فهرست مسلمانان برنده جایزه نوبل

جایزه نوبل مجموعه جوایز سالانه‌ای است که از سوی کمیته‌هایی در اسکاندیناوی در زمینه‌های پیشرفت‌های علمی و فرهنگی اعطا می‌شود. این جوایز بر مبنای وصیت شیمی‌دان سوئدی آلفرد نوبل در سال ۱۸۹۵ میلادی ایجاد شدند.

جوایز فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و پزشکی، ادبیات و صلح برای اولین بار در سال ۱۹۰۱ اعطا گردیدند.“Which country has the best brains ?”, بی‌بی‌سی نیوز، published October 8, 2010, retrieved December 6, 2011. جایزه نوبل اقتصاد در سال ۱۹۶۹ پایه‌گذاری گردید.Nobel   (2007), in Encyclopædia Britannica, accessed 14 November 2007, from Encyclopædia Britannica Online: About the Nobel  ، Nobelstiftelsen, retrieved April 8, 2012 کمیته نروژی نوبل هر ساله جایزه صلح نوبل (به نروژی و سوئدی: Nobels fredspris) را به شخصی اهدا می‌کند که «بیشترین یا بهترین کار را برای دوستی بین ملت‌ها، لغو یا کاهش رویارویی‌های نظامی یا تشکیل و ترغیب همایش‌های صلح انجام داده باشد.» جایزهٔ نوبل در ادبیات را آکادمی سلطنتی علوم سوئد هرساله برای مشارکت‌های برجسته در زمینهٔ ادبیات به نویسندگان آثار ادبی اهدا می‌کند. این جوایز توسط بنیاد نوبل اداره می‌شود و آن را یک کمیتهٔ متشکل از پنج عضو منتخب آکادمی علوم سلطنتی سوئد به برندگان اعطا می‌کند. هر جایزه شامل یک مدال، یک دیپلم افتخار و جایزهٔ نقدی است که مبلغ آن در هر سال متفاوت است.

مسلمانان در حدود ۲۳٪ از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند. تا سال ۲۰۱۵، از مجموع ۸۸۱ جایزه اعطا شده دوازده نفر (۱٫۳٪) از برندگان جوایز نوبل مسلمان بوده‌اند. هفت نفر (۰٫۸٪) جایزه صلح، دو نفر (۰٫۲٪) ادبیات و سه نفر (۰٫۳٪) در علوم پایه (فیزیک و شیمی) این جایزه را دریافت نموده‌اند. اولین مسلمانی که موفق به کسب جایزه نوبل شد، انور سادات -رئیس جمهور وقت مصر- بود که توانست جایزه صلح نوبل را در سال ۱۹۷۸ کسب کند. پس از او در سال ۱۹۷۹، محمد عبدالسلام توانست اولین جایزه علمی نوبل را از آن مسلمانان کند و جایزه نوبل در فیزیک را کسب کند. آخرین جایزه نوبل که مسلمانان موفق به کسبش شدند، مربوط به سال ۲۰۱۵ است که طی آن، عزیز سنجر توانست جایزه شیمی نوبل را از آن خود کند.  اولین زن برنده جایزه نوبل از میان مسلمانان، شیرین عبادی است که توانست در سال ۲۰۰۳ برنده جایزه صلح نوبل شود.‏ ملاله یوسف‌زی دیگر زن مسلمان، با ۱۷ سال سن در هنگام دریافت جایزه، جوان‌ترین فرد برنده جایزه نوبل محسوب می‌شود.

