قوری موکا

قوری قهوه‌ساز اسپرسو، قوری موکا یا موکاپات یا موکوپات یا موکا اکسپرس نوعی قهوه‌ساز است که با گذراندن تدریجی بخار و سپس آب داغ و تحت فشار از میان قهوه آسیاب شده، نوشیدنی قهوه موکا را فراوری می‌نماید. این نوع قوری نخستین بار در سال ۱۹۳۳ توسط لوئیجی دو پونتی و برای شرکت ایتالیایی آلفونسو بیالتی منحصراً به ثبت رسید. صنایع بیالتی این نوع قهوه‌ساز را تحت نام موکا اکسپرس تولید و روانه بازار کرد و سپس موکاپات به سرعت جای خود را در فرهنگ ایتالیایی به‌دست آورد و امروزه به‌عنوان یکی از نمادهای آن بشمار می رود.

برای استفاده از این قهوه ساز به یک وسیله حرارتی مثل اجاق گازی یا اجاق برقی یا هر وسیله ای که حرارت کافی داشته باشد نیاز است تا مراحل تولید قهوه با استفاده از انتقال انرژی حرارتی به دیگچه بخار موکاپات و ایجاد فشار بخار جهت عبور دادن آب داغ از سبد قهوه آغاز گردد. میزان قهوه دم آوری شده با موکاپات به ازای هر نفر ۵۰ میلی لیتر برای هر وعده در نظر گرفته میشود که این مقدار عصاره از ۱۵ گرم قهوه آسیاب شده به‌دست می آید و در مواردی آن را قهوه اسپرسو فراوری شده با موکاپات می دانند، در شرایطی که قهوه به‌دست آمده از موکاپات چه از لحاظ میزان عصاره و چه از لحاظ مزه با اسپرسو متفاوت است. اسپرسو طعم ملایمتر و میزان کافیین بیشتری (۱۰ درصد میزان جرمی مواد محلول در آب) دارد، درحالی که موکا دارای طعمی قوی و میزان کمتری کافئین (۴ درصد میزان جرمی مواد محلول در آب) است. همچنین باید توجه داشت که فشار عبور آب با دمای ۸۰ درجه از درون ذرات قهوه در موکاپات بین ۱ تا ۲ بار است درحالی که دمای آب رو به افزایش است، اما میزان داغی آب در اسپرسو ساز ۹۳ درجه با فشار ۹ بار ثابت است. برای به‌دست آوردن یک فنجان کوچک قهوه با طعم و عطری دلپذیر، آب باید پیش از به جوش آمدن به صورت یکنواخت و دنباله دار از پودر قهوه عبور کند و پیش از خالی شدن دیگچه بخار باید موکاپات را از روی حرارت برداشت، در غیر این صورت وقتی محفظه پایینی تقریباً خالی شد حباب‌های بخار با آب بالادست مخلوط می‌شوند و صدای قل قل مشخصی ایجاد می‌کنند - سیگنالی که نشان می‌دهد دم کردن باید متوقف شود. در فرهنگ ایتالیایی این  مرحله را مرحله "استرومبولی" می‌نامند که اجازه می‌دهد مخلوطی از بخار بسیار داغ و آب از قهوه عبور کند و منجر به استخراج طعم‌های نامطلوب شود.

موکاپات بیشتر در ایتالیا و کشورهای آمریکای لاتین و اروپایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قهوه ساز به عنوان یک طرح شمایلی در هنر صنایع مدرن و موزه‌های مربوط به طراحی و مدل‌های سه بعدی مورد توجه قرار گرفته‌ است. به گفته برخی طراحان و فعالان در این زمینه قوری موکاپات هشت وجهی از سایر طرح‌های دایره‌ای وجه تمایز دارد.

قوری قهوه‌ساز موکا در اندازه‌های مختلف تولید شده‌ است و از یک تا هجده نفره آن موجود است. مدل‌های نخستین و حتی کنونی آن بیشتر از جنس آلومینیوم با دسته باکلیتی می‌باشند. از این رو در پژوهشی در سال 2007 امکان سمیت آلومینیم و پتانسیل ورود مقادیر سمی آن به نوشیدنی در اثر دم آوری یک نوشیدنی اسیدی در یک ظرف آلومینیومی به صورت علمی بررسی شده و مشخص شد که مقدار آلومینیوم آزاد شده در قهوه با اسیدیته بالا "ناچیز" و ایمن است، با این وجود قوریهای موکای ساخته شده از استیل ضدزنگ نیز در دسترس هستند.

 وجه تسمیه 
بندر مخا در سده‌های ۱۵ تا ۱۷ میلادی بازار اصلی فروش قهوه در جهان بود و نام «قهوه موکا» نیز از نام همین شهر گرفته شده‌ است.

 اجزاء 
یک قوری قهوه‌ساز اسپرسو از سه بخش اصلی تشکیل شده‌است:
 محفظه نگهدارنده آب: این محفظه که در بخش زیرین قرار دارد، وظیفه نگهداری آب را بر عهده دارد. آب در این ظرف داغ شده و با فشار به سمت سبد قهوه رانده می‌شود.
 سبد قهوه: این محفظه دارای دو بخش می‌باشد، یکی محفظه دایره‌ای شکل که قهوه آسیاب شده را درون آن می‌ریزند و دوم لوله‌ای متصل به محفظه سبد که در زیر آن جای دارد. این لوله در هنگام بسته شدن کامل قهوه‌ساز، درون آب درون محفظه نگهدارنده آب فرومی‌رود.
 ظرف فراورده این ظرف که در بالای سیستم جای می‌گیرد و دارای یک دسته نیز می‌باشد وظیفه نگهداری نوشیدنی قهوه تولید شده را بر عهده دارد. در کف این ظرف فیلتری موجود است که دقیقاً در بالای سبد قهوه قرار می‌گیرد. میانه این ظرف لوله‌ای است که نوشیدنی تولید شده از آن گذر کرده و نهایتاً درون ظرف سر ریز می‌شود.

 نگارخانه 

 منابع 

 Wikipedia contributors, 'Moka pot', Wikipedia, The Free Encyclopedia, 11 April 2013, 02:28 UTC, <http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Moka_pot&oldid=549783049> [accessed 26 April 2013]

رده:آماده‌سازی قهوه
رده:اختراع‌های ایتالیا
رده:برندهای ایتالیا
رده:نشان‌های تجاری ایتالیا
رده:نوشیدنی‌های ایتالیایی
رده:قهوه در ایتالیا
رده:طراحی ایتالیایی
رده:طراحی صنعتی
رده:طراحان اثاث