آرتاشس یکم

آرتاشِس یکم یا آرتاکسیاس یکم (به ارمنی Արտաշես Առաջին Բարեպաշտ، به لاتین Artaxias,  اَرتَخشَسا) با جلوس بر تخت سلطنت ارمنستان سلسله پادشاهی جدیدی را بنیان گذاشت که مقدر بود از تاریخ ۱۹۰ تا سال یکم پیش از میلاد بر ارمنستان بزرگ سلطنت کند، سلسله‌ای که در دوران حکومت او ارمنستان به اوج قدرت خود رسید.پاسدرماجیان، هراند (۱۳۷۷). تاریخ ارمنستان. صفحه:۳۴
 نام 
صورت یونانی Artaxias برگرفته از نام ایرانی باستان * است که همچنین ریشه نام اردشیر (Ardashir) در پارسی میانه و صورت یونانی Artaxérxēs (Αρταξέρξης) است. صورت ارمنی این نام  () احتمالا در اواخر دوران هخامنشی از  پارسی باستان وارد این زبان شده است . به گفته هراچیا آچاریان منشا بلافصل صورت ارمنی، صورت تأیید نشده * است. این نام به معنی «کسی که از طریق حقیقت  (اشه) سلطنت می‌کند» است. 
 پیشینه 
طبق گفته استرابو، جغرافی‌دان مشهور، آرتاشس یکم و زریر (سوفنه) از سرداران آنتیوخوس سوم و از بازماندگان و شاهزادگان دودمان اروندی که در دوران هخامنشی عنوان ساتراپی ارمنستان و سوفن را داشتند. وی موفق شد تعرض‌های لشکریان سلوکیان برای دستیابی به ارمنستان را با موفقیت دفع کند، و ازآنجاکه سیاستمداری زیرک و مال اندیشی بود آنچه از دستش برمی‌آمد برای تضعیف قدرت آنان انجام داد. وقتی تیمارکtimarque حاکم ماد علیه سلوکی‌ها سر بر شورش برداشت آرتاشس سپاهی به یاری او فرستاد و کمکش کرد تا او نیز بدل به حاکمی مستقل شود.

بندانگشتی|جایگزین= سکهٔ آرتاشس یکم|راست|150px
آرتاشس یکم با آلبانیای قفقاز نیز جنگید آنان را تا به ساحل چپ رود کورا پس راند و در آن سمت بر وسعت خاک ارمنستان افزود. چون در آن جنگ‌ها پسر پادشاه آلبان‌ها به اسارت درآمده بود پادشاه مغلوب دختر خود ساتنیک را فرستاد تا آزادی برادرش را از آرتاشس بخواهد و از او تقاضای صلح کند، آرتاشس عاشق آن دختر شد و با وی ازدواج کرد.موسس خورناتسی، کتاب دوم، فصل سی ام

آنها شش پسر داشتند که نام‌های آنان: آرتاوازد یکم، ورویر، ماژان، زاره، تیران و تیگران بودند.

آرتاشس با نشاندن یکی از بستگان خود بر تخت سلطنت ایبری، (پادشاهی ایبری) ایبرها را نیز از مراحم خود برخوردار کرد.پاسدرماجیان، هراند (۱۳۷۷). تاریخ ارمنستان. صفحه:۳۵در عهد باستان به گرجستان ایبریا (iberia) می‌گفتند. ارمنیان فعلی هنوز هم به گرجستان می‌گویند وراتزیس (vratzis) که در واقع از نام (ایبراتریس) آمده است

آرتاشس شهر جدیدی بر کناره‌های رود ارس (نزدیکی شهر ایروان امروزی) بنا نهاد که آن را به نام خود آرتاشات-(آرتاکساتا) نامید و همان شهر پایتخت ارمنستان شد.

استرابن می‌نویسد: 

 جستارهای وابسته 
 تیگران یکم
 تیگران دوم

 منابع 

 هراند پاسدرماجیان. تاریخ ارمنستان. تهران: انتشارات زرین، ۱۳۷۷. 







رده:اهالی ارمنستان باستان
رده:اهالی ایران در سده ۲ (پیش از میلاد)
رده:حاکمان سده ۲ (پیش از میلاد)
رده:درگذشتگان ۱۶۰ (پیش از میلاد)
رده:دودمان آرتاشسی
رده:زادگان سده ۲ (پیش از میلاد)
رده:شاهان ارمنستان
رده:فرمانروایان سده ۲ (پیش از میلاد) ارمنستان