 ادبیات 
 سال برنده جایزه (تاریخ تولد - مرگ) کشور شغل دلیل اعطای جایزه توضیحات۱۹۸۸بی‌قاب|149x149پیکسلنجیب محفوظ(۱۱ دسامبر ۱۹۱۱ – ۳۰ اوت ۲۰۰۶)نویسندهجایزه ادبیات نوبل در سال ۱۹۸۸ به نجیب محفوظ اهدا شد؛ زیرا وی «از طریق آثار غنی از نکات دقیق و ظریف و به شیوه‌ای روشن و واقع‌بینانه و در عین حال مهیج و مبهم گونه‌ای از روایت عربی را خلق کرد که شامل همه انسان‌ها می‌شود».“The Nobel Prize in Literature 1988 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.‘Nobel Lecture by Naguib Mahfouz ’, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012. نخستین مسلمان است که این نوع جایزه را کسب می‌کند.“Naguib Mahfouz’s: An Intellectual Journey from the Wafd to”,Yagi, Kumiko, Ph.D. Harvard University, 2001. 235 pages. Adviser: Graham, William A. Publication Number: AAT 3028463, accessed March 24, 2012. “Naguib Mahfouz – The Son of Two Civilizations ” by 'Anders Hallengren',article on Naguib Mahfouz، Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.

 “a pious moslem believer”۲۰۰۶بی‌قاب|209x209پیکسلاورهان پاموک(۷ ژوئن ۱۹۵۲ - زنده)نویسندهجایزه ادبیات نوبل در سال ۲۰۰۶ به اورهان پاموک اهدا شد؛ زیرا وی «در تلاش برای یافتن چرایی وجود روح مالیخولیایی حاکم بر شهر محل زندگیش موفق به کشف نمادهایی از تضادها و آمیختگی‌های فرهنگ‌های گوناگون می‌شود».“The Nobel Prize in Literature 2006 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.‘Orhan Pamuk-Autobiography ’, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012.او اولین ترک برنده جایزه نوبل است که خود را یک مسلمان فرهنگی معرفی کرده که از نظر تاریخی و فرهنگی به دین مرتبط است اما به ارتباط شخصی با خدا اعتقاد ندارد.“Orhan Pamuk‎، List of Nobel laureates ، in Conversation with Reza Aslan”, Levantine Cultural Center , posted October 16, 2009, accessed March 21, 2012.“Orhan Pamuk: Incompatibility of Islam and Democracy Has Been Disproven”,‘Islam Today’,dated March 30, 2011, retrieved April 5, 2012. “Do you consider yourself a Muslim?  ”“Orhan Pamuk and the Turkish Paradox”, Spiegel Online, dated December 21, 2005, retrieved March 21, 2012.

 “I consider myself a person who comes from a Muslim culture. In any case, I would not say that I'm an atheist. So I'm a Muslim who associates historical and cultural identification with this religion. I do not believe in a personal connection to God; that's where it gets transcendental. I identify with my culture, but I am happy to be living on a tolerant, intellectual island where I can deal with Dostoyevsky and Sartre, both great influences for me. ”

 شیمی 
 سال برنده جایزه (تاریخ تولد - مرگ) کشور شغل دلیل اعطای جایزه توضیحات۱۹۹۹بی‌قاب|205x205پیکسلاحمد حسن زویل(۲۶ فوریه ۱۹۴۶–۲ اوت ۲۰۱۶) دانشمندجایزه نوبل شیمی سال ۱۹۹۹ به احمد حسن زویل برای «مطالعه دربارهٔ حالت گذار در واکنش‌های شیمیایی با استفاده از طیف‌بینی در فمتوثانیه» اهدا گردید.“The Nobel Prize in Chemistry 1999 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.او اولین مسلمان و مصری و عرب برنده این جایزه و دومین مسلمان برنده نوبل علمی است.“Nobel Prize Winner Ahmed Hassan Zewail ” by Bernie, ‘Planck's constant’, accessed March 24, 2012.Ahmed Zewail's caltech site. Science in the Islamic world: an interview with Nobel Laureate Ahmed Zewail, The Fountain Magazine, Issue 67, January–February 2009, retrieved March 21, 2012. 
 “I'm very proud of the value system that I was given by my family and the way I grew up as a Muslim in Egypt. ”“The West and Islam need not be in conflict ” by ‘Ahmed Zewail’, The Independent, October 24, 2006,retrieved April 11, 2012.

