خبرچین بیکران

خبرچین بیکران ابزار بزرگ مصورسازی داده و واکاوی کلان‌داده آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا است. این ابزار با شمارش فراداده، به مدیران آن آژانس، امکان جمع‌بندی دربارهٔ کنش‌های گردآوری داده از سراسر جهان را فراهم می‌آورد. وجود این ابزار در سال ۲۰۱۳ (میلادی) در اسناد فاش شده به‌دست ادوارد اسنودن آشکار شد. آن اسناد فاش شده نشان می‌دادند که اینکه آژانس امنیت ملی به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا، اطمینان کامل داده که آن آژانس هیچ‌گونه داده‌ای را از میلیون‌ها شهروند آمریکایی گردآوری نمی‌کند، برخلاف واقعیت است.

 تاریخچه 
اطلاعاتی که حکومت فدرال ایالات متحده آمریکا از درون آمریکا و به ویژه، شهروندان آمریکایی گردآوری می‌کند باید بر پایه لایحه نظارت بر اطلاعات خارجی ۱۹۷۸ و دادگاه نظارت بر اطلاعات خارجی باشد.Dean, John W. George W. Bush as the New Richard M. Nixon: Both Wiretapped Illegally, and Impeachable; Both Claimed That a President May Violate Congress' Laws to Protect National Security, FindLaw, December 30, 2005The Impeachment of George W. Bush  by Elizabeth Holtzman, The Nation, January 11, 2006Adopted By The House Of Delegates  (Archive), American Bar Association, February 13, 2006

پروژه‌های جهانی داده‌کاوی آژانس امنیت ملی برای دهه‌ها وجود داشته‌اند. اما برنامه‌های امروزی گردآوری و واکاوی داده، از درون آمریکا، مانند پریزم و مین‌وی، با ایجاد تغییراتی در قوانین نظارتی آمریکا در دوره ریاست‌جمهوری جرج دابلیو بوش و به‌روزرسانی در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما در دسامبر ۲۰۱۲ ممکن شدند.

 جزئیات 
خبرچین بیکران، نخستین بار در ۸ ژوئن ۲۰۱۳ و با چاپ در روزنامه گاردین، آشکار شد. این گزارش، با یک نقشه گرمایی فوق محرمانه همراه بود که در آن تاریخچه داده ۵۰۴ منبع گردآوری ثبت کننده اطلاعات ارتباطی و اطلاعات شبکه دیجیتال جدا از هم را نشان می‌داد. در این نقشه، کشورهای تحت نظارت، با طیف رنگی بین سبز تا قرمز نشان داده شده‌اند.

بندانگشتی|وسط|844px|نقشه گرمایی خبرچین بیکران که نشان می‌دهد در ۳۰ روز ۹۷ میلیارد داده اینترنتی (DNI) و ۱۲۴ میلیارد رکورد داده تلفنی را گردآوری کرده‌است.تغییر طیف رنگ، نشان‌دهنده فزونی داده گردآوری شده از کشورها است.

این نقشه نشان می‌دهد که نزدیک به ۳ میلیارد المان داده در یک دوره ۳۰ روزه که در مارس ۲۰۱۳ پایان می‌یابد از درون آمریکا گردآوری شده‌است. اسنودن گفت که این ابزار از آمریکایی‌های در خود آمریکا زندگی می‌کنند بیشتر از روس‌هایی که در روسیه زندگی می‌کنند اطلاعات، گردآوری می‌کند. او نگران دو مرکز ارشد در پایگاه ناحیه‌ای هاوایی برای مرکز عملیات تهدیدهای آژانس امنیت ملی و دو مرکز ارشد در اداره فناوری آژانس امنیت ملی آمریکا است که کار خود را در اکتبر ۲۰۱۲ آغاز کرده‌اند. این چهار مرکز از استفاده‌کنندگان کانال‌های جداشده داخلی آژانس امنیت ملی، به حساب می‌آیند.Gellman, Barton. "Edward Snowden, after months of NSA revelations, says his mission’s accomplished." Washington Post. December 23, 2013. Retrieved on February 7, 2014.

اسنودن می‌گفت که همکاران از یادگرفتن جزئیات، شگفت‌زده می‌شدند ولی نمی‌خواستند بیش از آن دربارهٔ برنامه بدانند. تا آوریل ۲۰۱۲ او خیلی وقت‌ها از این همکاران می‌پرسید: "فکر می‌کنید اگر این، خبر اول رسانه‌ها شود مردم چه کار می‌کنند؟" وَنی واینز، سخنگوی آژانس امنیت ملی گفت: "پس از یک تحقیق گسترده شامل مصاحبه با ناظران و همکاران پیشین آژانس امنیت ملی، ما مدرکی برای گفته‌های آقای اسنودن پیدا نکردیم."

