موسی نوری اسفندیاری

موسی خان موفق‌السلطنه (۱۲۷۱  یا ۱۲۷۴  – مهر ۱۳۵۰ رم) که نام خانوادگی نوری اسفندیاری برگزید، دیپلمات و دولتمرد دوره قاجار و پهلوی، وزیر امور خارجه و سناتور بود.

از خاندان اسفندیاری مازندران بود. پدرش میرزا جعفر خان یمین‌الممالک و پدربزرگش میرزا محمد خان صدیق‌الملک هر دو از دیپلمات‌ها و دولتمردان دوره قاجار بودند. مادرش دختر میرزا علی‌نقی‌خان حکیم‌الممالک پزشک مخصوص ناصرالدین شاه بود.خاطرات سیاسی فرخ، معتم‌السلطنه، تاریخ پنجاه ساله معاصر، ص۵۷۰ برادر بزرگترش اسدالله خان یمین‌الممالک نیز در دوره پهلوی به نمایندگی مجلس و سناتوری رسید.

پس از تحصیل در مدارس دارالفنون و سن لویی تهران به اروپا رفت و در بلژیک، فرانسه و روسیه درس خواند. در بازگشت به ایران به استخدام مالیه درآمد و به ریاست ادارات خالصه‌جات (املاک دولتی) و گمرکات و ریاست مالیه اصفهان رسید. سپس در تفلیس رئیس صندوق تذکره قفقاز شد.

موفق‌السلطنه در سال ۱۳۰۳  به وزارت امور خارجه منتقل و نایب سفارت ایران در رم و سپس برلن شد. پس از آن در دورانی که محمدعلی فروغی سفیر ایران در ترکیه بود، مستشار سفارت ایران در آنکارا بود و همراه با او در نشست جامعه ملل شرکت جست.

نوری اسفندیاری در سال ۱۳۱۷ وزیر مختار ایران در عراق و دو سال بعد وزیر مختار ایران در آلمان شد. پس از آنکه ایران در پی حمله متفقین در شهریور ۱۳۲۰ ناچار به قطع رابطه با آلمان شد به ایران بازگشت و به عنوان سفیر به بغداد فرستاده شد. در اسفند ۱۳۲۱ علی سهیلی او را در کابینه خود وزیر کشاورزی کرد اما پیش از معرفی به مجلس کنار رفت و به سفارت ایران در ترکیه منصوب شد.

پس از بازگشت نوری اسفندیاری از ترکیه، قوام‌السلطنه در ترمیم کابینه خود در ۲۲ شهریور ۱۳۲۶ او را به عنوان وزیر امور خارجه به مجلس معرفی کرد. با سقوط دولت قوام در ۱۸ آذر آن سال از این سمت کنار رفت اما ابراهیم حکیمی نخست‌وزیر بعدی پس از مدتی او را به کار خود بازگرداند و در بیستم اسفند به عنوان وزیر امور خارجه به مجلس معرفی کرد. سال بعد در کابینه عبدالحسین هژیر نیز همین سمت را داشت و سپس به عنوان سفیر به هند و پس از آن به ایتالیا فرستاده شد. او در دوره‌های چهارم و پنجم مجلس سنا به عنوان سناتور مازندران عضویت داشت اما در دوره ششم انتخاب نشد.

تنها فرزند او پسری به نام علی نوری اسفندیاری (۱۲۹۳-؟) بود که پس از پایان تحصیلات در آمریکا، وارد وزارت خارجه شد و مدتی سفیر ایران در آرژانتین و سفیر غیرمقیم (اکرودیته) در شیلی بود.تاریخ خاندان اسفندیاری، اسدالله اسفندیاری، ص۱۴۵

 جستارهای وابسته 
 خاندان اسفندیاری

 پانویس 

رده:افراد در ایران پهلوی
رده:اهالی تهران
رده:اهالی نور
رده:خاندان اسفندیاری
رده:درگذشتگان ۱۳۵۰
رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۹۴
رده:زادگان ۱۸۹۶ (میلادی)
رده:سفیران ایران در آلمان
رده:سفیران ایران در پاکستان
رده:سفیران ایران در عراق
رده:سفیران ایران در هندوستان
رده:سفیران پهلوی در آلمان
رده:سفیران پهلوی در عراق
رده:سفیران پهلوی در هند
رده:نمایندگان دوره پنجم مجلس سنای ایران
رده:نمایندگان دوره چهارم مجلس سنای ایران
رده:وزیران امور خارجه پهلوی
رده:دیپلمات‌های اهل ایران
رده:سیاستمداران اهل تهران
رده:زادگان ۱۸۹۴ (میلادی)
رده:سفیران ایران در ژاپن
رده:سفیران ایران در ترکیه