رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان

رتبه‌بندی آکادمیک دانشگاه‌های جهان  که با نام رتبه‌بندی شانگهای  نیز شناخته می‌شود، یکی از انتشارات سالانه رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان است. این رتبه‌بندی در ابتدا توسط دانشگاه جیائو تونگ شانگهای در سال ۲۰۰۳ گردآوری و صادر شد و آن را به اولین رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان با شاخص‌های مختلف تبدیل کرد. اکنون (۲۰۲۴ میلادی) این نظام رتبه بندی؛ استانداردترین، پراستنادترین و معتبرترین رتبه‌بندی دانشگاه های جهان است.مجله پاپیولار ساینس ایالات متحده آمریکانشریه علمی تخصصی ساینتیفیک-Scientific specialized scientific journal

از سال ۲۰۰۹، این رتبه‌بندی توسط مشاوره رتبه‌بندی شانگهای، سازمانی متمرکز بر آموزش عالی که از نظر قانونی زیرمجموعه هیچ دانشگاه یا سازمان دولتی نیست، منتشر شده و دارای حق چاپ است. در سال ۲۰۱۱، یک هیئت مشاوره بین‌المللی متشکل از محققان و پژوهشگران برای ارائه پیشنهادها ایجاد شد. رتبه‌بندی شانگهای در کنار رتبه‌بندی دانشگاهی کیواس و رتبه‌بندی تایمز به عنوان یکی از سه رتبه‌بندی دانشگاهی بانفوذ و پربازدید در نظر گرفته می‌شود.

 تاریخچه 
ایده اولیه رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی جهان توسط دانشگاه شانگهای جیاتانگ در سال ۱۹۹۸ پایه‌گذاری گردید. طرح این ایده در پاسخ به دغدغه رئیس‌جمهور وقت چین بود که تأکید داشت تعدادی از دانشگاه‌های چین بایستی در سطح بین‌المللی فعال باشند و در شمار دانشگاه‌های برتر جهان محسوب شوند؛ بنابراین در راستای دستیابی به هدف فوق، سیاست گذاران چینی تصمیم گرفتند ابتدا مدلی برای رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان طراحی نمایند و سپس با بهره‌گیری از نتایج آن؛ نخست جایگاه دانشگاه‌های چین در مقایسه با سایر دانشگاه‌های جهان مشخص شود، دوم نقاط قوت و ضعف دانشگاه‌های چین براساس نتایج حاصل شناسایی شود و در نهایت برای بهبود وضعیت و ارتقاء جایگاه دانشگاه‌های چین در رتبه‌بندی جهانی اقدام‌های لازم تدوین گردد. از این رو طی پروژه‌ای به دانشگاه شانگهای جیاتانگ مأموریت داده شد دانشگاه‌های جهان را رتبه‌بندی کند و جایگاه دانشگاه‌های چینی را در سطح جهانی مشخص نماید. در واقع هدف این رتبه‌بندی اندازه‌گیری فاصله و شکاف دانشگاه‌های چین و دانشگاه‌های برتر دنیا و همچنین برنامه‌ریزی در جهت کاهش فاصله و بهبود کیفیت دانشگاه‌های چینی و ارتقاء جایگاه آن‌ها در سطح بین‌المللی بود.

بنابراین سرانجام نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان توسط نظام رتبه‌بندی دانشگاه شانگهای که به رتبه‌بندی علمی دانشگاه‌های جهان شهرت یافت، برای اولین بار در سال ۲۰۰۳، در سطح بین‌المللی منتشر گردید و از آن سال به بعد به‌طور سالانه به روز می‌شود.

نظام رتبه‌بندی علمی دانشگاه‌های جهان بر مبنای این فرض که نمی‌توان همه دانشگاه‌های جهان را با هم مقایسه کرد، تمرکز و جامعه هدف خود را بر دانشگاه‌های تحقیقاتی برتر دنیا قرار داده‌است. به‌طور کلی دانشگاه‌هایی که دارای جایزه نوبل، پژوهشگران دارای استناد بالا یا مقاله‌های منتشر شده در مجله‌های نیچر (nature) و ساینس (science) هستند، در این رتبه‌بندی مورد بررسی قرار می‌گیرند. علاوه بر این دانشگاه‌هایی که دارای تعداد زیادی مقاله‌های نمایه شده در نمایه گسترده استنادی علوم و نمایه استنادی علوم اجتماعی هستند نیز توسط این نظام رتبه‌بندی، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند؛ بنابراین از بین دانشگاه فعال جهان حدود ۱۰۰۰ دانشگاه در این رتبه‌بندی بررسی می‌شوند و در نهایت در جدول رتبه‌بندی لیست ۵۰۰ دانشگاه برتر دنیا منتشر می‌شود.

