جیش‌العدل

جیش‌العدل، گروه شبه‌نظامی اسلامگرای سنی و تجزیه‌طلب در استان سیستان و بلوچستان ایران است که با نظام جمهوری اسلامی ایران به مبارزه مسلحانه پرداخته است. این گروه مسئول چندین حمله و آدم‌ربایی علیه افراد نظامی و غیرنظامی ایرانی است و از سوی ایران، ایالات متحده آمریکا، ژاپن و نیوزیلند به عنوان یک گروه تروریستی شناخته شده است. این گروه با هدف ایجاد اتحاد، هماهنگی و افزایش اثرگذاری مبارزات در آذر ۱۴۰۴ در تشکل تازه‌تأسیس جبهه مبارزین مردمی ادغام شده است.

گروه جیش‌العدل پس از نابودی جندالله، با سازمان‌دهی تشکیلات و برخی از اعضای آن، شروع به فعالیت و اعلام موجودیت کرد. رهبری این گروه را صلاح‌الدین فاروقی به عهده داشت.

جیش‌العدل از جمله حامیان معارضان در جنگ داخلی سوریه است و یکی از دلایل اقدامات خود علیه جمهوری اسلامی ایران را حمایت از معارضان دولت سوریه اعلام کرده است. این گروه خود را مدافع حقوق سنی‌ها به ویژه در استان سیستان و بلوچستان ایران می‌داند. در سال‌های اولیه تشکیل، مخالفت با «مداخله» جمهوری اسلامی ایران در سوریه هم از سیاست‌های این گروه عنوان می‌شد. جیش العدل با گروه‌های جدایی‌خواه کرد در ایران همکاری کرده است. رسانه‌های دولتی ایرانی عربستان سعودی و ایالات متحده آمریکا را متهم کرده‌اند که از پشتیبانان اصلی این گروهند.

 تشکیلات 
جیش العدل سه شاخه نظامی شناخته شده دارد:

گروه نظامی «عبدالملک ملازاده»، گروه نظامی «شیخ ضیایی» و گروه نظامی «مولوی نعمت‌الله توحیدی»

شاخه اطلاعاتی «زبیر اسماعیل زهی» هم در کنار این سه گروه فعال است. زبیر اسماعیل زهی، فرمانده گروه «نعمت‌الله توحیدی» بود، که در جریان یک عملیات نظامی کشته شد.

 فعالیت‌ها و اقدامات 
 کشتار مرزبانان ایرانی در سراوان 
اعضای این گروه در تاریخ ۳ آبان ۱۳۹۲ اقدام به حملهٔ غافلگیرکننده به یک گشت مرزبانی در منطقه سراوان نمودند که در پی این کمین ۱۴ نفر از اعضای پلیس مرزبانی ایران کشته شدند و ۷ تن دیگر نیز مجروح گشتند. مهاجمان پس از حمله از مرز ایران و پاکستان عبور کرده و در کشور پاکستان مخفی شدند. در بیانیه منتشر شده در وبلاگ رسمی این گروه، علت این اقدام «دفاع از جوانان بلوچ» و همچنین مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه عنوان شده است.گروه «جیش العدل» قتل مرزبانان ایران را بر عهده گرفت بی‌بی‌سی فارسی از میان ۱۴ پلیس مرزبان ایرانی، ۱۲ نفر سرباز وظیفه و ۲ نفر از پرسنل کادر نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بودند.احضار سفیر پاکستان برای توضیح درباره حادثه سراوان+ اسامی شهدا باشگاه خبرنگاران جوان

 اعدام‌های تلافی‌جویانه قوه قضائیه 
در ۳ آبان ۱۳۹۲، قوه قضائیه ایران ۱۶ زندانی بلوچ را اعدام کرد و دادستان عمومی و انقلاب زاهدان این افراد را «وابسته به گروهک جیش‌العدل، انصار و سایر گروه‌های شرارت» دانست. حسین ذوالفقاری، رئیس پلیس مرزبانی ناجا در توضیح این اقدام عنوان کرد: «قرار نبود این محکومان به‌طور مشخص در آن روز اعدام شوند؛ حکم آن‌ها از قبل صادر و به تأیید رسیده بود ولی دستگاه قضایی اجرای حکم را متوقف ساخته بود تا شاید بشود آن‌ها را مورد رأفت اسلامی قرار داد. با وقوع حادثه تروریستی سراوان، مسئولان نتیجتاً از رأفت صرف‌نظر کردند.»