 “The author is the only Arab Muslim to receive the Nobel Prize in science, 1999”۲۰۱۵157x157pxعزیز سنجر(۸ سپتامبر ۱۹۴۶ - زنده) دانشمندجایزه نوبل شیمی سال ۲۰۱۵ به‌طور مشترک به توماس لیندال، پال مودریچ و عزیز سنجر برای «یافتن سازوکار ترمیم دی ان ای» اهدا شد.او دومین ترک برنده جایزه نوبل و سومین مسلمان برنده نوبل علمی است.

 صلح 
 سال برنده جایزه (تاریخ تولد - مرگ) کشور شغل دلیل اعطای جایزه توضیحات۱۹۷۸150 pxانور سادات(۲۵ دسامبر ۱۹۱۸ – ۶ اکتبر ۱۹۸۱)سیاستمداراین جایزه در سال ۱۹۷۸ به رئیس جمهور وقت مصر داده شد. پیمان کمپ دیوید به وسیله انور سادات رئیس‌جمهور وقت مصر و مناخیم بگین، نخست‌وزیر وقت اسرائیل در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۷۸ امضا گردید که منجر به صلح اسرائیل و مصر شد. نخستین مسلمان و نخستین عرب و نخستین مصری است که جایزه نوبل دریافت می‌کند.'Answer.com' article on Anwar al-Sadat , retrieved March 24, 2012.'Nobel Lecture , December 10, 1978' by Anwar Sadat, Nobel Foundation,retrieved April 5, 2012."The Islamization Of Egypt" by Adel Guindy,retrieved April 7, 2012.

 ‘Sadat’s famous slogan, “I am a Muslim president of a Muslim state” ’"Anwar Al-Sadat, The First Islamist Ruler In Egypt's Modern History ", Coptic Nationalism, posted March 30, 2012, retrieved April 7, 2012.

 “The Pope must understand that I am a Muslim President of a Muslim State”
 Source:‘The exact words of Sadat in Arabic are: “إن البابا یجب أن یعلم أننی رئیس مسلم لدولة مسلمة. ” These words Mohamed Hassanein Heikal translates in his book, Autumn of Fury, as, “The Pope must understand that I am the Muslim President of a Muslim country. ” [Mohamed Heikal, Autumn of Fury, the Assassination of Sadat (London; Corgi Book; 1984); p. 228] This is not an accurate translation. The words should be translated as in the text of my article with an emphasis on the words “a Muslim State”, that is Egypt. ’Anwar Sadat', NNDB,retrieved April 7, 2012.'Muslim'Peacemaker hero Anwar al-Sadat by Youssef,  'The My Hero Project', accessed March 21, 2012.

 “Sadat was a devout Muslim from his early days, benefiting from an Islamic education”۱۹۹۴150pxیاسر عرفات(۲۴ اوت ۱۹۲۹ – ۱۱ نوامبر ۲۰۰۴)سیاستمدارسال ۱۹۹۴ عرفات جایزه نوبل را همراه با شیمون پرز و اسحاق رابین بخاطر قدردانی از تلاش‌هایشان برای صلح در خاورمیانه دریافت کردند.‘Yasser Arafat-Biography ’, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012.“The Nobel Peace Prize 1994 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.توصیف شده به عنوان «اولین فلسطینی مسلمان دریافت‌کننده جایزه نوبل است» با این وجود پدر وی مصری بود و وی در قاهره متولد شده‌است.“Yasser Arafat-Nobel Lecture ”, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012.'The Muslim Arafat',retrieved April 5, 2012.‘Yasser Arafat ’, NNDB, retrieved April 7, 2012. ‘Muslim’'Jewish virtual library ', accessed March 24, 2012.

 “a Sunni Muslim”.۲۰۰۳بی‌قاب|181x181پیکسلشیرین عبادی(۲۱ ژوئن ۱۹۴۷ - زنده)فعال حقوق بشر جایزه صلح نوبل برای تلاش‌های شیرین عبادی و مبارزه برای دموکراسی، حقوق زنان و کودکان در سال ۲۰۰۳ به او اهدا شد.“The Nobel Peace Prize 2003 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.او اولین و تنها ایرانی برنده جایزهٔ نوبل بوده‌است او همچنین اولین زن مسلمانی است که مفتخر به دریافت چنین جایزه‌ای شده‌است.“Nobel Peace Prize winner promotes her new book  'The Golden Cage'”,by Jasmine Gould,‘Connect2Mason’,dated April 26, 2011, retrieved April 4, 2012.

