دهستان رستاق (اشکذر)

دهستان رستاق نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان اشکذر، استان یزد در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۴۰۰ نفر (۲۳۲۶ خانوار) بوده‌است که شامل بندرآباد می شود.

پیشینه
دهستان رستاق در شهرستان اشکذر از جمله مناطقی است که پیشینۀ سکونت در آن بر پایه داده‌های باستان‌شناسی و اسناد مکتوب، به دوران اشکانیان بازمی‌گردد. بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، قدیمی‌ترین هسته‌های استقراری این منطقه در محوطه‌هایی مانند اشکذر، چرخاب و حجت‌آباد شناسایی شده‌اند که سفال‌های به‌دست‌آمده از آن‌ها پیوندهای فرهنگی با مناطق شرق و شمال شرق ایران در عصر اشکانی را نشان می‌دهد.زارعی، محمدابراهیم و میردهقان اشکذری، سید فضل‌الله. «بررسی استقرارهای دهستان رستاق بر اساس اسناد مکتوب و داده‌های باستان‌شناسی». پژوهش‌های تاریخی، س ۷، ش ۱ (۱۳۹۴): ۴۹-۶۲.

در دوران ساسانیان، با ساخت روستاهای جدیدی همچون فیروزآباد و بندرآباد توسط پادشاهان و بزرگان، بر شمار استقرارها افزوده شد. هرچند منابع تاریخی دربارۀ سده‌های نخستین اسلامی در این منطقه سکوت کرده‌اند، یافته‌های باستان‌شناسی در محوطه ملک‌آباد بر تداوم زندگی در این دوران گواهی می‌دهد. عصر ایلخانان و آل مظفر را می‌توان دوران شکوفایی و اوج عظمت فرهنگی رستاق دانست؛ در این زمان به دلیل رونق تصوف، خانقاه‌ها و مراکز آموزشی متعددی در منطقه بنیان نهاده شد که اسناد وقفی همچون «جامع‌الخیرات» و «ربع رشیدی» جزئیات فراوانی از آن‌ها را ثبت کرده‌اند.

با وجود اینکه دوران صفویان به دلیل فقر منابع مکتوب، از ادوار تاریک تاریخ رستاق به‌شمار می‌رود، شواهد میدانی نشان‌دهندۀ مسکونی بودن برخی محوطه‌ها در این زمان است. در مقابل، دوران قاجاریان شاهد گسترش دوبارۀ استقرارها و شکل‌گیری روستاهای جدیدی مانند همت‌آباد، ابراهیم‌آباد و اله‌‎آباد بود که تعداد سکونتگاه‌ها را نسبت به دوره‌های پیشین تا دو برابر افزایش داد. موقعیت راهبردی رستاق در مسیرهای ارتباطی شمال به جنوب ایران، یکی از عوامل اصلی پایداری و تداوم سکونت در این دهستان در طول سده‌های متمادی بوده است.

 منابع 

رده:شهرستان اشکذر
رده:دهستان‌های شهرستان اشکذر
رده:مناطق مسکونی در شهرستان اشکذر