یوسف میخائیلوویچ ارانسکی

یوسِف میخائیلوویچ اُرانسکی   (۳ مهٔ ۱۹۲۳ – ۱۶ مهٔ ۱۹۷۷) زبان‌شناس روس بود.

او در ۳ مهٔ سال ۱۹۲۳ میلادی در لنینگراد (پِتروگراد اسبق و سن پترزبورگ فعلی) روسیه به دنیا آمد. در سال ۱۹۴۰ م در بخش زبان‌شناسی دانشگاه لنینگراد (دانشگاه دولتی سن پترزبورگ فعلی) ثبت‌نام کرد، ولی فقط یک درس را تمام کرده بود که جنگ جهانی دوم آغاز شد. از اوت ۱۹۴۱ تا مهٔ ۱۹۴۵ در جبههٔ لنینگراد و ولخف خدمت کرد و چندین تقدیرنامه و مدال گرفت. پس از جنگ به دانشگاه بازگشت و در بخش جدید «زبان‌های شرقی» به ادامه درس پرداخت و از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۱ زیر نظر فریمان (freiman) به پژوهش پرداخت و رساله‌ای دربارهٔ زبان پشتو تهیه کرد. سپس در ۱۹۵۱ با ارائهٔ رساله‌اش با عنوان «وجه و حدود فعل در دستور زبان معاصر افغانستان»، موفق به دریافت درجهٔ دکتری شد. او، از همان هنگامِ تحصیل در دانشگاه، یعنی ۱۹۴۸، در دانشکدهٔ مطالعات شرقی دانشگاه دولتی لنینگراد به تدریس مقدمات زبان‌شناسی ایرانی، تاریخ زبان‌های ایرانی و تاجیکی و دستور تطبیقی مشغول شده بود از ۱۹۵۱ ــ پس از دفاع از رسالهٔ دکتری ــ تا ۱۹۵۵ در بخش تاریخ زبان‌شناسی دانشگاه تاجیکستان، تاریخ زبان فارسی و تاجیکی را تدریس می‌کرد و از ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۹ م در دانشسرای عالی «استالین‌آباد» (دوشنبه) به تدریس همین دروس پرداخت. در ۱۹۵۹ کارمند علمی دانشکده شرق‌شناسی آکادمی علوم شوروی شعبهٔ لنینگراد بود. از آثار او می‌توان به مقدمه‌ای بر فقه‌اللّغهٔ ایرانی (۱۹۶۰)Vvdenie v iranskuiu fiologiiu (1960) (ترجمهٔ فارسی به وسیلهٔ ک. کشاورز، ۱۳۵۵)، روایتی دربارهٔ شمس تبریزی (۱۹۶۷)،Legenda o Sheikhe shamsi Tabrizi (1967) زبان‌های ایرانی (۱۹۷۳)Iranskie Iazki (1973) (ترجمهٔ فارسی به وسیلهٔ ع.ا. صادقی، ۱۳۷۸)، فقه‌اللّغهٔ ایرانی باستان و زبان‌شناسی ایرانی (۱۹۷۲)،Drevneiranskaia Filologiia iranskoe iazykoznanie (1972) زبان‌های ایرانی نو در اتحاد شوروی (۱۹۷۵)Die neuiranischen sparchen der sowjetunion (1975) نام برد. اُرانسکی در ۱۶ مهٔ ۱۹۷۷ درگذشت.

 آثار 


 تک‌نگاری 

 Введение в иранскую филологию. М. : ИВЛ. , 1960



 Le Lingue Iraniche. Editione Italiana a cura di A. V. Rossi, Napoli: Istituto universitario Orientale, 1973.
 Les Langues iraniennes. Traduit par Loyce Blau. Préface de Gilbert Lazard. P. : C. lincksieck, 1977.
 Zabānhā-ye Irāni / Transl. by A. A. Sādeghi, Tehran: Enteshārāt-e Sokhan, 1378š/1999;
 Азиатский музей — Ленинградское отделение Института востоковедения АН СССР / Редакционная коллегия: А. П. Базиянц, Д. Е. Бертельс (отв. секретарь), Б. Г. Гафуров, А. Н. Кононов (председатель), Е. И. Кычанов, И. М. Оранский, Ю. А. Петросян, Э. Н. Тёмкин, О. Л. Фишман, А. Б. Халидов, И. Ш. Шифман. М. : Наука, 1972;
 Die neuiranischen Sprachen der Sovjetunion. The Hague-Paris: Mouton, 1975;

 Иранские языки в историческом освещении / Отв. ред. И. М. Стеблин-Каменский. М. : Наука, ГРВЛ, 1979;


 مقاله‌ها 

 On an Indian dialect discovered in Central Asia // Труды XXV международного конгресса востоковедов. М. : 9-16 августа 1960 г. Том IV: заседания секций XIV—XV. М. : ИВЛ, 1963. Сс. 30—37;
 Несколько замечаний к вопросу о времени введения древнеперсидской клинописи. Памяти В. В. Струве // Вестник древней истории. 1966, № 2. С. 107—116;
 О терминах vilayat, vilayati в Средней Азии и сопредельных странах // Письменные памятники Востока. Историко-филологические исследования. Ежегодник 1973. М. : Наука, ГРВЛ, 1979. C. 151—155.

 لاتین 

 پانویس 

 منابع 



رده:درگذشتگان ۱۹۷۷ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۳ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل اتحاد شوروی
رده:زبان‌شناسان اهل روسیه
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)