قیرگون

پیچ بلک یا قیرگون  یک فیلم مهیج و علمی تخیلی آمریکایی محصول سال ۲۰۰۰ میلادی به کارگردانی دیوید تویی است. در این فیلم بازیگرانی همچون وین دیزل، رادا میشل، کیث دیوید، کول هاسر و کلودیا بلک ایفای نقش می‌کنند. داستان فیلم دربارهٔ یک مجرم فراری به نام «ریچارد بی. ریدیک» با بازی وین دیزل است که توسط یک سفینه فضایی در حال انتقال به سیاره‌ای دیگر می‌باشد. اما پس از اصابت سفینه به یک دنباله‌دار آن‌ها مجبور به نشستن بر روی سیاره‌ای همانند صحرا می‌شوند. بعد از این ماجرا در این سیاره، خدمه سفینه متوجه می‌شوند ریدیک تنها کسی نیست که آن‌ها باید از او بترسند. موجودات بیگانه‌ای که بسیار خطرناک بودند صبح‌ها در تاریکی مخفی می‌شدند و شب‌ها به شکار می‌رفتند، در اینجا بود که ریدیک نیز برای بقا با افراد دیگر متحد شد تا از این سیاره جان سالم به در ببرد.

پیچ بلک در ۱۸ فوریه ۲۰۰۰ توسط یواس‌ای فیلمز در ایالات متحده اکران شد، و نقدهای ضد و نقیضی از منتقدان دریافت کرد که برخی از عناصر مبتکرانه، سبک بصری فیلم و عملکرد بازیگری دیزل را ستودند، اما منتقدان نسبت به عدم گسترش کامل بنیاد و اساس فیلم و برخی شخصیت پردازی‌های کلیشه‌ای انتقاداتی داشتند. پیچ بلک ۵۳ میلیون دلار در سراسر جهان فروش کرد در حالی که ۲۳ میلیون دلار بودجه ساخت آن بوده است. ادامه‌ای برای این فیلم با نام سرگذشت ریدیک به کارگردانی دیوید تویی در سال ۲۰۰۴ توسط یونیورسال استودیوز توزیع شده است که وین دیزل به عنوان نقش اول فیلم بازگشته است. سومین فیلم نیز تحت عنوان ریدیک در سال ۲۰۱۳ اکران شد و دیزل و تویی یکبار دیگر به هم پیوستند.

 داستان 
در آینده‌ای دور، سفینه فضایی «هانتر-گرتزنر» با ریزشهاب‌سنگ‌ها برخورد می‌کند که بدنه را می‌شکافند، کاپیتان را می‌کشند و سفینه را از مسیر به سمت سیاره‌ای در نزدیکی خارج می‌کنند. افسر اول، اوونز، و خلبان اتصال، کارولین فرای، تلاش می‌کنند فرود اضطراری انجام دهند. با متلاشی شدن کشتی، فرای وحشت‌زده آماده می‌شود تا مسافرانی را که در خواب انجمادی هستند برای نجات خود به بیرون پرتاب کند، اما اوونز مداخله می‌کند. سفینه سقوط می‌کند و باعث مرگ اوونز و اکثر مسافران می‌شود. بازماندگان عبارتند از: فرای؛ ابو «امام» الولید، یک مبلغ مسلمان که سه زائر جوان را به «مکه جدید» همراهی می‌کند؛ نوجوانی به نام جک؛ کاوشگرانی به نام شازا و زیک؛ تاجر ثروتمند پاریس؛ افسر اجرای قانون ویلیام جی. جانز؛ و زندانی او، جنایتکار خطرناک و مرموز، ریچارد بی. ریدیک، که در هرج‌ومرج فرار می‌کند.

در حالی که گروه در جستجوی او در این سیاره سوزان و به ظاهر بایر هستند، یک سکونتگاه تحقیقاتی زمین‌شناسی متروکه را با یک سفینه فرود غیرفعال پیدا می‌کنند. وقتی زیک ناپدید می‌شود، بازماندگان به ریدیک مشکوک می‌شوند. با این حال، فرای یک غار زیرزمینی در نزدیکی را بررسی می‌کند و در آنجا مورد حمله موجودات مهاجم قرار می‌گیرد و به سختی فرار می‌کند. جانز دوباره ریدیک را دستگیر می‌کند و پیشنهاد می‌دهد در ازای کمک به آن‌ها برای فرار از سیاره، او را آزاد کند.