اعدام‌های تلافی‌جویانه از سوی مقامات جمهوری اسلامی محکومیت و انتقاد مدافعان حقوق بشر را برانگیخت. سارا لی ویتسون، کارشناس سازمان مدافع حقوق بشر در امور خاورمیانه، در اینباره گفت: «کدام نظام حقوقی اجازه می‌دهد که ۱۶ زندانی به تلافی قتل مأموران مرزبانی اعدام شوند، درحالی‌که هیچ رابطه‌ای با آن ماجرا نداشته‌اند.»

علت ترور «موسی نوری قلعه‌نو» دادستان عمومی و انقلاب شهرستان زابل در ۱۵ آبان ۱۳۹۲ را انتقام از مرگ این ۱۶ تن دانسته‌اند.

 ربودن مرزبانان ایرانی در جکیگور 
جیش العدل در بهمن ۱۳۹۲ پنج مرزبان ایرانی را در نزدیکی مرز ایران و پاکستان ربوده و مدتی بعد عکسی از آن‌ها را نیز منتشر ساخت. بعدها گزارش قتل یکی از مرزبانان و تهدیدهای جیش العدل مبنی بر قتل چهار مرزبان دیگر منتشر شد. جیش العدل در مقابل آزادی ربوده شدگان، خواستار آزادی پنجاه عضو زندانی این گروه، دویست نفر از شهروندان سنی مذهب زندانی در ایران و پنجاه نفر از زنان سنی، شده بود که به گفته جیش‌العدل در سوریه در بازداشت سپاه پاسداران بوده‌اند.

۱۹ بهمن ۱۳۹۲ گروه جیش‌العدل ویدئویی را در توئیتر بارگذاری کرد که در آن تصاویری از ۵ نفر مرزبانان ایرانی حاضر در مرز ایران و پاکستان را به نمایش گذاشت که توسط افراد این گروه ربوده شده و به پاکستان برده شده بودند. اسماعیل احمدی مقدم با تأیید این ربایش، موقعیت انجام آن را در منطقه جکیگور معرفی کرد و از پلیس مرزبانی پاکستان به دلیل عدم نظارت بر مرزهای مشترکش با ایران گلایه کرد.

عابد فتاحی، رئیس فراکسیون اهل سنت وقت مجلس شورای اسلامی، به این اقدام جیش‌العدل واکنش نشان داده و اظهار کرد: «جیش‌العدل نه تنها اهل سنت بلکه مسلمان هم نیستند. ما نمایندگان اهل سنت از نیروهای مسلح می‌خواهیم گروهک تروریستی جیش‌العدل را حتی در خاک کشور همسایه پاکستان سرکوب و از بین ببرد. این گونه گروه‌ها که با اقدامات خود به دنبال تفرقه میان شیعه و سنی هستند، مسلمان نیستند.»

در ابتدای اسفند همان سال، مقامات امنیتی ایران و پاکستان توافق‌نامه‌ای را برای اقدامات امنیتی مشترک در طول نوار مرزی به امضا رساندند و پاکستان خود را موظف به تلاش برای بازگرداندن سربازان ربوده‌شده ایرانی دانست.Pakistan Observer Pakistan, Iran to curb cross-border terrorism 

جیش العدل طی اعلامیه‌ای در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۹۳ اعلام کرد که با پادرمیانی علمای اهل سنت اقدام به آزادی مرزبانان گروگان خواهد کرد و هدف از این آزادسازی را نشان دادن حسن نیت خود و احترام به علمای اهل تسنن اعلام کرده و خواستار آزادی زندانیان اهل سنت در ایران شد.

 کشتن یکی از مرزبانان ربوده شده 
در تاریخ ۴ فروردین ماه ۹۳ خبر کشته شدن یکی از مرزبانان ربوده شده به نام جمشید دانایی‌فر تأیید شد. جمشید دانایی فر متولد ۱۳۶۶ و یکی از مرزبانانی بود که از چند سال پیش در مرزبانی مشغول به خدمت شده بود.

