مراسم خاکسپاری بونمی و حضور همزمان جن و تونگ در یک رستوران در شهر خاتمه می‌یابد که به ماهیت سیال واقعیت و روح اشاره دارد.

 بازیگران 
تاناپات سایسایمار در نقش عمو بونمی

جنجیرا پونگپاس در نقش جن

ساکدا کائوبوادی در نقش تونگ

ناتاکارن آپای‌وونک در نقش هوآی، همسر بونمی

جینراسودا دولپی در نقش شاهزاده خانم

اپیچاتپونگ ویراستاکول برای نقش‌های اصلی از بازیگران غیرحرفه‌ای استفاده کرد تا به حس واقع‌گرایی و طبیعی بودن فیلم بیفزاید. این انتخاب، بخشی از سبک فیلم‌سازی اوست که مرز میان مستند و داستان را کم‌رنگ می‌کند.

 تولید 
ایدهٔ اولیه فیلم از کتابی به همین نام نوشتهٔ یک راهب بودایی الهام گرفته شده بود که ادعا می‌کرد داستان افرادی را که زندگی‌های گذشتهٔ خود را به یاد می‌آورند، ثبت کرده است. ویراستاکول این ایده را با خاطرات شخصی خود از بزرگ شدن در شمال شرقی تایلند و علاقه‌اش به فیلم‌های ترسناک و سریال‌های تلویزیونی قدیمی تایلندی ترکیب کرد.
فیلم‌برداری در لوکیشن‌های طبیعی و با استفاده از دوربین‌های ۱۶ میلی‌متری انجام شد تا بافت بصری فیلم‌های قدیمی تایلندی را تداعی کند. کارگردان عمداً از تکنیک‌های فیلم‌سازی دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، مانند نورپردازی تخت و دیالوگ‌های نمایشی، استفاده کرد تا به فیلم حسی نوستالژیک و در عین حال فراواقعی ببخشد. این رویکرد سبکی، به گفتهٔ ویراستاکول، ادای احترامی به سینمایی است که با آن بزرگ شده و اکنون در حال نابودی است.

 مضامین 
عمو بونمی فیلمی عمیقاً شخصی و در عین حال جهانی است که به مضامین مرگ، حافظه، و ارتباط میان انسان، طبیعت و دنیای ارواح می‌پردازد. ویراستاکول از طریق داستان بونمی، این ایده را مطرح می‌کند که گذشته و حال، زندگان و مردگان، و واقعیت و رؤیا در کنار یکدیگر وجود دارند و دائماً در هم تنیده می‌شوند. حضور آرام و پذیرفته‌شدهٔ ارواح و موجودات غیرانسانی در کنار شخصیت‌های زنده، مرزهای میان این دنیاها را از بین می‌برد.
میمون‌های شبح با چشم‌های قرمز، که در فولکلور محلی تایلند ریشه دارند، نمادی از نیروهای رام‌نشده طبیعت هستند. همچنین، داستان شاهزاده خانمی که با یک گربه‌ماهی سخنگو آمیزش می‌کند، استعاره‌ای از یگانگی تمام اشکال حیات و پذیرش دگرگونی است. فیلم با ریتمی آرام و مدیتیشن‌گونه، تماشاگر را به جای دنبال کردن یک روایت خطی، به تجربه‌ای حسی و شهودی از زمان و مکان دعوت می‌کند.

 بازخوردها 
فیلم با استقبال گستردهٔ منتقدان بین‌المللی مواجه شد. منتقدان، فیلم را به دلیل اصالت، جسارت هنری و نگاه شاعرانه‌اش ستایش کردند. در وب‌سایت agregator راتن تومیتوز، این فیلم بر اساس ۱۰۹ نقد، امتیاز ۸۹٪ را کسب کرده و در اجماع منتقدان آمده است: «این فیلم که به طرز عجیبی آرامش‌بخش و کاملاً اصیل است، به صبر و حوصله نیاز دارد، اما با پاداش‌های بصری و عاطفی آن را جبران می‌کند.»
منتقدان برجسته‌ای مانند ای.او. اسکات از نیویورک تایمز آن را «فیلمی عمیقاً معنوی و در عین حال خاکی» توصیف کردند که «مرثیه‌ای برای نوعی از سینما و شاید نوعی از زندگی است.» با این حال، ریتم کند و روایت غیرمتعارف فیلم برای برخی از تماشاگران چالش‌برانگیز بود. این فیلم اغلب به‌عنوان نمونه‌ای برجسته از سینمای آرام شناخته می‌شود.

 جوایز 
مهم‌ترین دستاورد فیلم عمو بونمی، کسب جایزهٔ نخل طلا در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰ بود. این جایزه که توسط هیئت داورانی به ریاست تیم برتون اهدا شد، شهرتی جهانی برای اپیچاتپونگ ویراستاکول به ارمغان آورد. این فیلم همچنین به‌عنوان نمایندهٔ تایلند برای جایزه اسکار بهترین فیلم بین‌المللی در هشتاد و سومین دوره جوایز اسکار انتخاب شد، اما به فهرست نامزدهای نهایی راه نیافت.

 منابع 

 پیوند به بیرون 


رده:فیلم‌ها به زبان تایلندی
رده:فیلم‌های ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اپیچاتپونگ ویراستاکول
رده:فیلم‌های برنده جایزه نخل طلا
رده:فیلم‌های تایلندی
رده:فیلم‌های درام ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره تناسخ
رده:فیلم‌های کمدی دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در تایلند
رده:فیلم‌های واقع‌گرایی جادویی