شیر طلایی

شیر طلایی () بزرگ‌ترین جایزه‌ای است که در جشنوارهٔ فیلم ونیز به یک فیلم داده می‌شود. این جایزه در سال ۱۹۴۹ توسط کمیته سازماندهی آغاز شد و اکنون به عنوان یکی از معتبرترین و برجسته‌ترین جوایز صنعت سینما شناخته می‌شود. در سال ۱۹۷۰ اهدای دومین شیر طلایی آغاز شد. این جایزهٔ افتخاری برای افرادی است که نقش مهمی در سینما داشته‌اند.

شیر طلایی در سال ۱۹۴۹ با عنوان «شیر طلایی سنت مارک» آغاز شد (شیر بالداری که بر روی پرچم جمهوری ونیز نمایان است). پیش از آغاز اعطای شیر طلایی (در سال‌های ۱۹۴۷ و ۱۹۴۸) جایزه‌ای معادل آن با عنوان جایزهٔ بین‌المللی بزرگ ونیز (Gran Premio Internazionale di Venezia) اهدا می‌شد. قبل از آن، از سال ۱۹۳۴ تا ۱۹۴۲ بزرگ‌ترین جایزه، جام موسولینی (Coppa Mussolini) برای بهترین فیلم ایتالیایی و بهترین فیلم خارجی بود. بین سالهای ۱۹۶۹ و ۱۹۷۹ شیر طلایی اهدا نشد.