 “The first Iranian and Muslim woman to win the Nobel Peace Prize for her work in human rights”“Shirin Ebadi – Iran 2003”,‘Meet the Laureates’, Nobel  Women's Initiative,accessed April 4, 2012.

 “She is the first Muslim woman to receive the Nobel Peace Prize”“In the name of the God of Creation and Wisdom”,Nobel Lecture . Oslo, December 10, 2003, Nobelstiftelsen, retrieved April 4, 2012."Shirin Ebadi: A Conscious Muslim " by Diana Hayworth, accessed March 24, 2012.

 “For some, Ms. Ebadi is a source of inspiration and pride,as she is the first Muslim woman and only Iranian to receive the Nobel Peace Prize. ”۲۰۰۵بی‌قاب|225x225پیکسلمحمد البرادعی(۱۷ ژوئن ۱۹۴۲ - زنده)سیاستمدار جایزه صلح نوبل به‌طور مشترک به محمد البرادعی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) برای تلاش‌هایش جهت جلوگیری از استفادهٔ انرژی هسته‌ای در مقاصد نظامی و تضمین کردن استفادهٔ آن در راستای صلح و استفادهٔ بی‌خطر از آن تا حد ممکن در سال ۲۰۰۵ اهدا شد.“The Nobel Peace Prize 2005”, Nobelstiftelsen, retrieved March  24, 2012.“Mohamed El-Baradei-Biography ”, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012. او دومین مصری برنده جایزه صلح نوبل می‌باشد."NNDB article on Mohamed El Baradei ", retrieved March 24, 2012.'Muslim'.۲۰۰۶بی‌قاب|157x157پیکسلمحمد یونس(۲۸ ژوئن ۱۹۴۰ - زنده)اقتصاددان جایزه صلح نوبل در سال ۲۰۰۶ به‌طور مشترک به محمد یونس و گرامین بانک به جهت «تلاش‌هایشان برای ایجاد پیشرفت اقتصادی و اجتماعی از پایین» اهدا گردید.او اولین بنگلادشی و سومین بنگالی بعد از رابیندرانات تاگور و آمارتیا سن است که موفق به کسب جایزه نوبل شده‌است."Yunus martyred, Bangladesh marred " by 'Misha Hussain', Dawn.com,April 6, 2011, retrieved April 7, 2012.

"a Bengali and a Muslim""Muhammad Yunus Ways", 'Islamic Inspiration', published March 27, 2011, retrieved March 24, 2012. 

"he is a Muslim""Microcredit pioneer wins Nobel Peace Prize – and puts Episcopalian – and Anglican combatants to shame ",The Questioning Christian, dated October 13, 2006, retrieved April 5, 2012.۲۰۱۱بی‌قاب|187x187پیکسلتوکل کرمان(۷ فوریهٔ ۱۹۷۹ - زنده)فعال حقوق بشرجایزه صلح نوبل در سال ۲۰۱۱ به‌طور مشترک به الن جانسون سیرلیف، لیما گبوی و توکل کرمان به جهت «مبارزه بدون خشونت آن‌ها برای افزایش امنیت زنان و مشارکت کامل زنان در زمینه کسب و کار» اهدا گردید.“The Nobel Peace Prize 2011”, Nobelstiftelsen, retrieved March  24, 2012.او نخستین زن عرب و نخستین و تنها یمنی‌ای است که موفق به کسب جایزه نوبل شده‌است.Democracy Now  article on Tawakkol Karman، “Yemeni Activist Tawakkul Karman, First Female Arabs Nobel Peace Laureate: A Nod for Arab Spring”, dated October 7, 2011, retrieved March 21, 2012. “Tawakul Karman, Nobel Peace Prize Laureate, Talks the Talk and Walks the Walk” by ‘Sahar Taman’, هافینگتن پست، published October 8, 2011, retrieved April 7, 2012.