داده واکاوی شده با خبرچین بیکران، شامل تاریخچه برنامه نظارت الکترونیک و فراداده تماس‌های تلفنی می‌شود. این داده در بایگانی داده آژانس امنیت ملی به نام GM-PLACE نگهداری می‌شود. بر پایه یادداشت پرسشگان، این داده، داده لایحه نظارت بر اطلاعات خارجی را در بر نمی‌گیرد. پریزم اسم رمز برنام گردآوری است که نام رسمی آن US-984XN است. این برنامه، یکی از منابع داده ثبت کننده اطلاعات ارتباطی است.

بر پایه اسلایدهای منتشر شده، خبرچین بیکران یک نرم‌افزار آزاد و متن‌باز است و بنابراین «در دسترس همه توسعه دهندگان آژانس امنیت ملی است» و با خدمات میزبانی شده در رایانش ابری، همکاری می‌کند. این ابزار از آپاچی هدوپ، نگاشت‌کاهش، و آپاچی اکومولو برای پردازش رایانه‌ای داده‌ها استفاده می‌کند.

 رسانه‌های اروپا 
نخستین‌بار، اطلاعات چاپ شده دربارهٔ خبرچین بیکران با نماگرفت‌هایی از این برنامه همراه بود که نمودارهایی با جزئیاتی را نشان می‌داد که بین ۱۰ دسامبر ۲۰۱۲ و ۸ ژانویه ۲۰۱۳ آژانس امنیت ملی از چندین کشور اروپایی، داده، گردآوری کرده‌است. این نمودارها را آژانس‌های خبری سرشناس هر یک از کشورهای زیر منتشر کرده‌اند:
 ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۳: آلمان: نمودار بزرگی، بیش از ۵۵۲ میلیون داده تماس تلفنی و اینترنت از آلمان و چهار نمودار کوچکتر، داده هلند، فرانسه، اسپانیا، و ایتالیا در مجله اشپیگل را نشان می‌داد.Daten aus Deutschland, August 5, 2013

بندانگشتی|350px|نماگرفتی از خبرچین بیکران که جزئیات داده گردآوری شده از آلمان را نشان می‌دهد. در نمودار بالایی، میله‌های آبی، داده اینترنتی و میله‌های سبز، داده تلفنی هستند. پایین-وسط دو گروه نمادگر کنش‌های شنود الکترونیک و پایین-راست مهم‌ترین بخش فنی این برنامه است که به نام ایکس‌کی‌اسکور شناخته می‌شود.
 ۲۰ اکتبر ۲۰۱۳:فرانسه: نموداری که گردآوری بیش از ۷۰ میلیون فراده تماس تلفنی را نشان می‌داد توسط لو موند منتشر شد.
 ۲۸ اکتبر ۲۰۱۳:اسپانیا: نموداری که گردآوری بیش از ۶۰ میلیون فراده تماس تلفنی را نشان می‌داد توسط ال موندو منتشر شد.Glenn Greenwald & German Aranda, La NSA espió 60 millones de llamadas en España en sólo un mes, October 28, 2013
 ۱۹ نوامبر ۲۰۱۳:نروژ: نموداری که گردآوری بیش از ۳۳ میلیون فراده تماس تلفنی را نشان می‌داد توسط دابیلادت منتشر شد.Glenn Greenwald & Arne Halvorsen, USA overvåket 33 millioner norske mobilsamtaler, November 19, 2013
 ۶ دسامبر ۲۰۱۳:ایتالیا: نموداری که گردآوری بیش از ۴۶ میلیون فراده تماس تلفنی را نشان می‌داد توسط روزنامه نیم‌قطع لا اسپرسو منتشر شد.Glenn Greenwald & Stefania Maurizi, Da qui ci spiano gli americani, December 6, 2013.
 ۸ فوریه ۲۰۱۴:هلند: نموداری که گردآوری بیش از ۱/۸ میلیون فراده تماس تلفنی را نشان می‌داد توسط روزنامه ان‌آرسی هندلسبلد منتشر شد.Top Level Telecommunications, BOUNDLESSINFORMANT: metadata collection by Dutch MIVD instead of NSA, February 8, 2014

 بازنگری‌های رسانه‌ای 
 نخستین بازنگری 
در آغاز، این رسانه‌ها نوشتند که نمودارهای خبرچین بیکران نشان می‌دهند چند تماس تلفنی از هر کشور شنود شده‌است. اما نخستین بازنگری، این بود که این برنامه، خودِ گفتگوی تلفنی را شنود نمی‌کند و تنها، فراداده آن را نگه می‌دارد.