 معیارها و شاخص‌های نظام رتبه‌بندی شانگهای 
نظام رتبه‌بندی دانشگاه شانگهای به منظور انجام ارزیابی دقیق تر از عملکرد دانشگاه و ارائه رتبه‌بندی جامع از جایگاه دانشگاه در سطح جهانی، ۴ معیار کیفیت آموزش، کیفیت اعضاء هیئت علمی، خروجی‌های پژوهش و سرانه عملکرد دانشگاه را برای بررسی عملکرد دانشگاه تعریف کرده‌است. به عبارت دیگر در این نظام، دانشگاه‌ها براساس میزان موفقیت در هر یک از معیارهای چهارگانه رتبه‌بندی می‌گردند، با توجه به اینکه معیارهای چهارگانه فوق کلی هستند و قابلیت اندازه‌گیری کمتری دارند از این رو نظام رتبه‌بندی شانگهای برای هر یک از معیارهای فوق چند شاخص ارائه کرده‌است.

 لیست ۱۰۰ دانشگاه برتر دنیا 
+رتبه آکادمیک دانشگاه‌های دنیا دانشگاه  ۲۰۰۳  ۲۰۰۴  ۲۰۰۵  ۲۰۰۶  ۲۰۰۷  ۲۰۰۸  ۲۰۰۹  ۲۰۱۰  ۲۰۱۱  ۲۰۱۲ ۲۰۱۳  ۲۰۱۴  ۲۰۱۶ دانشگاه هاروارد ۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱ دانشگاه استنفورد ۲۲۳۳۲۲۲۳۲۲۲۲۲ دانشگاه کمبریج ۵۳۲۲۴۴۴۵۵۵۵۵۴ دانشگاه کالیفرنیا ۴۴۴۴۳۳۳۲۴۴۳۴۳ مؤسسه فناوری ماساچوست ۶۵۵۵۵۵۵۴۳۳۴۳۵ دانشگاه پرینستون ۷۷۸۸۸۸۸۷۷۷۷۶۶ دانشگاه آکسفورد ۹۸۱۰۱۰۱۰۱۰۱۰۱۰۱۰۱۰۱۰۹۷ مؤسسه فناوری کالیفرنیا ۳۶۶۶۶۶۶۶۶۶۶۷۸ دانشگاه کلمبیا ۱۰۹۷۷۷۷۷۸۸۸۸۸۹ دانشگاه شیکاگو ۱۱۱۰۹۸۹۹۹۹۹۹۹۹۱۰ دانشگاه ییل ۸۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱۱ دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس ۱۵۱۶۱۴۱۴۱۳۱۳۱۳۱۳۱۲۱۲۱۲۱۲۱۲ دانشگاه کرنل۱۲۱۲۱۲۱۲۱۲۱۲۱۲۱۲۱۳۱۳۱۳۱۳۱۳ دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو ۱۴۱۳۱۳۱۳۱۴۱۴۱۴۱۴۱۵۱۵۱۴۱۴۱۴ دانشگاه واشینگتن ۱۶۲۰۱۷۱۷۱۶۱۶۱۶۱۶۱۶۱۶۱۶۱۵۱۵ دانشگاه جانز هاپکینز ۲۴۲۲۱۹۲۰۱۹۲۰۱۹۱۸۱۸۱۷۱۷۱۷۱۶ کالج دانشگاهی لندن ۲۰۲۵۲۶۲۶۲۵۲۲۲۱۲۱۲۰۲۱۲۱۲۰۱۷ دانشگاه پنسیلوانیا ۱۸۱۵۱۵۱۵۱۵۱۵۱۵۱۵۱۴۱۴۱۵۱۶۱۸ انستیتو تکنولوژی فدرال زوریخ ۲۵۲۷۲۷۲۷۲۷۲۴۲۳۲۳۲۳۲۳۲۰۱۹۱۹ دانشگاه توکیو ۱۹۱۴۲۰۱۹۲۰۱۹۲۰۲۰۲۱۲۰۲۱۲۱۲۰ دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو ۱۳۱۷۱۸۱۸۱۸۱۸۱۸۱۸۱۷۱۸۱۸۱۸۲۱ کالج سلطنتی لندن ۱۷۲۳۲۳۲۳۲۳۲۷۲۶۲۶۲۴۲۴۲۴۲۲۲۲ دانشگاه میشیگان ۲۱۱۹۲۱۲۱۲۱۲۱۲۲۲۲۲۲۲۲۲۳۲۲۲۳ دانشگاه واشینگتن در سن‌لوئیس ۲۲۲۸۲۸۲۸۲۸۲۹۲۹۳۰۳۱۳۱۳۲۳۲۲۴ دانشگاه دوک ۳۲۳۱۳۲۳۱۳۲۳۲۳۱۳۵۳۵۳۶۳۱۳۱۲۵ دانشگاه نورت‌وسترن ۲۹۳۰۳۱۳۳۲۹۳۰۳۰۲۹۳۰۳۰۳۰۲۸۲۶ دانشگاه تورنتو ۲۳۲۴۲۴۲۴۲۳۲۴۲۷۲۷۲۶۲۷۲۸۲۴۲۷ دانشگاه ویسکانسین-مدیسن ۲۷۱۸۱۶۱۶۱۷۱۷۱۷۱۷۱۹۱۹۱۹۲۴۲۸ دانشگاه نیویورک ۵۵۳۲۲۹۲۹۳۰۳۱۳۲۳۱۲۹۲۷۲۷۲۷۲۹ دانشگاه کپنهاگ ۶۵۵۹۵۷۵۶۴۶۴۵۴۳۴۰۴۳۴۴۴۲۳۹۳۰ دانشگاه ایلینوی در اربانا-شمپین ۴۵۲۵۲۵۲۵۲۶۲۶۲۵۲۵۲۵۲۵۲۵۲۸۳۱ دانشگاه کیوتو ۳۰۲۱۲۲۲۲۲۲۲۳۲۴۲۴۲۷۲۶۲۶۲۶۳۲ دانشگاه مینه سوتا ۳۷۳۳۳۲۳۲۳۳۲۸۲۸۲۸۲۸۲۹۲۹۳۰۳۳ دانشگاه بریتیش کلمبیا ۳۵۳۶۳۷۳۶۳۶۳۵۳۶۳۶۳۷۳۹۴۰۳۷۳۴ دانشگاه منچستر ۸۹۷۸۵۳۵۰۴۸۴۰۴۱۴۴۳۸۴۰۴۱۳۸۳۵ دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل ۵۲۵۶۵۵۵۹۵۸۳۸۳۹۴۱۴۲۴۱۴۳۳۶۳۶ دانشگاه راکفلر ۲۸۲۹۳۰۳۰۳۰۳۲۳۲۳۴۳۳۳۲۳۴۳۳۳۷ دانشگاه کلرادو در بولدر ۳۱۳۴۳۵۳۴۳۴۳۴۳۴۳۲۳۲۳۳۳۳۳۴۳۸ دانشگاه پیر و ماری کوری ۶۵۴۱۴۶۴۵۳۹۴۲۴۰۳۹۴۱۴۲۳۷۳۵۳۹ دانشگاه ملبورن۹۲۸۲۸۲۷۸۷۹۷۳۷۵۶۲۶۰۵۷۵۴۴۴۴۰ دانشگاه ادینبورگ ۴۳۴۷۴۷۵۲۵۳۵۵۵۳۵۴۵۳۵۱۵۱۴۵۴۱ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا ۲۶۳۵۳۴۳۵۳۵۳۶۳۵۳۲۳۳۳۴۳۵۴۱۴۲ دانشگاه تگزاس در دالاس ۳۴۳۶۳۸۳۸۳۹۴۱۴۸۴۹۵۱۴۸۴۶۴۵۴۳ انستیتوی کارولینسکا ۳۹۴۶۴۵۴۸۵۳۵۱۵۰۴۲۴۴۴۲۴۴۴۷۴۴ دانشگاه تگزاس در آستین ۴۷۴۰۳۶۳۹۳۸۳۹۳۸۳۸۳۵۳۵۳۶۳۹۴۵ دانشگاه پاریس-جنوب ۷۲۴۸۶۱۶۴۵۲۴۹۴۳۴۵۴۰۳۷۳۹۴۲۴۶ دانشگاه هایدلبرگ ۵۸۶۴۷۱۶۶۶۵۶۷۶۳۶۳۶۲۶۲۵۴۴۹۴۷ دانشگاه فنی مونیخ ۶۰۴۵۵۲۵۴۵۶۵۷۵۷۵۶۴۷۵۳۵۰۵۳۴۸ دانشگاه کالیفرنیای جنوبی ۴۰۴۸۵۰۴۷۵۰۵۰۴۶۴۶۴۶۴۶۴۷۵۱۴۹ دانشگاه کینگز لندن ۷۵۷۷۸۰۸۳۸۳۸۱۶۵۶۳۶۸۶۸۶۷۵۹۵۰ دانشگاه مونیخ ۴۸۵۱۵۱۵۱۵۳۵۵۵۵۵۲۵۴۶۰۶۱۴۹۵۱ دانشگاه مریلند در کالج پارک ۷۵۵۷۴۷۳۷۳۷۳۷۳۷۳۶۳۸۳۸۳۸۴۳۵۲ دانشگاه ژنو ۱۵۲–۲۰۰۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۷۳۶۹۶۹۶۶۵۳ دانشگاه زوریخ ۴۵۵۷۵۷۵۸۵۸۵۳۵۴۵۱۵۶۵۹۶۰۵۶۵۴ دانشگاه کوئینزلند ۱۰۲–۱۵۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۸۶۹۰۸۵۸۵۵۵ دانشگاه هلسینکی ۷۴۷۲۷۶۷۴۷۳۶۸۷۲۷۲۷۴۷۳۷۶۷۳۵۶ دانشگاه بریستول ۵۵۶۰۶۴۶۲۶۲۶۱۶۱۶۶۷۰۷۰۶۴۶۳۵۷دانشگاه چینهوا۵۸ دانشگاه کالیفرنیا، ارواین ۴۴۵۵۴۷۴۴۴۵۴۶۴۶۴۶۴۸۴۵۴۵۴۷۵۹ دانشگاه اوپسالا ۵۹۷۴۶۰۶۵۶۶۷۱۷۶۶۶۶۷۷۳۷۳۶۰۶۰ دانشگاه وندربیلت ۳۲۳۸۳۹۴۱۴۱۴۲۴۱۵۳۵۲۵۰۴۹۵۴۶۱ دانشگاه گنت ۹۹۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۹۰۸۹۸۹۸۵۷۰۶۲ دانشگاه مک گیل ۷۹۶۱۶۷۶۲۶۳۶۰۶۵۶۱۶۴۶۳۵۸۶۷۶۳ دانشگاه پردو ۸۰۷۱۷۵۷۳۶۸۶۵۶۵۶۹۶۱۵۶۵۷۶۰۶۴ دانشگاه آرهوس ۱۰۲–۱۵۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۹۳۹۷۹۸۸۶۸۶۸۱۷۴۶۵ دانشگاه اوترخت ۴۰۳۹۴۱۴۰۴۲۴۷۵۲۵۰۴۸۵۳۵۲۵۷۶۶ دانشگاه اسلو ۶۳۶۸۶۹۶۸۶۹۶۴۶۵۷۵۷۵۶۷۶۹۶۹۶۷ دانشگاه کارنگی ملون ۶۱۶۲۵۴۵۶۶۰۶۲۵۹۵۸۵۵۵۱۵۲۶۲۶۸ تخنیون ۲۰۱–۳۰۰۲۰۲–۳۰۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۲–۱۵۰۷۸۷۷۷۸۶۹ دانشگاه پیتسبورگ ۵۳۴۸۴۳۴۸۴۹۵۲۵۰۵۶۵۷۵۸۶۱۶۵۷۰دانشگاه پکینگ۷۱دانشگاه ناگویا۷۲ دانشگاه رایس ۶۱۷۵۷۸۸۷۸۷۹۷۹۹۹۹۹۳۹۱۹۲۸۲۷۳ دانشگاه گرونینگن ۸۴۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۹۲۸۲۷۴ دانشگاه بوستون ۹۸۸۶۸۰۸۱۸۳۸۳۷۴۷۷۷۶۷۱۷۵۷۲۷۵ دانشگاه کالیفرنیا، دیویس ۳۶۴۲۴۱۴۲۴۳۴۸۴۹۴۶۴۸۴۷۴۷۵۵۷۶ دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا ۴۰۴۳۳۹۴۲۴۳۴۲۴۵۴۳۴۵۴۹۵۴۵۸۷۷ دانشگاه ملی استرالیا ۴۹۵۳۵۶۵۴۵۷۵۹۵۹۵۹۷۰۶۴۶۶۷۴۷۸دانشگاه مانش۷۹ دانشگاه ایالتی اوهایو ۸۱۷۳۶۳۶۶۶۱۶۲۶۲۵۹۶۳۶۵۶۵۶۴۸۰ دانشگاه استکهلم ۱۰۲–۱۵۱۹۷۹۳۸۴۸۶۸۶۸۸۷۹۸۱۸۱۸۲۷۸۸۱دانشگاه سیدنی۸۲ دانشگاه مک مستر ۸۶۸۸۹۰۹۰۸۷۸۹۹۱۸۸۸۹۹۲۹۲۹۰۸۳دانشگاه ملی سنگاپور۸۴ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز ۱۰۲–۱۵۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۹۳۸۵میو کلینیک۸۶ اکول نرمال سوپریور ۱۰۲–۱۵۱۸۵۹۳۹۹۸۳۷۳۷۰۷۱۶۹۷۳۷۱۶۷۸۷ دانشگاه دولتی مسکو ۱۰۲–۱۵۱۶۶۶۷۷۰۷۶۷۰۷۷۷۴۷۷۸۰۷۹۸۴۸۸ دانشگاه عبری اورشلیم ۹۴۹۰۷۸۶۰۶۴۶۵۶۴۷۲۵۷۵۳۵۹۷۰۸۹ دانشگاه براون ۴۹۸۲۸۶۸۵۷۰۷۱۶۹۶۵۶۵۶۵۶۷۷۴۹۰ دانشگاه فلوریدا ۷۵۶۷۵۷۵۳۵۱۵۸۵۸۶۸۷۲۷۲۷۱۷۸۹۱ مؤسسه پلی‌تکنیک فدرال لوزان ۱۵۲–۲۰۰۱۵۳–۲۰۱۱۵۳–۲۰۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۹۶۹۲ مؤسسه فناوری جورجیا ۱۰۲–۱۵۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۹۹۹۳ دانشگاه کاتولیک لون ۱۰۲–۱۵۱۱۰۱–۱۵۲۱۰۱–۱۵۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۱۰۱–۱۵۰۹۶۹۴ دانشگاه لیدن ۷۸۶۳۷۲۷۲۷۱۷۶۷۲۷۰۶۵۷۳۷۴۷۷۹۵ دانشگاه اوساکا ۵۳۵۴۶۲۶۱۶۷۶۸۷۱۷۵۸۲۸۳۸۵۷۸۹۶ دانشگاه راتگرز ۳۸۴۴۴۳۴۶۴۷۵۴۵۵۵۴۵۹۶۱۶۱۵۲۹۷مرکز سرطان ام. دی. اندرسون دانشگاه تگزاس۹۸ دانشگاه استرالیای غربی ۱۵۲–۲۰۰۱۵۳–۲۰۱۱۵۳–۲۰۲۱۰۲–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۱۱۰۱–۱۵۰۱۰۲–۱۵۰۹۶۹۱۸۸۹۹ دانشگاه یوتا ۸۱۹۵۹۳۹۴۹۳۷۹۸۰۸۲۷۹۸۲۸۵۸۷۱۰۰

 جستارهای وابسته 
 علم سنجی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 http://www.shanghairanking.com
رده:انتشارات سالانه
رده:دانشگاه جیائو تونگ شانگهای
رده:رتبه‌بندی دانشگاه‌ها
رده:معرفی‌شده‌های ۲۰۰۳ (میلادی)
رده:ویکی‌سازی رباتیک