جیش العدل ظاهراً اقدام به این عمل را در پاسخ به اعدام علی نارویی (برادر یکی از اعضای این گروه) انجام داده است. بان کی مون، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد این اقدام جیش‌العدل را محکوم کرد. بان کی مون همچنین ابراز امیدواری کرد تلاش‌های مداوم دولت جمهوری اسلامی ایران برای آزادی دیگر مرزبانان ربوده شده، هرچه سریعتر به نتایج موفقیت‌آمیز برسد.

 حمله  انتحاری به اتوبوس سپاه پاسداران 

در ۲۴ بهمن ۱۳۹۷ جیش‌العدل با استفاده از یک خودروی مملو از مواد منفجره، یک حمله انتحاری علیه اتوبوس حامل نیروهای قرارگاه قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جاده خاش _ زاهدان انجام داد. بر طبق آمار سپاه پاسداران، تعداد کشته‌های این حمله ۲۷ نفر و زخمی‌های آن ۱۳ نفر هستند. قرارگاه قدس مدتی بعد از رخ دادن این حادثه، اطلاعیه‌ای در خصوص آن صادر کرد.

 کشتار ۱۱ نیروی انتظامی در شهرستان راسک 

در ساعت ۲ بامداد جمعه ۲۴ آذر ۱۴۰۲ حمله‌ای به مقر فرماندهی نیروی انتظامی در راسک رخ داد که گروه جیش‌العدل با انتشار بیانه‌ای در کانال تلگرامی خود مسولیت این اقدام را بر عهده گرفت. معاون امنیتی و انتظامی استانداری سیستان و بلوچستان در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم تعداد کشته‌های نیروی انتظامی در این حمله را ۱۱ نفر از افسران ارشد فراجا و سربازان اعلام کرد و رادیو فردا به نقل از منابع محلی از جمله حال‌وش تعداد مجروحان را ۷ نفر برشمرد و از کشته شدن دو عضو این گروه و مجروحیت یک نفر خبر داد. اما این گروه با ادعای کذب بودن اخبار رسمی، در کانال تلگرامی خود مدعی کشتار حداقل ۵۰ نفر از پرسنل نیروی انتظامی و کنترل کامل مقر فرماندهی انتظامی راسک شد.