 شیر طلایی 
فیلم‌های زیر جوایز شیر طلایی یا جوایز اصلی جشنواره فیلم ونیز را دریافت کردند:
 سال  عنوان  عنوان اصلی  کارگردان  کشور دههٔ ۱۹۴۰ ۱۹۴۶–۱۹۴۸ - با عنوان جایزهٔ بین‌المللی بزرگ ونیز اعطا شد ۱۹۴۶  جنوبیThe Southernerژان رنوآر  ایالات متحدهٔ آمریکا ۱۹۴۷ اعتصاب  Siréna کارل استکلی چکسلواکی ۱۹۴۸ هملتHamletلارنس الیویه  بریتانیا ۱۹۴۹-اکنون- با عنوان شیر طلایی اعطا شد ۱۹۴۹  منونManonآنری-ژرژ کلوزو  فرانسه دههٔ ۱۹۵۰ ۱۹۵۰ عدالت اجرا شد  Justice est faite  آندره کایات  فرانسه ۱۹۵۱  راشومونRashōmonآکیرا کوروساوا  ژاپن ۱۹۵۲ بازی‌های ممنوعه  Jeux interdits  رنه کلمان  فرانسه۱۹۵۳  اعطا نشد ۱۹۵۴  رومئو و ژولیتRomeo and Julietرناتو کاستلانی  ایتالیا ۱۹۵۵ اردتOrdetکارل تئودور درایر  دانمارک ۱۹۵۶  اعطا نشدDue to a tie between The Burmese Harp (1956 film) by Kon Ichikawa and Calle Mayor by Juan Antonio Bardem. See Roos, Fred. "Venice Film Festival, 1956" in The Quarterly of Film Radio and Television, Vol. 11, No. 3. (Spring, 1957), p. 249. ۱۹۵۷ آپاراجیتوAparajitoساتیاجیت رای  هند۱۹۵۸ ریکشا ران  Muhomatsu no issho  هیروشی ایناگاکی  ژاپن ۱۹۵۹ ژنرال دلا روره (مشترک) Il generale della Rovere  روبرتو روسلینی  ایتالیا جنگ بزرگ (مشترک) La grande guerra  ماریو مونیچلی دههٔ ۱۹۶۰ ۱۹۶۰ فردا نوبت من استLe passage du Rhinآندره کایات  فرانسه ۱۹۶۱ سال گذشته در مارین‌باد  L'année dernière à Marienbad  آلن رنه  فرانسه ۱۹۶۲ خاطرات خانواده (مشترک) Cronaca familiare  والریو زورلینی  ایتالیا کودکی ایوان (مشترک)Ivanovo detstvo  آندری تارکوفسکی  شوروی ۱۹۶۳ دست‌ها روی شهر  Le mani sulla città  فرانچسکو رزی  ایتالیا ۱۹۶۴ صحرای سرخ  Il deserto rosso  میکل‌آنجلو آنتونیونی  ایتالیا ۱۹۶۵ ساندرا  Vaghe stelle dell'Orsa ...  لوکینو ویسکونتی  ایتالیا ۱۹۶۶  نبرد الجزیره  La battaglia di Algeri  جیلو پونته‌کوروو  ایتالیا، الجزیره ۱۹۶۷ زیبای روزBelle de jourلوئیس بونوئل  فرانسه ۱۹۶۸ سیرک‌بازان زیر گنبد سیرک: سرگشته  Die Artisten in der Zirkuskuppel: Ratlos  آلکساندر کلوگه  آلمان غربی ۱۹۶۹–۷۹  اعطا نشد دههٔ ۱۹۸۰ ۱۹۸۰  آتلانتیک سیتی (مشترک)Atlantic Cityلویی مال  کانادا، فرانسه گلوریا (مشترک)Gloriaجان کاساوتیس  ایالات متحدهٔ آمریکا ۱۹۸۱ ماریانه و یولیانه  Die Bleierne Zeit  مارگارته فون تروتا  آلمان غربی ۱۹۸۲  وضعیت چیزها  Der Stand der Dinge  ویم وندرس  آلمان غربی ۱۹۸۳ نام کوچک: کارمن  Prénom Carmen  ژان-لوک گدار  فرانسه ۱۹۸۴  سالی از خورشید خاموش  Rok spokojnego słońca  کشیشتف زانوسی  لهستان ۱۹۸۵ خانه‌به‌دوش  Sans toit ni loi  آنیس واردا  فرانسه ۱۹۸۶  پرتو سبز  Le rayon vert  اریک رومر  فرانسه ۱۹۸۷  خداحافظ بچه‌هاAu revoir les enfantsلویی مال  فرانسه ۱۹۸۸  افسانه دائم‌الخمر مقدس  La leggenda del santo bevitore  ارمانو اولمی  ایتالیا ۱۹۸۹  شهر اندوه  Bei qing cheng shi  هو شیائو-شین  تایوان دههٔ ۱۹۹۰ ۱۹۹۰  روزنکرانتز و گیلدنسترن مرده‌اندRosencrantz & Guildenstern Are Deadتام استاپارد  بریتانیا، ایالات متحدهٔ آمریکا ۱۹۹۱ نزدیک بهشت  Urga  نیکیتا میخالکوف  شوروی ۱۹۹۲  داستان کیوجو  Qiu Ju da guan si  ژانگ ییمو  چین ۱۹۹۳  برش‌های کوتاه (مشترک)Short Cutsرابرت آلتمن  ایالات متحدهٔ آمریکا سه رنگ: آبی (مشترک) Trois couleurs: Bleu  کریشتوف کیشلوفسکی  فرانسه، لهستان ۱۹۹۴ زنده‌باد عشق (مشترک) Ai qing wan sui  سای مینگ-لیانگ  تایوان پیش از باران (مشترک)  Пред дождот (Pred doždot)  میلچو مانچفسکی  مقدونیه شمالی ۱۹۹۵ سایکلو Xich lo  تران آن هونگ  فرانسه، ویتنام ۱۹۹۶  مایکل کولینزMichael Collinsنیل جردن  ایرلند ۱۹۹۷ آتش‌بازیHana-biتاکشی کیتانو  ژاپن ۱۹۹۸ آن‌طور که ما خندیدیم  Così ridevano  جانی آملیو  ایتالیا ۱۹۹۹ نه یکی کمتر  Yi ge dou bu neng shao  ژانگ ییمو  چین دههٔ ۲۰۰۰ ۲۰۰۰  دایره جعفر پناهی  ایران ۲۰۰۱  عروسی مانسونMonsoon Weddingمیرا نایر  ایالات متحدهٔ آمریکا، هند ۲۰۰۲  خواهران مگدالنThe Magdalene Sistersپیتر مولان  ایرلند ۲۰۰۳  بازگشت Vozvrashcheniye  آندری زویاگینتسف  روسیه ۲۰۰۴  ورا دریکVera Drakeمایک لی  بریتانیا ۲۰۰۵  کوهستان بروکبکBrokeback Mountainانگ لی  ایالات متحدهٔ آمریکا ۲۰۰۶ طبیعت بی‌جان  Sanxia haoren  جیا ژانکو  چین ۲۰۰۷ شهوت، احتیاط  Se, jie  انگ لی  ایالات متحدهٔ آمریکا، چین، تایوان ۲۰۰۸  کشتی‌گیرThe Wrestlerدارن آرونوفسکی  ایالات متحدهٔ آمریکا ۲۰۰۹  لبنانLebanonساموئل مائوز  اسرائیل دههٔ ۲۰۱۰ ۲۰۱۰  یک جاییSomewhereسوفیا کوپولا  ایالات متحدهٔ آمریکا ۲۰۱۱  فاوستFaustالکساندر سوکوروف  روسیه ۲۰۱۲  پیتاPietàکیم کی-دوک  کره جنوبی ۲۰۱۳  سکرو جی. ئه‌ره. آSacro GRAجانفرانکو رزی  ایتالیا ۲۰۱۴  کبوتری برای تأمل در باب هستی روی شاخه نشست  En duva satt på en gren och funderade på tillvaron  روی آندرسون  سوئد ۲۰۱۵ از راه دور  Desde allá  لورنزو ویگاس  ونزوئلا ۲۰۱۶  زنی که رفت  Ang Babaeng Humayo  لاو دیاز  فیلیپین ۲۰۱۷  شکل آبThe Shape of Waterگیرمو دل تورو  ایالات متحدهٔ آمریکا ۲۰۱۸  رماRomaآلفونسو کوارون  مکزیک ۲۰۱۹  جوکرJokerتاد فیلیپس  ایالات متحده آمریکا دههٔ ۲۰۲۰۲۰۲۰ عشایرNomadlandکلویی ژائو ایالات متحده آمریکا۲۰۲۱رویدادL'Événementاودری دیوانفرانسه۲۰۲۲تمام زیبایی و خون‌ریزی All the Beauty and the Bloodshedلورا پویترسایالات متحده آمریکا

