روزی روزگاری (مجموعه تلویزیونی ایرانی)

روزی روزگاری مجموعه تلویزیونی ایرانی به نویسندگی و کارگردانی امرالله احمدجو و تهیه‌کنندگی بهروز خوش‌رزم است که در سال ۱۳۷۱ از شبکه یک سیما پخش شده است. بسیاری از این مجموعه به عنوان یکی از بهترین و ماندگارترین سریال‌های تاریخ تلویزیون ایران یاد می‌کنند، موفقیت این سریال باعث شد امرالله احمدجو ده سال بعد سریال تاریخی دیگر به نام تفنگ سرپر را بسازد و در سال ۹۱ هم پشت کوه‌های بلند که به نوعی تداعی‌کننده روزی روزگاری بود را برای آنتن شبکه سه سیما ساخت.پس از باران و روزی روزگاری چرا نوستالوژیک شد؟/ پاک‌نیت: صداوسیما فرصتی به آدمها نمی‌دهد خبرگزاری تسنیمراز ماندگاری سریال روزی روزگاری از زبان بازیگر حسام بیگ خبرآنلاین

 داستان 
داستان راهزنی معروف به نام مرادبیگ (خسرو شکیبایی) است که طی نزاعی با گروه راهزن دیگری که سردسته آن فردی به نام حسام بیگ (محمود پاک‌نیت) است مجروح شده و توسط زن روستایی به نام خاله لیلا (ژاله علو) از مرگ نجات پیدا کرده و طی زندگی با این روستاییان تحولاتی عمیق در زندگی او رخ می‌دهد. رفته رفته در طول داستان متحول و به فردی صالح تبدیل می‌شود. روزی روزگاری در واقع داستان کمال یافتن انسانی است. امرالله احمدجو که خود این شیوه زیست را تجربه کرده، صحنه‌ها و اکشن‌ها را بسیار طبیعی طراحی کرده است.

 بازیگران 

 بازیگر  نقش  صدا پیشه خسرو شکیبایی  مراد بیگ  خسرو شکیبایی محمود پاک‌نیت  حسام بیگ  محمود پاک‌نیت ژاله علو  خاله لیلا  ژاله علو جمشید لایق  قلی‌خان  ایرج رضایی محمد فیلی  نسیم بیگ، بسیم بیگ  نسیم: خسرو شکیبایی؛ بسیم: محمد فیلی حسین پناهی  جوانی گل‌آقا  حسین پناهی شهره سلطانی  معصومه  مینو غزنوی محمود جعفری  شعبان  اصغر افضلی گوهر خیراندیش  نرگس  گوهر خیراندیش پرویز پورحسینی  قدرت، رستم  قدرت: پرویز پورحسینی، رستم: حسین عرفانی جمشید اسماعیل‌خانی  نایب  جمشید اسماعیل‌خانی بهروز مسروری  صفر بیگ  حسین معمارزاده منوچهر حامدی  بازرگان  عطاءالله کاملی صدرالدین حجازی  مخور  خسرو شایگان امیر وطن‌زاد  غلام بیگ  حسین عرفانی ایمان ساجدی  سعدل بیگ  ولی‌الله مؤمنی مهدی وثوقی‌راد  آدم  منوچهر والی‌زاده محمدرضا حقگو  نصرت خالد آبادی  محمدعلی دیباج پرویز شاهین‌خو  کل حسین  جواد پزشکیان حسین خانی‌بیک  رمضانعلی (رمضون گنگه)  عبدالله محمدی  نوجوانی گل‌آقا  امیرمحمد صمصامی پری کربلایی  طلعت خالد آبادی  آزیتا لاچینی آتش تقی‌پور  قزاق  آتش تقی‌پور فاضل اجبوری  برزو خان  ایرج دوستدار انوشیروان ارجمند  رفعت خان «خان خله»  مازیار بازیاران نصرت دستمردی  عادل خان (فرمانده قشون قزاق)  خسرو شایگان منصور فرنیا  شکارچی (پوست‌کن)  علی‌همت مومی‌وند