 اقدامات دیگر 
تاریخشرح عملیاتموقعیتپیامدتوضیحات و ارجاع۴ شهریور ۱۳۹۱حمله به سپاه پاسدارانجاده نیکشهر - زاهدانادعای کشتن ده‌ها پاسدار۱۸ مهر ۱۳۹۱حمله به سپاه پاسداراننامشخصکشتن ۱۰ عضو سپاه پاسداران۱۵ آبان ۱۳۹۲حمله به خودرو دادستان زابلمقابل بیمارستان «امیرالمؤمنین» شهر زابلمرگ دادستان زابل و زخمی شدن راننده اداری ویمهاجمان پس از متوقف کردن خودروی دادستان زابل، آن را با اسلحهٔ کلاشنیکف به رگبار گلوله بستند. جیش‌العدل ضمن پذیرفتن مسئولیت ترور، آن را به تلافی از اعدام اخیر ۱۶ زندانی بلوچ دانست.۵ آذر ۱۳۹۲حمله به بالگرد متعلق به جمهوری اسلامی ایرانشهرستان سراوانسرنگونی بالگرد ایرانیهرچند منابع دولتی علت این حادثه را نقص فنی عنوان کرده‌اند اما جیش‌العدل ادعا کرد این عملیات را در پاسخ به موشک‌باران خانهٔ ملا عمر شاهوزهی و کشته شدن یک کودک و چندین زن در بلوچستان پاکستان توسط ایران، انجام داد.۱۶ مهر ۱۳۹۳حمله به یک خودروی نیروی انتظامی، مهاجمان سپس خودروی مرزبانان ایرانی را پر از مواد منفجره کرده و آن را در داخل پاسگاه مرزی «آسپیچ» منفجر کردندنزدیکی شهرستان سراوانقتل حداقل ۳ مرزبان ایرانی۱۷ فروردین ۱۳۹۴حمله به نیروهای مرزبانی با واردشدن از داخل مرز پاکستان و بازگشت به پاکستاندر منطقه نگور حد فاصل میله مرزی ۲۳۹ پایین‌تر از جکیگورکشتن ۸ تن از مرزبانان نیروی انتظامی۲۰ فروردین ۱۳۹۴کمین و تیراندازی به پرسنل سپاه پاسداراندامنهٔ کوه بیرکمرگ ۲ تن از پرسنل سپاه سیستان و بلوچستاندستگاه قضایی فردی به نام «عبدالحمید میربلوچ‌زهی» را به این اقدام تروریستی متهم کرده و پس از دستگیری، در دی‌ماه ۱۳۹۹ مجازات اعدام را برای او اجرا کرد.۶ اردیبهشت ۱۳۹۶حمله به هنگ مرزی میرجاوه (گروهان چاهندو) با شلیک از داخل خاک پاکستانپاسگاه میل ۱۰۰ در هنگ مرزی میرجاوهکشتن ۹ مرزبان ایرانی، مجروح کردن ۲ تن و گروگان گرفتن ۱ تن دیگربرای این عملیات از سلاح‌های دوربرد از داخل خاک پاکستان استفاده شده و سه تن نیروی کادری و شش سرباز، که در ساعت هشت شب در حال تحویل پست گشت‌زنی بودند، کشته شدند. ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ دولت ایران اعلام کرد که یکی از مرزبانان (سرباز) این حادثه نزد جیش‌العدل اسیر است. در ۲۴ مردادماه ۹۷، بعد از یکسال و سه ماه و هجده روز، سردار قاسم رضایی فرمانده مرزبانی ناجا اعلام کرد: با تلاش فرماندهی نیروی انتظامی، ستاد کل نیروهای مسلح و دستگاه‌های امنیتی، «سعید براتی»؛ سرباز گروگان گرفته‌شده به ایران بازگشت.۲۴ مهرماه ۱۳۹۷نفوذ به داخل خاک ایران از طریق مرز پاکستان، ربودن مرزبانان ایرانی و بازگشت به خاک پاکستانمنطقه «لولکدان» در بخش «ریگ ملک» در ۵۰ کیلومتری شهر میرجاوهبه اسارت گرفتن ۱۴ مرزبان ایرانیقرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه مستقر در سیستان و بلوچستان در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که نیروهای ایرانی با خیانت و تبانی عامل یا عوامل نفوذی ربوده شدند. براساس گمانه‌زنی‌ها این افراد با غذای آلوده مسموم و توسط گروهک جیش‌العدل به داخل پاکستان منتقل شده‌اند. روابط عمومی نیروی زمینی سپاه ۱ آذر ۹۷ در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «در پی تلاش‌های به عمل آمده و رایزنی با طرف پاکستانی، پنج نفر از مرزبانان و بسیجیان بومی ربوده شده، به کشور بازگشتند» اسامی مرزبانان آزادشده عبارت است از: «زبیر بیگی، سعید نوتی‌زهی، رسول گمشادزهی، محمد معتمدی و مهرداد آبار آزاد» بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در نخستین دقایق پنج‌شنبه یکم فروردین ماه ۹۸ از آزادی چهار تن دیگر از مرزبان خبر داد. اسامی مرزبانان آزاد شده به شرح زیر اعلام شد: محمود هرمزی، پدرام موسوی، کیانوش بابایی و عبدالکریم شریفی قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه در اطلاعیه‌ای از آزادی دو تن دیگر از مرزبان گروگان گرفته شده توسط گروهک جیش العدل، در تاریخ ۱۳ بهمن‌ماه ۱۳۹۹ خبر داد.۱۳ بهمن ۹۷حمله به یک ناحیه مقاومت بسیجنیکشهرکشتن ۱ تن از نیروهای سپاه و زخمی شدن ۵ تن۱۵ مرداد ۱۳۹۹انفجار بمب صوتیزاهدانزخمی شدن ۴ مأمور نیروی انتظامیجیش العدل در بیانیه‌ای نوشت «فرمانده پایگاه کورین در این حادثه کشته و به سایر نیروها نیز خسارت زیادی وارد شده است.» مقام‌های ایرانی اما گفتند در این حادثه، تنها یک فرمانده سپاه زخمی شده است.۱۲ اسفند ۱۳۹۹حمله به دو خودرو سپاه پاسدارانمنطقه کشتگان شهرستان بمپشتکشته‌شدن ۵ تن و به گروگان گرفته شدن ۳ تن دیگرسپاه پاسداران در بیانیه‌ای اعلام کرد که این حمله به یک خودرو «نیروهای مهندسی سپاه» در بم‌پشت صورت گرفته که یک نفر مجروح و یک نفر نیز مفقود شده است اما منابع دیگر شمار تلفات را در حمله به دو خودرو ۵ تن دانسته و از گروگان گرفتن سه تن دیگر نیز خبر دادند.۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲حمله به مرزبانان ایرانیبرجک مرزی «مزه سر» گروهان مک سوخته، شهرستان سراوانقتل ۵ مرزبان ایرانی و مجروح شدن تعدادی دیگرکشته‌شدگان شامل سه سرباز وظیفه و دو کادر مرزبانی بودند.۱۷ تیر ۱۴۰۲حمله به کلانتری ۱۶ زاهدانکلانتری ۱۶ واقع در کوی شهدای زاهدانکشته‌شدن ۲ مأمور نیروی انتظامی و ۴ فرد مهاجم مسلحکشته‌شدگان نیروی انتظامی شامل یک سرباز وظیفه و یک استواریکم کادر بودند.۱۶ مهر ۱۴۰۲حمله به دو پاسگاه انتظامی سیستان و بلوچستاننامشخصکشته‌شدن ۲ سرباز نیروی انتظامی و زخمی شدن ۷سرباز وظیفهکشته‌شدگان نیروی انتظامی شامل ۲سرباز وظیفه بودند.۲۴ آذر ۱۴۰۲حمله به مقر فرماندهی نیروی انتظامیشهرستان راسککشته شدن ۱۱ نفر از افسران ارشد و سربازان و مجروحیت ۷ نفر۱۶ فروردین ۱۴۰۳حمله به مقرهای نظامی و انتظامیشهرستان‌های چابهار، راسک و سربازکشته شدن ۱۱ نفر از نیروهای نظامی و انتظامی۶ آبان ۱۴۰۳ حمله به دو واحد گشت انتظامی منطقه گوهرکوه شهرستان تفتان کشته شدن ۱۰ نفر از پرسنل کادر و سربازان وظیفه نیروی انتظامی۴ مرداد ۱۴۰۳حمله مسلحانه به دادگستری کل سیستان و بلوچستانزاهدانکشته شدن ۶ نفر و زخمی شدن ۲۲ تن.
کشته‌شدن ۳ مهاجم مسلحبراساس گفتهٔ جانشین انتظامی سیستان و بلوچستان مهاجمان سه تن با جلیقه انتحاری بودند که قبل از منفجر کردن آن کشته شدند. کشته شدگان حمله شامل دو سرباز وظیفه و دو کادر انتظامی و یک نوزاد بلوچ بودند.