 بررسی آماری 
به چهارده فیلم فرانسوی شیر طلایی اهدا شده‌است که بیشتر از هر ملیتی دیگر است. قابل توجه است که جوایز شیر طلایی گرایش به مردان اروپایی دارد: ۳۳ تا از ۵۴ جایزه متعلق به مردان اروپایی بود (شامل روسیه و اتحاد جماهیر شوروی). این گرایش به قبل از سال ۱۹۸۰ برمی‌گردد، قبل از این سال ۳ تا از ۲۱ جایزه متعلق به غیر اروپایی‌ها بود. از سال ۱۹۴۹ تنها چند زن موفق به دریافت شیر طلایی برای کارگردانی شدند. میرا نایر کارگردان هندی‌تبار، سوفیا کوپولا، مارگارته فون تروتا آلمانی، آنیس واردا بلژیکی، کلویی ژائو فیلمساز چینی‌تبار، آدری دیوان کارگردان فرانسوی-لبنانی و لورا پویترس کارگردان آمریکایی؛ تنها زنان فیلمسازی هستند که شیر طلایی را دریافت کردند و نکته قابل توجه این است که در دهه ۲۰۲۰ تا به امروز برای سه بار پیاپی زنان فیلمساز برنده این جایزه شدند. آمریکایی‌های بی‌شماری برنده جایزه افتخاری در جشنواره شدند، آنها تنها ۴ بار موفق به دریافت شیر طلایی شدند با جوایزی برای جان کاساوت و رابرت آلتمن (در هر دو بار جوایز با برندگان دیگر به‌طور مشترک بود)، به علاوه دارن آرونوفسکی (اولین آمریکایی که به تنهایی جایزه را برد) و سوفیا کوپولا (اولین زن آمریکایی برنده جایزه) و در سال ۲۰۰۰ جعفر پناهی از ایران به خاطر فیلم دایره برنده این جایزه شد.

