ولی‌الله مؤمنی

ولی‌الله مؤمنی (زادۀ ، ایردموسی، اردبیل–درگذشته ، تهران) صداپیشه و بازیگر سینمای ایران بود. او فعالیت هنری‌اش را با تئاتر آغاز کرد و در سال ۱۳۴۷ به صورت حرفه‌ای گویندگی فیلم را تجربه کرد. او تاکنون در فیلم‌ها، مجموعه‌های تلویزیونی و کارتون‌های بسیاری گویندگی کرده‌است. از جمله نقش‌های ماندگار این هنرمند در دوبله می‌توان به گویندگی در فیلم‌های ای ایران و مادر و مجموعهٔ تلویزیونی جنگجویان کوهستان اشاره کرد.

مؤمنی علاوه بر فعالیت در حرفه دوبلاژ، در چندین فیلم سینمایی به عنوان بازیگر نقش اصلی حضور یافته‌است. وی با حضور در فیلم‌های میرزا کوچک‌خان (۱۳۶۲) و سردار جنگل (۱۳۶۲) نقشی ماندگار در سینمای ایران ایفا کرد. او همچنین در فیلم‌های آفتاب‌نشین‌ها (۱۳۶۰)، عصیانگران (۱۳۶۰)، عروس حلبچه (۱۳۶۹)، افعی (۱۳۷۱)، ضربهٔ آخر (۱۳۷۲)، دل و دشنه (۱۳۷۳)، جهنم سبز (۱۳۷۴) و مایا ببر مازندران (۱۳۹۵) بازی کرده‌است.

از مجموعه‌های تلویزیونی که مؤمنی در آن به نقش‌آفرینی پرداخته‌است می‌توان به سربداران (۱۳۶۳)، شیخ مفید (۱۳۷۳)، پهلوانان نمی‌میرند (۱۳۷۶)، آفتاب و زمین (۷۹-۱۳۷۸)، ولایت عشق (۱۳۷۹)، کلانتر (۱۳۸۲)، بشارت منجی (۱۳۸۳)، مختارنامه (۱۳۸۸)، تبریز در مه (۱۳۸۹)، جلال‌الدین (۱۳۹۳) و معمای شاه (۱۳۹۴) اشاره کرد. 

 زندگی 
 کودکی و نوجوانی 
ولی‌الله مؤمنی در ۱۰ خردادِ ۱۳۲۳ در اردبیل زاده شد. وی در کلاس چهارم ابتدایی تحصیل می‌کرد که همراه خانواده از اردبیل به تهران نقل مکان کرد. مؤمنی به خاطر علاقه‌ای که به هنر داشت از سال ۱۳۴۳ به بازی در تئاتر روی آورد. مؤمنی کلاس‌های تئاتر را در تروپ اسکار با مدیریت منوچهر قاسمی گذراند. پس از آن وارد تئاتر لاله زار شد. از سال ۱۳۴۲ به غیر از بازیگری در زمینه‌های تئاتر، به عنوان مدیر صحنه و گوینده نیز به فعالیت خود ادامه داد. پس از آن در سال ۱۳۴۷ با پیشنهاد دوستان و آشنایان از جمله داریوش اسدزاده در زمینه دوبله فیلم مشغول به کار شد و فعالیت خود را در این زمینه تا پایان عمر ادامه داد. از سال ۱۳۴۵ نیز با بازی در فیلم دو انسان ساخته آرامائیس آقامالیان وارد سینما شد. وی در این فیلم با بازیگرانی همچون ایرج قادری و فرانک میرقهاری هم بازی شد.