 قرارگرفتن در لیست سازمان‌های تروریستی 
در روز سه شنبه ۲ ژوئیه ۲۰۱۹ وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا اعلام کرد که جیش العدل را به فهرست سازمان‌های تروریستی اضافه کرده است.

 جستارهای وابسته 
 جندالله
 حرکت انصار ایران
 انصار الفرقان
 ارتش آزادی‌بخش بلوچستان
 شورش سیستان و بلوچستان

 منابع 


رده:اسلام‌گرایی در پاکستان
رده:بلوچستان ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۲ (میلادی) در ایران
رده:تسنن در ایران
رده:جندالله
رده:خشونت فرقه‌ای
رده:روابط ایران و پاکستان
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:سازمان‌های شبه‌نظامی
رده:سازمان‌های شناخته‌شده به عنوان تروریست در آسیا
رده:سازمان‌هایی که ایالات متحده آمریکا تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که ایران تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که ژاپن تروریستی می‌داند
رده:سازمان‌هایی که نیوزیلند تروریستی می‌داند
رده:گروه‌های اسلام‌گرای سنی
رده:گروه‌های جهادی در پاکستان
رده:گروه‌های جهادی
رده:گروه‌های شورشی در ایران
رده:گروه‌های شورشی در پاکستان
رده:گروه‌های مسلح ایران