 جایزهٔ شیر طلایی افتخاری 
سالبرنده(ها) ۱۹۶۹ لوئیس بونوئل ۱۹۷۰ اورسن ولز ۱۹۷۱ اینگمار برگمان، مارسل کارنه، و جان فورد ۱۹۷۲ چارلی چاپلین، آناتولی گولونیا، و بیلی وایلدر ۱۹۸۲ آلساندرو بلازتی، لوئیس بونوئل، فرانک کاپرا، جرج کیوکر،ژان-لوک گدار، سرگی یوتکویچ، آلکساندر کلوگه، آکیرا کوروساوا،مایکل پاول، ساتیاجیت رای، کینگ ویدور، و چزاره زاواتینی۱۹۸۳ میکل‌آنجلو آنتونیونی ۱۹۸۵ مانوئل دی الیویرا، جان هیوستون، و فدریکو فلینی ۱۹۸۶ برادران تاویانی ۱۹۸۷ لوئیجی کومنچینی و جوزف ال. منکیه‌ویچ ۱۹۸۸ یوریس ایونس ۱۹۸۹ روبر برسون ۱۹۹۰ مارچلو ماسترویانی و میکلوش یانچو ۱۹۹۱ ماریو مونیچلی و جان ماریا ولونته ۱۹۹۲ ژن مورو، فرانسیس فورد کوپولا، و پائولو ویلاجیو ۱۹۹۳ استیون اسپیلبرگ، رابرت دنیرو، رومن پولانسکی، و کلودیا کاردیناله ۱۹۹۴ آل پاچینو، سوزو چکی دامیکو، و کن لوچ ۱۹۹۵ وودی آلن، مونیکا ویتی، مارتین اسکورسیزی، آلبرتو سوردی،انیو موریکونه، جوزپه د سانتیس، گوفردو لومباردو، و آلن رنه ۱۹۹۶ رابرت آلتمن، ویتوریو گاسمن، داستین هافمن، و میشل مورگان ۱۹۹۷ ژرار دوپاردیو، استنلی کوبریک، و آلیدا والی ۱۹۹۸ وارن بیتی، سوفیا لورن، و آندری وایدا ۱۹۹۹ جری لوئیس ۲۰۰۰ کلینت ایستوود ۲۰۰۱ اریک رومر ۲۰۰۲ دینو ریسی ۲۰۰۳ دینو دلارنتیس و عمر شریف ۲۰۰۴ استنلی دانن و مانوئل دی الیویرا ۲۰۰۵ هایائو میازاکی و استفانیا ساندرلی ۲۰۰۶ دیوید لینچ ۲۰۰۷ تیم برتون و برناردو برتولوچی ۲۰۰۸ ارمانو اولمی ۲۰۰۹ جان لستر، برد برد (کارگردان), پیت داکتر، اندرو استنتون، و لی آنکریچ ۲۰۱۰ جان وو ۲۰۱۱ مارکو بلوکیو ۲۰۱۲ فرانچسکو رزی ۲۰۱۳ ویلیام فریدکین ۲۰۱۴ تلما شونمیکر و فردریک وایزمن ۲۰۱۵ برتران تاورنیه ۲۰۱۶ ژان-پل بلموندو و یژی اسکولیموفسکی ۲۰۱۷ جین فوندا و رابرت ردفورد ۲۰۱۸ دیوید کراننبرگ و ونسا ردگریو۲۰۱۹پدرو آلمودوار و جولی اندروز۲۰۲۰تیلدا سوئینتن و آن هوی۲۰۲۱روبرتو بنینی و جیمی لی کورتیس

 برندگان چندباره 
 آندره کایات (۱۹۵۰، ۱۹۶۰) فرانسه
 لویی مال (۱۹۸۰، ۱۹۸۷) فرانسه
 ژانگ ییمو (۱۹۹۲، ۱۹۹۹) چین
 انگ لی (۲۰۰۵، ۲۰۰۷) تایوان

 جستارهای وابسته 
 نخل طلا، بالاترین جایزه که تعلق می‌گیرد در جشنواره فیلم کن
 خرس طلایی، بالاترین جایزه که تعلق می‌گیرد در جشنواره بین‌المللی فیلم برلین

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 La Biennale di Venezia official website / Cinema history

رده:برندگان شیر طلایی بهترین کارگردانی
رده:جایزه‌های بهترین فیلم
رده:جایزه‌های سینمایی ایتالیا
رده:جایزه‌های فیلم بین‌المللی
رده:جشنواره فیلم ونیز
رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۹ (میلادی)
رده:فهرست‌های فیلم‌ها بر پایه جایزه
رده:فیلم‌های برنده جایزه شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز