مصطفی عبداللهی

مصطفی عبداللهی کلواری (زاده ۱ فروردین ۱۳۳۴ بروجرد – درگذشته ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۴ تهران) بازیگر و کارگردان تئاتر، تلویزیون، سینما و رادیو و مدرس تئاتر بود. عمده شهرت او به علت کارگردانی و بازیگری تئاتر بوده‌است. وی در سال ۱۳۵۸ با کسب رتبه دوم آزمون سراسری وارد دانشکده هنرهای دراماتیک تهران گردید و در رشته بازیگری و کارگردانی نمایش فارغ‌التحصیل شد.

عبداللهی از سال ۱۳۴۹ با تأسیس گروه تئاتر کوچه در بروجرد وارد حوزه بازیگری و کارگردانی تئاتر شد و طی ۴۶ سال آثار زیادی را در مقام کارگردان به روی صحنه برد و همچنین در تئاترها، تله تئاتر و سریال‌های زیادی به عنوان بازیگر ایفای نقش کرد.

از عمده فعالیت‌های عبداللهی می‌توان به کارگردانی و بازیگری ۶۲ نمایش، کارگردانی چندین تله تئاتر و فیلم کوتاه، کارگردانی و بازی در بیش از ۵۰۰ نمایش رادیویی و بازی در فیلم و سریال‌های مشهوری همچون پهلوانان نمی‌میرند، مدار صفر درجه و روشن تر از خاموشی اشاره کرد. وی جوایز متعددی را در زمینه فعالیت‌های هنری دریافت نموده‌است. وی به واسطه بازی در نقش اصلی سریال ریشه در خاک در اواخر دهه ۶۰ به چهره شناخته شده برای مخاطب عام سیما بدل گشت.

 زندگی 
او در سال ۱۳۳۴ در شهر بروجرد به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در زادگاهش سپری کرد. عبداللهی در سال ۱۳۴۹ گروه تئاتر کوچه را در زادگاهش پایه‌ریزی نمود. تئاتر کوچه اولین گروه تئاتر علمی و مدون در بروجرد بحساب می‌آید که با اجرای نمایش زارع شیکاگو نوشته مارک تواین و کارگردانی عبداللهی فعالیت خود را آغاز کرد. وی در خصوص سال‌های ابتدائی فعالیت‌هایش می‌گوید: «ما با خواندن کتاب فن تئاتر مرحوم عبدالحسین نوشین متوجه شدیم تئاتر متفاوت از آن چیزی است که قبلاً می‌شناختیم. چیزی که تا آن زمان به عنوان تئاتر در شهر ما اجرا می‌شد آتراکسیون بود و نمایش‌های تیپ ارباب رعیتی که در مجالس رسمی رواج داشت. به تازگی نمایش «زارع شیکاگو» نوشته مارک تواین را اجرا کرده بودیم که آقای مرزبان برای هواخوری به شهر ما آمدند که آب و هوای خوبی داشت و پاریس کوچولو لقب گرفته بود. ایشان گفتند در خرم‌آباد اداره فرهنگ و هنری وجود دارد و از نمایش‌ها حمایت می‌کند. چیزی که اصلاً باور نداشتیم و فکرش را هم نمی‌کردیم. در نهایت هم برای اجرای نمایش «لانه شغال» اولین قرارداد با گروه امضا شد که بابت آن شش هزار تومان دریافت کردیم.»

فعالیت گروه تئاتر کوچه در زادگاه وی تا سال ۱۳۵۸ و اجرای ۱۷ نمایش دیگر از جمله آی با کلاه، آی بی کلاه، چشم در برابر چشم، سی زوئه بانسی مرده‌است و ضیافت ادامه یافت. همچنین عبداللهی در این مدت دفتر سینمای جوان را در بروجرد ایجاد و ۷ عنوان فیلم کوتاه را کارگردانی نمود. برگزاری کارگاه‌های آموزشی در زمینه نمایشنامه نویسی، بازیگری، کارگردانی و گریم منجر به ارتقای تئاتر در بروجرد و پرورش نیروی نمایشی زادگاهش گردید.