 نقدها 
 نعمت‌الله سعیدی در کتاب سکه تقدیر: «آثاری مثل «روزی روزگاری» را می‌توان از نظر کارکرد مثل شاهنامه فردوسی یا رباعیات خیام و غزلیات حافظ دانست؛ مثلاً همان‌طور که شاهنامه زبان فارسی را حفظ کرد، سریال‌هایی مثل «روزی روزگاری» نیز می‌توانند فرهنگ ایرانی را حفظ کنند. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم، در دوران فردوسی، خطری که فرهنگ ایرانی را تهدید می‌کرد، عمدتاً فقط متوجه زبان فارسی بود و اگر امثال فردوسی و حافظ نبودند، شاید زبان ما نیز امروز مثل خیلی از کشورهای منطقه عربی شده بود، اما امروز کل فرهنگ ایرانی و شرقی ماست که از طرف فرهنگ غربی و هالیوودی تهدید می‌شود؛ یعنی مشکل این نیست که احتمال دارد ما هم چند سال دیگر انگلیسی حرف بزنیم؛ بلکه خطر اینجاست که انگلیسی هم فکر کنیم! سریال «روزی روزگاری» پیش از آنکه شاهکاری در سریال‌سازی ما باشد یا نباشد، یک سریال مهم است. اهمیت این سریال پیش از هر چیز به ایرانی بودن آن بازمی‌گردد.»
 روزنامه جوان: سریال فاخر و ماندگار روزی روزگاری از جمله آثاری است که به نظر می‌رسد با گذشت بیش از سه دهه پخش از تلویزیون ایران و استقبال گسترده مردم با نوعی بی‌اعتنایی عجیب از سوی محافل شبه روشنفکری مواجه بوده و از سویی دیگر کم‌کاری‌های فرهنگی باعث شده آنچنان که باید قدر و ارج آن شناخته نشود. چطور می‌شود که سریالی به نام «روزی روزگاری» ساخته می‌شود و بعد از گذشت این همه سال از ساخت آن در محافل ادبی و علوم انسانی در موردش صحبتی نمی‌شود.
 مینو رضایی نویسنده و منتقد: دیالوگ در این سریال بسیار مهم و حتی پیش‌برندهٔ داستان است اما اینجا فقط به چند مورد اشاره می‌کنیم تا بدانیم پشت هر دیالوگ چه تاریخ و اطلاعات و اندیشه‌ای نهفته است؛ مثلاً در قسمت آخر وقتی معصومه به شعبان می‌گوید پدربزرگش سال قحطی زمین را با چهارده بزغاله معاوضه کرده، شعبان می‌گوید آخر در سال قحطی چه کسی چهارده بزغاله را با زمین عوض می‌کند؟! یا وقتی مرادبیگ در وضعیتی ناجور می‌گوید نمی‌گذارد غلام‌بیگ از دستش دربرود، نسیم‌بیگ می‌پرسد غلام تحفه است؟! یا وقتی خاله‌لیلا بر بالین مرادبیگ است برای گزارش وضعیتش به او می‌گوید زخمت کاری نیست ولی حکم خدا را من خبر ندارم! و می‌گوید من با خدا قرار بستم به عزراییل هم جان مفت ندهم، پس تو هم خیال نکن مفتی‌مفتی درمانت می‌کنم. یا جایی خاله به مراد می‌گوید هر وقت کار داشتی دور بایست و من را صدا بزن بگو مادر مادر تا بیایم. و مراد جواب می‌دهد می‌گویم خاله، و خاله می‌گوید باشد، بگو خاله اما خالهٔ تعارفی نه!
 خبرگزاری آنا: فیلمنامه قوی و شخصیت پردازی‌های درست، حضور در طبیعت بکر و وحشی نیمه بیابانی، شخصیت‌های خاکستری و پرهیز از طراحی شخیت‌هایی که به‌کلی مثبت یا منفی باشند و بازی‌های درست بازیگران کاربلد آن همگی دست به دست هم دادند تا «روزی روزگاری» را به عنوان یکی از آثار خاطره‌انگیز تلویزیون جاودانه سازند. در کنار این، باید به فیلمبرداری فرهاد صبا و موسیقی استادانه فرهاد فخرالدینی نیز اشاره کرد. قاب‌هایی که اگرچه به معنای مرسوم کارت پستالی و رنگارنگ نیستند اما هوشمندانه انتخاب شده و کاملاً در خدمت ماهیت اثر هستند. موسیقی «روزی روزگاری» به‌ویژه موسیقی عنوان‌بندی آن نیز از آثار ماندگاری است در خاطر بسیاری از بینندگان تلویزیون جاودانه شده است. خسرو شکیبایی در نقش مرادبیگ یکی دیگر از نقش‌آفرینی‌های باکیفیت خود را ارائه کرد. «مرادبیگ» مصداق واقعی دزد سر گردنه است که همراه با همکاران خود سال‌هاست امپراتوری کوچکی در دل کوه و بیابان شکل داده و مال‌التجاره کاروان‌های عبوری بخت‌برگشته را غارت می‌کند. او دستیاری باهوش، کم‌حرف و مرموز به نام نسیم‌بیگ (محمد فیلی) دارد. مراد بیگ به نسیم‌بیگ اعتماد کامل داشته و همه تصمیماتش را با مشورت او می‌گیرد. و همچنین بازی‌های درخشان محمود پاک‌نیت، ژاله علو، جمشید لایق، بهروز مسروری، حسین پناهی و سایر بازیگران این مجموعه نیز هر کدام با ارائه بازی‌های روان، به ماندگارشدن «روزی روزگاری» کمک کردند.
 خبرگزاری ایرنا: سریال‌های ایرانی بسیاری این روزها از شبکه خانگی یا صدا و سیما پخش می‌شوند. سریال‌هایی که طی سال‌های اخیر می‌توان گفت هیچ‌کدام نتوانسته‌اند مخاطبان فراگیری داشته باشند یا داستان آن‌گونه که باید مخاطب را با خود همراه نکرده است یا اینکه بازیگرانی انتخاب شده‌اند که بیش از آن که به بازی آنها توجه شود، چهره و زیبایی آنها مد نظر بوده است. اما در تاریخ ساخت سریال‌های ایرانی، سریال‌هایی ساخته شده است که ماندگار شده‌اند و بعد از گذر سال‌ها از ساخت آنها، هنوز جذابیت‌های یک سریال را دارند. یکی از این سریال‌ها «روزی روزگاری» است.

 منابع 



 پیوند به بیرون 




رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی آغازشده در ۱۳۷۰
رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی آغازشده در دهه ۱۳۷۰
رده:مجموعه‌های تلویزیونی تاریخی ایرانی‏
رده:مجموعه‌های تلویزیونی درام ایرانی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی شبکه یک ایران