 دوران کاری 
مؤمنی یک سال بعد در سال ۱۳۴۶ فعالیت در گویندگی را آغاز و از سال ۱۳۴۷ وارد حرفه دوبله شد و گویندگان معاصری همچون ژرژ پطرسی، جواد پزشکیان، خسرو شکیبایی و فریبرز صالح بودند. مؤمنی در همان سال با بازی در مجموعه تلویزیونی «پهلوان نایب» به عنوان بازیگر وارد تلویزیون شد. وی هم‌زمان فعالیت در سینما، تلویزیون و دوبلاژ را ادامه داد و تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران دربیش از ۱۰ فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی ایفای نقش کرد و در فیلم‌های زیادی نیز به جای بازیگران خارجی وایرانی گویندگی کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به فرهاد حمیدی اشاره کرد که بیشتر در نقش‌های منفی سینما ظاهر می‌شد. مؤمنی پس از انقلاب فعالیت بازیگری خود را با فیلم قیام ساخته رضا صفایی آغاز کرد. وی در سال۱۳۶۰ به دلیل علاقه‌ای که به هنر خوشنویسی داشت به کلاس‌های غلامحسین امیرخانی (خط نستعلیق) و استاد کابلی (شکسته نستعلیق) رفت و موفق به اخذ مدرک عالی خوشنویسی شد. مؤمنی بازیگر نقش اصلی میرزا کوچک خان جنگلی در فیلمی به همین نام بود. او علاوه بر هنر هفتم در هنر خوشنویسی نیز دارای ذوق و مهارت فراوان بود؛ ولی‌الله مؤمنی دربارهٔ چگونگی انتخاب شدنش برای ایفای نقش میرزا کوچک خان جنگلی می‌گوید:«آن زمان حدود هشت سال از ورود من به عرصه دوبله می‌گذشت. سازندگان فیلم به دنبال فردی بودند که از نظر ظاهری شبیه میرزا باشد. زمانی که مرا برای ایفای این نقش در نظر گرفتند، پیشنهاد کردند که مو و ریش‌هایم را بلند کنم. پس از مدتی مرا نزد شادروان ابراهیم فخرایی (وزیر فرهنگ میرزا کوچک‌خان و نویسنده کتاب سردار جنگل) بردند. فخرایی زمانی که مرا دید، جاخورد، گریه کرد و من را بوسید و گفت که کپی میرزا کوچک خان شده‌ام.»185x185px|بندانگشتی|چپ|قبر ولی‌الله مؤمنی در قطعه هنرمندان بهشت زهرامؤمنی در سال ۱۳۷۵ با بازی در مجموعه مجموعه تلویزیونی «آفتاب و زمین» در نقش پدر امام خمینی نیز دوباره توانایی خود را به تصویر کشید.
وی از جمله معدود بازیگرانی است که در تمام ژانرهای منفی و مثبت ایفای نقش می‌کند. بازی تأثیرگذار او در نقش بسیار منفی «شرحبیل بن ذی الکلاع» در مجموعه تلویزیونی مختارنامه و در نقش مثبت «امیر بخارا» در مجموعه تلویزیونی جلال الدین فراموش نشدنی است.
مؤمنی در سال ۱۳۹۰ نیز در فیلم «سال‌های حادثه» در نقش امام خمینی ایفای نقش کرد که این فیلم بنا به دلایلی ناتمام ماند. مؤمنی در حالی در هشتم دی‌ماه ۱۳۹۴ در تهران درگذشت که آخرین کارش مجموعه تلویزیونی معمای شاه از تلویزیون در حال پخش است.

 وفات 
او در عصر روز سه شنبه هشتم دی ماه ۱۳۹۴، در بیمارستان شهید رجایی در حصارک کرج بر اثر عارضه قلبی درگذشت. در ۱۰ دی‌ماه ۱۳۹۴ در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