با ورود به دانشکده هنرهای دراماتیک، وی برای خوانش نقشی فرعی در نمایش دشمنان به نویسندگی ماکسیم گورکی و کارگردانی رکن‌الدین خسروی مورد نظر استاد خسروی قرار گرفت. در طی تمرینات گروه نمایشی، استعداد و تلاش عبداللهی باعث شد تا خسروی نقش زاخارف که یکی از نقش‌های اصلی نمایش بود را بر عهده وی گذارد. این نمایش با وقوع انقلاب فرهنگی در دانشگاه‌ها و شرایط وقت کشور امکان اجرا نیافت. با وقوع انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه‌ها عبداللهی به استان کرمان رفت تا در بازسازی شهرستان زلزله زده گلبافت مشارکت کند. پس از بازگشایی دانشگاه‌ها به کارگردانی مجید بهشتی نمایش سی زوئه بانسی مرده‌است را به عنوان پروژه فارغ‌التحصیلی مجید بهشتی بازی نمود. بازی عبداللهی بسیار مورد توجه حمید سمندریان و دکتر قطب الدین صادقی قرار گرفت.

عبداللهی از اولین نفراتی بود که به گروه هنر تحت نظر قطب الدین صادقی دعوت شد و به ایفای نقش پرداخت. وی در بیش از ۲۵ نمایش به عنوان بازیگر و کارگردان با گروه هنر همکاری نمود. در دهه ۷۰ شمسی زوج مصطفی عبداللهی و میکاییل شهرستانی در نمایش‌های گروه هنر به کارگردانی دکتر قطب الدین صادقی در تئاتر ایران بسیار مطرح و زبانزد شده بود. از آن نمایش‌ها می‌توان به آرش، هفت قبیله گمشده و بهرام چوبینه اشاره نمود. در عرصه تئاتر عبداللهی همچنین به عنوان بازیگر در آثاری به کارگردانی دکتر محمود عزیزی، هادی مرزبان و اکبر زنجانپور به روی صحنه رفته‌است. وی ایفاگر نقش پدی در نمایش گوریل پشمالو به کارگردانی اکبر زنجانپور بود و بازیگر نقش‌های اصلی نمایش‌های باغ شبنما (نوشته اکبر رادی) و خاطرات هنرپیشه نقش دوم (نوشته بهرام بیضایی) به کارگردانی هادی مرزبان بود. وی همچنین در بیش از ۵۰۰ نمایش رادیویی به صدا پیشگی پرداخته‌است. از این نمایش‌ها می‌توان به هملت، مکبث و پلکان اشاره کرد.

بسیاری عبداللهی را به خاطر ایفای نقش پهلوان ارسلان در سریال تاریخی پهلوانان نمی‌میرند تولید ۱۳۷۶ به کارگردانی حسن فتحی می‌شناسند. شروع فعالیت تلویزیونی وی از سال ۱۳۶۵ و بازی در مجموعه تلویزیونی اغر بخیر به کارگردانی مجید بهشتی بازمی‌گردد. مصطفی عبداللهی همچنین سابقه بازی در فیلم‌های تلویزیونی بی سلاح، ستاره خاموش، شاهد عینی و وجدان آشفته را دارد. بازی در فیلم‌های زندگی با حضور یک دیوار، مه بانو و بی گدار از تجربه‌های سینمایی وی می‌باشند. عبداللهی سابقه بازی در چندین تله تئاتر و کارگردانی نمایش تلویزیونی تابلو تاریخی را نیز در کارنامه دارد.

مصطفی عبداللهی با رویکرد انتقادی خود سعی در شناساندن نویسندگان صاحب دیدگاه غربی به جامعه ایرانی داشت. وی با اجرای نمایش جنگ در طبقه سوم اقدام به معرفی پاول کوهوت نویسنده چپ‌گرای اهل چک به هنر دوستان ایرانی نمود. در سال ۱۳۹۰ عبداللهی نمایش حکم نوشته نیکلای اردمان را به روی صحنه آورد. این نخستین بار بود که اثری از این نویسنده روس در ایران اجرا می‌شد. بعد از اجرای نمایش مرگ تصادفی یک آنارشیست نوشته داریو فو در تئاترشهر تهران، گروه تئاتر کوچه به سرپرستی وی به عنوان گروه برتر در بخش گروه‌های نمایشی اردیبهشت تئاتر ایران در سال ۱۳۹۳ معرفی شد.
مصطفی عبداللهی که آخرین نمایش خود، در اعماق را روی صحنه سالن اصلی تئاتر شهر به روی صحنه داشت، در روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۹۴ در حالی که بیش از ۱۴ سال با بیماری سرطان مبارزه می‌کرد، در ساعت ۸:۱۵ دقیقه صبح در بیمارستان پارسیان تهران چشم از جهان فروبست. مزار او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا تهران می‌باشد. نمایش در اعماق که یک متن انتقادی نوشته ماکسیم گورکی نویسنده شهیر روس است، تا پایان خرداد ماه ۱۳۹۴هر شب به یاد او ساعت ۷ شب در سالن اصلی تئاتر شهر به روی صحنه رفت. هادی مرزبان دربارهٔ علت ماندگاری مصطفی عبداللهی در تئاتر ایران بیان می‌کند: "دلیل این بود که مصطفی می‌دانست چرا تئاتر کار می‌کند. اگر به گذشته هنری او توجه کنیم نشان می‌دهد هیچ نمایشی را بی‌خود یا برای خوش خدمتی کار نکرده و پشت هر کاری ذهنیت و حرفی داشته‌است."