 “a Yemeni Muslim woman”“In the name of God the Compassionate the Merciful”,Nobel  Lecture by Tawakkul Karman,Oslo, 10. December 2011, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012."Tawakel Karman (The Nobel Peace Prize winner 2011) & Hijab" by 'Sarah Ahmed', dated December 12, 2011, retrieved March 21, 2012.

 “She is a co-recipient of the 2011 Nobel Peace Prize, becoming the first Yemeni, the first Arab woman, and the second Muslim woman to win a Nobel Prize and the youngest Nobel Peace Laureate to date. ”"Tawakkul Karman is the first arab woman and the youngest Nobel Peace Laureate in hijab", 'Haute Hijab', December 20, 2011, accessed March 21, 2012.

 “Tawakkul Karman, a Muslim, was the first Arab woman and youngest person awarded the Nobel Peace Laureate”۲۰۱۴بی‌قاب|198x198پیکسلملاله یوسف‌زی(۱۲ ژوئیه ۱۹۹۷ - زنده)فعال حقوق بشر جایزه صلح نوبل ۲۰۱۴ به‌طور مشترک به او و کایلاش ساتیارتی به دلیل «مبارزه آن‌ها با سرکوب کودکان و جوانان و حق همهٔ کودکان برای آموزش» داده شد.یوسف زی با ۱۷ سال سن در هنگام برنده شدن، جوان‌ترین برنده جایزه نوبل بود.

 فیزیک 
 سال برنده جایزه (تاریخ تولد - مرگ) کشور شغل دلیل اعطای جایزه توضیحات۱۹۷۹160pxمحمد عبدالسلام(۲۹ ژانویه ۱۹۲۶ – ۲۱ نوامبر ۱۹۹۶)فیزیکدانجایزه فیزیک نوبل سال ۱۹۷۹ به‌طور مشترک به استیون واینبرگ، شلدون لی گلاشو و عبدالسلام به جهت «ارائه فرمول‌بندی واحدی برای نیروی الکترومغناطیس و نیروی هسته‌ای ضعیف که برهمکنش الکتروضعیف نامیده می‌شود»، اهدا شد.“The Nobel Prize in Physics 1979 ”, Nobelstiftelsen, retrieved March 24, 2012.او اولین مسلمانی است که موفق به دریافت این جایزه و به‌طور کلی نوبل علمی شده‌است. همینطور او اولین پاکستانی است که موفق به دریافت این جایزه شده‌است. همچنین او دومین پنجابی بعد از هار گوبیند کورانا است که موفق به کسب جایزه نوبل گردیده‌است.“Abdus Salam-Biography ”, Nobelstiftelsen, retrieved April 5, 2012.

 “Abdus Salam is known to be a devout Muslim, whose religion does not occupy a separate compartment of his life; it is inseparable from his work and family life. He once wrote: ‘The Holy Quran enjoins us to reflect on the verities of Allah's created laws of nature; however, that our generation has been privileged to glimpse a part of His design is a bounty and a grace for which I render thanks with a humble heart. ’”,
 منبع دست اول:The biography was written by Miriam Lewis, now at IAEA, Vienna, who was at one time on the staff of ICTP (International Centre For Theoretical Physics, Trieste).   Google Books,,retrieved April 8, 2012.

 جستارهای وابسته 
 فهرست برندگان جایزه صلح نوبل
 فهرست یهودیان برنده جایزه نوبل
 فهرست مسیحیان برنده جایزه نوبل
 فهرست بی‌دین‌های برنده جایزه نوبل
 فهرست دانشمندان مسلمان
 فهرست برندگان جایزه نوبل
 فهرست زنان برنده جایزه نوبل

 پانویس 

مسلمانان
رده:فهرست‌های دانشمندان بر پایه دین
مسلمانان برنده جایزه نوبل
برندگان جایزه نوبل
رده:ویکی‌سازی رباتیک