 دومین بازنگری 
دومین بازنگری دربارهٔ شخص و مکان این داده گردآوری شده‌است. در ۵ اوت ۲۰۱۳، یک هفته پس از انتشار خبرچین بیکران در آلمان، آژانس اطلاعات فدرال آلمان گفت که آنها این داده را از ارتباطات خارج از کشور به‌دست آورده‌اند که به عملیات نظامی خارجی ربط دارد.Der Spiegel, Mass Data: Transfers from Germany Aid US Surveillance, August 5, 2013Marcel Rosenbach & Holger Stark, Der NSA Komplex, Deutsche Verlags-Anstalt, München 2014, p. 235 and 326. پس از انتشار چارت نروژ در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۳، سرویس اطلاعات نروژی نیز چنین چیزی گفت.RT.com, Norway admits it carried out phone surveillance for NSA, November 19, 2013. در ۴ فوریه ۲۰۱۴ دولت هلند، آشکار کرد که این ۱/۸ میلیون فراداده را آژانس امنیت ملی گردآوری نکرده، بلکه سرویس اطلاعات و امنیت نظامی هلند برای پشتیبانی از عملیات نظامی گردآوری کرده‌است. این خبر به کناره‌گیری وزیر امور داخلی آن کشور انجامید.Top Level Telecommunications, Dutch government tried to hide the truth about metadata collection, February 17, 2014

در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳ رئیس آژانس امنیت ملی، کیث بی. الکساندر در پاسخ به اتهامات رسانه‌های اسپانیا، فرانسه، و ایتالیا دربارهٔ شنود میلیون‌ها تماس تلفنی مردم این کشورها به‌دست آژانس امنیت ملی گفت: «این چیزها کاملا دروغ هستند.» او افزود: «ما چنین اطلاعاتی را از شهروندان اروپایی گردآوری نکرده‌ایم. این نشان دهنده اطلاعاتی است که ما و متحدانمان در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) برای دفاع از کشورهایمان و پشتیبانی از عملیات نظامی، گردآوری کرده‌ایم.»Reuters.com, NSA chief defends agency amid U.S. spy rift with Europe , October 29, 2013

 سومین بازنگری 
با وجود گزارش‌های نخستین در رسانه‌های اروپایی، یک پرونده مایکروسافت پاورپوینت و پرسشگان که گاردین چاپ کرد نشان می‌دهد که خبرچین بیکران، با گذشتن از سیستم‌های اطلاعات سیگنال آژانس امنیت ملی، فراداده اطلاعات شبکه دیجیتال (Internet) و ثبت کننده اطلاعات ارتباطی (Telephony) را شمارش و واکاوی می‌کند؛ بنابراین نشان نمی‌دهد که چه تعداد داده مخابراتی و اینترنتی شنود می‌شود.Top Level Telecommunications, BOUNDLESSINFORMANT only shows metadata, October 22, 2013.

 رسانه‌های مرتبط 
پرونده پاورپوینت معرفی خبرچین بیکران:

 جستارهای وابسته 
 افشاگری‌های جاسوسی گسترده در سال ۲۰۱۳
 نظارت گسترده
 نظارت جهانی
 مین‌وی
 اشلون

 پانویس 

 منابع 


 پیوند به بیرون 

 خبرچین بیکران: ابزار مخفی NSA برای ردیابی داده‌های نظارت جهانی

رده:آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
رده:برنامه‌های سری دولت ایالات متحده آمریکا
رده:برنامه‌های سری دولتی
رده:برنامه‌های لورفته آژانس‌های اطلاعاتی به‌دست ادوارد اسنودن
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۷ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا
رده:جاسوسی
رده:جنگ علیه تروریسم
رده:حریم خصوصی در ایالات متحده آمریکا
رده:حریم خصوصی مخابرات
رده:رسوایی‌های نظارتی
رده:سیاست امنیت ملی ایالات متحده آمریکا
رده:مبارزه با تروریسم در ایالات متحده آمریکا
رده:فرابینی
رده:مراقبت انبوه
رده:مناقشه‌های دوران زمامداری اوباما