در طول ۴۶ سال فعالیت هنری، عبداللهی جوایز متعددی را در مناسبت‌های مختلف دریافت نمود. از آن جمله اند: دریافت لوح و جایزه سال‌ها تلاش و پایداری در عرصه فرهنگ و هنر از احمد مسجدجامعی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد، تندیس برگزیده ویژه بازیگری از ششمین جشن بازیگر در روز جهانی تئاتر، دریافت لوح سپاس سه دهه فعالیت تئاتری از بیست و هفتمین جشنواره تئاتر فجر، برترین بازیگرمرد در نخستین جشنواره مونولوگ گویی مرکز هنرهای نمایشی رادیو و دریافت دیپلم افتخار بهترین بازیگر از بیست و هشتمین جشنواره تئاتر فجر.

کتاب «سلوک در کوچه؛ زندگی و کار مصطفی عبداللهی» توسط انتشارات سفیر اردهال در سال ۱۳۹۵ چاپ و روانه بازار گردید.

 آثار 
+آثار صحنه ایردیفنام نمایشکارگردانفعالیت حرفه ایمحل اجراسال اجرا۱زارع شیکاگومصطفی عبداللهیتأسیس گروه کوچهشهرهای استان لرستان۱۳۴۹–۵۰۲او بیگانه نبودناصر حسین پوربازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۱۳مرشد و دلال‌هاناصر حسین پوربازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۱۴پاتوقمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۲۵افعی طلائیحسن لحمیبازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۳۶یعقوب لیثمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۳۷آی با کلاه، آی بی کلاهمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۳۸سفر (ریل)مصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۴۹اسب سفیدمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۵۱۰خواب عوضی‌هامصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۵۱۱طلوع ماهعبدالرضا بیاتونیبازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۵۱۲خر با بار نمکمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۶۱۳چشم در برابر چشممصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۶۱۴سیاوش بر بادمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۶۱۵مرگ من مرثیه نداردرضا عرب پوربازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۷۱۶طرخونمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان و شهرهای استان همدان۱۳۵۷۱۷ضیافتمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای خوزستان۱۳۵۸۱۸سیزوئه بانسی مرده‌است.مصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرشهرهای استان لرستان۱۳۵۹۱۹سیزوئه بانسی مرده‌است.مجید بهشتیبازیگرسینما تئاتر کوچک تهران۱۳۶۵۲۰بازرسمجید بهشتیبازیگرسالن اصلی تئاتر شهر۱۳۶۶۲۱خودکشیمحمد پورحسنبازیگرتالار وحدت۱۳۶۶۲۲مده آقطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۶۸۲۳اتاق ۱۳مصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرتالار مولوی۱۳۶۸۲۴شاه اسکوریالحمیدرضا افشاربازیگرتالار مولوی۱۳۶۹۲۶سوگ سیاوشصادق هاتفیبازیگرپاریس-هامبورگ-برلین-کلن-فرانکفورت-لندن۱۳۶۹۲۵داستان آدمحسین فرخیبازیگرتالار وحدت۱۳۷۰۲۷اقلیمامحمود عزیزیبازیگرسالن اصلی تئاتر شهر۱۳۷۰۲۸آخرین اسفندیارصادق هاتفیبازیگرسالن چهارسو تئاتر شهر - تئاتر دوپاقی پاریس۱۳۷۱۲۹عاشقانه با پای برهنهصادق هاتفیبازیگرتالار هنر پاریس۱۳۷۱۳۰با شب تا صبحمصطفی عبداللهیکارگردانتالار مولوی۱۳۷۱۳۱و غربتت راهیچ شعری نسرودداریوش رضوانیبازیگرخانه نمایش اداره تئاتر۱۳۷۱۳۲حماسه چله نشینمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرتاجیکستان - ترکمنستان۱۳۷۲۳۳دندان گرازصادق هاتفیبازیگرتماشاخانه سنگلج۱۳۷۲۳۴مرد فرزانه ببر دیوانهقطب الدین صادقیبازیگرجشنواره عروسکی شارل ویل مزیه فرانسه

