محمد بن بکران

معماری بنای آرامگاه 
این بنای تک ایوانی، از نظر سبک معماری شبیه به معماری دوره ساسانی و یادآور طاق کسری است، ولی طاق ایوان به جای این‌که مانند طاقهای دوره ساسانی هلالی باشد، نوک دار است.آرتور اپهام پوپ، معماری ایران: پیروزی شکل و رنگ، ج۱، ص۲۲۲، ترجمه کرامت الله افسر، تهران ۱۳۶۵ش.
مصالح اصلی بنا سنگ، آجر، گچ و کاشی‌های لعابدار منحصر به فردی است که در شکل‌های گوناگون و رنگهای معروف ایرانی یعنی نیلی و آبی پارسی منحصراً برای این بنا ساخته شده‌است. کل اثر متشکل است از دالان ورودی، یک ایوان بزرگ طاق دار، فضای آرامگاهی و چله خانه. ایوان از چهار جانب محصور و فقط بالای ضلع جنوبی آن که محراب نفیسی در آن واقع شده، باز است. معلوم است که در ابتدا مکان آرامگاه نیز جزئی از محوطه ایوان بوده‌است و بعدها انتهای ایوان را با دیوار مشبکی محصور و بخشی از این ایوان وسیع را به مقبره تبدیل کرده‌اند. سقف این صحن بلند است و در اطراف آن ایوانچه‌ها و غلام گردش هایی وجود دارد.ابوالقاسم رفیعی مهرآبادی، آثار ملی اصفهان، ج۱، ص۸۵۰، تهران ۱۳۵۲ش. ضلع شرقی و غربی ایوان به قرینه دارای دو جرز و یک طاق‌نمای کوچک است. محراب این مجموعه از بهترین محراب‌های منقوش گچی در دوره اسلامی است و کل مجموعه از لحاظ تزئینات کم‌نظیر است. خطوط و کتیبه‌ها اغلب با خط کوفی و ثلث گچبری شده‌اند و مضمون آن‌ها بیشتر، آیات و صلوات بر ائمه علیهم‌السلام و توصیف محمدبن بکران است.لطف‌الله هنرفر، گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ج۱، ص۲۵۳–۲۶۳، اصفهان ۱۳۴۴ ش. نام گچبر هنرمند این بقعه، محمدشاه نقاش، بر روی یکی از کتیبه‌های آن آمده‌است.لطف‌الله هنرفر، گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ج۱، ص۲۵۶، اصفهان ۱۳۴۴ ش.
متأسفانه در حال حاضر فعالیت یک شرکت معدنی در نزدیکی این بنا و متعاقب آن استفاده از مواد منفجره به جهت استخراج آهک، باعث ایجاد شکستگی‌ها و ترکهای زیادی بر روی دیواره‌ها و فروریختن گچبری‌ها و کاشیکاری‌های بنا شده‌است و این فاجعه رو به افزایش است.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 آرامگاه پیربکران

 منابع 

رده:حکیمان خسروانی
رده:صوفیان اهل ایران
رده:عارفان اهل ایران