هنگام کاوش در سکونتگاه، یکی از زائران دسته‌ای از موجودات جوان را مزاحم می‌شود که او را می‌بلعند و سپس برای دوری از خورشید به زیر زمین عقب‌نشینی می‌کنند و این‌گونه آسیب‌پذیری مرگبار آن‌ها در برابر نور فاش می‌شود. فرای با استفاده از یک مدل منظومه، متوجه می‌شود که یک خورشیدگرفتگی کامل — که هر بیست و دو سال یک بار رخ می‌دهد — نزدیک است. با فرا رسیدن تاریکی، موجودات برای شکار بیرون می‌آیند که سرنوشت ساکنان قبلی را توضیح می‌دهد. با افزایش تنش، هر دو نفر، جانز و ریدیک، سعی می‌کنند فرای را به سمت خود بکشند: فرای عمل‌گرایی سرد ریدیک را بازگو می‌کند، در حالی که ریدیک فاش می‌کند که جانز یک جایزه‌بگیر معتاد به مورفین است که از داروهایش برای کاهش مرگ دردناک اوونز خودداری کرده بود.

گروه برای بازیابی پیل‌های سوختی سفینه فرود به سمت «هانتر-گرتزنر» می‌دود، اما خورشیدگرفتگی کامل آغاز می‌شود و هزاران موجود پرنده آزاد می‌شوند که شازا را می‌کشند. بازماندگان به داخل «هانتر-گرتزنر» پناه می‌برند، اما موجودات به آن نفوذ کرده و زائر دیگری را می‌بلعند. آن‌ها که متوجه می‌شوند باید به سفینه فرود برسند، از ریدیک کمک می‌گیرند — که چشمانش با جراحی تقویت شده و به او دید در شب می‌دهد — تا آن‌ها را در تاریکی هدایت کند. گروه با استفاده از منابع نوری موجود و بداهه، به راه می‌افتند.

وقتی گروه به دره‌ای تنگ و پر از موجودات می‌رسد، پاریس وحشت کرده، می‌دود و کشته می‌شود. ریدیک فاش می‌کند که جک در واقع دختری است که خود را به شکل پسر درآورده و خون قاعدگی او موجودات را جذب می‌کند. در خلوت، جانز به ریدیک پیشنهاد می‌دهد که جک را زخمی کنند و او را به عنوان طعمه رها کنند. ریدیک وانمود می‌کند که موافق است، اما بعد به جانز حمله کرده، او را مجروح می‌کند و رها می‌کند تا توسط موجودات کشته شود.

به اصرار ریدیک، بقیه گروه از میان دره می‌دوند، در حالی که موجودات شروع به هم‌نوع‌خواری می‌کنند. پس از رسیدن به طرف دیگر، باران شروع به باریدن می‌کند و مشعل‌های دست‌ساز آن‌ها را خاموش می‌کند. آخرین زائر در حمله بعدی کشته می‌شود. ریدیک ابتدا به تنهایی حرکت می‌کند اما در نهایت برای مبارزه با موجودات و نجات جک بازمی‌گردد. او فرای، امام و جک را در غاری مخفی می‌کند و سپس برای آوردن سفینه فرود می‌رود. فرای که مشکوک شده، او را تعقیب می‌کند و می‌بیند که او آماده می‌شود تا پرواز کرده و آن‌ها را رها کند.

فرای از ریدیک التماس می‌کند که به او کمک کند تا بقیه را نجات دهد، اما او از فرای می‌خواهد که همراه او فرار کند. فرای که به خاطر تلاش قبلی‌اش برای فدا کردن مسافران دچار عذاب وجدان است، امتناع کرده و اعتراف می‌کند که اکنون حاضر است برای محافظت از دیگران بمیرد. آن‌ها با هم امام و جک را نجات می‌دهند، اما ریدیک توسط موجودات محاصره و زخمی می‌شود. فرای برای نجات او بازمی‌گردد، اما توسط یکی از موجودات ضربه مرگباری می‌خورد و با خود برده می‌شود.

ریدیک به کشتی بازمی‌گردد اما پرواز را به تأخیر می‌اندازد تا موجودات دور آن جمع شوند، سپس از موتورها برای سوزاندن تعداد زیادی از آن‌ها استفاده می‌کند. در فضا، جک می‌پرسد که به مقامات دربارهٔ او چه بگویند؛ او به آن‌ها می‌گوید بگوید که ریدیک در آن سیاره مرد.