سازمان میراث فرهنگی
فرهنگسرا بهمن۱۳۷۲۳۵بهرام چوبینهقطب الدین صادقیبازیگرسالن اصلی تئاتر شهر۱۳۷۳۳۶کبودان و اسفندیارحمیدرضا افشاربازیگرتالار مولوی۱۳۷۳۳۷هفت خوان رستمقطب الدین صادقیبازیگرکاخ موزه سعدآباد (تهران)-آرامگاه فردوسی (طوس)۱۳۷۴۳۸زنان صبرا، مردان شتیلاقطب الدین صادقیبازیگرتالار وحدت۱۳۷۶۳۹جنایات و مکافاتمیکائیل شهرستانیبازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۷۷۴۰گوریل پشمالواکبر زنجانپوربازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۷۷۴۱آرشقطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۷۷۴۲خط عشققطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۷۹۴۳هفت قبیله گمشدهقطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۷۹۴۴باغ شبنماهادی مرزبانبازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۸۰۴۵بیتوس بیچارهحمید مظفریبازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۸۱۴۶خاطرات هنرپیشه نقش دومهادی مرزبانبازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۸۱۴۷شرق بوسهمصطفی عبداللهیکارگردانسالن شماره ۲ تئاترشهر۱۳۸۳۴۸عاقبت قلم فرسائیمحمد اسدیبازیگرتهران- خانه تئاتر۱۳۸۴۴۹سه پردهعباس شادروانبازیگرسالن شماره ۲ تئاترشهر۱۳۸۴۵۰کابوس سرخمصطفی عبداللهیکارگردانسالن قشقایی۱۳۸۴۵۱جنگ در طبقه سوممصطفی عبداللهیکارگردانسالن قشقایی۱۳۸۵۵۲چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد؟شهین علیزادهبازیگردانشکده هنرهای زیبا-دانشگاه تهران۱۳۸۶۵۳یادگار زریرانقطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۸۷۵۴از پشت شیشه‌هامصطفی عبداللهیکارگردانتماشاخانه سنگلج۱۳۸۸۵۵باغ شکر پارهقطب الدین صادقیبازیگرسالن اصلی تئاترشهر۱۳۸۸۵۶سوگ سیاوشسیاوش طهمورثبازیگرسالن چهارسو۱۳۸۸۵۷دزدآبهادی مرزبانبازیگرتماشاخانه ایرانشهر- تالار وحدت۱۳۸۹۵۸حکممصطفی عبداللهیکارگردانسالن اصلی برج آزادی۱۳۹۰۵۹اگر نرفته بودیقطب الدین صادقیبازیگرسالن چهارسو۱۳۹۰۶۰انبوهی از هیچ‌کسمصطفی عبداللهیکارگردان و بازیگرسالن اصلی برج آزادی۱۳۹۰۶۱مرگ تصادفی یک آنارشیستمصطفی عبداللهیکارگردانسالن چهارسو۱۳۹۲۶۲در اعماقمصطفی عبداللهیکارگردانتماشاخانه ایرانشهر- سالن اصلی تئاترشهر۱۳۹۳–۹۴
+سریال‌های تلویزیونینام سریالکارگردانسال تولیداغر بخیرمجید بهشتی۱۳۶۵ریشه در خاکمجید بهشتی۱۳۶۷پنجره ای رو به باغچهحسین مروی۱۳۷۰بر سر دو راهیمجید بهشتی۱۳۷۴هفتمین پیشوارضا شالچی۱۳۷۵بافته‌های رنجمجید بهشتی۱۳۷۶پهلوانان نمی‌میرندحسن فتحی۱۳۷۶نمایش روزصادق هاتفی۱۳۷۸بوی خاکعلی بیابانی۱۳۷۸کوی دامونعباس رنجبر۱۳۷۹خاکستر و بادجهانبخش لک۱۳۸۰روشن تر از خاموشیحسن فتحی۱۳۸۲مدار صفر درجهحسن فتحی۱۳۸۶سرگشتهمحمد حسین حقیقی۱۳۹۰معمای شاهمحمدرضا ورزی۱۳۹۳
+فیلم‌شناسینام فیلمکارگردانسال تولیدگلوگاهعلی نقی لو۱۳۶۷زلزلهمجید بهشتی۱۳۶۹زندگی ابراهیم۱۳۷۰شاهد عینیجهانبخش لک۱۳۷۹ستاره خاموشمحسن شاه محمدی۱۳۸۰مه بانومجید بهشتی۱۳۸۱وجدان آشفتهمنوچهر هادی۱۳۸۸بی سلاحمنوچهر هادی۱۳۸۹زندگی با حضور یک دیوارمیکاییل شهرستانی۱۳۹۱بی گدارجهانبخش لک۱۳۹۲
+
تله تئاترنام اثرکارگردانفعالیت حرفه ایسال تولیدطالع عشقکورش نریمانیبازیگر۱۳۷۰تابلوی تاریخیمصطفی عبداللهیکارگردان۱۳۷۶آخرین بازیسیامک صفریبازیگر۱۳۸۴مهمانی درندگانرشید بهنامبازیگر۱۳۸۵

