باغشاه (تهران)

باغشاه باغ و بنایی پرآوازه در غرب تهران قدیم بود که بیرون از دروازه‌های شهر واقع شده بود. در زمان قاجاریه این باغ گهگاه محل اقامت پادشاهان قاجاریه نیز بوده‌است، در سال ۱۲۸۵ خورشیدی (سال پیروزی جنبش مشروطه) مظفرالدین شاه در باغشاه می‌نشست.از تاریخ مشروطه کسروی بخش ۱ ص ۷۹ این مکان هم‌اکنون در درون شهر تهران جای گرفته و محل پادگان نظامی (پادگان حر و دانشگاه جنگ) است و خیابان امام خمینی و خیابان کارگر از آن می‌گذرند. عمارت این باغ نیز هم‌اکنون از میان رفته و تخریب شده‌است. بخشی از این باغ بعدها به میدانی تبدیل شد به نام میدان باغشاه که پس از انقلاب به میدان حر تغییر نام یافت.

 پیشینه 
280px|left|thumb
بندانگشتی|چپ|280px|تندیس ناصرالدین شاه در باغ شاه
باغ شاه در گذشته بیرون از شهر تهران قرار داشت و به آرامی با گسترش شهر تهران بخشی از این شهر شد. ناصرالدین شاه از این باغ به‌عنوان یکی از باغ‌های ییلاقی خود استفاده می‌کرد. به دستور رضا خان اقبال‌السلطنه وزیر قورخانه تندیسی سواره از ناصرالدین شاه که در قورخانه به‌دست میرزا علی اکبر معمار ساخته شده بود و او را سوار بر اسب تنومندی که یک دستش از زمین بلند شده بود، نشان می‌داد، در همین باغ به نمایش گذاشته شده بود. این تندیس در میان دریاچه باغ بر سکویی قرار داشت. باغ‌وحش کوچکی نیز در بخش جنوبی باغ در نظر گرفته شده بود.

در دوران مشروطه و در سال ۱۲۸۷ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری)، محمدعلیشاه قاجار پس از آن که با مشروطه‌خواهان و مجلس از در مخالفت درآمد، مرکز فرماندهی خود را در این باغ قرار داد، شاه با این کار می‌خواست از شهر بیرون رفته و در باغشاه لشکر بیاراید و به آسانی با مشروطه نبرد کند.

بعدها عبدالحسین میرزا فرمانفرما این باغ را از احمد شاه قاجار خریداری کرد و پس از آن در دوران خیابان‌کشی‌های شهر تهران در دوران رضا شاه، باغشاه قطعه قطعه شد. باقی‌مانده زمین‌های باغشاه بعدها به جایگاه استقرار سربازها و لشکر گارد واگذار شد.

 رویدادهای مهم 
بندانگشتی|280px|چپ|شماری از فعالین جنبش مشروطه ایران، دستگیرشده در باغ شاه، با غل‌وزنجیر بر دستان و گردن‌ها در دوران حکم‌رانی محمدعلی شاه قاجار.
از رویدادهای باغشاه یکی فرمان محمدعلی شاه قاجار برای سرکوب، مقابله و محاکمه مشروطه‌خواهان بود و دیگری فرمان به توپ بستن مجلس شورای ملی که از آن محل صادر شد.

در سال ۱۲۷۸ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری)، در نبرد با مشروطه‌خواهان محمدعلیشاه قاجار مرکز فرماندهی خود را در این باغ قرار داد، شاه با این کار می‌خواست از شهر بیرون رفته و در باغشاه لشکر بیاراید و به‌آسانی با مشروطه نبرد کند.

محمدعلی‌شاه دستخطی بدین شرح داد:  سپس هشت تن از آزادیخواهان را فراخواند که شش تن آنان بدین شرح نام برده می‌شوند: جهانگیرخان صور اسرافیل، سید محمدرضا مساوات شیرازی، ملک‌المتکلمین، سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی، بهاءالواعظین و میرزا داودخان. ولی مجلس با این درخواست مخالفت داشت و سرانجام در اثر ایستادگی و سرپیچی از فرمان شاه، مجلس به توپ بسته شد، وکلا از مجلس پراکنده شدند، سید عبدالله بهبهانی و ملک المتکلمین و میرزا جهانگیرخان و چند تن دیگر را سربازان دستگیر کردند و به باغشاه بردند. در باغشاه ملک‌المتکلمین، میرزا جهانگیرخان و قاضی ارداقی را پس از شکنجه در برابر محمدعلی شاه به قتل رساندند.از تاریخ مشروطهٔ کسروی ص ۶۵۸

 نقاشی میدان باغ‌شاه 

«میدان باغ‌شاه» نقاشی رنگ روغن اثر کمال‌الملک است که در آن چشم‌اندازی از میدان باغشاه نشان داده شده که تندیس ناصرالدین شاه سوار بر اسب، در میان آن است.

 جستارهای وابسته 
 میدان حر

 منابع 

 اطلس کامل تهران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۵.ISBN 964-342-181-3

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تهران
رده:بناهای تاریخی استان تهران
رده:تهران قدیم
رده:عمارت‌های تاریخی شهرستان تهران
رده:نقاط دیدنی تخریب‌شده در تهران