جمعه (ترانه)

«جمعه» ترانه‌ای از فرهاد مهراد با شعر شهیار قنبری و آهنگسازی و تنظیم اسفندیار منفردزاده است. این ترانه توسط گوگوش نیز اجرا شده و دربارهٔ اعتراضات سروده شده است.

چند ماه بعد از قیام سیاهکل، اسفندیار منفردزاده تصمیم گرفت آهنگی متأثر از آن بسازد. او از شهیار قنبری خواست تا ترانه‌ای دربارهٔ دلگیری غروب جمعه بنویسد. او همچنین از فرهاد مهراد خواست تا این ترانه را بخواند.
این ترانه ابتدا تهیه‌کننده‌ای پیدا نمی‌کرد، ولی خیلی زود به یکی از پرفروش‌ترین صفحه‌های موسیقی ایران تبدیل شد.

 دربارهٔ ترانه 
اولین ترانهٔ فرهاد مهراد به زبان فارسی «مرد تنها» بود که مورد توجه عده‌ای از علاقه‌مندان موسیقی قرار گرفت، اما آنچنان موجب شهرت فرهاد نشد. چند ماه بعد، در پی حملهٔ چند چریک به پاسگاه ژاندارمری در سیاهکل و علنی شدن مبارزه با حکومت پهلوی (موسوم به «واقعهٔ سیاهکل» یا «قیام سیاهکل»)، اسفندیار منفردزاده در پی این حادثه تصمیم گرفت آهنگی بسازد. او از شهیار قنبری خواست تا ترانه‌ای دربارهٔ دلگیری غروب جمعه بنویسد. او همچنین از فرهاد خواست تا این ترانه را بخواند.
این ترانه ابتدا تهیه‌کننده‌ای پیدا نمی‌کرد، ولی خیلی زود به یکی از پرفروش‌ترین صفحه‌های موسیقی ایران تبدیل شد. منفردزاده، برای احتیاط، از گوگوش هم خواست که این ترانه را بخواند تا اگر اجرای فرهاد پرطرفدار نشد، اجرای گوگوش را روانهٔ بازار کند؛ اما نیازی به آن نشد و اجرای گوگوش تا دو سال پخش نشد.

منفردزاده می‌گوید زمانی که از شهیار قنبری خواست ترانه‌ای دربارهٔ دلگیر بودن غروب جمعه بسراید و از فرهاد خواست این ترانه را بخواند، به آن‌ها نگفت که این آهنگ را برای واقعهٔ سیاهکل ساخته، و این موضوع فقط در ذهن او بوده‌است. فرهاد هم در مصاحبه‌ای تأیید کرده که بااین‌که با توجه به جوّ زمانه و گرایش‌های منفردزاده حدس‌هایی می‌زده، اما هیچ‌وقت در این باره صحبتی بین آن‌ها صورت نگرفته بوده‌است.

ترانه‌سرای «جمعه»، شهیار قنبری، در کتاب دریا در من، که شامل مجموعه‌ای از ترانه‌سروده‌های اوست، ضمن بازنشر شعر «جمعه»، در پانویس این شعر مطلبی نوشته که در آن به جزئیاتی دربارهٔ چگونگی خلق این ترانه و عوامل سازندهٔ آن اشاره کرده‌است. او می‌نویسد:

 متن ترانهٔ «جمعه» 

متن ترانه:

 کپی‌برداری فیلم شعله 
فیلم هندی معروف شعله، محصول ۱۹۷۵ (۱۳۵۴) در یکی از آهنگ‌های معروفش (رقص بَسَنْتی روی شیشه) کپی واضحی از ملودی این اثر است، به‌طوری‌که اگر همان ملودی را برای یک ایرانی پخش کنید به یاد فیلم شعله می‌افتد و اصلاً اشاره‌ای به ملودی آهنگ «جمعه» نمی‌کند.

 جستارهای وابسته 
 ترانه‌شناسی فرهاد مهراد
 ترانه‌شناسی شهیار قنبری

 منابع 

رده:ترانه‌ها با آهنگسازی اسفندیار منفردزاده
رده:ترانه‌های ۱۳۵۰
رده:ترانه‌های سروده شهیار قنبری
رده:ترانه‌های سیاسی
رده:ترانه‌های فارسی‌زبان
رده:ترانه‌های فرهاد مهراد
رده:ترانه‌های گوگوش