 جوایز 
+جوایزعنوانمکانزمانتندیس اردیبهشت تئاتر ایرانتهران۱۳۹۴نشان ویژه تئاتر شهر تهرانتهران۱۳۹۴نکوداشت نیم قرن فعالیت هنریتهران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر۱۳۹۳تندیس گروه برتر تئاتر ایران در اردیبهشت تئاتر ایرانکرمانشاه۱۳۹۳برگزیده هفتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر رضویتهران۱۳۸۹دیپلم افتخار بهترین بازیگر از بیست و هشتمین جشنواره تئاتر فجرتهران۱۳۸۸برترین بازیگر مرد در جشنواره مونولوگ گویی مرکز هنرهای نمایشی رادیوتهران۱۳۸۸برگزیده ویژه بازیگری از ششمین جشن بازیگر در روز جهانی تئاترتهران۱۳۸۸تجلیل برای سه دهه فعالیت تئاتری در بیست و هفتمین جشنواره تئاتر فجرتهران۱۳۸۷بزرگداشت یک عمر فعالیت هنریتهران، انجمن خوشنویسان ایران۱۳۸۷رتبه برتر کارگردانی در دومین جشنواره تئاترعاشوراییتهران۱۳۸۴برگزیده پنجمین جشنواره نمایش‌های رادیوییزیبا کنار۱۳۸۳بازیگر برگزیده جشنواره تئاتر فجرتهران۱۳۸۲تجلیل برای سال‌ها تلاش و پایداری در عرصه فرهنگ و هنر از وزارت فرهنگ و ارشادتهران۱۳۸۱دیپلم افتخار بازیگری از دوازدهمین جشنواره تئاتر فجرتهران۱۳۷۲

 نگارخانه 

 منابع 

 نشریه: فرهنگ و هنر» نقد سینما» آبان ۱۳۸۷ - شماره ۵۹روزنامه ایران، شماره ۴۹۲۴ به تاریخ ۴/۸/۹۰، صفحه ۲۱ (تئاتر)
 پای درددل‌های مصطفی عبداللهی، پیشکسوت رادیو /انتظار داشتم مسؤولان به عیادتم می‌آمدند


رده:اهالی بروجرد
رده:بازیگران تئاتر مرد اهل ایران
رده:بازیگران مرد اهل ایران
رده:بازیگران مرد رادیو اهل ایران
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
رده:درگذشتگان ۱۳۹۴
رده:درگذشتگان ۲۰۱۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان در تهران
رده:زادگان ۱۳۳۴
رده:زادگان ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:کارگردانان تئاتر اهل ایران
رده:کارگردانان تلویزیونی اهل ایران
رده:کارگردانان فیلم اهل ایران
رده:مجری‌های رادیو و تلویزیون ایران