سروش اصفهانی

میرزا محمدعلی سدهی اصفهانی با تخلص سروش و لقب شمس‌الشّعراء (۱۸۱۳ – ۱۸۶۸ میلادی) مَلِک‌الشعرای دربار قاجاری بود که از شاعران دورهٔ بازگشت ادبی ایران شمرده می‌شود. بیش از همه، در قصیده‌سرایی به سبک حافظ و سعدی و دیگر شاعران سبک عراقی توانا بوده‌است.

 سبک شعری سروش اصفهانی 

میرزا محمدعلی سروش اصفهانی در پیروی از سبک خراسانی استعداد خاصی داشت و طبع خود را در سرودن انواع قالب‌های شعری اعم از غزل، قصیده و مثنوی آزمود و اشعاری بدیع را خلق کرد. میرزا محمدعلی سروش اصفهانی به فرخی، ناصر خسرو، منوچهری و امیر معزی عشق می‌ورزید و به سبک این شعرای بزرگ و معاصر شعر می‌سرود. میرزا محمدعلی سروش اصفهانی همچنین اشعاری در فضایل علی ابن ابی‌طالب و سایر ائمه شیعه سرود که از لحاظ سبک و سیاق درخور توجه است.

 آثار 
سروش اصفهانی از ادامه‌دهندگان نهضت بازگشت ادبی در عصر ناصری است و قصاید او در شمار آثار منظوم در دوره قاجاریه به‌شمار می‌رود که به شیوه فرخی و امیر معزی در سبک خراسانی سروده شده‌است.
 مثنوی روضة الاسرار
 مثنوی اردیبهشت نامه
 ساقی‌نامه
 الهی‌نامه
 شمس المناقب
 شصت ‌بند عاشورایی
 دیوان

 شصت ‌بند عاشورایی 
از ویژگی ترکیب‌بند عاشورایی سروش اصفهانی جامعیت موضوعی این اثر ماتمی است. ترکیب بند اصفهانی شامل عناوین زیر است:
 دعوت اهل کوفه
 وداع امام حسین (ع) با رسول خدا، حضرت زهرا (س)، امام حسن مجتبی (ع)
 منع محمد حنفیه
 عزیمت به مکه و از آنجا بهکربلا
 اظهار یاوری فرشتگان
 احتجاج امام با لشکریان دشمن

روایت شهادت افراد حاضر در واقعه کربلا:
 ماجرای شهادت حر بن یزید ریاحی
 مسلم بن عوسجه
 عابس
 وهب
 غلام سیاه
 حبیب بن مظاهر
 هاشم
 غلام حضرت سجاد (ع)
 حضرت عباس (ع)
 حضرت قاسم (ع)
 عون فرزند زینب (س)
 محمد پسر زینب (س)
 حضرت علی‌اکبر (ع)
 حضرت علی‌اصغر (ع)
 یاری زعفر
 شهادت امام حسین (ع)
 غارت خیمه‌ها
 وداع اهل بیت (ع) با شهدای کربلا
 ماجرای اسارت اهل بیت (ع)
 ورود اهل بیت (ع) به کوفهو شام
 ماجرای مجلس یزید
 شهادت حضرت رقیه (س)
 بازگشت اهل بیت (ع) به کربلا از شام
 عزیمت اهل بیت (ع) به مدینه از کربلا
 ماجرای بشیر
 عزاداری اهل مدینه
 شکایت حضرت زینب (س) به رسول خدا (ص) و حضرت زهرا (س)

 تألیفات 
از آثار و تألیفات و منظومات سروش می‌توان به شمس‌المناقب در مدح پیامبر اسلام و ائمه، و نیز روضةالاسرار که دربارهٔ حماسهٔ کربلا است، اشاره داشت.

 درگذشت 
میرزا محمدعلی سروش اصفهانی در سال ۱۲۸۵ هجری در تهران دار فانی را وداع گفت و جنازه او را در قم به خاک سپردند.

 نمونه اشعار 
قسمتی از بند اول ترکیب بند عاشورایی سروش اصفهانی:

 منابع 

 مقدمهٔ دیوان سروش اصفهانی، ۱۳۸۴.
 مدخلِ «سروش اصفهانی» در ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا

رده:اهالی اصفهان
رده:خاک‌سپاری‌ها در قم
رده:شاعران اهل اصفهان
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۲۲۸ (قمری)
رده:زادگان ۱۸۱۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۲۸۵ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۸۶۸ (میلادی)
رده:ملک‌الشعراها