 بازیگران 

 وین دیزل در نقش ریچارد بی. ریدیک: یک جنایتکار و قاتل بسیار ماهر و بدنام. چشمان ریدیک که با جراحی تغییر یافته‌اند، به او اجازه می‌دهند در تاریکی ببیند اما او را به نور حساس می‌کنند.
 رادا میشل در نقش کارولین فرای: خلبان اتصال کشتی ترابری «هانتر-گرتزنر».
 کول هاسر در نقش ویلیام جی. جانز: یک جایزه‌بگیر و معتاد به مورفین که خود را به عنوان مأمور قانون جا می‌زند.
 ریانا گریفیت در نقش جک: دختر جوانی که برای همرنگ شدن با جماعت، خود را به شکل پسر درمی‌آورد.
 کیث دیوید در نقش ابو «امام» الولید: یک مسلمان متدین که به مکه جدید سفر می‌کند.
 لوئیس فیتز-جرالد در نقش پاریس پی. اوگیلوی: عتیقه‌فروشی که سلاح و آثار هنری می‌فروشد.
 کلودیا بلک در نقش شارون «شازا» مونتگومری: یک مهاجر آزاد که برای یافتن خانه‌ای جدید در سراسر جهان سفر می‌کند.
 جان مور در نقش جان «زیک» ازکیل: همراه شازا.
 سایمون برک در نقش گرگ اوونز: افسر اول سفینه «هانتر-گرتزنر».
 لس چانتری در نقش سلیمان: یک زائر جوان.
 سام ساری در نقش حسان: یک زائر جوان.
 فراس دیرانی در نقش علی: یک زائر جوان.
 ریک اندرسون در نقش غریبه: مسافر بازمانده‌ای که به اشتباه توسط زیک به ضرب گلوله کشته می‌شود.
 ویک ویلسون در نقش کاپیتان تام میچل: کسی که در سقوط «هانتر-گرتزنر» جان می‌بازد.

 تولید 
به گفته کن و جیم ویت، مفهوم اصلی «قیرگون» توسط دیوید مدن در دوران تصدی‌اش در اینترسکوپ کامیونیکیشنز پیشنهاد شد. فرض اولیه او این بود: «مسافران از سیاره‌ای بازدید می‌کنند که چندین خورشید در آن به معنای نور دائمی روز است، اما زمانی که یک گرفتگی باعث تاریکی می‌شود، ارواح پدیدار می‌شوند.» این آنتاگونیست‌های «روح» در پیش‌نویس اول باقی ماندند، اما بعداً با شکارچیان فیزیکی جایگزین شدند. اینترسکوپ با این مفهوم به سراغ دیوید تویی رفت و به او اجازه داد در صورت اصلاح فیلمنامه، کارگردانی آن را بر عهده بگیرد. تووهی روی نسخه اولیه فیلم بیگانه ۳ کار کرده بود و می‌دانست که مفهوم «قیرگون» شباهت‌هایی به آن فرنچایز دارد. او تغییراتی در قوس‌های شخصیتی فیلمنامه پیشنهاد داد. تووهی گفت: 

بیشتر فیلم‌برداری، از جمله تمام مکان‌های خارجی، در اطراف کوبر پدی در استرالیای جنوبی انجام شد. در آن منطقه زمستان بود و بارندگی قبل از شروع کار باعث تأخیر در فیلم‌برداری شد. اکثر سکانس‌های داخلی در استودیوهای ویلج رودشو در اکسنفورد، کوئینزلند فیلم‌برداری شدند. در لس آنجلس، از استودیوهای «نیو دیل» برای عکاسی مینیاتوری و سکانس داخلی سقوط سفینه فضایی استفاده شد. برای برجسته کردن خورشیدهای مختلف در برخی از سکانس‌های روز، فیلم‌سازان از فرایند حذف سفیدکننده در مرحله پس‌تولید استفاده کردند.