 فیلم‌شناسی 
 سینما 
سالعنواننقشکارگردان۱۳۴۵دو انسانآرامائیس آقامالیانسه قهرمانامین امینیمأمور دوجانبهمهدی میرصمدزاده۱۳۴۶ازجان‌گذشتگانژوزف واعظیان۱۳۴۷آواره‌های تهرانعزیزالله بهادری۱۳۵۰یک چمدان سکسمحمد متوسلانی۱۳۵۶کوچمهدی رئیس فیروز۱۳۵۹قیامرضا صفایی۱۳۶۰آفتاب نشین‌هامهدی صباغ‌زادهعصیانگرانجهانگیر جهانگیری۱۳۶۲سردار جنگلمیرزا کوچک خانامیر قویدلمیرزا کوچک خانمیرزا کوچک خانامیر قویدل۱۳۶۹عروس حلبچههیواحسن کاربخش۱۳۷۱افعیدکترمحمدرضا اعلامی۱۳۷۲دمرلتورانیدالله صمدیضربه آخررئیس پاسگاهداوود موثقی۱۳۷۳دل و دشنهعزیزمسعود جعفری جوزانی۱۳۷۴جهنم سبزعزیزخانیاسماعیل براری۱۳۸۳مسیحهیرودوسنادر طالب‌زاده۱۳۸۷نطفه شومدرویش مشکورکریم آتشی۱۳۹۳سه قدم تا حماسهامیرعلی محمدیضد ضربمرادیهادی شامانی۱۳۹۵مایا ببر مازندرانمصیب خانهادی رحیمی خواص

 تلویزیون 
+ مجموعهٔ تلویزیونی سال عنوان نقش کارگردانتوضیحات۱۳۵۲قصه عشقمنصور پورمند۱۳۵۶غارتگرانمحمد متوسلانی۱۳۶۱–۱۳۶۰داستان راستاناکبر حر و هوشنگ پاکروان۱۳۶۳سربدارانسردار مغولمحمدعلی نجفی۱۳۷۲یک حرف از هزارانجهانگیر صمیمی‌فرد۱۳۷۳شیخ مفیدفریبرز صالح و سیروس مقدم۱۳۷۴راهیانعلی بیابانی۱۳۷۶پهلوانان نمی‌میرندیونس حسن فتحی۱۳۷۹–۱۳۷۸آفتاب و زمین پدر سید روح‌الله خمینیجواد شمقدری۱۳۷۹صدایم کنسیداحمد حسنی‌مقدم، مسعود نوابیاپیزود فرنگیس۱۳۷۹ولایت عشقطاهر ذوالیمینین مهدی فخیم زاده۱۳۸۸سال‌های مشروطهپهلوان علی‌اکبرمحمدرضا ورزی۱۳۸۷ آخرین غزل نادر برهانی‌مرند۱۳۸۷ مسافر زمان ۲ پیروزمسعود نوابی۱۳۸۲کلانترمحسن شاه‌محمدیاپیزود اعتراف (۵ قسمت)۱۳۸۹تبریز در مهژنرال پاسکوویچمحمدرضا ورزی۱۳۸۹–۱۳۸۳مختارنامهشرحبیل بن ذی الکلاعداود میرباقری۱۳۹۳جلال‌الدینشهرام اسدی و آرش معیریان۱۳۹۴معمای شاهآژان، مأمور سفارت شورویمحمدرضا ورزی

 تئاتر 
سالعنوانکارگردانمحل برگزاریتوضیحاتمنبع۱۳۸۵زخم مدینهسید جواد هاشمیتالار وحدت تهران

 دوبله 
 مادر به عنوان گوینده محمود لطفی
 جنگجویان کوهستان به عنوان گوینده
 خورشید مصر
 ای ایران
 کارتون زورو در نقش گروهبان گارسیا
 قطار چنای (فیلم هندی)
 سرقت از بانک با بازی جیسون استتهام
 سریع و خشن ۶
 انیمیشن دور دنیا در ۸۰ روز
 قصه‌های جزیره به عنوان گوینده «سرپاسبان جفری»
 داستان زندگی (کلانتر دهکده)
 پهلوانان در نقش غلام گزمه (دو فصل اول)

 منابع 

 پیوند به بیرون 



 صفحه ولی‌الله مؤمنی در Irancat.com
 گریم ولی‌الله مؤمنی در فیلم مختارنامه (۱)
 گریم ولی‌الله مؤمنی در فیلم مختارنامه (۲)
 ولی‌الله مؤمنی در گذشت
 ولی‌الله مؤمنی درگذشت (۳) 

رده:اهالی اردبیل
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران آذری اهل ایران
رده:بازیگران تئاتر مرد اهل ایران
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
رده:خوشنویسان اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۹۴
رده:درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۲۳
رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)
رده:صداپیشگان مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)