 بازخورد 
 گیشه 
«قیرگون» در ۱۸ فوریه ۲۰۰۰ در ۱٬۸۳۲ سینما اکران شد و در پایان هفته اول اکران خود ۱۱٬۵۷۷٬۶۸۸ دلار فروش کرد و در رتبه چهارم جدول گیشه قرار گرفت. این فیلم دارای فروش داخلی ۳۹٬۲۴۰٬۶۵۹ دلار و فروش بین‌المللی ۱۳٬۹۴۷٬۰۰۰ دلار است که مجموع فروش جهانی آن را به ۵۳٬۱۸۷٬۶۵۹ دلار می‌رساند.

 پاسخ انتقادی 
در وبگاه جمع‌آوری نقد راتن تومیتوز، این فیلم بر اساس ۱۱۳ نقد، دارای امتیاز ۵۹٪ و میانگین نمره ۵٫۷۰/۱۰ است. اجماع این سایت چنین می‌گوید: «با وجود یک فرضیه جالب (و نقش‌آفرینی ستاره‌ساز وین دیزل)، قیرگون بیش از حد مشتق‌شده و فرمولی است که نمی‌توان آن را به‌طور کامل به طرفداران علمی-تخیلی یا اکشن توصیه کرد». در متاکریتیک، این فیلم بر اساس ۲۹ منتقد، امتیاز میانگین وزنی ۴۹ از ۱۰۰ را کسب کرده است که نشان‌دهنده «نقدهای مختلط یا متوسط» است.

جیمز براردینلی از «ریل‌ویوز» به این فیلم ۳ ستاره از ۴ ستاره داد و اظهار داشت: «این نقش چندان چالش‌برانگیزی نیست، اما دیزل با اعتماد به نفس از پس آن برمی‌آید». بی‌بی‌سی آنلاین به فیلم ۳ ستاره از ۵ ستاره داد و آن را «یک سرگرمی و اتفاقاً سرگرمی خوبی» دانست. پیتر بردشاو از گاردین نقد مثبتی به فیلم داشت و اظهار کرد که فیلم «بدون شک چیز جالبی در خود دارد و آن چیز را می‌توان در دو کلمه خلاصه کرد: وین دیزل». ناتان رابین از ای.وی. کلاب نقد مثبتی نوشت و بیان کرد که فیلم «در نیم ساعت آخر کمی لنگ می‌زند» و «دیزل را به ارائه دیالوگ‌های کوتاه و نیش‌دار تقلیل می‌دهد — اما در اکثر موارد، عالی است».

سان فرانسیسکو کرونیکل به فیلم ۰ از ۴ ستاره داد و آن را «تجربه‌ای خسته‌کننده» خواند. «آستین کرونیکل» به فیلم ۲ ستاره از ۵ ستاره داد و آن را «تمرینی بسیار ساده‌سازی شده در آشوب بین سیاره‌ای و تدارکات مربوط به تعداد کشته‌ها» نامید. راجر ایبرت از شیکاگو سان-تایمز ۲ ستاره از ۴ ستاره به فیلم داد و اظهار داشت که «قیرگون» نسبت به فیلم دیگر تویی یعنی ورود (۱۹۹۶) ضعیف‌تر است و افزود: «چقدر غم‌انگیز است که انسان‌ها بی‌شمار سال نوری دورتر از زمین سفر می‌کنند، فقط برای اینکه خود را در همان کلیشه‌های ژانری خسته‌کننده ساکن ببینند».

 پانویس 

 پیوند به بیرون 




رده:آثار موسیقی گریم رول
رده:تاریکی در ادبیات داستانی
رده:سرگذشت ریدیک
رده:فیلم‌نامه‌های دیوید تویی
رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی
رده:فیلم‌های ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های اکشن علمی تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی آمریکایی
رده:فیلم‌های ترسناک تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های دیوید تویی
رده:فیلم‌های علمی تخیلی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های علمی-تخیلی هیجانی آمریکایی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری شده در استرالیای جنوبی
رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در استرالیا
رده:فیلم‌های گرامرسی پیکچرز
رده:فیلم‌های ماجراجویی فضایی
رده:فیلم‌های ماجرایی فضایی آمریکایی
رده:فیلم‌های مستقل ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های مستقل دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های مستقل
رده:فیلم‌های واقع‌شده در آینده
رده:فیلم‌های واقع‌شده در بیابان‌ها
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سده ۲۷ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سیاره‌های خیالی
رده:فیلم‌های هیولایی آمریکایی
رده:فیلم‌های هیولایی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های هیولایی
رده:فیلم‌های یونیورسال پیکچرز